Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ VAY VỐN TỪ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC HỖ TRỢ THANH NIÊN LÀM KINH TẾ 1. Cơ sở lý luận về quản lý vay vốn từ NSNN hỗ trợ thanh niên làm kinh tế 1. Khái niệm và vai trò của thanh niên 1. Khái niệm thanh niên Liên hợp quốc định nghĩa thanh niên là nhóm người từ 15 đến 24 tuổi chủ yếu dựa trên cơ sở phân biệt các đặc điểm về tâm sinh lý và hoàn cảnh xã hội so với các nhóm lứa tuổi khác.
Nhưng Công ước quốc tế của Liên hợp quốc về quyền trẻ em lại xác định trẻ em đến dưới 18 tuổi. Ở Việt Nam có một thời gian khá dài tuổi thanh niên được hiểu gần như đồng nhất với tuổi đoàn viên (15 đến 28 tuổi). Ngày nay do điều kiện kinh tế, chính trị, xã hội phát triển, thời gian học tập, đào tạo cơ bản của tuổi trẻ dài thêm, cùng với nhiều đặc điểm khác nên luận văn sử dụng khái niệm “thanh niên” đã nêu tại Điều 1 trong Luật Thanh niên năm 2020: “Thanh niên là công dân Việt Nam từ đủ 16 tuổi đến 30 tuổi”. Đây là độ tuổi thuận lợi nhất của mỗi một con người để học tập, bắt đầu cuộc đời lao động, sáng tạo.
Tuy nhiên cần phải phân biệt rõ tuổi đoàn viên và tuổi thanh niên. Theo điều lệ Đoàn thì Đoàn là một tổ chức chính trị xã hội của thanh niên, bao gồm những thanh niên ưu tú trong độ tuổi 15 đến 30. Hết tuổi đoàn viên theo quy định, người đoàn viên đó vẫn có thể tự nguyện tiếp tục sinh hoạt trong tổ chức Đoàn hoặc tham gia vào Hội liên hiệp thanh niên và các hoạt động khác của Đoàn và phong trào thanh niên đến 35 tuổi. Vai trò của thanh niên trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Trong quá trình lãnh đạo đất nước, Đảng ta luôn đề cao vai trò, vị trí của thanh niên, xác định thanh niên là lực lượng xung kích cách mạng, Đoàn TNCS Hồ Chí Minh là đội dự bị tin cậy của Đảng; công tác thanh niên là vấn đề sống còn của dân tộc.
Đảng ta cũng đã đề ra nhiều chủ trương, đường lối giáo dục, đào tạo, bồi dưỡng, tổ chức thanh niên thành lực lượng hùng hậu, trung thành, kế tục sự nghiệp cách mạng của Đảng và dân tộc. Tư vấn hướng 6 nghiệp, giáo dục nghề nghiệp và giải quyết việc làm cho người lao động nói chung và thanh niên nói riêng luôn là chủ trương lớn, xuyên suốt quá trình phát triển kinh tế - xã hội của Đảng, Nhà nước ta. Đây là một trong những yếu tố quyết định để phát huy nhân tố con người, ổn định và phát triển kinh tế, làm lành mạnh xã hội, đáp ứng nguyện vọng chính đáng và nhu cầu bức thiết của nhân dân. Nghị quyết số 25-NQ/T ngày 25/7/2008 của Ban Chấp hành Trung ương (khóa X) về tăng cường lãnh đạo của Đảng đối với công tác thanh niên thời kỳ đẩy mạnh CNH, HĐH đã khẳng định: “Thanh niên là rường cột của nước nhà, chủ nhân tương lai của đất nước, là lực lượng xung kích trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, một trong những nhân tố quyết định sự thành bại của sự nghiệp CNH, HĐH đất nước, hội nhập quốc tế và xây dựng chủ nghĩa xã hội” và đưa ra quan điểm rất rõ ràng về đào tạo, phát triển thanh niên là: Thanh niên được đặt ở vị trí trung tâm trong chiến lược bồi dưỡng, phát huy nhân tố và nguồn lực con người.
Chăm lo, phát triển, thanh niên vừa là mục tiêu, vừa là động lực bảo đảm cho sự ổn định và phát triển vững bền của đất nước". Theo Điều 4, Luật Thanh niên năm 2020 vai trò của thanh niên được thể hiện như sau: Thanh niên là lực lượng xã hội to lớn, xung kích, sáng tạo, đi đầu trong công cuộc đổi mới, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa; có vai trò quan trọng trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, hội nhập quốc tế và xây dựng chủ nghĩa xã hội. Vay vốn từ NSNN hỗ trợ thanh niên làm kinh tế 1. Phong trào của thanh niên tham gia phát triển kinh tế - xã hội Phong trào xung kích phát triển kinh tế - xã hội Ðại hội Ðoàn toàn quốc lần thứ IX thông qua phong trào Năm xung kích: lao động, sáng tạo và phát triển kinh tế - xã hội; tình nguyện vì cuộc sống cộng đồng; bảo vệ Tổ quốc, giữ gìn an ninh chính trị và trật tự an toàn xã hội; thực hiện cải cách hành chính.
Trong từng nội dung xung kích này tiếp tục có nhiều "nhánh" xung kích khác mà nếu làm tốt, tổ chức đoàn và 7 tuổi trẻ cả nước sẽ thật sự khẳng định vai trò, vị trí của mình trong đời sống xã hội. Ðể cụ thể hóa nội dung xung kích lao động, sáng tạo, các cơ sở đoàn và tuổi trẻ cả nước tiếp tục thực hiện phong trào Sáng tạo trẻ, triển khai nhiều dự án phát triển kinh tế - xã hội, như: Làng thanh niên lập nghiệp, các dự án nuôi trồng thủy sản, nhân rộng mô hình HTX thanh niên, đảm nhận các công trình, phần việc thanh niên. Phong trào Thanh niên tình nguyện được các cấp bộ đoàn chú trọng duy trì và phát triển như là một trong những điểm nhấn quan trọng nhất của công tác đoàn và phong trào thanh niên, thiếu niên. Theo Báo cáo chính trị của Ban Chấp hành Trung ương Đoàn khóa X tại Đại hội đại biểu toàn quốc Đoàn TNCS Hồ Chí Minh lần thứ XI, trong nhiệm kỳ 2012-2017, phong trào này được thực hiện và đạt kết quả rõ nét trên các lĩnh vực xây dựng nông thôn mới, văn minh đô thị và các phong trào trong từng đối tượng thanh niên.
Phong trào “Tuổi trẻ chung tay xây dựng nông thôn mới”, các cấp bộ đoàn tập trung đăng ký, đảm nhận, thực hiện một số nội dung trọng tâm như: tham gia xây dựng cơ sở hạ tầng nông thôn; hỗ trợ thanh niên làm kinh tế, ứng dụng, chuyển giao tiến bộ khoa học kỹ thuật, công nghệ vào sản xuất và đời sống sinh hoạt nông thôn; giữ gìn vệ sinh môi trường; tham gia xây dựng đời sống văn hóa. Phong trào xung kích lao động sáng tạo, làm chủ khoa học công nghệ Phong trào “Sáng tạo trẻ” được tập trung triển khai trong các lĩnh vực sản xuất, kinh doanh, dịch vụ, cải cách hành chính, bảo vệ môi trường, bảo đảm trật tự an toàn giao thông, học tập, giảng dạy, nghiên cứu khoa học, chăm sóc sức khỏe cộng đồng. Trong thời gian qua, đoàn viên, thanh niên đã có hàng chục nghìn sáng kiến, giải pháp cải tiến kỹ thuật, ứng dụng khoa học, công nghệ mới vào sản xuất và đời sống; tham gia giải quyết các vấn đề bức xúc của xã hội và thực hiện các nhiệm vụ chính trị của địa phương, cơ quan, đơn vị. Các cấp bộ đoàn triển khai nhiều giải pháp trong xây dựng phong trào, tổ chức các hoạt động tạo môi trường cổ vũ, phát huy tinh thần sáng tạo của đoàn viên, thanh niên như: phong trào “Thanh niên Quân đội tiến quân vào 8 khoa học và công nghệ”, chương trình “Tuổi trẻ Công an nhân dân tiến quân vào khoa học công nghệ”; ứng dụng tiến bộ khoa học, kỹ thuật trong sản xuất nông nghiệp; các hội thi tay nghề trong công nhân và lao động trẻ; hội thao kỹ thuật sáng tạo tuổi trẻ ngành y; hội nghị khoa học sinh viên, giảng viên trẻ các trường đại học, cao đẳng khối ngành nông - lâm - ngư - thủy lợi, y - dược, kinh tế, xây dựng, công nghệ.
Các cuộc thi, giải thưởng sáng tạo trẻ tiếp tục được mở rộng, tạo môi trường, động lực cho thanh thiếu nhi thi đua sáng tạo. Đồng hành với thanh niên trong nghề nghiệp, việc làm Chương trình đào tạo nghề cho thanh niên nông thôn hướng đến mục đích tổ chức xây dựng và nhân rộng các mô hình có hiệu quả trong hoạt động đào tạo nghề cho thanh niên nông thôn, nhằm nâng cao kỹ năng ứng dụng khoa học kỹ thuật trong sản xuất nông nghiệp cùng với chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới. Trong thời gian qua Nhà nước đã xây dựng và triển khai nhiều cơ chế, chính sách, đề án và giải quyết việc làm cho thanh niên. Tổ chức các hoạt động tham vấn nghề nhằm trợ giúp học sinh nhận thức và đánh giá về bản thân, tìm hiểu về ngành, nghề, trường đào tạo, trợ giúp học sinh đưa ra quyết định lựa chọn nghề, giúp học sinh tìm hiểu thông tin về cơ sở đào tạo, doanh nghiêp; sử dụng lao động; cơ hội việc làm khi tham gia thị trường lao động đối với các ngành nghề đạo tạo.
Phong trào hỗ trợ thanh niên khởi nghiệp Hiện nay Đảng, Nhà nước rất trú trọng đến khởi nghiệp. Chủ trương năm quốc gia khởi nghiệp dựa trên khai thác công nghệ, đổi mới sáng tạo được Chính phủ và Thủ Tướng Chính phủ lựa chọn rất phù hợp với sự quan tâm của xã hội tạo cảm hứng cho những thanh niên quan tâm đến khởi nghiệp. Quyết định số 897/QĐ-TTg phê duyệt Chương trình “Hỗ trợ thanh niên khởi nghiệp” giai đoạn 2022 - 2030 với nhiều hỗ trợ như: tập huấn, bồi dưỡng kiến thức nền tảng cho thanh niên về khởi sự kinh doanh, phát triển doanh nghiệp; hỗ trợ thanh niên khởi nghiệp tiếp cận các nguồn vốn; xây dựng, phát triển các kênh hỗ trợ phân phối và tiêu thụ sản phẩm khởi nghiệp của thanh niên;. 9 Một trong những hỗ trợ quan trọng nhất của Chương trình là hỗ trợ thanh niên tiếp cận các nguồn vốn, hỗ trợ tài chính thông qua các chương trình, chính sách ưu đãi cho thanh niên khởi nghiệp, lập nghiệp của Chính phủ; xây dựng các sàn giao dịch ý tưởng nhằm kết nối thanh niên với các quỹ đầu tư.
Tăng cường hỗ trợ vốn cho các cơ sở sản xuất, kinh doanh do đoàn viên, hội viên, thanh niên làm chủ thông qua nguồn vốn vay Quỹ Quốc gia về việc làm do Trung ương Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, UBND tỉnh quản lý; do NHCSXH huy động, nguồn vốn NHCSXH nhận ủy thác từ các địa phương, các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước để cho vay hỗ trợ tạo việc làm, duy trì, mở rộng việc làm và nguồn vốn hợp pháp khác. Đẩy mạnh hoạt động tìm kiếm, kết nối các doanh nghiệp mới thành lập với các quỹ đầu tư hỗ trợ khởi nghiệp; tư vấn, hỗ trợ các doanh nghiệp, hợp tác xã, tổ hợp tác, hộ kinh doanh cá thể của thanh niên tiếp cận các nguồn vốn tín dụng ưu đãi của NHCSXH và các ngân hàng thương mại.