Chương 1: Những vấn đề lý luận về quy chế pháp lý của công ty du lịch. Chương 2: Thực trạng quy chế pháp lý của công ty du lịch ở Việt Nam. Chương 3: Định hướng, giải pháp nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật về công ty du lịch ở Việt Nam. 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chƣơng 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ QUY CHẾ PHÁP LÝ CỦA CÔNG TY DU LỊCH 1.
Khái quát về kinh doanh du lịch, kinh doanh lữ hành và công ty du lịch 1. Khái quát về kinh doanh du lịch và kinh doanh lữ hành Khái quát về kinh doanh du lịch Hoạt động kinh doanh du lịch có vai trò hết sức quan trọng đối với sự phát triển chung của nền kinh tế quốc dân. Tuy nhiên, việc nhận thức về khái niệm và nội dung du lịch và kinh doanh du lịch cho đến nay vẫn chưa thống nhất. Các nhà nghiên cứu, các chuyên gia nghiên cứu về du lịch vẫn đưa ra nhiều quan điểm khác nhau về du lịch và kinh doanh du lịch.
Tổ chức Du lịch Thế giới (UNWTO) đã định nghĩa khái niệm du lịch như sau: “Du lịch được hiểu là tổng hợp các mối quan hệ, hiện tượng và các hoạt động kinh tế bắt nguồn từ các cuộc hành trình và lưu trú của cá nhân hay tập thể ở bên ngoài nơi cư trú thường xuyên của họ với mục đích hòa bình. Nơi họ đến không phải là nơi làm việc của họ”. Khoa Du Lịch và Khách Sạn của trường Đại học Kinh tế Quốc dân Hà Nội đã tổng hợp những lý luận và thực tiễn của hoạt động du lịch trên thế giới và Việt Nam đã đưa ra một khái niệm du lịch khá đầy đủ cả về góc độ kinh tế nói chung và kinh doanh du lịch nói riêng: Du lịch là một ngành kinh doanh bao gồm các hoạt động tổ chức hướng dẫn du lịch, sản xuất, trao đổi hàng hóa và dịch vụ của những doanh nghiệp, nhằm đáp ứng các nhu cầu về đi lại lưu trú, ăn uống, tham quan, giải trí, tìm hiểu và các nhu cầu khác của khách du lịch. Các hoạt động đó phải đem lại lợi ích kinh tế chính trị - xã hội thiết thực cho nước làm du lịch và bản thân doanh nghiệp [51, tr.
7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Tại Việt Nam, mặc dù du lịch là một lĩnh vực khá mới mẻ nhưng các nhà nghiên cứu của Việt Nam cũng đưa ra các khái niệm xét trên nhiều góc độ nghiên cứu khác nhau. Trong đó, Luật Du lịch Việt Nam (được Quốc hội thông qua tại kỳ họp thứ 7, Khóa XI năm 2005) đã nêu khái niệm về du lịch như sau: “Du lịch là các hoạt động có liên quan đến chuyến đi của con người ngoài nơi cư trú thường xuyên của mình nhằm đáp ứng nhu cầu tham quan, tìm hiểu, giải trí, nghỉ dưỡng trong một khoảng thời gian nhất định” [35]. Từ các khái niệm trên ta thấy rằng có rất nhiều khái niệm về du lịch và đều được định nghĩa theo nghĩa rộng. Khái niệm du lịch theo quy định của pháp luật của Việt Nam được giới hạn hẹp hơn với bốn mục đích chính là tham quan, tìm hiểu, giải trí, nghỉ dưỡng.
Hay nói cách khác du lịch phát sinh từ nhu cầu của người đi, thực hiện sự di chuyển ra ngoài nơi cư trú thường xuyên, từ nơi này đến nơi khác bằng bất kì phương tiện nào với mục đích tham quan, tìm hiểu, giải trí, nghỉ dưỡng có thời gian cụ thể và có sự trở về nơi xuất phát ban đầu. Hoạt động kinh doanh du lịch là tổng hòa mối quan hệ giữa các hiện tượng kinh tế với kinh tế của hoạt động du lịch, hình thành trên cơ sở phát triển đầy đủ sản phẩm hàng hóa du lịch và quá trình trao đổi mua bán hàng hóa du lịch trên thị trường. Sự vận hành kinh doanh du lịch là lấy tiền tệ làm môi giới, tiến hành trao đổi sản phẩm du lịch giữa khách du lịch và công ty du lịch, sự vận hành này lấy vận động mâu thuẫn giữa hai mặt cung cấp và nhu cầu du lịch làm đặc trưng chủ yếu. Khác với các loại hàng hóa thông thường sản phẩm hàng hóa trao đổi giữa hai bên cung cầu trong du lịch không phải là vật cụ thể, cái mà du khách có được là sự cảm giác, thể nghiệm hoặc hưởng thụ, vì thế trong quá trình trao đổi sản phẩm du lịch, giao lưu hàng hóa và giao lưu vật là tách rời nhau.
8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Sự trao đổi sản phẩm du lịch và tiền tệ do hai bên cung cầu du lịch tiến hành không làm thay đổi quyền sở hữu sản phẩm du lịch, trong quá trình chuyển đổi cũng không xảy ra sự chuyển dịch sản phẩm, du khách chỉ có quyền chiếm hữu tạm thời sản phẩm du lịch tại nơi du lịch. Cùng một sản phẩm du lịch chỉ tạm thời chuyển dịch quyền sử dụng, còn quyền sở hữu vẫn nằm trong tay người kinh doanh du lịch. Như vậy, kinh doanh du lịch là việc thực hiện liên tục một, một số hoặc tất cả các công đoạn của quá trình đầu tư, cung ứng dịch vụ du lịch, đáp ứng nhu cầu tham quan, tìm hiểu, giải trí, nghỉ dưỡng của con người ngoài nơi cư trú thường xuyên của mình trong khoảng thời gian nhất định, nhằm mục đích sinh lời [17, tr. Đặc điểm kinh doanh du lịch Du lịch, dịch vụ là ngành kinh tế có hiệu quả cao, tỷ lệ lợi nhuận trên vốn rất cao, thời gian thu hồi vốn nhanh, song đòi hỏi vốn đầu tư ban đầu lớn.
Hoạt động kinh doanh du lịch, dịch vụ mang tính thời vụ, phụ thuộc nhiều vào điều kiện tự nhiên, điều kiện kinh tế xã hội, điều kiện về tài nguyên du lịch nhân văn cũng như tính độc đáo, hấp dẫn của phong cảnh tự nhiên. Đối tượng phục vụ trong ngành thường xuyên thay đổi và rất phức tạp, nó phụ thuộc vào nhiều yếu tố như: thu nhập, thời gian rảnh rỗi, trình độ văn hóa, độ tuổi, giới tính, nghề nghiệp… Kinh doanh du lịch, dịch vụ là ngành kinh tế tổng hợp gồm nhiều hoạt động khác nhau như dịch vụ vận chuyển du lịch, lữ hành, cư trú và ăn uống, thông tin du lịch. Các hoạt động này có quy trình công nghệ khác nhau. Sản phẩm của hoạt động kinh doanh du lịch là tập hợp các dịch vụ cần thiết để thỏa mãn nhu cầu của khách du lịch trong chuyến du lịch, mang tính vô hình.
Việc cung cấp sản phẩm du lịch chính là cung cấp dịch vụ trong chuyến du lịch. Sản phẩm du lịch có tính chất tổng hợp, là sự kết hợp của 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com nhiều dịch vụ như: dịch vụ vận chuyển, dịch vụ lưu trú, dịch vụ ăn uống. của các nhà sản xuất riêng lẻ thành một sản phẩm mới hoàn chỉnh. Không giống như ngành sản xuất vật chất khác, sản phẩm du lịch không bảo quản, lưu kho, lưu bãi được và giá của sản phẩm lữ hành có tính linh động cao.
Quá trình sản xuất và tiêu thụ sản phẩm du lịch, dịch vụ vẫn diễn ra đồng thời, trong cùng một địa điểm. Các loại hình kinh doanh du lịch Du lịch là ngành kinh doanh tổng hợp, bao gồm nhiều bộ phận tạo thành, giữa bộ phận này có mối quan hệ phụ thuộc và bổ sung cho nhau. Hoạt động kinh doanh du lịch là hoạt động kinh doanh dịch vụ mang tính tổng hợp, bao gồm các ngành nghề sau: kinh doanh lữ hành; kinh doanh lưu trú du lịch; kinh doanh vận chuyển khách du lịch; kinh doanh phát triển khu du lịch, điểm du lịch; kinh doanh dịch vụ du lịch khác. Khái quát về kinh doanh lữ hành Trước hết, cần phải có cái nhìn cụ thể về hoạt động lữ hành và lữ hành trong tổng quan du lịch.
Thuật ngữ “lữ hành” có nhiều cách hiểu, quan niệm khác nhau. Lữ hành là một từ Hán Việt, theo Đại từ điển Tiếng Việt thì lữ hành là đi đường xa [51, tr. Có thể hiểu, lữ hành là sự di chuyển ra khỏi nơi cư trú với mục đích kinh doanh hoặc tham quan, giải trí. Khái niệm chung giữa các ngành cho thấy, du lịch và lữ hành có nghĩa khá tương đồng nhau.
Tại các nước phát triển đặc biệt tại các nước Bắc Mỹ thì thuật ngữ “lữ hành” và “du lịch” được hiển một cách tương tự như du lịch [31, tr. Vì vậy, các hoạt động đi lại, di chuyển và các hoạt động khác có liên quan tới các chuyến đi có mục đích du lịch có thể sử dụng thuật ngữ “lữ hành du lịch” để nói về việc đi du lịch. Tiếp cận du lịch ở một phạm vi hẹp, lữ hành là việc xây dựng, tổ chức, bán, thực hiện các chương trình du lịch, trong đó có lịch trình chuyến đi, nơi 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com đến nơi đi, các dịch vụ trong chuyến hành trình. Cách tiếp cận này nhằm để phân biệt hoạt động lữ hành với các hoạt động du lịch khác như vận chuyển, lưu trú, nhà hàng, vui chơi giải trí, nghĩa là giới hạn lữ hành chỉ bao gồm những hoạt động tổ chức các chương trình du lịch.
Cách tiếp cận khác hợp lý và cần thiết hơn là “Lữ hành là việc xây dựng, bán, tổ chức thực hiện một phần hoặc toàn bộ chương trình cho khách du lịch” [35, Điều 4]. Cách tiếp cận này là hợp lý và cần thiết để điều chỉnh hoạt động lữ hành, kinh doanh lữ hành một cách phù hợp. Kinh doanh lữ hành tồn tại phổ biến hai loại hình: Kinh doanh lữ hành (Tour Operators Business) và Kinh doanh đại lý lữ hành (Travel Agency Business). Trước hết cần phải hiểu, kinh doanh lữ hành (Tour operators business) là việc thực hiện các hoạt động nghiên cứu thị trường, thiết lập các chương trình du lịch trọn gói hay từng phần, quảng cáo và bán các chương trình này trực tiếp hay gián tiếp qua các trung gian hoặc văn phòng đại diện tổ chức các chương trình và hướng dẫn du lịch.
Kinh doanh lữ hành là hoạt động kinh doanh thuộc một trong các loại hình kinh doanh du lịch. Sự hình thành và phát triển của kinh doanh lữ hành là một tất yếu khách quan của sự phát triển du lịch. Nó xuất phát từ mâu thuẫn trong mối quan hệ cung cầu du lịch và đặc điểm của sản xuất và tiêu dùng du lịch. Kinh doanh lữ hành có vai trò giữ vị trí trung gian, thực hiện phân phối sản phẩm du lịch và sản phẩm của các ngành kinh tế khác đến với khách du lịch.