phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo,nội dung luận văn gồm 2 chương và 6 tiết. 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1. QUAN NIỆM CỦA NHO GIÁO TIÊN TẦN VỀHIẾU 1. Bối cảnh ra đời của quan niệmHiếu trong Nho giáo tiên Tần 1.Điều kiện kinh tế- xã hội Thời kỳ Xuân Thu(770 - 475 trước công nguyên), đồ sắt xuất hiện phổ biến, việc sử dụng công cụ lao động bằng sắt đã thay thế công cụ bằng đá, đồng.
Từ đó, đem lại sự phát triển mạnh mẽ đối với nền sản xuất công nghiệp và thủ công nghiệp. Đây cũng là thời kì khởi sắc của nền kinh tế thương nghiệp ở các nước Hàn, Tề, Tần, Sở. Thành thị đã có một cơ sở kinh tế tương đối độc lập, từng bước tách ra khỏi chế độ thành thị thị tộc của quý tộc thị tộc.Do việc sử dụng công cụ bằng sắt trở thành phổ biến cùng với việc mở rộng quan hệ trao đổi sản phẩm lao động, sự phân công trong sản xuất thủ công nghiệp cũng đã đạt tới mức chuyên nghiệp cao hơn. Trên cơ sở sản xuất thủ công nghiệp, thương nghiệp cũng phát triển cao hơn trước, tiền tệ đã xuất hiện.
Trong xã hội đã hình thành một tầng lớp thương nhân giàu có và ngày càng có thế lực. Thương nhân có nhiều người kết giao với chư hầu và công khanh đại phu, gây nhiều ảnh hưởng đối với chính trị đương thời. Tuy vậy, thời điểm đó nghề buôn bán ở Trung Quốc lại được coi là rẻ mạt nhất, theo quan điểm“nông bản thương mạt”, nên chưa thực sự phát triển. Nhưng chính thông qua thương nghiệp đã tạo ra trong cơ cấu giai cấp xã hội có thêmmột tầng lớp mới, tầng lớp này dần dần xuất hiện như một loại quý tộc mới với thế lực ngày càng phát triển nhanh, tìm cách tranh giành quyền lực với tầng lớp quý tộc cũ.
Chế độ tông pháp nhà Chu không còn được tôn trọng như trước nữa. Đầu mối các quan hệ về kinh tế, chính trị, quân sự giữa Thiên tử và các nước chư hầu ngày càng lỏng lẻo, huyết thống ngày càng xa, trật tự xã hội nhà Chu không còn được tôn trọng. Thiên tử gần như không có quyền gì đối với các nước chư hầu, không xét xử được các tranh chấp đối với các nước chư hầu.Việc các nước gây chiến tranh thôn tính lẫn nhau cũng như các lãnh chúa bóc lột tàn khốc dân chúng không chỉ dẫn tới sự diệt vong hàng loạt 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com các nước chư hầu nhỏ mà còn dẫn tới sự diệt vong của lễ nghĩa nhà Chu làm cho mâu thuẫn trong giai cấp thống trị ngày càng trở nên gay gắt và sự rối loạn trong xã hội ngày càng tăng.Thời này, “các lãnh chúa càng tăng cường bóc lột nhân dân lao động. Người dân ngoài việc phải đi chiến trận thực hiện các cuộc chinh phạt của các tập đoàn quý tộc, còn phải chịu sưu thuế, phu phen, lao dịch nặng nề.
Thiên tai thường xuyên xảy ra, nạn cướp bóc nổi lên khắp nơi làm cho đời sống nhân dân càng thêm khốn khổ, dân lưu vong, đồng trong ruộng ngoài bỏ hoang”[3, tr. Chế độ tỉnh điền tan rã. Sau đó, chế độ tư hữu ruộng đất được pháp luật nhà nước thừa nhận bảo vệ. Khi chế độ tư hữu ruộng đất phát triển, số lượng ruộng đất của nông dân sở hữu không bằng nhau, nhà nước đã bỏ hình thức thu thuế cũ mà thi hành chế độ thu thuế đánh vào từng mẫu ruộng.
Thời Xuân Thu, sự bần cùng của đa số dân trong xã hội, sự tấn công của các nước ngoại bang, sự chuyển đổi quyền lực giữa các thế lực chính trị, mà vua nhà Chu mất dần quyền lực của mình, chỉ có thể duy trì quyền lực dựa vào nước chư hầu. Trong khi đó các nước chư hầu càng ngày càng mạnh, muốn mở rộng lãnh thổ của mình ra bên ngoài. Vì thế, trong thời kì này, các nước luôn nằm trong tình trạng chiến tranh hoặc chuẩn bị chiến tranh. Những người thuộc tầng lớp quý tộc bị biến thành bình dân thì họ chỉ còn cách từ bỏ địa vị của mình để đi làm nghề khác nhưng khi tiếp xúc với những người bình dân, đã giúp họ thay đổi tư duy dần thành những người trí thức.
Điều này chứng minh cho sự khác nhau giữa chế độ giáo dục của Trung Quốc thời phong kiến với chế độ giáo dục phương Tây thời Trung cổ là chỉ dành cho tầng lớp quý tộc.Không chỉ tầng lớp quý tộc mà ngay cả tầng lớp bình dân cũng có những biến đổi to lớn. Những người dân đang sống dựa vào canh tác đất đai, song do nhân khẩu ngày càng nhiều, đất đai không thể nuôi sống con người, tình trạng đó gây ra tranh cướp, chiến tranh, nhiều người phải từ bỏ đất đai của mình, chạy đi khắp nơi để mưu sinh hoặc phải làm những nghề nghiệp khác để duy trì cuộc sống. Nhưng có người nhờ 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com vào việc kinh doanh mà phất lên trở thành những người buôn giàu có nổi tiếng thời Xuân Thu như: Huyền Cao, Ninh Thích. Thời Xuân Thu, quan hệ sản xuất địa chủ phong kiến tồn tại xen kẽ với quan hệ sản xuất chủ nô.
Giai cấp địa chủ ngày càng có xu thế lấn át chủ nô trong việc chi phối mọi sinh hoạt trong xã hội.Họ không thỏa mãn với trật tự của xã hội cũ, muốn thiết lập trật tự xã hội mới. Bởi lẽ, trật tự xã hội vốn được xem là ý Trời, thì nay cần phải thay đổi cho phù hợp.Đứng trước thực trạng đó, có người cho rằng, Trời chỉ thương người có Đức, vậy con cháu nhà Chu thoái hóa bất lực, không được như các tiên vương đời trước nên xã hội loạn là tất yếu. Có người lại cho rằng, trong xã hội thực ra còn chỗ thiếu xót như: không khôi phục Lễ, không hợp thời hoặc do không coi trọng pháp luật nên cần phải khôi phục lại kỉ cương. Trong hoàn cảnh như vậy, con người không còn giữ được phân vị theo đúng địa vị người trên, kẻ dưới như trước.
Vì thế, vấn đề đạo Hiếu được đặt ra nhằm giúp con người chính danh địa vị trong gia đình và xã hội. Thời kỳChiến Quốc (475 - 221 trước công nguyên),từ thời Xuân Thu đến Chiến Quốc,kĩ thuật thủy lợi và canh tác, khai khẩn đất đai càng phát triển. Kéo theo đó là sự phát triển của nghề thủ công như nghề làm đồ gốm, nghề trồng dâu nuôi tằm, dệt lụa, nghề chạm trổ vàng bạc đưa đến tiền tệ bằng kim loại ra đời. Thương nghiệp và các trung tâm buôn bán trao đổi hàng hóa hưng thịnh.
Các nước đều chú ý đến công thương mà những nhà buôn trở thành những bậc đại phú, tạo nên sự tôn trọng của nhà vua đối với họ. Cuối thời Xuân Thu, chỉ có các ông chủ nhỏ, thì đến thời Chiến Quốc xuất hiện càng nhiều các xưởng lớn với vô số nô lệ và các thợ thủ công. Họ kinh doanh gạo, sản xuất tơ, làm muối hoặc rèn sắt, cũng có người nuôi gia súc với số lượng lớn. Những người đóngày càng giàu có, vượt quá cả vua chúa đương thời và tất nhiên thế lực và ảnh hưởng của họ ngày càng trở nên lớn mạnh hơn trong xã hội.
Tuy nhiên, chiến tranh tàn khốc trên quy mô lớn và liên tục giữa các nước chư hầu đã làm cho đời sống nhân dân lao động ngày càng cùng cực 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Nhân dân đánh nhau tranh thành, giết người xác chết đầy thành, đánh nhau giành đất, giết người xác chết đầy đồng. Sự phát triển của nền kinh tế hàng hóa và chiến tranh loạn lạc xảy ra liên miên đã làm cho công xã nông thôn tan rã. Chế độ chiếm hữu tư nhân về ruộng đất dần trở thành quan hệ sở hữu thống trị.
Sự mua bán ruộng đất tự do và sự phổ biến của chế độ tư hữu đã mở đườngcho sự tập trung ruộng đất vào tay một số ít lãnh chúa, địa chủ giàu có.“Đa số nông dân mất hết ruộng đất phải đi cày thuê cày mướn trở thành tá điền cố nông. Chế độ bóc lột bằng phát canh thu nô xuất hiện. Trong lòng xã hội đã xuất hiện những yếu tố của quan hệ sản xuất mới, đó là chế độ phong kiến quận huyện. Mâu thuẫn xã hội ngày càng gay gắt hơn đã đẩy xã hội tới nguy cơ nghiêm trọng.
Điều đó, chính giai cấp thống trị đã nhận thấy, nên chúng đã tiến hành một số biện pháp cải cách nhằm ngăn chặn nguy cơ đảo lộn xã hội”[3, tr. Giai cấp quý tộc thị tộc nhà Chu bị mất đất, mất dân, địa vị kinh tế ngày càng sa sút và đương nhiên vai trò chính trị, ngôi Thiên tử của nhà Chu chỉ là hình thức. Thời kỳ này chuyển biến từ chế độ chiếm hữu nô lệ sang chế độ phong kiến. Sự phát triển của sức sản xuất đã tác động mạnh mẽ đến hình thức sở hữu ruộng đất và kết cấu giai tầng của xã hội.
Nếu dưới thời Tây Chu, đất đai thuộc sở hữu của nhà vua thì nay thuộc về tầng lớp địa chủ mới lên và chế độ sở hữu tư nhân về ruộng đất hình thành.Từ đó, sự phân hóa sang hèn dựa trên cơ sở tài sản xuất hiện. Xã hội lâm vào cảnh loạn lạc, rối ren và chiến tranh xảy ra liên miên. Đây chính là điều kiện lịch sử đòi hỏi giải thể chế độ nô lệ thị tộc nhà Chu, hình thành chế độ phong kiến; đòi hỏi giải thể nhà nước của chế độ gia trưởng, xây dựng nhà nước phong kiến nhằm giải phóng lực lượng sản xuất, mở đường cho xã hội phát triển. Sự phát triển lực lượng sản suất không đều ngay cả ở những nước chư hầu dẫn đến tình trạng nước phát triển nhanh mạnh, nước phát triển chậm.
Do vậy, đến thời Đông Chu đã xuất hiện các nước lớn gọi là bá chủ, sự tranh giành diễn ra đẩy xã hội vào thực trạng hỗn loạn, gây ra không biết bao nhiêu đau khổ cho người dân lao động. Như vậy, kết quả của những biến 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com động kinh tế đã dẫn đến sự đa dạng trong kết cấu giai tầng của xã hội. Nhiều giai tầng mới và cũ đan xen, xuất hiện những mâu thuẫn gay gắt: Một là, mâu thuẫn giữa tầng lớp địa chủ có tư hữu tài sản, có địa vị kinh tế trong xã hội mà không đượctham gia chính quyền với giai cấp thị tộc cũ của nhà Chu đang nắm chính quyền. Hai là, mâu thuẫn giữa tầng lớp sản xuất nhỏ, thợ thủ công, thương nhân với giai cấp quý tộc thị tộc nhà Chu.