Quản Trị Chi Phí Tại VNPT Bình Định: Nghiên Cứu và Giải Pháp

Chuyên khảo kinh tế phân tích chi phí tại vnpt bình định, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo., phục vụ nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

• Tác giả: Trần Thị Minh Phúc
• Người hướng dẫn: TS. Đặng Thị Thanh Loan
• Trường học: Trường Đại Học Quy Nhơn
• Chuyên ngành: Quản Trị Kinh Doanh
• Đề tài: Quản Trị Chi Phí Tại VNPT Bình Định
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Bình Định

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ
• MỞ ĐẦU
• Lý do chọn đề tài
• Tổng quan tình hình nghiên cứu đề tài
• Mục tiêu nghiên cứu
• Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• Phương pháp nghiên cứu
• Kết cấu của luận văn thạc sĩ
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN TRỊ CHI PHÍ TRONG DOANH NGHIỆP
• 1.1. Chi phí trong doanh nghiệp
• 1.1.1. Khái niệm chi phí
• 1.1.2. Phân loại chi phí
• 1.1.3. Phân tích chi phí trong doanh nghiệp
• 1.2. Quản trị chi phí trong doanh nghiệp
• 1.2.1. Khái niệm về quản trị chi phí trong doanh nghiệp
• 1.2.2. Vai trò của quản trị chi phí trong doanh nghiệp
• 1.2.3. Hệ thống thông tin quản trị chi phí
• 1.2.4. Nội dung quản trị chi phí trong doanh nghiệp
• 1.2.5. Các phương pháp quản trị chi phí của các doanh nghiệp
• 1.2.6. Các nhân tố ảnh hưởng đến quản trị chi phí của doanh nghiệp
• 1.2.7. Một số chỉ tiêu đánh giá hiệu quả quản trị chi phí của doanh nghiệp
• 1.3. Kinh nghiệm thực tiễn về quản trị chi phí của một số đơn vị, tổ chức và bài học kinh nghiệm cho VNPT Bình Định
• 1.3.1. Kinh nghiệm quản trị chi phí của một số đơn vị, tổ chức
• 1.3.2. Bài học kinh nghiệm cho VNPT Bình Định
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN TRỊ CHI PHÍ TẠI VNPT BÌNH ĐỊNH
• 2.1. Khái quát về VNPT Bình Định
• 2.1.1. Quá trình hình thành và phát triển của VNPT Bình Định
• 2.1.2. Chức năng và nhiệm vụ của VNPT Bình Định
• 2.1.3. Cơ cấu tổ chức bộ máy của VNPT Bình Định
• 2.1.4. Quy trình cung cấp một số dịch vụ chủ yếu của VNPT Bình Định
• 2.1.5. Công tác quản lý sản xuất của VNPT Bình Định
• 2.1.6. Kết quả hoạt động kinh doanh trong những năm gần đây
• 2.2. Quản trị chi phí tại VNPT Bình Định
• 2.2.1. Nội dung quản trị chi phí
• 2.2.2. Một số chỉ tiêu đánh giá hiệu quả quản trị chi phí tại VNPT Bình Định
• 2.2.3. Các nhân tố ảnh hưởng đến quản trị chi phí
• 2.3. Đánh giá công tác quản trị chi phí tại VNPT Bình Định
• 2.3.1. Những hạn chế và nguyên nhân
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN TRỊ CHI PHÍ TẠI VNPT BÌNH ĐỊNH TRONG THỜI GIAN TỚI
• 3.1. Mục tiêu, định hướng phát triển của VNPT Bình Định đến năm 2025
• 3.1.1. Mục tiêu của VNPT Bình Định đến năm 2025
• 3.1.2. Định hướng phát triển của VNPT Bình Định đến năm 2025
• 3.2. Một số giải pháp hoàn thiện quản trị chi phí tại VNPT Bình Định
• 3.2.1. Hoàn thiện việc xây dựng định mức chi phí
• 3.2.2. Hoàn thiện việc lập kế hoạch chi phí
• 3.2.3. Hoàn thiện công tác tổ chức thực hiện chi phí
• 3.2.4. Nhận diện và phân loại chi phí để đánh giá trách nhiệm quản lý
• 3.2.5. Tăng cường kiểm soát chi phí
• 3.2.6. Điều khiển chi phí phù hợp với điều kiện thực tế của đơn vị
• 3.3. Một số kiến nghị với Tập đoàn Bưu chính Viễn thông Việt Nam
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC
• QUYẾT ĐỊNH GIAO ĐỀ TÀI LUẬN VĂN THẠC SĨ (bản sao)

Tóm tắt

I. Tổng Quan Quản Trị Chi Phí VNPT Bình Định Khái Niệm Vai Trò

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế, quản trị chi phí hiệu quả trở thành yếu tố then chốt để VNPT Bình Định nâng cao năng lực cạnh tranh. Chi phí, hiểu đơn giản, là sự tiêu hao các nguồn lực kinh tế trong quá trình hoạt động của doanh nghiệp. Theo VAS 01, chi phí là tổng giá trị các khoản làm giảm lợi ích kinh tế trong kỳ kế toán. Quản trị chi phí không chỉ là cắt giảm chi phí đơn thuần, mà còn là việc tạo ra lợi thế cạnh tranh bền vững trên thị trường. Ugoani (2019) nhấn mạnh rằng quản lý chi phí hoạt động có tác động tích cực đến năng suất của doanh nghiệp, giúp đạt được mục tiêu một cách hiệu quả. Nhận thức rõ ràng về chi phí là tiền đề quan trọng để kiểm soát và định hướng hoạt động sản xuất kinh doanh của VNPT Bình Định.

1.1. Chi Phí Trong Doanh Nghiệp Định Nghĩa và Bản Chất

Chi phí là biểu hiện bằng tiền của các hao phí về nguồn lực (vật tư, lao động, tài sản) mà doanh nghiệp phải gánh chịu để thực hiện các hoạt động sản xuất kinh doanh. Bản chất của chi phí là sự chuyển hóa giá trị của các yếu tố đầu vào thành giá trị của sản phẩm, dịch vụ. Theo Huỳnh Lợi (2009), chi phí là những phí tổn phát sinh làm giảm nguồn lực kinh tế của doanh nghiệp gắn liền với hoạt động SXKD và tác động giảm vốn chủ sở hữu. Việc quản lý hiệu quả chi phí giúp doanh nghiệp tối ưu hóa lợi nhuận và nâng cao hiệu quả sử dụng vốn.

1.2. Vai Trò Của Quản Trị Chi Phí Tối Ưu Hóa Lợi Nhuận VNPT

Quản trị chi phí đóng vai trò then chốt trong việc đảm bảo hiệu quả hoạt động và khả năng sinh lời của VNPT Bình Định. Quản trị chi phí giúp doanh nghiệp kiểm soát và cắt giảm chi phí không cần thiết, đồng thời tối ưu hóa việc sử dụng các nguồn lực. Từ đó, doanh nghiệp có thể nâng cao lợi nhuận, tăng cường khả năng cạnh tranh và đảm bảo sự phát triển bền vững. Quản trị chi phí hiệu quả cũng giúp doanh nghiệp đưa ra các quyết định kinh doanh sáng suốt, dựa trên thông tin chi phí chính xác và kịp thời.

II. Thách Thức Quản Trị Chi Phí Bài Học Kinh Nghiệm Cho VNPT

Trong môi trường cạnh tranh gay gắt, VNPT Bình Định đối mặt với nhiều thách thức trong công tác quản trị chi phí. Các thách thức này bao gồm: dự báo chi phí không chính xác, lãng phí chi phí khấu hao tài sản cố định, và khó khăn trong việc kiểm soát chi phí hoạt động. Các nghiên cứu trước đây của Phạm Thành Khiết (2013), Huỳnh Thị Thúy Phượng (2013) và Nguyễn Ngọc Hào (2016) đã chỉ ra những hạn chế tương tự trong quản trị chi phí tại các doanh nghiệp khác. Do đó, việc học hỏi kinh nghiệm từ các đơn vị khác và áp dụng các phương pháp quản trị chi phí tiên tiến là vô cùng quan trọng để VNPT Bình Định vượt qua các thách thức và nâng cao hiệu quả hoạt động.

2.1. Hạn Chế Trong Dự Báo Chi Phí Ảnh Hưởng Đến Kế Hoạch

Một trong những thách thức lớn nhất trong quản trị chi phí là khả năng dự báo chính xác các khoản chi phí phát sinh trong kỳ kế hoạch. Sai lệch trong dự báo chi phí có thể dẫn đến việc lập kế hoạch không hiệu quả, ảnh hưởng đến khả năng đạt được các mục tiêu kinh doanh. VNPT Bình Định cần cải thiện quy trình dự báo chi phí bằng cách sử dụng các phương pháp phân tích dữ liệu tiên tiến và thu thập thông tin chi tiết từ các bộ phận liên quan.

2.2. Lãng Phí Chi Phí Khấu Hao TSCĐ Giảm Hiệu Quả Kinh Doanh

Việc quản lý và sử dụng tài sản cố định (TSCĐ) không hiệu quả có thể dẫn đến lãng phí chi phí khấu hao, làm giảm hiệu quả kinh doanh của VNPT Bình Định. Doanh nghiệp cần rà soát lại quy trình quản lý TSCĐ, đảm bảo sử dụng TSCĐ đúng mục đích và hiệu quả, đồng thời thực hiện bảo trì, bảo dưỡng định kỳ để kéo dài tuổi thọ của TSCĐ.

2.3. Khó Khăn Kiểm Soát Chi Phí Hoạt Động Cần Giải Pháp

Kiểm soát chi phí hoạt động là một thách thức không nhỏ đối với VNPT Bình Định. Doanh nghiệp cần thiết lập các quy trình kiểm soát chi phí chặt chẽ, phân công trách nhiệm rõ ràng và sử dụng các công cụ quản lý chi phí hiệu quả. Đồng thời, cần khuyến khích tinh thần tiết kiệm chi phí trong toàn bộ nhân viên.

III. Giải Pháp Quản Trị Chi Phí VNPT Hoàn Thiện Định Mức Chi Phí

Để hoàn thiện công tác quản trị chi phí, VNPT Bình Định cần tập trung vào việc xây dựng và hoàn thiện định mức chi phí. Định mức chi phí là cơ sở quan trọng để lập kế hoạch chi phí, kiểm soát chi phí và đánh giá hiệu quả hoạt động. Việc xây dựng định mức chi phí cần dựa trên các tiêu chuẩn kỹ thuật, định mức tiêu hao vật tư và các yếu tố khác liên quan đến hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Các nghiên cứu của Nguyễn Văn Bưởi và cộng sự (2017) và Nguyễn Thanh Hương (2019) cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc hoàn thiện định mức chi phí trong quản trị chi phí.

3.1. Xây Dựng Định Mức Chi Phí Cơ Sở Lập Kế Hoạch Chi Phí

Việc xây dựng định mức chi phí chính xác và phù hợp là cơ sở quan trọng để lập kế hoạch chi phí hiệu quả. Định mức chi phí cần được xây dựng dựa trên các tiêu chuẩn kỹ thuật, định mức tiêu hao vật tư và các yếu tố khác liên quan đến hoạt động sản xuất kinh doanh của VNPT Bình Định. Định mức chi phí cần được cập nhật thường xuyên để phản ánh những thay đổi trong môi trường kinh doanh.

3.2. Kiểm Soát Chi Phí Dựa Trên Định Mức Đảm Bảo Hiệu Quả

Định mức chi phí là công cụ quan trọng để kiểm soát chi phí trong quá trình hoạt động. Bằng cách so sánh chi phí thực tế với định mức chi phí, doanh nghiệp có thể phát hiện ra những sai lệch và có biện pháp điều chỉnh kịp thời. Việc kiểm soát chi phí dựa trên định mức giúp doanh nghiệp đảm bảo hiệu quả sử dụng các nguồn lực và đạt được các mục tiêu kinh doanh.

3.3. Đánh Giá Trách Nhiệm Quản Lý Phân Loại Chi Phí Rõ Ràng

Việc phân loại chi phí rõ ràng và chính xác là cơ sở để đánh giá trách nhiệm quản lý của các bộ phận và cá nhân liên quan. Bằng cách xác định rõ ai chịu trách nhiệm về khoản chi phí nào, doanh nghiệp có thể nâng cao tính minh bạch và trách nhiệm trong quản lý chi phí. Điều này giúp doanh nghiệp kiểm soát chi phí hiệu quả hơn và khuyến khích tinh thần tiết kiệm chi phí trong toàn bộ tổ chức.

IV. Tối Ưu Hóa Chi Phí VNPT Ứng Dụng Công Nghệ Chuyển Đổi Số

Trong kỷ nguyên số, việc ứng dụng công nghệ và thực hiện chuyển đổi số là yếu tố then chốt để VNPT Bình Định tối ưu hóa chi phí hoạt động. Các giải pháp công nghệ như tự động hóa quy trình, điện toán đám mây, và phân tích dữ liệu lớn có thể giúp doanh nghiệp giảm thiểu chi phí nhân công, chi phí vận hành, và chi phí quản lý. Chuyển đổi số cũng giúp doanh nghiệp nâng cao hiệu quả ra quyết định, cải thiện trải nghiệm khách hàng, và tạo ra các nguồn doanh thu mới.

4.1. Tự Động Hóa Quy Trình Giảm Chi Phí Nhân Công VNPT

Tự động hóa các quy trình nghiệp vụ là một trong những cách hiệu quả nhất để giảm chi phí nhân công. Bằng cách sử dụng các phần mềm và hệ thống tự động, VNPT Bình Định có thể giảm thiểu các công việc thủ công, lặp đi lặp lại, và giải phóng nhân viên để tập trung vào các công việc có giá trị cao hơn. Ví dụ, doanh nghiệp có thể tự động hóa quy trình thanh toán hóa đơn, quy trình quản lý kho, và quy trình chăm sóc khách hàng.

4.2. Điện Toán Đám Mây Tiết Kiệm Chi Phí Vận Hành VNPT

Sử dụng điện toán đám mây giúp VNPT Bình Định tiết kiệm chi phí vận hành bằng cách giảm thiểu chi phí đầu tư vào cơ sở hạ tầng công nghệ thông tin (CNTT). Thay vì phải mua và bảo trì các máy chủ và phần mềm riêng, doanh nghiệp có thể thuê các dịch vụ CNTT từ các nhà cung cấp dịch vụ đám mây. Điều này giúp doanh nghiệp giảm chi phí điện, chi phí bảo trì, và chi phí nâng cấp hệ thống.

4.3. Phân Tích Dữ Liệu Lớn Ra Quyết Định Chi Phí Hiệu Quả

Phân tích dữ liệu lớn (Big Data) cung cấp cho VNPT Bình Định những thông tin chi tiết về chi phí, giúp doanh nghiệp ra quyết định chi phí hiệu quả hơn. Bằng cách phân tích dữ liệu về chi phí, doanh nghiệp có thể xác định các khoản chi phí không cần thiết, các cơ hội tiết kiệm chi phí, và các yếu tố ảnh hưởng đến chi phí. Điều này giúp doanh nghiệp tối ưu hóa việc sử dụng các nguồn lực và nâng cao hiệu quả hoạt động.

V. Kiểm Soát Chi Phí VNPT Nâng Cao Hiệu Quả Hoạt Động Kinh Doanh

Kiểm soát chi phí là một khâu quan trọng trong quản trị chi phí tại VNPT Bình Định. Kiểm soát chi phí giúp doanh nghiệp đảm bảo rằng chi phí được sử dụng một cách hiệu quả và phù hợp với các mục tiêu kinh doanh. Để kiểm soát chi phí hiệu quả, doanh nghiệp cần thiết lập các quy trình kiểm soát chi phí chặt chẽ, phân công trách nhiệm rõ ràng, và sử dụng các công cụ quản lý chi phí hiệu quả. Đồng thời, cần khuyến khích tinh thần tiết kiệm chi phí trong toàn bộ nhân viên.

5.1. Thiết Lập Quy Trình Kiểm Soát Chi Phí Chặt Chẽ và Minh Bạch

Quy trình kiểm soát chi phí cần được thiết lập một cách chặt chẽ và minh bạch, bao gồm các bước như: lập kế hoạch chi phí, phê duyệt chi phí, theo dõi chi phí, và báo cáo chi phí. Quy trình kiểm soát chi phí cần được tuân thủ nghiêm ngặt bởi tất cả các bộ phận và cá nhân liên quan.

5.2. Phân Công Trách Nhiệm Rõ Ràng Đảm Bảo Tính Trách Nhiệm

Trách nhiệm kiểm soát chi phí cần được phân công rõ ràng cho từng bộ phận và cá nhân liên quan. Điều này giúp đảm bảo rằng mọi người đều có ý thức về việc kiểm soát chi phí và chịu trách nhiệm về các khoản chi phí mà họ quản lý.

5.3. Sử Dụng Công Cụ Quản Lý Chi Phí Hiệu Quả và Tiện Lợi

Có nhiều công cụ quản lý chi phí khác nhau mà VNPT Bình Định có thể sử dụng, bao gồm: phần mềm kế toán, phần mềm quản lý chi phí, và các bảng tính Excel. Việc lựa chọn công cụ quản lý chi phí phù hợp phụ thuộc vào quy mô và đặc điểm hoạt động của doanh nghiệp.

VI. Kết Luận Tương Lai Quản Trị Chi Phí Tại VNPT Bình Định

Quản trị chi phí hiệu quả là yếu tố then chốt để VNPT Bình Định nâng cao năng lực cạnh tranh và đạt được các mục tiêu kinh doanh trong bối cảnh thị trường ngày càng cạnh tranh. Bằng cách áp dụng các giải pháp quản trị chi phí tiên tiến, ứng dụng công nghệ và thực hiện chuyển đổi số, VNPT Bình Định có thể tối ưu hóa chi phí hoạt động, nâng cao hiệu quả sử dụng các nguồn lực, và đảm bảo sự phát triển bền vững. Trong tương lai, VNPT Bình Định cần tiếp tục đầu tư vào việc nâng cao năng lực quản trị chi phí, xây dựng văn hóa tiết kiệm chi phí, và khuyến khích sự sáng tạo trong việc tìm kiếm các giải pháp tiết kiệm chi phí.

6.1. Nâng Cao Năng Lực Quản Trị Chi Phí Đào Tạo và Phát Triển

Để nâng cao năng lực quản trị chi phí, VNPT Bình Định cần đầu tư vào việc đào tạo và phát triển đội ngũ nhân viên. Các khóa đào tạo về quản trị chi phí, phân tích chi phí, và kiểm soát chi phí sẽ giúp nhân viên nắm vững các kiến thức và kỹ năng cần thiết để thực hiện công việc một cách hiệu quả.

6.2. Xây Dựng Văn Hóa Tiết Kiệm Chi Phí Từ Lãnh Đạo Đến Nhân Viên

Văn hóa tiết kiệm chi phí cần được xây dựng từ lãnh đạo đến nhân viên. Lãnh đạo cần gương mẫu trong việc tiết kiệm chi phí và khuyến khích nhân viên đưa ra các ý tưởng tiết kiệm chi phí. Đồng thời, cần có các chính sách khen thưởng và động viên để khuyến khích tinh thần tiết kiệm chi phí trong toàn bộ tổ chức.

6.3. Khuyến Khích Sáng Tạo Tìm Kiếm Giải Pháp Tiết Kiệm Chi Phí

VNPT Bình Định cần khuyến khích sự sáng tạo trong việc tìm kiếm các giải pháp tiết kiệm chi phí. Doanh nghiệp có thể tổ chức các cuộc thi ý tưởng tiết kiệm chi phí, khuyến khích nhân viên đề xuất các giải pháp mới, và tạo điều kiện để nhân viên thử nghiệm các giải pháp đó.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong môi trường kinh doanh dịch vụ viễn thông và công nghệ thông tin cạnh tranh gay gắt, quản trị chi phí đóng vai trò sống còn đối với năng suất và năng lực cạnh tranh dài hạn của doanh nghiệp. VNPT Bình Định là đơn vị kinh tế trực thuộc Tập đoàn Bưu chính Viễn thông Việt Nam, hiện quản lý mạng lưới truyền dẫn rộng lớn với 11 tuyến ring trục, 19 tuyến truyền dẫn quang và 1.020 trạm phát sóng di động (gồm 289 trạm 2G, 396 trạm 3G, 335 trạm 4G). Mạng lưới dịch vụ đã phủ sóng tại 148 trên tổng số 159 xã, phường (chiếm tỷ lệ 93,08%), đạt mật độ thuê bao cáp quang bình quân 1 thuê bao trên 3,73 hộ dân.

Mặc dù doanh thu và lợi nhuận duy trì mức tăng trưởng ổn định trong các năm qua, công tác quản trị chi phí tại đơn vị vẫn bộc lộ nhiều điểm nghẽn: dự báo chi phí kỳ kế hoạch chưa bám sát biến động thị trường, chi phí khấu hao tài sản cố định chưa tối ưu hóa công suất, và định mức chi phí vận hành tại các trạm BTS còn thiếu đồng bộ.

Nghiên cứu tập trung giải quyết vấn đề hoàn thiện mô hình quản trị chi phí tại VNPT Bình Định thông qua việc phân tích dữ liệu thực tế giai đoạn 2018–2020 và xây dựng các giải pháp chiến lược đến năm 2025. Ý nghĩa của luận văn thể hiện qua việc cung cấp hệ thống chỉ tiêu định lượng chuẩn xác, giúp giảm thiểu 5% đến 10% chi phí vận hành lãng phí, hạ giá thành dịch vụ viễn thông và củng cố vững chắc thị phần trên địa bàn tỉnh Bình Định.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng đồng bộ hai lý thuyết quản trị hiện đại: Lý thuyết quản trị chi phí dựa trên hoạt động (Activity-Based Costing - ABC) và Lý thuyết chi phí mục tiêu (Target Costing), kết hợp cùng phương pháp quản trị chất lượng toàn diện (TQM) và kỹ thuật chuẩn đối sánh (Benchmarking).

Các khái niệm trọng tâm bao gồm: Chi phí theo Chuẩn mực kế toán Việt Nam số 01 (VAS 01); Định phí và biến phí theo mức độ hoạt động; Chi phí kiểm soát được và không kiểm soát được; Phân tích chi phí theo chuỗi giá trị (Value Chain Analysis) gồm 6 mắt xích từ nghiên cứu phát triển, thiết kế, sản xuất, tiếp thị, phân phối đến dịch vụ sau bán hàng. Mô hình lý thuyết chỉ rõ khi chi phí sản xuất chung chiếm tỷ trọng vượt mức 50% tổng chi phí sản xuất, phương pháp hạch toán ABC sẽ khắc phục triệt để sai lệch trong phân bổ chi phí gián tiếp, giúp nhà quản trị xác định chính xác giá thành cho từng gói cước dịch vụ viễn thông.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp chặt chẽ giữa nguồn dữ liệu thứ cấp và dữ liệu sơ cấp trong suốt mốc thời gian 2018–2020. Dữ liệu thứ cấp được tổng hợp từ hệ thống báo cáo tài chính, quyết toán ngân sách, định mức chi phí khấu hao tài sản cố định và chi phí điện năng của VNPT Bình Định và Tập đoàn VNPT.

Dữ liệu sơ cấp được thu thập qua phương pháp chọn mẫu có chủ đích (Purposive Sampling) với cỡ mẫu gồm 65 cán bộ quản lý, chuyên viên phòng Kế toán Kế hoạch, phòng Kỹ thuật Đầu tư, phòng Nhân sự và các Trung tâm viễn thông trực thuộc. Lý do lựa chọn cỡ mẫu và phương pháp này nhằm thu thập ý kiến chuyên sâu từ những nhân sự trực tiếp tham gia chu trình lập dự toán và kiểm soát chi tiêu.

Phương pháp phân tích dữ liệu chủ đạo gồm thống kê mô tả, phân tích so sánh ngang - dọc, phân tích chỉ số chi phí cận biên và phân tích chi phí - khối lượng - lợi nhuận (CVP). Các phương pháp này được lựa chọn vì tính trực quan cao, cho phép bóc tách chính xác độ biến động của chi phí theo nhân tố giá và nhân tố lượng, từ đó định lượng rõ ràng trách nhiệm của từng bộ phận quản lý.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích số liệu thực tế tại VNPT Bình Định giai đoạn 2018–2020 làm rõ 4 phát hiện trọng yếu:

• Sai lệch trong công tác lập kế hoạch chi phí: Tỷ lệ chênh lệch giữa chi phí thực tế và chi phí kế hoạch năm 2020 tại một số khoản mục dao động từ 8,2% đến 14,7%, trong đó chi phí hỗ trợ kinh doanh và chi phí phát triển thị trường thường xuyên vượt dự toán ban đầu do biến động cạnh tranh giá cước.
• Áp lực từ chi phí khấu hao tài sản cố định: Chi phí khấu hao chiếm tỷ trọng cao nhất trong cơ cấu chi phí vận hành (ước tính chiếm hơn 42% tổng chi phí sản xuất chung), phản ánh gánh nặng tài chính từ việc đầu tư nâng cấp hạ tầng 11 tuyến ring trục và hệ thống cáp quang diện rộng nhưng tốc độ khai thác thuê bao mới ở một số vùng nông thôn chưa đạt mức công suất kỳ vọng.
• Định mức chi phí điện năng và nhiên liệu chưa sát thực tế: Tiêu hao điện năng tại 1.020 trạm BTS 2G, 3G, 4G phát sinh biến động lớn giữa các quý trong năm, định mức áp dụng hiện tại mang tính cào bằng, chưa phân bổ theo đặc thù địa hình của 148 xã, phường có trạm phát sóng.
• Chi phí lưu kho và thiết bị đầu cuối cáp quang: Vòng quay hàng tồn kho thiết bị ONT/GPON phục vụ mục tiêu đạt tỷ lệ thuê bao 1/3,73 hộ dân còn chậm, phát sinh chi phí bảo quản và dự phòng thiết bị dư thừa tại các kho trung chuyển tuyến huyện khoảng 5% đến 7% giá trị lô hàng.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân cốt lõi của những hạn chế trên là việc duy trì phương pháp phân bổ chi phí chung theo tiêu thức truyền thống, thiếu sự kết nối giữa định mức kỹ thuật với kế toán trách nhiệm. Kết quả này củng cố các luận điểm của Ugoani (2019) và Nguyễn Thanh Hương (2019) về tầm quan trọng của việc lập ngân sách từ dưới lên và kiểm soát chi phí dựa trên hoạt động.

Về mặt trực quan hóa, toàn bộ cơ cấu chi phí sản xuất kinh doanh có thể được biểu diễn trực quan qua biểu đồ tròn (Pie Chart) thể hiện tỷ trọng từng khoản mục chi phí năm 2020. Mức độ chênh lệch giữa dự toán và thực tế được mô hình hóa qua biểu đồ cột chồng (Stacked Bar Chart) phân kỳ theo từng quý. Đồng thời, một bảng ma trận đối chiếu mức tiêu thụ điện năng thực tế tại 148 xã, phường so với định mức kỹ thuật chuẩn sẽ giúp nhà quản lý nhận diện ngay các trạm phát sóng vượt chỉ số tiêu hao để có biện pháp can thiệp kịp thời.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm hoàn thiện công tác quản trị chi phí tại VNPT Bình Định đến năm 2025, 4 nhóm giải pháp cụ thể được kiến nghị triển khai:

• Hoàn thiện hệ thống định mức kinh tế - kỹ thuật: Tiến hành chuẩn hóa và ban hành định mức tiêu hao điện năng, nhiên liệu riêng biệt cho từng trạm trong tổng số 1.020 trạm BTS theo điều kiện địa hình và công suất thực tế. Mục tiêu kéo giảm từ 7% đến 10% chi phí điện năng vận hành mạng lưới trong vòng 12 tháng. Chủ thể thực hiện: Phòng Kỹ thuật Đầu tư chủ trì phối hợp với các Trung tâm viễn thông trực thuộc.
• Đổi mới quy trình lập dự toán và kế hoạch chi phí: Chuyển đổi từ phương pháp phân bổ ngân sách áp đặt từ trên xuống sang quy trình lập dự toán từ dưới lên (Bottom-up budgeting) gắn liền với kế hoạch lợi nhuận mục tiêu theo chiến lược VNPT 4.0. Mục tiêu kiểm soát biên độ sai lệch dự toán chi phí dưới 5% trong giai đoạn 2022–2025. Chủ thể thực hiện: Phòng Kế toán Kế hoạch.
• Ứng dụng hệ thống kế toán trách nhiệm và phương pháp ABC: Phân loại chi phí kiểm soát được và không kiểm soát được theo từng trung tâm chi phí; phân bổ chi phí gián tiếp theo hoạt động thực tế đối với dịch vụ cáp quang Fiber và hạ tầng công nghệ thông tin. Mục tiêu tối ưu hóa chu chuyển vật tư thiết bị đầu cuối ONT, tăng tốc độ vòng quay hàng tồn kho thêm 1,5 vòng/năm. Chủ thể thực hiện: Ban Giám đốc và Phòng Kế toán Kế hoạch.
• Tăng cường kiểm soát chi phí đầu tư và sửa chữa tài sản cố định: Thành lập hội đồng thẩm định độc lập đối với các dự án xây dựng cơ bản và duy tu bảo dưỡng mạng lưới viễn thông, loại bỏ các hạng mục đầu tư dàn trải. Mục tiêu tiết giảm 8% chi phí sửa chữa lớn ngoài kế hoạch và nâng cao hiệu suất khai thác tài sản cố định thêm 12% đến năm 2025. Chủ thể thực hiện: Hội đồng thẩm định chi phí phối hợp cùng Phòng Nhân sự tổng hợp.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Ban lãnh đạo và nhà quản lý doanh nghiệp viễn thông: Lãnh đạo các chi nhánh VNPT, Viettel, MobiFone có thể ứng dụng trực tiếp khung giải pháp quản trị chi phí trạm BTS và mạng cáp quang diện rộng nhằm nâng cao biên lợi nhuận hoạt động.
• Chuyên viên tài chính và kế toán quản trị: Đội ngũ kế toán tại các doanh nghiệp hạ tầng kỹ thuật có thể tham khảo phương pháp luận hạch toán chi phí theo hoạt động ABC và kỹ thuật kiểm soát độ lệch dự toán ngân sách.
• Giảng viên, nhà nghiên cứu và học viên sau đại học: Các nhà nghiên cứu chuyên ngành Quản trị kinh doanh và Tài chính - Kế toán có thêm tài liệu học thuật thực chứng với bộ dữ liệu phân tích chi tiết giai đoạn 2018–2020 trong ngành dịch vụ có tỷ trọng vốn cố định lớn.
• Cơ quan quản lý nhà nước và hoạch định chính sách: Các đơn vị quản lý ngành viễn thông có cơ sở thực tiễn để đánh giá định mức chi phí vận hành mạng viễn thông công ích tại 148 xã, phường vùng sâu, vùng xa, phục vụ công tác xây dựng cơ chế quản lý cước và chi phí hiệu quả.

Câu hỏi thường gặp

Luận văn giải quyết vấn đề cốt lõi nào trong quản trị chi phí của VNPT Bình Định?

Luận văn giải quyết bài toán sai lệch trong lập dự toán chi phí (chênh lệch từ 8% đến 15%), gánh nặng chi phí khấu hao tài sản cố định trên 42% chi phí chung và định mức tiêu hao điện năng chưa tối ưu tại 1.020 trạm BTS trong giai đoạn 2018–2020.

Phương pháp phân bổ chi phí nào được khuyến nghị áp dụng để thay thế cách tính truyền thống?

Nghiên cứu khuyến nghị áp dụng phương pháp hạch toán chi phí theo hoạt động (ABC). Phương pháp này giúp phân bổ chính xác chi phí sản xuất chung vượt mức 50% vào từng dịch vụ cụ thể như cáp quang Fiber hay di động Vinaphone, tránh làm méo mó giá thành sản phẩm.

Cỡ mẫu và phương pháp thu thập dữ liệu sơ cấp của đề tài được thực hiện như thế nào?

Tác giả đã thực hiện khảo sát có chọn lọc (Purposive Sampling) trên cỡ mẫu gồm 65 cán bộ quản lý, chuyên viên kế toán, kỹ thuật tại 5 phòng ban chức năng và các trung tâm viễn thông nhằm đảm bảo tính xác thực cao của thông tin định tính về kiểm soát ngân sách.

Giải pháp nào giúp kiểm soát chi phí điện năng tại các trạm phát sóng di động hiệu quả nhất?

Giải pháp trọng tâm là xây dựng lại hệ thống định mức tiêu thụ điện năng chi tiết cho từng loại trạm 2G, 3G, 4G kết hợp ứng dụng hệ thống cảm biến giám sát đo đếm chỉ số tiêu thụ tự động, giúp tiết giảm từ 7% đến 10% chi phí điện năng hàng năm.

Điểm khác biệt căn bản giữa quản trị chi phí mục tiêu và phương pháp chi phí truyền thống là gì?

Quản trị chi phí mục tiêu (Target Costing) xác định giới hạn chi phí tối đa dựa trên giá bán thị trường chấp nhận trừ đi mức lợi nhuận mục tiêu mong muốn, thay vì tính chi phí thực tế phát sinh cộng thêm tỷ lệ lợi nhuận như phương pháp truyền thống.

Kết luận

• Hệ thống hóa hoàn chỉnh cơ sở lý luận về quản trị chi phí, hạch toán ABC và kiểm soát biến động ngân sách phù hợp với đặc thù ngành viễn thông.
• Phân tích chi tiết thực trạng tài chính và chi phí vận hành tại VNPT Bình Định giai đoạn 2018–2020 trên quy mô mạng lưới 1.020 trạm BTS và 11 tuyến ring trục.
• Chỉ rõ các hạn chế mang tính hệ thống về công tác dự toán chi phí, khấu hao tài sản cố định và tiêu hao điện năng tại 148 xã, phường.
• Đề xuất 4 nhóm giải pháp đồng bộ giúp tối ưu hóa từ 5% đến 10% chi phí vận hành lãng phí và kiểm soát sai lệch dự toán dưới 5%.
• Xây dựng lộ trình triển khai chi tiết cho giai đoạn 2022–2025 gắn liền với mục tiêu chuyển đổi số theo chiến lược VNPT 4.0.

Đóng góp lớn nhất của công trình là cung cấp cẩm nang thực thi quản trị chi phí bài bản, kết hợp hài hòa giữa lý thuyết kế toán quản trị hiện đại và thực tiễn điều hành tại đơn vị viễn thông cấp tỉnh. Các doanh nghiệp và nhà nghiên cứu nên nhanh chóng áp dụng ngay mô hình định mức và khung kiểm soát này để nâng cao hiệu quả phân bổ nguồn lực tài chính trong giai đoạn tới.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần Mở đầu và Kết luận, Luận văn đƣợc chia thành 3 chƣơng: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về quản trị chi phí trong doanh nghiệp. Chƣơng 2: Thực trạng quản trị chi phí tại VNPT Bình Định. Chƣơng 3: Một số giải pháp hoàn thiện công tác quản trị chi phí tại VNPT Bình Định. 7 CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN TRỊ CHI PHÍ TRONG DOANH NGHIỆP 1.

Chi phí trong doanh nghiệp 1. Khái niệm chi phí Trong quá trình hoạt động, doanh nghiệp phải sử dụng và làm tiêu hao các yếu tố đầu vào nhƣ nguyên vật liệu, lao động, tài sản cố định. hay còn gọi là nguồn lực kinh tế của một doanh nghiệp. Sự tiêu hao các yếu tố đầu vào hình thành nên chi phí.

Chi phí lại chính là kết quả của các quyết định quản trị nhằm đáp ứng những yêu cầu kinh doanh, và kết quả, hiệu quả hoạt động gắn liền với kết quả, hiệu quả của quản lý và kiểm soát chi phí. Việc nhận thức chi phí là tiền đề để kiểm soát và định hƣớng hoạt động SXKD. [13] Chi phí đƣợc xem là một khái niệm cơ bản nhất của bộ môn kế toán, của việc kinh doanh và trong kinh tế học. Theo VAS 01: “Chi phí là tổng giá trị các khoản làm giảm lợi ích kinh tế trong kỳ kế toán dƣới hình thức các khoản tiền chi ra, các khoản khấu trừ tài sản hoặc phát sinh các khoản nợ dần đến làm giảm vốn chủ sở hữu, không bao gồm khoản phân phối cho cổ đông hoặc chủ sở hữu”.

Theo Huỳnh Lợi (2009), cách tiếp cận theo quan điểm chi phí của chuẩn mực kế toán cho thấy chi phí là những phí tổn phát sinh làm giảm nguồn lực kinh tế của doanh nghiệp đang kiểm soát gắn liền với hoạt động SXKD và tác động giảm vốn chủ sở hữu (không phải do hoàn trả vốn). [9] Theo Horngren và cộng sự (2006), chi phí phản ánh giá trị nguồn lực mà đơn vị kinh doanh chấp nhận từ bỏ để đạt mục tiêu nào đó, nhƣ mua hàng hay dịch vụ. Thuật ngữ “chi phí” có nhiều cách nhìn nhận khác nhau trong các ngữ cảnh khác nhau. [17] Theo Nguyễn Thị Phƣơng Loan (2016), chi phí là hao phí tài nguyên (kể cả hữu hình và vô hình), vật chất, lao động; Những hao phí này gắn liền với mục đích SXKD; Phải định lƣợng đƣợc bằng tiền và đƣợc xác định trong một 8 khoản thời gian nhất định.

[8] Tóm lại, chi phí là giá trị tiền tệ của các khoản hao phí bỏ ra nhằm tạo ra các loại tài sản, hàng hóa hoặc các dịch vụ. Phân loại chi phí Các cơ sở phân tích và phân loại chi phí cơ bản bao gồm:  Theo thời gian Khi phân tích theo thời gian, chi phí đƣợc phân chia thành chi phí lịch sử (chi phí quá khứ) và chi phí kế hoạch. [7] - Chi phí lịch sử (chi phí quá khứ): là các chi phí đã thực tế phát sinh, nhƣ mua hàng hóa, dịch vụ; hay các chi phí đã sử dụng trong kỳ,. - Chi phí kế hoạch: là các chi phí dự kiến sẽ xảy ra trong (các) kỳ sắp tới, là cơ sở hoạch định nguồn lực và đánh giá kết quả thực hiện mục tiêu đề ra, nhƣ kế hoạch chi phí phát sinh cho hoạt động quảng cáo, bán hàng,.

 Theo mối quan hệ giữa chi phí phát sinh với mức độ hoạt động Khi phân tích mối quan hệ giữa chi phí phát sinh với mức độ hoạt động, chi phí đƣợc phân chia thành định phí, biến phí, chi phí hỗn hợp. [7] - Định phí: là chi phí không thay đổi khi mức độ hoạt động thay đổi trong phạm vi phù hợp. Định phí đơn vị thay đổi khi mức độ hoạt động thay đổi. Ví dụ khi đơn vị chọn phƣơng pháp tính khấu hao theo đƣờng thẳng, thì chi phí khấu hao trong kỳ đó là định phí, nếu số lƣợng sản phẩm sản xuất trong kỳ càng nhiều, định phí đơn vị sẽ nhỏ dần và ngƣợc lại.

- Biến phí: thay đổi khi mức độ hoạt động thay đổi. Biến phí đơn vị không đổi khi mức độ hoạt động thay đổi. Giả sử mức tiêu hao sản xuất một cái áo mất một mét vải thì khi số lƣợng áo sản xuất càng nhiều, tổng lƣợng vài tiêu hao càng lớn. Hay khi chọn phƣơng pháp khấu hao theo sản lƣợng, chi phí khấu hao của từng đơn vị sản lƣợng là biến phí, chi phí khấu hao trong kỳ bằng chi phí khấu hao đơn vị nhân với số lƣợng sản phẩm sản xuất ra.

9 - Chi phí hỗn hợp là loại chi phí mà trong nó vừa có yếu tố định phí và biến phí. Trong quá trình tính toán, phân tích số liệu, chi phí hỗn hợp phải đƣợc tách riêng thành định phí, biến phí theo các phƣơng pháp phù hợp.  Theo chức năng hoạt động Khi phân tích chi phí theo chức năng hoạt động, chi phí đƣợc phân chia thành chi phí sản xuất và chi phí ngoài sản xuất.[7] - Chi phí sản xuất là các chi phí phát sinh trong quá trình sản xuất tạo thành phẩm. Chi phí sản xuất bao gồm hai nhóm cơ bản: chi phí trực tiếp và chi phí gián tiếp.

Chi phí trực tiếp là các chi phí tính đƣợc trực tiếp cho từng đối tƣợng tính chi phí, nhƣ chi phí nguyên vật liệu trực tiếp, chi phí nhân công trực tiếp. Chi phí gián tiếp là các chi phí không tính đƣợc trực tiếp cho từng đối tƣợng tính chi phí, nhƣ chi phí sản xuất chung. Các chi phí này đƣợc phân bổ cho từng đối tƣợng tính giá thành trên cơ sở phân bổ chi phí liên quan. Theo phƣơng pháp truyền thống, cơ sở phân bổ chi phí chỉ có một hoặc hai cơ sở (số giờ lao động trục tiếp, chi phí trực tiếp, .) nên kết quả tính giá thành đạt mức độ chính xác nhất định.

Hiện nay, khi chi phí sản xuất chung chiếm tỷ trọng lớn (từ hơn 50% tổng chi phí sản xuất), các đơn vị kinh doanh bắt đầu chuyển sang sử dụng phƣơng pháp tính giá thành trên cơ sở hoạt động ABC (Activities based costing) để kết quả tính chi phí chính xác hơn. - Chi phí ngoài sản xuất là các chi phí phát sinh để đƣa hàng hóa vào quá trình lƣu thông, bao gồm chi phí phục vụ bán hàng và quản lý.  Theo khả năng kiểm soát Căn cứ vào khả năng kiểm soát đối với một khoản mục chi phí, chi phí đƣợc phân loại thành chi phí kiếm soát đƣợc và chi phí không kiểm soát đƣợc. [7] - Chi phí kiểm soát được (controllable costs) là những chi phí mà nhà quản lý có thể xác định đƣợc chính xác mức phát sinh của chi phí trong kỳ, 10 đồng thời nhà quản lý cũng có quyền quyết định về sự phát sinh của nó, Ví dụ: chi phí thuê nhà, chi phí tiếp khách, chi phí lƣơng nhân viên trong bộ phận của nhà quản lý.

- Chi phí không kiểm soát được (noncontrollable costs) là những chi phí mà nhà quản lý không thể dự đoán chính xác mức phát sinh của chi phí trong kỳ và sự phát sinh của nó vƣợt quá tầm kiểm soát, quyết định của nhà quản lý, Ví dụ: chi phí cấp trên phân bổ đối với nhà quản lý ở bộ phận. Khi phân tích để ra quyết định kinh doanh, nhà quản lý cũng cần xác định thông tin liên quan và không liên quan. - Thông tin liên quan là các thông tin dự báo chi phí và doanh thu mà có sự chênh lệch giữa các phƣơng án xem xét. - Khi không có chênh lệch về doanh thu hay chi phí giữa các phƣơng án xem xét thì thông tin đó thƣờng là thông tin không liên quan.

Tóm lại, chi phí phát sinh trong mọi hoạt động của đơn vị kinh doanh, từ khi thành lập cho đến khi kết thúc hoạt động. Trong nền kinh tế cạnh tranh gay gắt nhƣ hiện nay, các đơn vị kinh doanh đều hƣớng tới khách hàng, phân tích các chi phí phát sinh trong chuỗi giá trị, cố gắng thỏa mãn và gia tăng lợi ích kinh tế cho khách hàng nhƣng vẫn phải đảm bảo hiệu quả hoạt động kinh doanh, kiểm soát tốt các chi phí phát sinh.  Theo chuỗi giá trị Các chi phí phát sinh trong phân tích chuỗi giá trị nhƣ Bảng 1. Khi phân tích chi phí theo chuỗi giá trị, chi phí đƣợc phân loại theo từng bộ phận phát sinh chi phí đó.

Đây cũng chính là nền tảng cho việc phân loại chi phí chi tiết, từ đó lựa chọn đƣợc cơ sở phân bổ chi phí phù hợp để tính toán chính xác chi phí cho từng đối tƣợng tính chi phí, cung cấp thông tin hữu ích cho nhà quản trị ra quyết định. Các chi phí phát sinh trong chuỗi giá trị Các hoạt động Minh họa các chỉ phí phát sinh liên quan trong chuỗi Nghiên cứu và • Chi phí lƣơng nghiên cứu, khảo sát nhu cầu thị phát triển trƣờng • Chi phí lƣơng của kỹ sƣ nghiên cứu thiết kế và chế tạo sản phẩm nghiên cứu Thiết kế sản • Chi phí lƣơng của kỹ sƣ thiết kế sản phẩm, dịch vụ phẩm, dịch vụ hay quy trình • Chi phí máy móc thiết bị liên quan • Chi phí phát triển, kiểm tra sản phẩm, dịch vụ hay quy trình Sản xuất • Chi phí lƣơng bộ phận trực tiếp sản xuất • Chi phí lƣơng bộ phận gián tiếp tham gia sản xuất • Chi phí khấu hao • Chi phí năng lƣợng Tiếp thị • Chi phí quảng cáo • Chi phí lƣơng, đi lại, giao tếp của bộ phận tiếp thị Phân phối • Chi phí lƣơng của bộ phận phân phối • Chi phí khấu hao của trang thiết bị, phƣơng tiện phục vụ cho hoạt động phân phối Dịch vụ sau bán • Chi phí lƣơng của bộ phận dịch vụ sau bán hàng hàng • Chi phí vật tƣ, đi lại của bộ phận dịch vụ sau bán hàng (Nguồn: Tổng hợp của tác giả) 1. Phân tích chi phí trong doanh nghiệp 1. Vai trò của phân tích chi phí Phân tích chi phí có vai trò đặc biệt quan trọng, là công cụ thuộc hệ công cụ quản lý kinh tế, thông qua đó nhà quản trị doanh nghiệp thấy rõ hiện trạng tình hình SXKD trong kỳ, những ƣu nhƣợc điểm của việc điều hành SXKD cũng nhƣ những nguyên nhân khách quan và chủ quan, từ đó có biện 12 pháp xử lý kịp thời và ra quyết định chính xác.

Vai trò của phân tích chi phí thể hiện trên các phƣơng diện sau: - Thông qua việc thu thập số liệu, tài liệu của các chỉ tiêu chi phí sử dụng các phƣơng pháp kỹ thuật để phân tích, đánh giá tình hình thực hiện dự toán, kế hoạch nhằm cung cấp thông tin cần thiết cho nhà quản lý trong việc điều hành quá trình SXKD.