BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HCM ---------------------------- LÊ THỊ VIỆT THỦY QUẢN TRỊ VỐN LUÂN CHUYỂN VÀ KHẢ NĂNG SINH LỜI CỦA CÁC CÔNG TY TRÊN THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 2009 -2012 Chuyên ngành : Tài chính – Ngân hàng Mã số : 60.01 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS. BÙI HỮU PHƯỚC TP. HỒ CHÍ MINH – NĂM 2013 LỜI CAM ĐOAN ----o0o--- Tôi xin cam đoan luận văn thạc sĩ kinh tế “ QUẢN TRỊ VỐN LUÂN CHUYỂN VÀ KHẢ NĂNG SINH LỢI CỦA CÁC CÔNG TY TRÊN THỊ TRƢỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 2009-2012 ” là công trình nghiên cứu của cá nhân tôi. Các số liệu trong luận văn là số liệu trung thực.
Lê Thị Việt Thủy Học viên cao học khóa 19 Chuyên ngành: Tài chính–Ngân hàng Trƣờng Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh LỜI CẢM ƠN ---o0o--- Tôi xin trân trọng cảm ơn TS. Bùi Hữu Phước đã hướng dẫn rất tận tình, đóng góp nhiều ý kiến quý báu cũng như động viên giúp tôi hoàn thành luận văn này. Tôi xin trân trọng cảm ơn đến tất cả các thầy cô vì những kiến thức cũng như kinh nghiệm từ những bài giảng mà các thầy cô đã truyền đạt trong quá trình học tập tại trường Đại học Kinh tế TP.
Tác giả Lê Thị Việt Thủy MỤC LỤC Lời cam đoan Lời cảm ơn Mục lục Danh mục các ký hiệu, chữ viết tắt Danh mục bảng biểu Danh mục hình vẽ Tóm tắt .1 Lý do chọn đề tài .2 Mục tiêu nghiên cứu.3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu .4 Bố cục của luận văn. CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU TRƢỚC ĐÂY .Lý thuyết tổng quan về mối quan hệ giữa các thành phần vốn luân chuyển với khả năng sinh lợi của công ty .1 Quản trị các khoản phải thu và lợi nhuận .2 Quản trị hàng tồn kho và lợi nhuận .3 Quản trị các khoản phải trả và lợi nhuận .4 Quản trị tiền mặt và lợi nhuận .Nghiên cứu thực nghiệm về quản trị vốn luận chuyển và khả năng sinh lợi của công ty. PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU .1 Dữ liệu nghiên cứu .2 Định nghĩa các biến .3 Giả thuyết nghiên cứu .4 Phương pháp và mô hình nghiên cứu. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU .1 Thống kê mô tả .2 Ma trận tương quan pearson .3 Kết quả hồi quy OLS .1 Mô hình 1 : Mối quan hệ giữa kỳ thu tiền bình quân ACP và tỷ suất sinh lời của công ty NOP.2 Mô hình 2 : Mối quan hệ giữa kỳ luân chuyển hàng tồn kho bình quân ITID và tỷ suất sinh lời NOP .3 Mô hình 3 : Mối quan hệ giữa kỳ thanh toán bình quân APP và tỷ suất sinh lời NOP.4 Mô hình 4 : Mối quan hệ giữa chu kỳ luân chuyển tiền CCC và tỷ suất sinh lời NOP .4 Các kiểm định thống kê .1 Kiểm định sự phù hợp của mô hình .2 Kiểm định vấn đề đa cộng tuyến .3 Kiểm định hiện tượng tự tương quan.
KẾT LUẬN VÀ ĐỀ XUẤT .1 Xuất phát từ mối quan hệ nghịch chiều giữa ACP và NOP .2 Xuất phát từ mối quan hệ nghịch chiều giữa ITID và NOP.3 Xuất phát từ mối quan hệ thuận chiều giữa APP và NOP.4 Xuất phát từ mối quan hệ nghịch chiều giữa CCC và NOP. Hạn chế và định hướng trong tương lai. 38 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC CÁC KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT Viết tắt Tiếng anh Tiếng việt NOP Net operating profitability Lợi nhuận hoạt động kinh doanh thuần ACP Accounts collection period Kỳ thu tiền bình quân ITID Inventory conversion cycle Kỳ luân chuyển hàng tồn kho APP Average payment period Kỳ thanh toán bình quân CCC Cash conversion cycle Chu kỳ luân chuyển tiền LOS Size of company Quy mô công ty CR Current ratio Chỉ số tài sản ngắn hạn trên nợ ngắn hạn DR Debt ratio Chỉ số tổng nợ trên tổng tài sản FATA Ratio of financial assests to Chỉ số tài sản tài chính trên tổng tài sản total asses TTCK Stock exchange Thị trường chứng khoán TDTM Tín dụng thương mại DANH SÁCH BẢNG BIỂU Bảng 2.1: Tóm tắt các nghiên cứu trước đây .1: Tóm tắt các biến được sử dụng trong mô hình .1: Thống kê mô tả các biến trong toàn bộ mẫu khảo sát .2: Ma trận tương quan Pearson cácbiến trong mô hình .3:Tóm tắt kết quả hồi quy mối quan hệ giữa quản trị vốn luân chuyển và tỷ suất sinh lời. 28 DANH SÁCH HÌNH VẼ Hình 2.1 : Chu kỳ luân chuyển tiền và chu kỳ kinh doanh.2: Ảnh hưởng về việc dự trữ hàng tồn kho đến lợi nhuận công ty.
6 1 TÓM TẮT Quản trị vốn luân chuyển có tác động đến tính thanh khoản cũng như khả năng sinh lời của công ty. Trong nghiên cứu này, tác giả đã chọn ra mẫu gồm 71 công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam trong giai đoạn từ 2009 đến 2012. Tác giả cũng đã tiến hành nghiên cứu tác động của những biến khác nhau trong quản trị vốn luân chuyển bao gồm kỳ thu tiền bình quân, kỳ luân chuyển hàng tồn kho, kỳ thanh toán bình quân, chu kỳ chuyển đổi tiền và tỷ suất sinh lời hiện thời từ hoạt động kinh doanh của các công ty Việt Nam. Tỷ lệ nợ, quy mô công ty (được xác định bởi logarit tự nhiên doanh thu) và tỷ số tài sản tài chính trên tổng tài sản đều được sử dụng như các biến kiểm soát.
Tương quan Pearson và phân tích hồi quy được sử dụng để phân tích. Các kết quả đã chỉ ra một quan hệ nghịch chiều khá lớn giữa các biến số trong quản trị vốn luân chuyển và khả năng sinh lời của công ty. Có nghĩa là chu kỳ tiền tăng sẽ làm cho khả năng sinh lời của công ty giảm đi. Các nhà quản lý có thể tạo ra một giá trị tích cực cho cho các cổ đông thông qua việc giảm chu kỳ tiền tới một mức tối thiểu có thể chấp nhận được.1 Lý do chọn đề tài Quản trị vốn luân chuyển là một nội dung quan trọng của quản trị tài chính doanh nghiệp vì nó tác động trực tiếp đến khả năng thanh toán và khả năng sinh lợi của công ty.
Quản trị vốn luân chuyển quan trọng bởi nhiều lý do: Tài sản lưu động của một công ty sản xuất chiếm hơn một nửa tổng tài sản. Đối với công ty thương mại, chúng còn chiếm tỷ lệ nhiều hơn. Việc đầu tư tài sản lưu động quá mức dẫn đến kết quả lợi nhuận đầu tư kém hiệu quả. Trong khi đầu tư tài sản lưu động ở mức thấp làm giảm thanh khoản và tồn kho, dẫn đến khó khăn trong việc duy trì hoạt động thông suốt (Horne và Wachowicz, 2000).
Quản trị vốn luân chuyển sẽ giúp giải quyết bằng cách lên kế hoạch và kiểm soát tài sản lưu động và nợ ngắn hạn để đo lường rủi ro có thể xảy ra để giúp đạt được mục tiêu ngắn hạn và tránh đầu tư dàn trải lên tài sản (Eljelly, 2004). Các nhà quản lý dành khá nhiều thời gian hàng ngày về các quyết định liên quan đến vốn luân chuyển. Điều này xuất phát từ việc tài sản ngắn hạn là các khoản đầu tư trong thời gian ngắn liên tục được chuyển đổi thành các loại tài sản khác (Rao,1989). 2 Công ty phải chịu trách nhiệm thanh toán các khoản nợ ngắn hạn đúng hạn.
Tính thanh khoản của một công ty đang hoạt động không dựa vào giá trị thanh lý tài sản của công ty đó mà dựa trên dòng tiền từ hoạt động kinh doanh được tạo ra bởi những tài sản đó (Soenen, 1993). Các quyết định về mức thành phần vốn luân chuyển khác nhau là những quyết định rất thường xuyên, lặp đi lặp lại và tốn nhiều thời gian. Quản lý vốn luân chuyển là một khu vực rất nhạy cảm trong lĩnh vực quản trị tài chính (Joshi, 1994). Mục tiêu quan trọng nhất của bất cứ công ty nào cũng là tối đa hóa lợi nhuận nhưng duy trì tính thanh khoản của công ty cũng là một mục tiêu rất quan trọng.
Vấn đề đặt ra ở đây là tăng lợi nhuận cùng với tăng tính thanh khoản có thể đem đến những vấn đề rủi ro nghiêm trọng cho công ty. Do đó, phải có sự đánh đổi giữa hai mục tiêu này. Một mục tiêu sẽ không thể đạt được cùng với mục tiêu kia bởi vì cả hai đều có tầm quan trọng riêng. Nếu chúng ta không quan tâm đến lợi nhuận, chúng ta không thể vận hành công ty trong một thời gian dài.
Còn nếu chúng ta không quan tâm đến tính thanh khoản thì chúng ta có thể phải đối mặt với sự vỡ nợ và phá sản.2 Mục tiêu nghiên cứu Vấn đề nghiên cứu được đặt ra là: quản trị vốn luân chuyển có tác động đến khả năng sinh lợi của các công ty cổ phần Việt Nam hay không ? Bài nghiên cứu tập trung vào quản trị vốn luân chuyển và tác động của nó lên khả năng sinh lợi của các công ty được niêm yết trên sàn Hose và sàn Hnx ở Việt Nam. Mục tiêu chính là: Để kiểm định mối quan hệ giữa quản trị vốn luân chuyển và khả năng sinh lợi giai đoạn bốn năm cho 71 công ty được niêm yết trên sàn Hose và sàn Hnx. Để kiểm định tác động của các thành phần khác nhau của quản trị vốn luân chuyển lên khả năng sinh lợi.3 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu 1.1 Đối tƣợng nghiên cứu Bài nghiên cứu tập trung phân tích tác động của quản trị vốn luân chuyển lên khả năng sinh lợi của các công ty sản xuất, thương mại niêm yết trên TTCK Việt Nam.2 Phạm vi nghiên cứu Phạm vi nghiên cứu của bài nghiên cứu là 71 công ty sản xuất, thương mại trên thị trường chứng khoán Việt Nam trong giai đoạn bốn năm 2009-2012 (gồm 50 công ty trên sàn Hose và 21 công ty trên sàn Hnx). Nghiên cứu này hy vọng sẽ đóng góp để hiểu rõ hơn các yếu tố tác động đến nhu cầu về vốn luân chuyển của doanh nghiệp, đặc biệt là thị trường mới nổi ở Việt Nam.4 Bố cục của luận văn * Giới thiệu * Cơ sở lý thuyết và tổng quan các kết quả nghiên cứu trước đây * Phương pháp nghiên cứu * Nội dung và kết quả nghiên cứu * Kết luận và đề xuất 2.
CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ TỔNG QUAN CÁC KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU TRƢỚC ĐÂY 2.