Chương 1: Tổng quan về vấn đề nghiên cứu Chương 2: Cơ sở lý luận về quản trị rủi ro trong giao hàng xuất khẩu bằng đường biển của Công ty TNHH Giao nhận quốc tế Ngân Hà. Chương 3: Thực trạng quản trị rủi ro trong quy trình giao hàng xuất khẩu bằng đường biển tại Công ty TNHH Giao nhận quốc tế Ngân Hà. Chương 4: Định hướng phát triển và đề xuất giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản trị rủi ro trong quy trình giao hàng xuất khẩu bằng đường biển của Công ty TNHH Giao nhận quốc tế Ngân Hà 5 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN TRỊ RỦI RO TRONG GIAO HÀNG XUẤT KHẨU BẰNG ĐƯỜNG BIỂN CỦA CÔNG TY TNHH GIAO NHẬN QUỐC TẾ NGÂN HÀ 2. Một số khái niệm cơ bản 2.
Khái niệm về nguy cơ, rủi ro, tổn thất 2. Khái niệm về nguy cơ “ Nguy cơ là một nguồn, một tình huống hoặc một hành động có tiềm năng gây ra tổn hại đối với con người, như tổn thương hay tác hại sức khỏe hoặc kết hợp cả hai tổn hại trên” (Theo Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 7301 – 1:2008) “Nguy cơ rủi ro là là những đe dọa nguy hiểm có thể xảy ra, là hiện tượng bất lợi đối với con người, luôn tiềm ẩn và song hành cùng các hoạt động của con người” (PGS.TS Doãn Kế Bôn, 2009, Giáo trình quản trị tác nghiệp thương mại quốc tế, tr.2 Khái niệm về rủi ro Theo Frank Knight, một học giả người Mỹ trong lĩnh vực bảo hiểm và quản trị rủi ro, cho rằng: “Rủi ro là sự không chắc chắn có thể đo lường được " (Risk and management, Frank Knight, Prentice Hall, 1998, tr. “Rủi ro là những sự kiện bất ngờ ngoài mong đợi của con người và gây ra những thiệt hại cho con người trong các hoạt động của mình. Mặc dù rủi ro là sự kiện khách quan, xảy ra ngoài ý muốn của con người, nhưng con người lại hoàn toàn có thể kiểm soát được rủi ro ở những mức độ khác nhau, từ đó có những biện pháp hạn chế tối đa những tổn thất rủi ro mang đến” (PGS.TS Doãn Kế Bôn, 2009, Giáo trình quản trị tác nghiệp thương mại quốc tế, tr.
Có thể khái quát rằng: Rủi ro là sự kiện bất ngờ đã xảy ra. Bất ngờ là con người không thể lường trước được một cách chắc chắn, nó có thể xuất hiện vào một thời điểm bất kỳ trong tương lai và bất cứ nơi đâu. 6 Rủi ro là những sự cố gây ra tổn thất. Khi rủi ro xảy ra luôn để lại những hậu quả, trong một số trường hợp có thể là tổn thất không đáng kể hoặc tổn thất gián tiếp.
Rủi ro là sự kiện ngoài mong đợi. Rủi ro có tính khó lường trước, tính khách quan và loại bỏ các ý đồ chủ quan của chủ thể tham gia các hoạt động. Rủi ro là sự kiện ngoài mong đợi. Rủi ro mang lại tổn thất, là sự cố bất ngờ và vì thế nó là điều không được mong đợi của mọi người trong mọi hoạt động.
Bên cạnh đó, rủi ro là sự kiện ngoài mong đợi còn nói lên tính khó lường trước, tính khách quan và loại bỏ các ý đồ chủ quan của chủ thể tham gia các hoạt động. Ba vấn đề trên được coi là ba điều kiện của rủi ro. Hay nói cách khác một sự kiện được coi là rủi ro nếu thỏa mãn đồng thời ba điều kiện trên. Khái niệm về tổn thất “Tổn thất là những thiệt hại, mất mát về tài sản, cơ hội mất hưởng về con người, tinh thần, sức khỏe và sự nghiệp của họ do những nguyên nhân từ các rủi ro gây ra” (PGS TS Doãn Kế Bôn, 2009, Giáo trình Quản trị tác nghiệp thương mại quốc tế, tr.
Tổn thất có thể là hữu hình (tổn thất tài sản, con người, sức khỏe) và cũng có thể là vô hình (tinh thần, đe dọa sự nghiệp. Tổn thất vô hình hoàn toàn có thể đo lường và quy đổi ra thành tiền, và trong không ít các trường hợp tổn thất vô hình còn lớn hơn cả tổn thất hữu hình. Trong hoạt động thương mại quốc tế, thường người ta chỉ đề cập đến những tổn thất hữu hình. Rủi ro và tổn thất là hai phạm trù khác nhau cùng phản ánh một sự kiện không may xảy ra, nhưng có mối quan hệ nhân quả, theo đó, rủi ro là nguyên nhân còn tổn thất là hậu quả.
Khái niệm về quản trị rủi ro “Quản trị rủi ro là quá trình nhận dạng, phân tích (bao gồm cả đo lường và đánh giá) rủi ro, xây dựng và triển khai kế hoạch kiểm soát, tài trợ để khắc phục các hậu quả của rủi ro” (PGS.TS Trần Hùng, 2017, Giáo trình quản trị rủi ro, Trang 28). Mục tiêu của quản trị rủi ro là tối ưu sử dụng các nguồn lực thông qua việc tối thiểu hóa những thiệt hại rủi ro gây ra và khai thác những cơ hội từ rủi ro. Quản trị 7 rủi ro không chỉ đơn thuần là hoạt động thụ động, né tránh hay phòng tránh, mà còn là những hoạt động chủ động, tích cực của nhà quản trị trong công việc dự kiến những thiệt hại, tổn thất có thể xảy ra và tìm cách làm giảm nhẹ hậu quả của chúng. Quản trị rủi ro trong tác nghiệp thương mại quốc tế là hệ thống các nghiệp vụ nhằm nhận dạng, đánh giá, đối phó với những nguyên nhân và hậu quả của rủi ro trong quá trình tiến hành các tác nghiệp thương mại quốc tế (PGS.TS Doãn Kế Bôn, 2009, giáo trình quản trị tác nghiệp thương mại quốc tế, Trang 375).
Như vậy quản trị rủi ro trong tác nghiệp thương mại quốc tế không chỉ đơn thuần là nhận dạng được rủi ro mà quan trọng hơn là phải đánh giá được mức độ nguy hiểm của rủi ro và đưa ra các biện pháp hạn chế tới mức thấp nhất những tổn thất do rủi ro mang đến trong từng tác nghiệp của chuỗi tác nghiệp thương mại quốc tế từ khi lựa chọn đối tác cho đến khi thanh toán tiền hàng và thực hiện các nghĩa vụ liên quan khác. Quản trị rủi ro trong tác nghiệp thương mại quốc tế cần phải được tiến hành một cách đồng bộ từ xác lập kế hoạch nhân sự đến triển khai các tác nghiệp trong từng khâu, từng tác nghiệp với khả năng huy động và vận dụng tối đa với các nguồn lực cả bên trong và bên ngoài doanh nghiệp theo phương châm “phòng ngừa” được ưu tiên trước mắt. Khái niệm về giao hàng xuất khẩu bằng đường biển Theo quy tắc mẫu của FIATA về dịch vụ giao nhận: “Giao nhận vận tải là bất kỳ loại dịch vụ nào liên quan đến vận chuyển, gom hàng, lưu kho, bốc xếp, đóng gói hay phân phối hàng hóa cũng như cũng như các dịch vụ tư vấn hay có liên quan đến các dịch vụ trên, kể cả các vấn đề hải quan, tài chính, mua bảo hiểm, thanh toán, thu thập chứng từ liên quan đến hàng hoá”. Căn cứ vào khái niệm về dịch vụ giao nhận, ta có thể tổng hợp và đưa ra khái niệm về giao hàng xuất khẩu bằng đường biển như sau: “Giao hàng xuất khẩu bằng đường biển là dịch vụ liên quan đến vận chuyển và làm các thủ tục để giao hàng xuất khẩu thông qua phương thức vận chuyển đường biển”.
Dịch vụ giao nhận hàng hóa xuất khẩu bằng đường biển đảm nhận toàn bộ khối lượng công việc kể từ khi nhận hàng từ người bản đến khi giao hàng cho người mua. Đồng thời dịch vụ này phải chuẩn bị kiểm tra toàn bộ các chứng từ hàng hóa, kiểm tra đối chiếu với các 8 quy định của nó, trên cơ sở đó tham mưu khách hàng nhập các bộ chứng từ hoàn hảo để công việc vận chuyển tiến hành trôi chảy, tiết kiệm, hiệu quả 2. Khái niệm về quản trị rủi ro trong quy trình giao hàng xuất khẩu Từ những khái niệm được nêu ở trên có thể khái quát được rằng “Quản trị rủi ro trong quy trình giao hàng xuất khẩu bằng đường biển là là quá trình nhận dạng phân tích (bao gồm cả đo lường và đánh giá) rủi ro trong quy trình giao hàng xuất khẩu đường biển, cụ thể là các dịch vụ liên quan đến vận chuyển và làm thủ tục để giao hàng xuất khẩu, xây dựng và triển khai kế hoạch kiểm soát, tài trợ để khắc phục các hậu quả của rủi ro này". Quy trình giao hàng xuất khẩu bằng đường biển Bước 1: Chào giá và tiếp nhận yêu cầu của khách hàng Công ty tiếp nhận các thông tin, yêu cầu từ khách hàng.
Thực hiện kiểm tra các thông tin liên quan như: cảng đi/đến, thời gian, tên hàng, khối lượng/kích thước, số lượng, điều kiện cơ sở giao hàng,… Căn cứ vào những thông tin mà khách hàng cung cấp nhân viên kinh doanh sẽ liên hệ với hãng tàu để hỏi giá và lịch trình tàu chạy phù hợp vì mỗi hãng tàu có lịch trình tàu chạy, tuyến chạy tàu cũng như có thế mạnh riêng trên các tuyến đường. Sau khi đàm phán và khách hàng đã chấp nhận mức giá thì tiến hành ký hợp đồng dịch vụ. Hợp đồng dịch vụ giao nhận sẽ gồm những điều khoản được hai bên chấp thuận bằng hình thức văn bản, có chữ ký, đóng dấu của hai bên. Bước 2: Liên hệ với hãng tàu để đặt chỗ Khách hàng sẽ gửi booking request (yêu cầu đặt chỗ) cho bộ phận kinh doanh.
Bộ phận kinh doanh sẽ căn cứ trên booking request của khách hàng và gửi booking request đến hãng tàu để đặt chỗ. Sau đó hãng tàu sẽ xác nhận việc đặt chỗ đã thành công cho bộ phận kinh doanh bằng cách gửi booking confirmation. Sau khi có booking confirmation của hãng tàu, nhân viên kinh doanh sẽ gửi booking này cho khách hàng để họ sắp xếp đóng hàng và làm thủ tục thông quan xuất khẩu. 9 Bước 3: Chuẩn bị chứng từ, lấy hàng từ kho của chủ hàng và giao hàng tại cảng Khi khách hàng đã hoàn tất việc chuẩn bị hàng hóa.
Nhân viên giao nhận sẽ đem lệnh cấp container rỗng đến phòng điều độ của hãng tàu (thường ở cảng do hãng tàu chỉ định) để đổi lệnh lấy container. Sau khi đóng hàng xong sẽ vận chuyển container có hàng hạ bãi tại cảng chờ xếp hàng theo trên booking confirm) và đóng phí hạ container cho cảng vụ.