ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN --------------------------------------------------- NGUYỄN KHÁNH LINH QUẢN LÝ VỆ SINH AN TOÀN THỰC PHẨM TẠI CHỢ TRUYỀN THỐNG Ở HÀ NỘI HIỆN NAY DƢỚI GÓC NHÌN XÃ HỘI HỌC (Nghiên cứu tại chợ Phùng Khoang, phƣờng Trung Văn, quận Nam Từ Liêm và chợ Đình, thôn Thƣợng Hiệp, xã Tam Hiệp, huyện Phúc Thọ, Hà Nội) Luận văn Thạc sĩ chuyên ngành: Xã hội học Mã số: 60310301 Người hướng dẫn khoa học: PGS. Trịnh Văn Tùng HÀ NỘI, 2018 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN --------------------------------------------------- NGUYỄN KHÁNH LINH QUẢN LÝ VỆ SINH AN TOÀN THỰC PHẨM TẠI CHỢ TRUYỀN THỐNG Ở HÀ NỘI HIỆN NAY DƢỚI GÓC NHÌN XÃ HỘI HỌC (Nghiên cứu tại chợ Phùng Khoang, phƣờng Trung Văn, quận Nam Từ Liêm và chợ Đình, thôn Thƣợng Hiệp, xã Tam Hiệp, huyện Phúc Thọ, Hà Nội) Luận văn Thạc sĩ chuyên ngành: Xã hội học Mã số: 60310301 Người hướng dẫn khoa học: PGS. Trịnh Văn Tùng HÀ NỘI, 2018 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com LỜI CẢM ƠN Lời đầu tiên tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành nhất tới các thầy cô giáo trong khoa Xã Hội Học vì đã tạo mọi điều kiện thuận lợi cho tôi thực hiện đề tài này. Đặc biệt tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc nhất tới PGS.
Trịnh Văn Tùng, người đã trực tiếp hướng dẫn tận tình, chia sẻ những ý kiến, kinh nghiệm quý báu trong suốt quá trình tôi làm nghiên cứu khoa học. Mặc dù tôi đã cố gắng hết sức hoàn thành luận văn trong phạm vi và khả năng cho phép nhưng chắc chắn sẽ không tránh khỏi những thiếu sót, kính mong nhận được sự thông cảm, và những chỉ bảo, góp ý của các thầy cô giáo, cũng như những ai quan tâm đến đề tài này. Cuối cùng, tôi xin gửi lời chúc tốt đẹp nhất đến các bạn học viên và các thầy cô giáo tham gia buổi bảo vệ luận văn này. Chúc thầy cô giáo và các bạn luôn mạnh khỏe, hạnh phúc và thành công trong cuộc sống.
Xin chân thành cảm ơn! Học viên Nguyễn Khánh Linh LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS. Các nội dung nghiên cứu, kết quả trong đề tài này là trung thực và chưa công bố dưới bất kỳ hình thức nào trước đây. Những số liệu trong các bảng, biểu phục vụ cho việc phân tích, nhận xét, đánh giá được chính tác giả thu thập và có chú thích nguồn gốc. Ngoài ra, trong luận văn còn sử dụng một số nhận xét, đánh giá cũng như số liệu của các tác giả khác, cơ quan tổ chức khác đều có trích dẫn và ghi rõ nguồn gốc trong danh mục tài liệu tham khảo.
Nếu phát hiện có bất kỳ sự gian lận nào tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm về nội dung luận văn của mình. Trường đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn không liên quan đến những vi phạm tác quyền, bản quyền do tôi gây ra trong quá trình thực hiện (nếu có). Hà Nội, ngày 04 tháng 12 năm 2018 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com MỤC LỤC PHẦN MỘT. Lý do lựa chọn đề tài.
Tổng quan vấn đề nghiên cứu. Ý nghĩa khoa học – Ý nghĩa thực tiễn. Ý nghĩa khoa học. Ý nghĩa thực tiễn.
Mục đích nghiên cứu và nhiệm vụ nghiên cứu. Mục đích nghiên cứu. Nhiệm vụ nghiên cứu. Đối tƣợng, khách thể, phạm vi nghiên cứu.
Đối tƣợng nghiên cứu. Khách thể nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu. Câu hỏi nghiên cứu.
Giả thuyết nghiên cứu. Phƣơng pháp nghiên cứu. Phƣơng pháp luận nghiên cứu. Phƣơng pháp thu thập, xử lý thông tin.
Phương pháp phân tích tài liệu. Phương pháp quan sát. Phương pháp phỏng vấn sâu. Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi.
Cấu trúc của luận văn. NỘI DUNG CHÍNH. CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI. Khái niệm công cụ.
Lý thuyết vận dụng. THỰC TRẠNG QUẢN LÝ VỆ SINH AN TOÀN THỰC PHẨM TẠI CHỢ TRUYỀN THỐNG HIỆN NAY. 29 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Đặc điểm địa bàn nghiên cứu và những quy định chung về quản lý vệ sinh an toàn thực phẩm đang hiện hành.
Đặc điểm địa bàn nghiên cứu. Những quy định chung về quản lý vệ sinh an toàn thực phẩm đang hiện hành. Thực tế thực hiện vai trò, chức năng đã đƣợc phân công của nhà quản lý trong quản lý vệ sinh an toàn thực phẩm tại chợ truyền thống. Thực tế hoạt động kiểm tra nguồn gốc, xuất xứ thực phẩm tại chợ truyền thống.
Hoạt động kiểm tra chất lƣợng thực phẩm dựa theo tiêu chuẩn vệ sinh tại chợ truyền thống. Thực tế hoạt động xử phạt các trƣờng hợp vi phạm an toàn thực phẩm tại chợ truyền thống. MỘT SỐ YẾU TỐ ẢNH HƢỞNG ĐẾN QUẢN LÝ VỆ SINH AN TOÀN THỰC PHẨM TẠI CHỢ TRUYỀN THỐNG HIỆN NAY. Các văn bản pháp luật về vệ sinh an toàn thực phẩm.
Tổ chức và đầu tƣ phƣơng tiện quản lý vệ sinh an toàn thực phẩm. Phân công đối tượng quản lý vệ sinh an toàn thực phẩm. Phương tiện quản lý vệ sinh an toàn thực phẩm. Ngƣời thực hiện quản lý vệ sinh an toàn thực phẩm.
Nhận thức của người thực hiện quản lý về vệ sinh an toàn thực phẩm. Năng lực chuyên môn. Ngƣời kinh doanh và ngƣời tiêu dùng thực phẩm. Người kinh doanh thực phẩm.
Người tiêu dùng thực phẩm. Mối quan hệ giữa ngƣời kinh doanh thực phẩm và cán bộ quản lý vệ sinh an toàn thực phẩm. KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ. 80 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO.
84 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Danh mục các chữ viết tắt ATTP An toàn thực phẩm NTD Người tiêu dùng SL Số lượng TP Thực phẩm VSATTP Vệ sinh an toàn thực phẩm LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com DANH MỤC BIỂU ĐỒ Biểu đồ 2. Những tiêu chí lựa chọn thực phẩm để kinh doanh tại chợ (%). Tiêu chí lựa chọn thực phẩm của ngƣời tiêu dùng tại chợ Phùng Khoang (%). Tiêu chí lựa chọn thực phẩm của ngƣời tiêu dùng tại chợ Đình (%).
Chủ kinh doanh có giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm tại chợ Phùng Khoang và chợ Đình (%). Xử phạt các đối tƣợng gây mất vệ sinh an toàn thực phẩm (%). Những tiêu chí lựa chọn thực phẩm của ngƣời kinh doanh tại chợ Phùng Khoang (%). Những tiêu chí lựa chọn thực phẩm của ngƣời kinh doanh tại chợ Đình (%) .66 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com DANH MỤC BẢNG Bảng 2.
Đánh giá của nhóm kinh doanh về mức độ thƣờng xuyên tham gia kiểm tra nguồn gốc thực phẩm của tổ trƣởng dân phố/cụm trƣởng và ban quản lý chợ tại chợ Phùng Khoang và chợ Đình (%). Đánh giá của nhóm ngƣời tiêu dùng về mức độ thƣờng xuyên tham gia kiểm tra nguồn gốc thực phẩm của tổ trƣởng dân phố/cụm trƣởng và ban quản lý chợ tại chợ Phùng Khoang và chợ Đình (%). Các loại thực phẩm đƣợc kinh doanh tại chợ (%). Đánh giá của ngƣời kinh doanh thực phẩm về mức độ quan trọng của các hoạt động liên quan đến an toàn thực phẩm (%).
Trình độ học vấn của ngƣời kinh doanh thực phẩm (%). Kiểm định mối quan hệ giữa trình độ học vấn của ngƣời kinh doanh thực phẩm và tiêu chí đánh giá theo cảm quan khi nhập thực phẩm về bán. Kiểm định mối quan hệ giữa trình độ học vấn của ngƣời kinh doanh thực phẩm và tiêu chí giá thành rẻ khi lựa chọn thực phẩm để kinh doanh tại chợ. Kiểm định mối quan hệ giữa thời gian bán hàng tại chợ và việc có giấy chứng nhận về hộ kinh doanh đạt điều kiện về vệ sinh an toàn thực phẩm tại chợ.
Giới tính và nghề nghiệp của ngƣời tiêu dùng thực phẩm (%). Kiểm định mối quan hệ giữa giới tính của ngƣời trả lời và việc đóng góp ý kiến với cán bộ quản lý về vệ sinh an toàn thực phẩm tại chợ. Kiểm định mối quan hệ giữa số năm sinh sống tại địa bàn của ngƣời trả lời và việc đóng góp ý kiến với cán bộ quản lý về vệ sinh an toàn thực phẩm tại chợ .72 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com PHẦN MỘT. Lý do lựa chọn đề tài Hiện nay, dân số ngày càng tăng lên, nhất là đối với các đô thị lớn như Hà Nội hay thành phố Hồ Chí Minh.
Tính đến ngày 31/12/2014, số dân cả nước là hơn 90,7 triệu người [24; tr. Đến năm 2017, dân số cả nước ước tính đã đạt đến 93,7 triệu người [27]. Khi nền kinh tế phát triển, đi liền với sự gia tăng dân số, đời sống người dân càng được nâng cao. Nếu như thu nhập bình quân đầu người tính theo tháng là 1.000 đồng/ tháng vào năm 2012, thì đến năm 2014, con số này đã tăng lên thành 2.000 đồng/ tháng [17].
Đến năm 2016, con số này đã tăng lên 3.000 đồng/ tháng [28]. Dân số tăng, thu nhập bình quân cao khiến cho nhu cầu mua sắm các loại mặt hàng của người dân cũng tăng nhanh. “Việc mua bán hàng hóa của người dân trong những năm gần đây được thực hiện qua nhiều kênh khác nhau. Các kênh mua bán hàng hóa trong nước cũng hết sức đa dạng, từ các chợ truyền thống đến các siêu thị, trung tâm thương mại,.
Một trong những mặt hàng quan trọng nhất của người dân đó là thực phẩm. Như chúng ta đã biết, thực phẩm an toàn đóng vai trò vô cùng quan trọng đối với sức khỏe con người. Hiện nay, ngộ độc thực phẩm và các bệnh do thực phẩm kém chất lượng gây ra đã ảnh hưởng đến sức khỏe con người và chất lượng cuộc sống khi họ phải chi trả những khoản phí khám chữa bệnh. Trong năm 2017, trên địa bàn cả nước xảy ra 111 vụ ngộ độc thực phẩm, làm 3374 người bị ngộ độc, trong đó 22 trường hợp tử vong, chưa kể các trường hợp không bị phát hiện [27].
Vấn đề về vệ sinh an toàn thực phẩm hiện nay đang là mối quan tâm của toàn thế giới nói chung và của Việt Nam nói riêng. Việc sử dụng những hóa chất cấm dùng trong nuôi trồng, chế biến nông sản, thủy sản; hay việc nhiễm độc từ môi trường xung quanh, dịch bệnh từ các loại gia súc, gia cầm bùng phát đã tạo nhiều lo lắng cho người dân. “Năm 2014, các đoàn kiểm tra liên ngành về an toàn thực phẩm đã tiến hành thanh tra hơn 514.