Quản Trị Hàng Tồn Kho Tại Công Ty Cổ Phần Sữa Việt Nam

Quản trị hàng tồn kho là một trong những yếu tố quan trọng quyết định sự thành công của Công ty Cổ phần Sữa Việt… 94 trang · Trường Đại Học Thăng Long · 2023.

• Tác giả: Nguyễn Hồng Minh Ngọc
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Thu Trang
• Trường học: Trường Đại Học Thăng Long
• Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng
• Đề tài: Quản Trị Hàng Tồn Kho Tại Công Ty Cổ Phần Sữa Việt Nam
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. PHẦN 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN TRỊ HÀNG TỒN KHO TRONG DOANH NGHIỆP
• 1.1. Khái niệm quản trị
• 1.2. Chức năng quản trị
• 1.3. Khái niệm, phân loại và tầm quan trọng của hàng tồn kho
• 1.3.1. Khái niệm hàng tồn kho
• 1.3.2. Phân loại hàng tồn kho
• 2. PHẦN 2: THỰC TRẠNG QUẢN TRỊ HÀNG TỒN KHO TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN SỮA VIỆT NAM
• 2.1. Tổng quan về công ty Cổ phần Sữa Việt Nam
• 2.1.1. Lịch sử hình thành và phát triển
• 2.1.2. Tầm nhìn, sức mệnh và giá trị cốt lõi
• 2.1.3. Cơ cấu tổ chức công ty
• 2.1.4. Chức năng và nhiệm vụ của từng bộ phận
• 2.1.5. Khái quát về ngành nghề kinh doanh của Công ty Cổ phần Sữa Việt Nam
• 2.2. Kết quả sản xuất kinh doanh của Công ty Cổ phần Sữa Việt Nam giai đoạn 2020 – 2022
• 2.3. Thực trạng quản trị hàng tồn kho tại Công ty Cổ phần Sữa Việt Nam
• 2.3.1. Thực trạng hàng tồn kho tại Công ty Cổ phần Sữa Việt Nam
• 2.3.2. Khát quát về hàng tồn kho của Công ty Cổ phần Sữa Việt Nam
• 2.3.3. Phân tích thực trạng hàng tồn kho tại Công ty Cổ phần Sữa Việt Nam
• 2.3.4. Thực trạng công tác quản trị hàng tồn kho tại Công ty Cổ phần Sữa Việt Nam
• 2.3.5. Phương pháp hạch toán hàng tồn kho tại Công ty Cổ phần Sữa Việt Nam
• 2.4. Quy trình quản trị hàng tồn kho tại Công ty Cổ phần Sữa Việt Nam
• 2.4.1. Các chỉ tiêu đánh giá hoạt động quản trị hàng tồn kho của Công ty Cổ phần Sữa Việt Nam
• 2.4.2. Tốc độ luân chuyển của hàng tồn kho
• 2.4.3. Chỉ tiêu phản ánh hiệu suất sử dụng hàng tồn kho
• 2.4.4. Đánh giá về hiệu quả hoạt động quản trị hàng tồn kho
• 2.4.5. Hạn chế còn tồn tại. Nguyên nhân của hạn chế trong công tác quản trị hàng tồn kho
• 3. PHẦN 3: GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ QUẢN TRỊ HÀNG TỒN KHO TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN SỮA VIỆT NAM
• 3.1. Quan điểm, định hướng và chiến lược phát triển của Công ty Cổ phần Sữa Việt Nam
• 3.2. Một số biện pháp khắc phục tồn tại trong công tác quản trị hàng tồn kho của Công ty Cổ phần Sữa Việt Nam
• 3.2.1. Xác định số lượng đặt nguyên vật liệu lý tưởng
• 3.2.2. Xây dựng quy trình nhập – xuất hàng tồn kho hiệu quả
• 3.2.3. Nâng cao kỹ thuật dự báo nhu cầu sản xuất
• 3.2.4. Tăng cường doanh thu và quản trị chi phí hiệu quả
• 3.3. Một số giải pháp khác
• DANH MỤC VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU, HÌNH VẼ, ĐỒ THỊ, CÔNG THỨC

Tóm tắt

I. Tổng quan về quản trị hàng tồn kho tại Công ty Cổ phần Sữa Việt Nam

Quản trị hàng tồn kho là một trong những yếu tố quan trọng quyết định sự thành công của Công ty Cổ phần Sữa Việt Nam (Vinamilk). Hàng tồn kho không chỉ là tài sản lớn mà còn là yếu tố ảnh hưởng đến dòng tiền và lợi nhuận của công ty. Việc quản lý hàng tồn kho hiệu quả giúp Vinamilk duy trì sự ổn định trong sản xuất và đáp ứng nhu cầu thị trường. Đặc biệt, trong bối cảnh giá nguyên liệu tăng cao, việc tối ưu hóa hàng tồn kho trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết.

1.1. Khái niệm và tầm quan trọng của hàng tồn kho

Hàng tồn kho là tài sản ngắn hạn bao gồm nguyên vật liệu, thành phẩm và hàng hóa. Việc quản lý hàng tồn kho không chỉ giúp giảm thiểu chi phí mà còn đảm bảo sản xuất liên tục. Theo nghiên cứu, hàng tồn kho chiếm tỷ trọng lớn trong tổng tài sản của Vinamilk, do đó, quản lý hiệu quả hàng tồn kho là yếu tố sống còn.

1.2. Quy trình quản trị hàng tồn kho tại Vinamilk

Quy trình quản trị hàng tồn kho tại Vinamilk bao gồm các bước như dự báo nhu cầu, đặt hàng, nhận hàng và kiểm soát hàng tồn kho. Mỗi bước đều cần được thực hiện một cách chính xác để đảm bảo hàng tồn kho luôn ở mức tối ưu, tránh tình trạng thừa hoặc thiếu hàng.

II. Những thách thức trong quản trị hàng tồn kho tại Vinamilk

Công ty Cổ phần Sữa Việt Nam đang đối mặt với nhiều thách thức trong quản trị hàng tồn kho. Sự biến động của giá nguyên liệu, nhu cầu thị trường không ổn định và áp lực cạnh tranh là những yếu tố chính ảnh hưởng đến hoạt động này. Việc không quản lý tốt hàng tồn kho có thể dẫn đến lãng phí và giảm lợi nhuận.

2.1. Biến động giá nguyên liệu và ảnh hưởng đến hàng tồn kho

Giá nguyên liệu sữa đã tăng từ 60-100% trong thời gian qua, gây áp lực lớn lên chi phí sản xuất. Điều này đòi hỏi Vinamilk phải có chiến lược quản lý hàng tồn kho linh hoạt để ứng phó kịp thời.

2.2. Áp lực cạnh tranh trong ngành sữa

Vinamilk đang phải cạnh tranh với nhiều đối thủ trong ngành sữa, đặc biệt là trong phân khúc sữa bột. Việc quản lý hàng tồn kho không hiệu quả có thể khiến công ty mất đi thị phần và khách hàng.

III. Phương pháp tối ưu hóa hàng tồn kho tại Vinamilk

Để nâng cao hiệu quả quản trị hàng tồn kho, Vinamilk cần áp dụng các phương pháp tối ưu hóa hiện đại. Việc sử dụng công nghệ thông tin và phần mềm quản lý kho sẽ giúp công ty theo dõi và kiểm soát hàng tồn kho một cách hiệu quả hơn.

3.1. Ứng dụng công nghệ trong quản lý hàng tồn kho

Công nghệ thông tin đóng vai trò quan trọng trong việc theo dõi hàng tồn kho. Vinamilk có thể sử dụng phần mềm ERP để quản lý quy trình nhập xuất hàng hóa, từ đó giảm thiểu sai sót và tiết kiệm thời gian.

3.2. Dự báo nhu cầu sản xuất chính xác

Dự báo nhu cầu sản xuất là một yếu tố quan trọng trong quản lý hàng tồn kho. Vinamilk cần áp dụng các phương pháp phân tích dữ liệu để dự đoán nhu cầu thị trường, từ đó điều chỉnh lượng hàng tồn kho phù hợp.

IV. Kết quả nghiên cứu về quản trị hàng tồn kho tại Vinamilk

Nghiên cứu cho thấy rằng việc quản lý hàng tồn kho tại Vinamilk đã có những cải thiện đáng kể trong những năm qua. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều vấn đề cần khắc phục để tối ưu hóa hơn nữa quy trình này. Các chỉ tiêu về tốc độ luân chuyển hàng tồn kho và hiệu suất sử dụng hàng tồn kho cần được theo dõi chặt chẽ.

4.1. Đánh giá hiệu quả quản trị hàng tồn kho

Các chỉ tiêu như vòng quay hàng tồn kho và thời gian lưu kho cho thấy Vinamilk đã có những bước tiến trong việc quản lý hàng tồn kho. Tuy nhiên, cần tiếp tục cải thiện để đạt được hiệu quả cao hơn.

4.2. Những hạn chế trong quản lý hàng tồn kho

Mặc dù đã có những cải thiện, nhưng Vinamilk vẫn gặp phải một số hạn chế trong quản lý hàng tồn kho, như việc dự báo nhu cầu chưa chính xác và quy trình nhập xuất hàng hóa còn chậm.

V. Giải pháp nâng cao hiệu quả quản trị hàng tồn kho tại Vinamilk

Để nâng cao hiệu quả quản trị hàng tồn kho, Vinamilk cần thực hiện một số giải pháp như cải tiến quy trình nhập xuất hàng, nâng cao kỹ thuật dự báo nhu cầu và tối ưu hóa quy trình sản xuất. Những giải pháp này sẽ giúp công ty giảm thiểu chi phí và tăng cường khả năng cạnh tranh.

5.1. Cải tiến quy trình nhập xuất hàng

Vinamilk cần xây dựng quy trình nhập xuất hàng tồn kho hiệu quả hơn, từ đó giảm thiểu thời gian chờ đợi và chi phí lưu kho. Việc này sẽ giúp công ty tăng cường khả năng phục vụ khách hàng.

5.2. Nâng cao kỹ thuật dự báo nhu cầu

Công ty cần áp dụng các phương pháp phân tích dữ liệu hiện đại để dự báo nhu cầu sản xuất chính xác hơn. Điều này sẽ giúp Vinamilk điều chỉnh lượng hàng tồn kho phù hợp với nhu cầu thị trường.

VI. Kết luận và triển vọng tương lai của quản trị hàng tồn kho tại Vinamilk

Quản trị hàng tồn kho tại Công ty Cổ phần Sữa Việt Nam đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo hoạt động sản xuất và kinh doanh hiệu quả. Với những giải pháp đã đề xuất, Vinamilk có thể nâng cao hiệu quả quản lý hàng tồn kho, từ đó tăng cường khả năng cạnh tranh và phát triển bền vững trong tương lai.

6.1. Tương lai của quản trị hàng tồn kho tại Vinamilk

Trong bối cảnh thị trường ngày càng cạnh tranh, việc tối ưu hóa quản trị hàng tồn kho sẽ giúp Vinamilk duy trì vị thế dẫn đầu. Công ty cần tiếp tục cải tiến quy trình và áp dụng công nghệ mới để nâng cao hiệu quả.

6.2. Định hướng phát triển bền vững

Vinamilk cần xây dựng chiến lược phát triển bền vững trong quản trị hàng tồn kho, từ đó không chỉ tối ưu hóa chi phí mà còn đảm bảo chất lượng sản phẩm và sự hài lòng của khách hàng.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Đề tài khóa luận tốt nghiệp "Quản trị hàng tồn kho tại Công ty Cổ phần Sữa Việt Nam" được sinh viên Nguyễn Hồng Minh Ngọc (ngành Tài chính – Ngân hàng, Trường Đại học Thăng Long) thực hiện trong bối cảnh nền kinh tế toàn cầu và khu vực giai đoạn 2020 – 2022 đối mặt với nhiều biến động phức tạp. Tác giả chỉ ra rằng sự suy giảm tổng cầu, chính sách tiền tệ thắt chặt, nợ công kỷ lục cùng các căng thẳng địa chính trị và xung đột quân sự Nga – Ukraine đã gây đứt gãy chuỗi cung ứng, đẩy giá nguyên vật liệu đầu vào tăng phi mã. Tại Công ty Cổ phần Sữa Việt Nam (Vinamilk), theo số liệu từ ban lãnh đạo, trong 6 tháng đầu năm giá sữa nguyên liệu nhập khẩu đã tăng từ 60% đến 70%, cá biệt có nhóm tăng tới 100%; đồng thời giá thức ăn chăn nuôi tăng 30% – 40% và cước vận chuyển quốc tế tăng khoảng 500%. Trong khi đó, sữa là mặt hàng có độ nhạy cảm cao với giá bán và thu nhập, nhu cầu tiêu dùng có xu hướng suy yếu khi người dân thắt chặt chi tiêu, cùng với áp lực cạnh tranh khốc liệt tại thị trường nội địa (đặc biệt ở phân khúc sữa bột).

Hàng tồn kho là bộ phận tài sản ngắn hạn chiếm tỷ trọng lớn thứ hai trong tổng tài sản ngắn hạn của Vinamilk, đóng vai trò như một "tấm đệm an toàn" điều hòa các khâu sản xuất, dự trữ và tiêu thụ. Quản trị hàng tồn kho hiệu quả giúp cắt giảm chi phí lưu kho, hạn chế hư hỏng, tối ưu hóa dòng tiền và gia tăng lợi nhuận. Ngược lại, dự trữ thiếu tính toán sẽ gây ứ đọng vốn và làm tăng chi phí quản lý.

Mục tiêu và các nhiệm vụ nghiên cứu của khóa luận được xác định cụ thể:

• Mục tiêu nghiên cứu: Đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện hoạt động quản trị hàng tồn kho của Công ty Cổ phần Sữa Việt Nam.
• Nhiệm vụ nghiên cứu:
  1. Tổng hợp, khái quát những vấn đề lý luận cơ bản về công tác quản trị hàng tồn kho trong doanh nghiệp.
  2. Phân tích, đánh giá thực trạng hoạt động quản trị hàng tồn kho tại Công ty Cổ phần Sữa Việt Nam giai đoạn 2020 – 2022.
  3. Đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản trị hàng tồn kho của doanh nghiệp trong giai đoạn tiếp theo.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Hàng tồn kho và công tác quản trị hàng tồn kho tại Công ty Cổ phần Sữa Việt Nam.
• Phạm vi nội dung: Thực trạng tài chính của hàng tồn kho, quy trình luân chuyển và các giải pháp hoàn thiện quản trị hàng tồn kho.
• Phạm vi không gian: Công ty Cổ phần Sữa Việt Nam (Vinamilk).
• Phạm vi thời gian: Dữ liệu thứ cấp được thu thập và phân tích trong giai đoạn 3 năm từ 2020 đến 2022.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Về mặt lý luận, khóa luận tiếp cận quản trị học thông qua quan điểm của Mary Parker Follet, Koontz & O’Donnell (1992), Giáo trình Quản trị học đại cương (TS. Vương Thị Thanh Trì, 2021) và 4 chức năng quản trị theo James Stoner và Stephen Robbins (2010): Hoạch định, Tổ chức, Lãnh đạo, Kiểm tra. Về góc độ quản trị tài chính, đề tài vận dụng định nghĩa từ Giáo trình Quản trị tài chính doanh nghiệp (Trường Đại học Thăng Long), xác định quản trị hàng tồn kho là tiến trình cân bằng giữa lợi ích và chi phí dự trữ nhằm tối đa hóa hiệu quả sử dụng vốn ngắn hạn.

Khóa luận phân loại hàng tồn kho theo nhiều tiêu thức: mục đích sử dụng (dự trữ sản xuất, dự trữ tiêu thụ), nguồn hình thành (mua ngoài, mua nội bộ, tự gia công, nguồn khác), yêu cầu sử dụng (đang dùng, chưa cần dùng, không cần dùng), địa điểm bảo quản, kỹ thuật phân tích ABC (theo nguyên tắc Pareto: nhóm A chiếm 70% – 80% giá trị và 15% số lượng; nhóm B chiếm 15% – 25% giá trị và 30% số lượng; nhóm C chiếm 5% giá trị và 55% số lượng), kỹ thuật XYZ (phân loại theo hệ số biến thiên nhu cầu: nhóm X < 15%, nhóm Y từ 15% – 50%, nhóm Z > 50%), và phân loại theo Chuẩn mực kế toán Việt Nam số 02 (VAS 02 ban hành theo Quyết định số 149/2001/QĐ-BTC của Bộ trưởng Bộ Tài chính).

Khung phân tích định lượng dựa trên hệ thống chỉ tiêu tài chính và các mô hình quản trị dự trữ:

• Chỉ tiêu tốc độ luân chuyển và hiệu quả: Vòng quay hàng tồn kho (Giá vốn hàng bán / Giá trị hàng tồn kho bình quân), Thời gian lưu kho (360 / Vòng quay hàng tồn kho), Chu kỳ vận động của tiền mặt, Hiệu suất sử dụng hàng tồn kho (Doanh thu thuần / Hàng tồn kho bình quân), Hiệu suất sử dụng tài sản ngắn hạn (Doanh thu thuần / Tài sản ngắn hạn bình quân), Khả năng sinh lời của hàng tồn kho (Lợi nhuận sau thuế / Hàng tồn kho bình quân).
• Các mô hình quản lý dự trữ: Mô hình lượng đặt hàng kinh tế cơ bản ($EOQ = \sqrt{2DP/H}$) cùng điểm đặt hàng lại ($ROP = d \times L$), mô hình lượng đặt hàng theo lô sản xuất ($POQ$) và mô hình khấu trừ theo số lượng ($QDM$).

Phương pháp nghiên cứu và nguồn dữ liệu: Đề tài sử dụng phương pháp nghiên cứu định tính kết hợp phân tích số liệu tài chính. Các kỹ thuật cụ thể bao gồm: thống kê mô tả, phương pháp so sánh đối chiếu (so sánh ngang để xác định biến động quy mô tuyệt đối và tương đối, so sánh dọc để xác định cơ cấu tỷ trọng, so sánh xu hướng liên hệ), và phương pháp khái quát tổng hợp. Nguồn dữ liệu sử dụng là dữ liệu thứ cấp giai đoạn 2020 – 2022 trích xuất từ Báo cáo tài chính hợp nhất kiểm toán, Bản giải trình kết quả kinh doanh hợp nhất, Báo cáo thường niên của Vinamilk, niên giám thống kê và báo cáo ngành của các tổ chức nghiên cứu thị trường độc lập (Nielsen IQ, Euromonitor).

Nội dung chính theo từng phần của khóa luận

Phần 1: Cơ sở lý luận về quản trị hàng tồn kho trong doanh nghiệp

Trong phần này, tác giả hệ thống hóa toàn diện các khái niệm, vai trò, chi phí và lợi ích của việc dự trữ hàng tồn kho. Hàng tồn kho được phân tích dưới ba động cơ lưu trữ chính: giao dịch (tránh gián đoạn sản xuất), dự phòng (đối phó với biến động bất thường) và đầu cơ chờ giá (tận dụng biến động thị trường). Tác giả mô hình hóa quy trình quản trị hàng tồn kho chuẩn gồm 8 bước khép kín:

1. Dự báo nhu cầu.
2. Thiết lập điểm đặt hàng lại (ROP).
3. Theo dõi hàng tồn kho (mã vạch, RFID hoặc kiểm kê thủ công).
4. Sắp xếp lại và bổ sung hàng tồn kho.
5. Kiểm soát chất lượng vật tư, thành phẩm.
6. Lưu trữ hàng tồn kho theo layout tối ưu.
7. Phân tích, báo cáo hàng tồn kho.
8. Xuất kho hàng hóa theo đúng quy chuẩn đơn hàng.

Điểm nhấn của phần lý luận là việc đối chiếu ưu – nhược điểm của ba mô hình tồn kho kinh điển (EOQ, POQ, QDM). Trong đó, tác giả đưa ra nhận định quan trọng: mô hình EOQ là công cụ phù hợp nhất đối với nhóm nguyên vật liệu bột sữa nhập khẩu của Vinamilk (dùng cho sản xuất sữa bột trẻ em 1 – 2 tuổi), nhờ tính chất quy trình sản xuất lặp lại, khối lượng luân chuyển lớn và nhu cầu tương đối ổn định theo kế hoạch năm.

Phần 2: Thực trạng quản trị hàng tồn kho tại Công ty Cổ phần Sữa Việt Nam

Chương thực trạng tập trung phân tích cấu trúc hoạt động sản xuất kinh doanh, cơ cấu tổ chức và biến động tài chính của Vinamilk giai đoạn 2020 – 2022.

Khái quát vị thế ngành và kết quả kinh doanh: Vinamilk là doanh nghiệp dẫn đầu ngành công nghiệp chế biến sữa Việt Nam với hơn 250 chủng loại mặt hàng thuộc gần 20 nhóm ngành hàng, sở hữu 183 nhà phân phối và gần 94.000 điểm bán phủ kín 64 tỉnh thành (cùng 8 nhà máy đang hoạt động, 1 xí nghiệp và 3 nhà máy xây mới). Về thị phần: phân khúc sữa nước chiếm trên 45% (kết hợp với Mộc Châu Milk); sữa bột trẻ em dẫn đầu với 22% thị phần theo Nielsen IQ 2021; sữa đặc chiếm trên 80%; và sữa chua chiếm trên 66% thị phần toàn quốc.

Bảng: Tổng hợp kết quả sản xuất kinh doanh của Vinamilk giai đoạn 2020 – 2022

Chỉ tiêu	Năm 2020	Năm 2021	Năm 2022	Biến động 2021/2020	Biến động 2022/2021
Doanh thu thuần (đồng)	59.636.282.879.401	60.919.161.500.000	59.956.243.851.272	+2,15% (+1.282,88 tỷ)	-1,58% (-962,92 tỷ)
Trong đó: Nội địa	-	51.202 tỷ	50.704 tỷ	+0,70%	-0,97%
Trong đó: Xuất khẩu & Chi nhánh ngoại	-	9.717 tỷ	9.252 tỷ	+10,15%	-4,78%
Doanh thu hoạt động tài chính (đồng)	1.581.092.655.317	1.214.683.819.394	1.379.880.818.832	-23,17% (-366,41 tỷ)	+13,60%
Giá vốn hàng bán (đồng)	30.975.672.484.000	33.648.873.000.000	35.067.025.336.872	+8,63% (+2.673,20 tỷ)	+4,09% (+1.418,15 tỷ)
Lợi nhuận sau thuế (đồng)	-	10.633.000.000.000	8.578.039.347.230	Đạt 94,6% KH	-19,33% (-2.054,96 tỷ)
Lợi nhuận trên một cổ phiếu (EPS)	6.111,73 đ	5.039,63 đ	4.074,74 đ	Giảm 1.072,10 đ	Giảm 964,89 đ

Doanh thu thuần năm 2021 tăng nhẹ nhờ các thị trường xuất khẩu trọng điểm (Mỹ, Campuchia, Trung Đông), tuy nhiên năm 2022 sụt giảm do sức mua trong nước suy giảm. Lợi nhuận sau thuế năm 2022 sụt giảm mạnh 19,33% do chi phí đầu vào và chi phí vận chuyển tăng cao, cùng biến động bất lợi của tỷ giá hối đoái.

Thực trạng quy mô và cơ cấu hàng tồn kho: Theo báo cáo tài chính hợp nhất, hàng tồn kho là khoản mục tài sản ngắn hạn lớn thứ hai của công ty, chỉ sau các khoản đầu tư tài chính ngắn hạn.

Bảng: Quy mô và tỷ trọng hàng tồn kho trong tổng tài sản ngắn hạn

Chỉ tiêu	Năm 2020	Năm 2021	Năm 2022	Chênh lệch 2021 – 2020	Chênh lệch 2022 – 2021
Giá trị hàng tồn kho (triệu đồng)	4.905.000	6.773.000	5.538.000	+1.868.000 (+38,08%)	-1.135.000 (-16,75%)
Tỷ trọng trong TSNH (%)	16,53%	18,75%	17,54%	+2,22%	-1,21%

Năm 2021, Vinamilk chủ động gia tăng giá trị tồn kho thêm 38,08% để dự phòng đứt gãy chuỗi cung ứng toàn cầu và chuẩn bị nguyên liệu cho hơn 20 sản phẩm mới ra mắt. Sang năm 2022, trước áp lực chi phí vốn và tiêu thụ chậm lại, quy mô tồn kho được thu hẹp 16,75%.

Phân tích theo Chuẩn mực kế toán VAS 02 bộc lộ cơ cấu hàng tồn kho chi tiết của doanh nghiệp:

Bảng: Tỷ trọng các khoản mục trong tổng giá trị hàng tồn kho Vinamilk (%)

Khoản mục hàng tồn kho	Năm 2020	Năm 2021	Năm 2022
Hàng mua đang đi trên đường	10,17	15,76	14,62
Nguyên liệu, vật liệu	59,03	61,97	60,54
Công cụ, dụng cụ	1,18	0,96	1,69
Sản phẩm dở dang	4,40	3,78	3,59
Thành phẩm	23,94	16,48	18,42
Hàng hóa	1,07	0,97	0,67
Hàng gửi đi bán	0,21	0,09	0,48
Tổng cộng	100,00	100,00	100,00

Cơ cấu này cho thấy nguyên vật liệu luôn chiếm tỷ trọng chi phối (xấp xỉ 60% – 62%), phản ánh đặc thù của doanh nghiệp sản xuất chế biến sữa quy mô lớn phụ thuộc nhiều vào nguồn nguyên liệu thô (sữa bột nhập khẩu và sữa tươi trang trại). Tỷ trọng hàng mua đang đi trên đường tăng từ 10,17% (2020) lên 15,76% (2021) do sự chậm trễ trong logistics quốc tế thời kỳ đại dịch.

Thực trạng công tác quản trị: Vinamilk áp dụng phương pháp kê khai thường xuyên (KKTX), vận hành hệ thống quản lý tích hợp ERP và phân cấp quản trị qua Khối Phát triển Vùng nguyên liệu, Khối Chuỗi Cung ứng và Khối Sản xuất. Tuy nhiên, công tác quản trị bộc lộ một số hạn chế: thời gian lưu kho kéo dài trong năm 2021 do tích trữ nguyên liệu giá cao; công tác dự báo nhu cầu tiêu thụ tại một số phân khúc chưa theo kịp sự biến đổi của thị trường; và chi phí lưu kho tăng cao tạo áp lực trực tiếp lên biên lợi nhuận ròng.

Phần 3: Giải pháp nâng cao hiệu quả quản trị hàng tồn kho tại Công ty Cổ phần Sữa Việt Nam

Dựa trên kết quả phân tích thực trạng và định hướng chiến lược của Vinamilk, tác giả đề xuất 5 nhóm giải pháp cụ thể:

1. Xác định số lượng đặt nguyên vật liệu lý tưởng: Áp dụng mô hình định lượng EOQ và thiết lập điểm đặt hàng lại ROP đối với bột sữa nguyên liệu nhập khẩu (đặc biệt cho phân khúc sữa bột trẻ em 1 – 2 tuổi có nhu cầu ổn định), nhằm cân bằng tối ưu giữa chi phí lưu kho ($H$) và chi phí đặt hàng ($P$).
2. Xây dựng quy trình nhập – xuất hàng tồn kho hiệu quả: Chuẩn hóa quy trình kiểm định chất lượng nguyên liệu sữa tươi đầu vào và thành phẩm xuất xưởng; ứng dụng công nghệ quét mã, giám sát vị trí nhằm rút ngắn thời gian luân chuyển chứng từ và giải phóng hàng hóa nhanh chóng.
3. Nâng cao kỹ thuật dự báo nhu cầu sản xuất: Kết hợp kỹ thuật phân loại ma trận ABC – XYZ với các dữ liệu lịch sử bán hàng và biến động mùa vụ; theo dõi chặt chẽ hệ số co giãn nhu cầu theo thu nhập của người tiêu dùng để lập kế hoạch sản xuất sát thực tế.
4. Tăng cường doanh thu và quản trị chi phí hiệu quả: Tối ưu hóa chi phí logistics, kiểm soát giá mua nguyên liệu thông qua hợp đồng kỳ hạn dài hạn, tiết giảm giá vốn hàng bán và chi phí quản lý kinh doanh.
5. Một số biện pháp khác: Đầu tư chiều sâu cho hệ thống thông tin quản lý nguồn lực doanh nghiệp (ERP), tăng cường đào tạo nghiệp vụ cho nhân viên thủ kho - mua hàng, và triển khai các công cụ phòng ngừa rủi ro tỷ giá trong nhập khẩu nguyên vật liệu.

Kết quả và đóng góp của khóa luận

Khóa luận đã phản ánh chi tiết bức tranh tài chính hàng tồn kho của Vinamilk qua chuỗi số liệu thực tế giai đoạn 2020 – 2022:

• Chứng minh sự gia tăng mạnh của quy mô hàng tồn kho năm 2021 (tăng 38,08%, đạt 6.773 triệu đồng, chiếm 18,75% tài sản ngắn hạn) là hệ quả của chiến lược dự trữ phòng ngừa rủi ro đứt gãy cung ứng; sau đó giảm xuống 5.538 triệu đồng (chiếm 17,54% TSNH) vào năm 2022 khi doanh nghiệp tái cấu trúc danh mục và đối mặt với sự sụt giảm tổng cầu.
• Lượng hóa cơ cấu hàng tồn kho theo VAS 02, chứng minh nhóm nguyên vật liệu chiếm tỷ trọng áp đảo liên tục (59,03% năm 2020, 61,97% năm 2021 và 60,54% năm 2022).
• Bóc tách mối quan hệ giữa biến động chi phí đầu vào (giá sữa bột nhập khẩu tăng 60% – 100%, cước tàu quốc tế tăng 500%) với sự suy giảm 19,33% của lợi nhuận sau thuế năm 2022 (từ 10.633 tỷ đồng năm 2021 xuống còn 8.578 tỷ đồng).
• Đóng góp thực tiễn của tác giả thể hiện ở việc không áp dụng dàn trải các mô hình tồn kho lý thuyết cho mọi loại sản phẩm, mà lập luận chọn lọc mô hình EOQ và ROP riêng cho nhóm nguyên liệu bột sữa nhập khẩu – nhóm hàng có kim ngạch lớn, đặt hàng theo đợt và chu kỳ sản xuất ổn định.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận bộc lộ một số hạn chế gắn liền với phạm vi tiếp cận thông tin:

• Dữ liệu nghiên cứu chủ yếu dựa vào các báo cáo tài chính hợp nhất kiểm toán và báo cáo thường niên công khai (dữ liệu thứ cấp tổng hợp toàn công ty), chưa bóc tách được số liệu vi mô về chi phí đặt hàng thực tế ($P$) cho từng chuyến nhập khẩu hay chi phí lưu giữ đơn vị ($H$) tại từng kho lạnh nhà máy để chạy thử nghiệm nghiệm số cụ thể cho mô hình EOQ.
• Dữ liệu dừng lại ở mốc kết thúc năm tài chính 2022, chưa phản ánh được chu kỳ hồi phục kinh tế và diễn biến thị trường sữa trong giai đoạn 2023 trở đi.

Hướng nghiên cứu mở rộng trong tương lai bao gồm: cập nhật chuỗi số liệu đến các năm gần nhất; ứng dụng dữ liệu quản trị nội bộ để chạy thực nghiệm mô hình kiểm soát tồn kho đa cấp độ (Multi-echelon Inventory Optimization); và đánh giá tác động của công nghệ chuỗi cung ứng số (phần mềm quản trị kho WMS, IoT trong bảo quản lạnh) đối với chu kỳ tiền mặt tại doanh nghiệp.

Giá trị tham khảo

Đề tài là tài liệu tham khảo hữu ích cho:

• Sinh viên, học viên chuyên ngành: Sinh viên ngành Tài chính – Ngân hàng, Kế toán, Quản trị kinh doanh và Quản trị chuỗi cung ứng & Logistics có thể tham khảo phương pháp luận phân tích cấu trúc tài sản ngắn hạn, kỹ thuật kết hợp ma trận ABC – XYZ và phương pháp so sánh ngang/dọc trên báo cáo tài chính.
• Nhà nghiên cứu và quản lý doanh nghiệp: Các nhà quản trị tài chính tại các doanh nghiệp sản xuất chế biến thực phẩm có thể tham khảo bài học thực tiễn về ứng phó cú sốc giá nguyên liệu nhập khẩu và cước vận tải, cũng như quy trình hoạch định quy mô dự trữ theo mô hình EOQ.
• Phần đáng tham khảo nhất: Bảng phân tích chi tiết cơ cấu 7 khoản mục hàng tồn kho theo VAS 02 giai đoạn 2020 – 2022 và phần lập luận áp dụng mô hình toán dự trữ cho nguyên liệu đầu vào.

Câu hỏi thường gặp

1. Khoản mục nào chiếm tỷ trọng lớn nhất trong cơ cấu hàng tồn kho của Vinamilk giai đoạn 2020 – 2022?
Khoản mục nguyên liệu, vật liệu luôn chiếm tỷ trọng lớn nhất, lần lượt là 59,03% (năm 2020), 61,97% (năm 2021) và 60,54% (năm 2022). Điều này bắt nguồn từ nhu cầu nhập khẩu nguyên liệu bột sữa lớn cùng nguồn sữa tươi thu mua từ các trang trại để phục vụ danh mục sản xuất hơn 250 mặt hàng.

2. Tại sao tác giả đề xuất áp dụng mô hình EOQ riêng cho nguyên vật liệu bột sữa nhập khẩu?
Do mô hình EOQ đòi hỏi các giả định về nhu cầu ổn định và thời gian giao hàng định trước. Bột sữa nhập khẩu phục vụ cho dòng sữa bột trẻ em 1 – 2 tuổi có sản lượng tiêu thụ ổn định, chu kỳ sản xuất lặp lại dài hạn, giúp thỏa mãn tốt nhất các giả định của mô hình so với các nhóm sản phẩm có tính thời vụ cao.

3. Những yếu tố vĩ mô và chi phí nào ảnh hưởng nặng nề nhất đến giá vốn của Vinamilk giai đoạn 2021 – 2022?
Giá sữa nguyên liệu nhập khẩu tăng từ 60% đến 70% (có nhóm tăng 100%), giá thức ăn chăn nuôi tăng 30% – 40%, cước phí vận chuyển nội địa tăng khoảng 20% và cước vận chuyển quốc tế tăng khoảng 500% do giá xăng dầu và gián đoạn chuỗi cung ứng logistics toàn cầu.

4. Khóa luận phân loại hàng tồn kho theo những tiêu thức khoa học nào?
Tác giả phân loại theo 6 tiêu thức: mục đích sử dụng và công dụng; nguồn gốc hình thành; yêu cầu sử dụng; địa điểm bảo quản; kỹ thuật phân tích kết hợp ABC – XYZ (nguyên tắc Pareto và hệ số biến thiên); và Chuẩn mực kế toán Việt Nam số 02 (VAS 02 ban hành theo Quyết định 149/2001/QĐ-BTC).

5. Cơ cấu tổ chức của Vinamilk phân định trách nhiệm quản trị hàng tồn kho qua những khối chức năng nào?
Công tác quản trị hàng tồn kho tại Vinamilk được phối hợp chặt chẽ giữa: Khối Phát triển Vùng nguyên liệu (chịu trách nhiệm quy chuẩn và cung ứng sữa tươi), Khối Chuỗi Cung ứng (đảm nhận hoạt động mua hàng, nhập khẩu, điều phối kho bãi giữa các miền), và Khối Sản xuất (triển khai kế hoạch vận hành tại các nhà máy).

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của sinh viên Nguyễn Hồng Minh Ngọc đã tổng hợp mạch lạc khung lý thuyết về quản trị hàng tồn kho và các mô hình dự trữ định lượng trong doanh nghiệp sản xuất. Bằng việc phân tích sâu chuỗi dữ liệu tài chính của Vinamilk giai đoạn 2020 – 2022, tác giả làm rõ tác động tiêu cực của lạm phát chi phí nguyên liệu và biến động chuỗi cung ứng lên giá vốn cũng như lợi nhuận sau thuế của công ty. Các giải pháp đề xuất tập trung vào việc áp dụng mô hình EOQ cho bột sữa nhập khẩu, cải tiến quy trình nhập – xuất kho và nâng cao năng lực dự báo nhu cầu mang tính thực tiễn cao đối với công tác quản trị tài chính tại doanh nghiệp đầu ngành sữa.

Trích đoạn nội dung tài liệu

lời mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo, phụ lục, kết cấu của khóa luận gồm 3 phần như sau: Phần 1: Cơ sở lý luận về quản trị hàng tồn kho trong doanh nghiệp Phần 2: Thực trạng quản trị hàng tồn kho tại Công ty Cổ phần Sữa Việt Nam Phần 3: Giải pháp nâng cao hiệu quả quản trị hàng tồn kho tại Công ty Cổ phần Sữa Việt Nam Thư viện ĐH Thăng Long PHẦN 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN TRỊ HÀNG TỒN KHO TRONG DOANH NGHIỆP 1. Khái niệm quản trị Thuật ngữ “quản trị” được định nghĩa là tiến trình làm việc với và thông qua người khác để đạt các mục tiêu của tổ chức với kết quả và hiệu quả cao trong một môi trường biến động. Phương thức này bao gồm những chức năng hay hoạt động cơ bản mà nhà quản trị sử dụng, đó là hoạch định, tổ chức, điều khiển và kiểm soát.

Hiện nay, đang có khá nhiều khái niệm quản trị được sử dụng và dưới đây là một số khái niệm thông dụng: Theo Mary Parker Follet (1868 - 1933): “Quản trị là nghệ thuật khiến công việc được thực hiện thông qua người khác”. Khái niệm này nói lên rằng những nhà quản trị đạt được các mục tiêu của tổ chức bằng cách sắp xếp, giao việc cho những người khác thực hiện chứ không phải hoàn thành công việc bằng chính mình. Theo cuốn “Những vấn đề cốt yếu của quản lý” (1992) của hai tiến sĩ người Mỹ Koontz và O’Donnell: “Có lẽ không có lĩnh vực hoạt động nào của con người quan trọng hơn là công việc quản lý, bởi vì mọi nhà quản trị ở mọi cấp độ và trong mọi cơ sở đều có một nhiệm vụ cơ bản là thiết kế và duy trì một môi trường mà trong đó các cá nhân làm việc với nhau trong các nhóm có thể hoàn thành các nhiệm vụ và các mục tiêu đã định.” Theo Giáo trình Quản trị học đại cương của TS. Vương Thị Thanh Trì, trường Đại học Thăng Long (2021): “Quản trị là tiến trình làm việc với và thông qua người khác để đạt các mục tiêu của tổ chức với kết quả và hiệu quả cao trong một môi trường biến động.” Những định nghĩa về quản trị nêu trên mặc dù được diễn đạt khác nhau, với các góc độ tiếp cận tiếng song có thể thấy chúng có những điểm chung sau: − Quản trị là một hoạt động làm việc với và thông qua người khác − Quản trị là hoạt động có mục tiêu xác định − Quản trị sử dụng có hiệu quả nguồn lực để đạt được mục tiêu và hiệu quả − Hoạt động quản trị chịu sự tác động của môi trường luôn biến động.

Từ những điểm chung này ta có thể khái quát quản trị là sự tác động của chủ thể quản trị lên đối tượng quản trị để phối hợp nguồn lực, nhằm đạt được những mục tiêu nhất định trong những điều kiện biến động của môi trường. Chức năng quản trị Theo James Stoner và Stephen Robbins (2010) chức năng quản trị bao gồm 4 chức năng chính sau: 1 Hoạch định: Đây là chức năng đầu tiên trong tiến trình quản trị, bao gồm việc xác định mục tiêu hoạt động, xây dựng chiến lược tổng thể mục tiêu, và thiết lập một hệ thống các kế hoạch để phối hợp các hoạt động. Hoạch định liên quan đến dự báo và tiên liệu tương lai, những mục tiêu cần đạt được và những phương thức để đạt được mục tiêu đó. Nếu không lập kế hoạch thận trọng và đúng đắn thì dễ dẫn đến thất bại trong quản trị.

Có nhiều công ty không hoạt động được hay chỉ hoạt động với một phần công suất do không có hoạch định hoặc hoạch định kém. Tổ chức: Là chức năng quản trị có mục đích phân công nhiệm vụ, tạo dựng một cơ cấu, thiết lập thẩm quyền và phân phối ngân sách cần thiết để thực hiện kế hoạch. Chức năng này xác định xem ai sẽ hoàn thành nhiệm vụ nào, ở đâu và khi nào thì xong. Công việc tổ chức thực hiện đúng đắn sẽ tạo nên môi trường nội bộ thuận lợi thúc đẩy hoạt động đạt mục tiêu, tổ chức kém thì công ty sẽ thất bại cho dù hoạch định tốt.

Tổ chức là một trong những chức năng chung của quản trị liên quan đến hoạt động thành lập ra các bộ phận trong tổ chức bao gồm các khâu và các cấp, tức là quan hệ hàng ngang và hàng dọc để đảm nhận những hoạt động cần thiết, xác lập các mối quan hệ về nhiệm vụ, quyền hạn và trách nhiệm giữa các bộ phận đó. Lãnh đạo: Là chức năng quản trị nhằm gây ảnh hưởng, thúc đẩy, hướng dẫn nguồn nhân lực thực hiện mục tiêu của tổ chức. Chức năng lãnh đạo liên quan đến hoạt động thúc đẩy quan hệ cá nhân và nhóm trong mối quan hệ quản trị nhằm xây dựng một bản sắc văn hóa cho tổ chức. Cuối cùng là quá trình thông tin và truyền thông trong tổ chức.

Lãnh đạo xuất sắc có khả năng đưa tổ chức đến thành công dù kế hoạch và tổ chức chưa thật tốt, nhưng chắc chắn sẽ thất bại nếu lãnh đạo kém. Kiểm tra: Là chức năng quản trị thúc đẩy thành tích của doanh nghiệp hướng về hoàn thành mục tiêu. Kiểm tra để lường trước rủi ro, đánh giá hoạt động và đo lường kết quả hoạt động… tìm ra các nguyên nhân gây ra sai lệch và các giải pháp điều chỉnh thích hợp. Chính chức năng kiểm tra là chức năng khép kín cho một chu kỳ quản trị, mở ra một chu kỳ quản trị mới, tạo ra sự liên tục cho quá trình quản trị và nó là chức năng giúp nhà quản trị biết khi nào phải điều chỉnh hoạt động, khi nào cần có hoạch định mới.

Khái niệm, phân loại và tầm quan trọng của hàng tồn kho 1. Khái niệm hàng tồn kho Hàng tồn kho là các tài sản ngắn hạn tồn tại dưới hình thái vật chất có thể cân đo, đong, đếm được như: nguyên vật liệu, công cụ dụng cụ đã mua nhưng chưa đưa vào sử dụng, thành phẩm sản xuất xong nhưng chưa bán, hàng hóa thu mua nhưng còn tồn kho, hàng hóa đang trong quá trình sản xuất dở dang… Nhìn chung, hàng tồn kho trong doanh nghiệp có những đặc điểm sau: 2 Thư viện ĐH Thăng Long Hàng tồn kho là một bộ phận của tài sản ngắn hạn trong doanh nghiệp và chiếm một vị trí quan trọng trong tài sản lưu động của hầu hết các doanh nghiệp có hoạt động sản xuất kinh doanh. Hàng tồn kho trong doanh nghiệp được hình thành từ nhiều nguồn khác nhau, với chi phí cấu thành nên giá gốc hàng tồn kho khác nhau. Theo chuẩn mực kế toán VAS 02, hàng tồn kho được tính theo giá gốc, trường hợp giá trị thuần có thể thực hiện được.

Giá gốc hàng tồn kho gồm: chi phí mua, chi phí chế biến và các chi phí liên quan trực tiếp khác phát sinh để có được hàng tồn kho ở địa điểm và trạng thái hiện tại. Hàng tồn kho tham gia toàn bộ vào hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, trong đó có các nghiệp vụ xảy ra thường xuyên với tần suất lớn, qua đó hàng tồn kho luôn biến đổi về mặt hình thái hiện vật và chuyển hóa thành những tài sản ngắn hạn khác (tiền mặt, sản phẩm dở dang, thành phẩm…) Hàng tồn kho trong doanh nghiệp bao gồm nhiều loại khác nhau với những đặc điểm về tính chất thương phẩm và điều kiện bảo quản khác nhau. Do vậy, hàng tồn kho thường được bảo quản, cất trữ ở nhiều địa điểm có điều kiện tự nhiên hoặc điều kiện nhân tạo không đồng nhất với nhiều người quản lý. Việc xác định chất lượng, tình trạng và giá trị hàng tồn kho luôn khó khăn, phức tạp.

Có nhiều loại hàng tồn kho khó phân loại và xác định giá trị như các tác phẩm nghệ thuật, linh kiện điện tử, đồ cổ,… 1. Phân loại hàng tồn kho Hàng tồn kho trong doanh nghiệp bao gồm nhiều loại, đa dạng về chủng loại, khác nhau về đặc điểm, tính chất thương phẩm, điều kiện bảo quản, nguồn hình thành có vai trò công dụng khác nhau trong quá tình sản xuất kinh doanh. Để quản lý tốt hàng tồn kho, tính đúng và tính đủ giá gốc hàng tồn kho cần phân lọa và sắp xếp hàng tồn kho theo những tiêu thức nhất định. Phân loại hàng tồn kho theo mục đích sử dụng và công dụng Theo tiêu thức phân loại này, những hàng tồn kho có cùng mục đích sử dụng và công dụng được xếp vào cùng một nhóm, không phân biệt chúng được hình thành từ nguồn nào, quy cách, phẩm chất,… Theo đó, hàng tồn kho trong doanh nghiệp được chia thành: Hàng tồn kho dự trữ cho sản xuất: là toàn bộ hàng tồn kho được dự trữ để phục vụ trực tiếp hoặc giáp tiếp cho hoạt động sản xuất như nguyên vật liệu, bán thành phẩm, công cụ dụng cụ, giá trị sản phẩm dở dang.

Hàng tồn kho dự trữ cho tiêu thụ: phản ánh toàn bộ hàng tồn kho được dự trữ phục vụ cho mục đích bán ra của doanh nghiệp như hàng hóa, thành phẩm,… Cách phân loại này giúp cho việc sử dụng hàng tồn kho đúng mục đích, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho nhà quản trị trong quá trình xây dựng kế hoạch, dự toán thu 3 mua, bảo quản và dự trữ hàng tồn kho, đảm bảo hàng tồn kho cung ứng kịp thời cho sản xuất, tiêu thụ với chi phí thu mua, bảo quản thấp nhất nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp 1. Phân loại hàng tồn kho theo nguồn hình thành Theo tiêu thức này, những hàng tồn kho có cùng nguồn gốc hình thành được xếp chung vào một nhóm, không phân biệt chúng dùng vào việc gì, quy cách, phẩm chất. Theo đó, hàng tồn kho trong doanh nghiệp được chia thành: Hàng tồn kho được mua vào: bao gồm − Hàng mua từ bên ngoài: là toàn bộ hàng tồn kho được doanh nghiệp mua từ các nhà cung cấp ngoài hệ thống tổ chức kinh doanh của doanh nghiệp. − Hàng mua nội bộ: là toàn bộ hàng tồn kho được doanh nghiệp mua từ các nhà cung cấp thuộc hệ thống tổ chức kinh doanh của doanh nghiệp như mua hàng giữa các đơn vị trực thuộc trong cùng một công ty,… Hàng tồn kho tự gia công: là toàn bộ hàng tồn kho được doanh nghiệp sản xuất, gia công tạo thành Hàng tồn kho được nhập từ các nguồn khác như: hàng tồn kho được nhập từ công ty liên doanh, liên kết; hàng tồn kho được biếu tặng;… Cách phân loại này giúp cho việc xác định các yếu tố cấu thành trong giá gốc hàng tồn kho, nhằm tính đúng, tính đủ giá gốc hàng tồn kho theo từng nguồn hình thành.