LỜI MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Trong nền kinh tế thị trƣờng hiện nay thì năng suất, chất lƣợng và hiệu quả luôn là mục tiêu hàng đầu của các doanh nghiệp. Các doanh nghiệp dùng nhiều biện pháp để đạt đƣợc mục tiêu đó. Trong đó, tiền lƣơng đƣợc coi là một trong những chính sách quan trọng, là nhân tố kích thích ngƣời lao động hăng hái làm việc nhằm đạt hiệu quả kinh tế cao trong quá trình sản xuất kinh doanh.
Tiền lƣơng luôn là vấn đề nhận đƣợc nhiều sự quan tâm của cả ngƣời lao động và doanh nghiệp. Đối với ngƣời lao động, tiền lƣơng là nguồn thu chủ yếu, là nguồn sống và là điều kiện để họ tái sản xuất sức lao động bị hao phí trong quá trình lao động. Đối với doanh nghiệp thì tiền lƣơng đƣợc coi là một chi phí đầu vào của quá trình sản xuất và đƣợc tính vào giá thành sản phẩm, tiết kiệm chi phí tiền lƣơng mà vẫn đảm bảo đƣợc đời sống cho ngƣời lao động là một bài toán phức tạp đối với mỗi doanh nghiệp. Để có thể đạt đƣợc mục tiêu trên, thì các doanh nghiệp cần phải lựa chọn hình thức trả lƣơng phù hợp, thực hiện trả đúng và công bằng với mọi lao động trong doanh nghiệp, làm cho tiền lƣơng trở thành một công cụ hữu hiệu kích thích ngƣời lao động làm việc hăng say và hiệu quả hơn.
Quy chế trả lƣơng là một trong những vấn đề quan trọng để doanh nghiệp chi trả tiền lƣơng, tiền thƣởng cho ngƣời lao động. Do đó, nếu doanh nghiệp có quy chế trả lƣơng tốt thì không những giúp doanh nghiệp nâng cao uy tín, góp phần tạo động lực cho ngƣời lao động mà còn làm tăng năng suất và hiệu quả công việc, giúp doanh nghiệp đạt đƣợc hiệu quả sản xuất kinh doanh cao. Ngƣợc lại, nếu quy chế trả lƣơng không phù hợp sẽ không kích thích đƣợc ngƣời lao động, làm ảnh hƣởng đến tình hình sản xuất kinh doanh chung của toàn doanh nghiệp. Vì vậy, việc hoàn thiện quy chế trả lƣơng sao cho hợp lý, phù hợp với đặc điểm, điều kiện, tình hình phát triển của doanh nghiệp là một vấn đề mà các doanh nghiệp luôn phải quan tâm.
Công ty cổ phần Cồn Rƣợu Hà Nội là một trong những doanh nghiệp hàng đầu Việt Nam trong lĩnh vực sản xuất, kinh doanh các loại cồn, rƣợu và các loại đồ uống có cồn và không cồn. Trả lƣơng hợp lý có ý nghĩa vô cùng quan trọng đối với sự phát triển của Công ty. Năm 2015, Công ty đã xây dựng và ban hành quy chế trả lƣơng. Tuy nhiên, từ khi xây dựng quy chế trả lƣơng đến nay, dù đã có nhiều lần tiến hành sửa đổi, song quy chế trả lƣơng của Công ty vẫn còn bộc lộ nhiều hạn chế, chƣa phù hợp với tình hình thực tế của Công ty.
Việc trả lƣơng chƣa thực sự căn cứ vào kết quả thực hiện công việc của ngƣời lao động dẫn đến việc trả lƣơng chƣa chính xác, trả lƣơng vẫn còn mang tính cào bằng. Để tiền lƣơng phát huy đƣợc chức năng tạo động lực cho ngƣời lao động, để các hình thức trả lƣơng của Công ty trở nên hoàn thiện hơn và đem lại hiệu quả kinh tế cao cho Công ty, em xin chọn đề tài: "Quy chế trả lương tại Công ty cổ phần Cồn Rượu Hà Nội” để nghiên cứu, đánh giá, từ đó có các giải pháp nhằm hoàn thiện Quy chế trả lƣơng của Công ty. Tổng quan về các công trình nghiên cứu Trên thực tế, có rất nhiều đề tài đã nghiên cứu về quy chế trả lƣơng tại các đơn vị. Nhìn chung, các đề tài đều nêu đƣợc cơ sở lý luận và đánh giá về quy chế trả lƣơng tại đơn vị mình nghiên cứu.
Tuy nhiên, tùy vào loại hình doanh nghiệp và đặc điểm của từng đơn vị, thời điểm nghiên cứu khác nhau mà mỗi đơn vị có cách trả lƣơng khác nhau. Cụ thể có những nghiên cứu sau: Trần Thị Thảo (2011) với đề tài “Hoàn thiện Quy chế trả lƣơng tại Công ty cổ phần phân lân Ninh Bình” đã chỉ ra khá chi tiết về nội dung của quy chế trả lƣơng nhƣng chƣa đi sâu vào phân tích thực trạng các nội dung đó ở doanh nghiệp, cho nên các giải pháp chƣa cụ thể, rõ ràng và ít khả thi [4]. Luận văn “ Hoàn thiện quy chế trả lƣơng tại chi nhánh 101 Công ty cổ phần xây dựng số 1 Hà Nội” của tác giả Trần Thị Huế đã đƣa ra giải pháp cụ thể hơn áp dụng với Công ty, tuy nhiên phần giải pháp phân chia không rõ ràng, không có trọng tâm, có nhiều chỗ còn chép lại quy chế cũ [3]. Nguyễn Thị Hằng (2012) với đề tài “Hoàn thiện quy chế trả lƣơng tại Công ty Thuốc lá Thăng Long”.
Nghiên cứu này đã hệ thống hóa lý luận về quy chế trả lƣơng để xác định khung lý thuyết cơ bản. Ngoài ra, tác giả đã vận dụng lý luận để đánh giá về quy chế trả lƣơng và đƣa ra một số giải pháp nhằm hoàn thiện quy chế trả lƣơng của Công ty [2]. Nguyễn Ngọc Cƣơng (2011) với đề tài “Hoàn thiện quy chế trả lƣơng tại ngân hàng thƣơng mại cổ phần Hàng Hải Việt Nam”, luận văn thạc sỹ trƣờng Đại học Kinh tế quốc dân. Trên cơ sở những lý luận về quy chế trả lƣơng, đề tài tập trung làm rõ thực trạng quy chế trả lƣơng tại ngân hàng thƣơng mại cổ phần Hàng Hải Việt Nam và đề xuất các giải pháp cụ thể, khả thi nhằm hoàn thiện quy chế trả lƣơng tại đơn vị này.
Đề tài tập trung nghiên cứu quy chế trả lƣơng từ năm 2008 đến năm 2010 [1]. Các nghiên cứu trên và một số nghiên cứu về quy chế trả lƣơng ở các doanh nghiệp khác có điểm chung là đã hệ thống hóa khá đầy đủ các lý luận cơ bản về quy chế trả lƣơng và phân tích thực trạng quy chế trả lƣơng tại các doanh nghiệp cụ thể từ đó tìm ra nguyên nhân và giải pháp giúp hoàn thiện quy chế trả lƣơng. Các nghiên cứu này giúp tác giả hệ thống hóa lý luận liên quan cũng nhƣ đúc rút kinh nghiệm từ các công trình nghiên cứu trên. Tuy nhiên, hiện nay vẫn chƣa có nghiên cứu nào phân tích thực trạng quy chế trả lƣơng tại Công ty cổ phần Cồn Rƣợu Hà Nội.
Do vậy, nghiên cứu của tác giả không trùng lặp với các nghiên cứu trƣớc đó. Trong nghiên cứu của mình, tác giả sẽ tập trung phân tích thực trạng quy chế trả lƣơng và tìm ra những giải pháp rõ ràng, cụ thể, thiết thực với Công ty, góp phần vào thành công của Công ty là có ý nghĩa cả về lý luận và thực tiễn. Mục tiêu nghiên cứu: - Mục tiêu tổng quát: Chỉ ra những ƣu điểm, hạn chế, nguyên nhân của những hạn chế trong việc xây dựng và thực hiện quy chế trả lƣơng tại công ty cổ phần Cồn Rƣợu Hà Nội nhằm giúp các nhà quản lý có những thông tin cần thiết để đƣa ra những quyết định hợp lý nhằm xây dựng và thực hiện quy chế trả lƣơng ngày càng hiệu quả. - Mục tiêu cụ thể: + Hệ thống hóa cơ sở lý thuyết để xác định khung nghiên cứu về quy chế trả lƣơng trong một doanh nghiệp.
+ Đánh giá nội dung, quá trình xây dựng và thực hiện, chỉ ra những ƣu điểm và hạn chế, nguyên nhân của các hạn chế về quy chế trả lƣơng tại Công ty cổ phần Cồn Rƣợu Hà Nội. + Đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện quy chế trả lƣơng tại Công ty cổ phần Cồn Rƣợu Hà Nội. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu - Đối tƣợng nghiên cứu: Quy chế trả lƣơng tại Công ty cổ phần Cồn Rƣợu Hà Nội. - Phạm vi nghiên cứu: + Không gian: Công ty cổ phần Cồn Rƣợu Hà Nội.
+ Thời gian: Dữ liệu thứ cấp sử dụng nghiên cứu trong thời gian từ năm 2013 đến năm 2015. Thời gian khảo sát: Từ 01/8/2016 đến hết ngày 31/8/2016. - Nội dung nghiên cứu: tập trung vào nội dung, quá trình xây dựng và thực hiện Quy chế trả lƣơng tại Công ty cổ phần Cồn Rƣợu Hà Nội. Phƣơng pháp nghiên cứu: Để đi sâu nghiên cứu thực trạng xây dựng và tổ chức thực hiện quy chế trả lƣơng tại Công ty và đƣa ra các giải pháp nhằm hoàn thiện quy chế trả lƣơng tại Công ty, tác giả đã sử dụng các phƣơng pháp nghiên cứu sau: - Phƣơng pháp thu thập dữ liệu + Thu thập dữ liệu thứ cấp qua tài liệu bên ngoài Công ty nhƣ: giáo trình, luận văn, luận án,.
có liên quan đến đề tài. + Thu thập dữ liệu thứ cấp bên trong Công ty bao gồm: điều lệ Công ty, báo cáo tài chính của Công ty qua các năm, báo cáo của phòng Tổ chức Lao động Tiền lƣơng. + Thu thập dữ liệu sơ cấp qua bảng hỏi tại Công ty cổ phần Cồn Rƣợu Hà Nội. Phiếu khảo sát đƣợc phát ra là bản cứng gồm 25 câu và các câu hỏi tập trung vào các nội dung trong quy chế trả lƣơng của Công ty.
Tổng số phiếu khảo sát đƣợc phát ra là 200 phiếu cho 200 ngƣời lao động đang làm việc tại các phòng trực thuộc Công ty: Phòng Tổ chức Lao động Tiền lƣơng, Phòng Kế toán tài chính, Phòng Kiểm toán nội bộ, Phòng Phát triển thị trƣờng, Phòng Vật tƣ, Phòng Hành chính, Xí nghiệp sản xuất rƣợu, Phòng Truyền thông Marketing, Phòng Xuất nhập khẩu. Sau khi phát ra 200 phiếu khảo sát, tác giả thu về 176 phiếu nhƣng chỉ có 160 phiếu hợp lệ, đầy đủ thông tin trả lời nhằm phục vụ cho việc phân tích thực trạng quy chế trả lƣơng tại Công ty. Nội dung chi tiết của phiếu khảo sát theo phụ lục 01. Bảng tổng hợp kết quả phân phối số phiếu khảo sát tại từng đơn vị thuộc Công ty Tỷ lệ số phiếu Số Số phiếu Số phiếu hợp lệ so với Tt Đơn vị phiếu thu về hợp lệ tổng số phiếu phát ra thu về 1 Phòng TCLĐTL 9 9 9 100% 2 Phòng Kế toán Tài chính 8 8 8 100% 3 Phòng Hành chính 23 20 18 90% 4 Phòng Truyền thông Marketing 10 10 10 100% 5 Phòng Kiểm toán nội bộ 8 8 8 100% 6 Phòng Vật tƣ 24 20 16 80% 7 Phòng Xuất nhập khẩu 8 6 6 100% 8 Xí nghiệp sản xuất rƣợu 60 55 50 90,9% 9 Phòng Phát triển thị trƣờng 50 40 35 87,5% Tổng cộng 200 176 160 90,9% Nguồn: Kết quả điều tra của tác giả Các thông tin thu thập đƣợc tổng hợp, phân tích, đánh giá nhằm phục vụ nghiên cứu các nội dung của luận văn.