CHƯƠNG 1 NHỮNG VAN DE LÝ LUẬN VE QUAN LÝ, SỬ DỤNG TÀI SAN CÔNG VÀ PHÁP LUẠT VỀ QUẢN LÝ, SỬ DỤNG TÀI SAN CÔNG 1. Lý luận về quản lý, sử dụng tài sản công 1. Khái niệm tài sản công Tài sản công là một chủ đề lớn và được rất nhiều đối tương quan tam. Vi vậy khái niệm về TSC rat đa dạng, phức tap va được dién giải theo nhiều cách khác nhau.
Theo Dag Detter va Stefan Folster, public wealth (tam dich của cải công) là tổng số TSC thuộc quyền sở hữu của nhà nước, bao gồm: (i) Những tài sản tài chính thuan túy (nhw cô phan ngân hàng hay quỹ hưu tr); (ii) Tài sản mang tinhthương mai thuộc về chính phủ (như các công ty và bat động san có tính thương mai); (iii) Tài sản mang tính phi thương mai (đường xâ); và (iv) No âm của chính pho! Tại Pháp, TSC hay tai sản nhà nước được hiểu là toàn bộ tài sản và quyền han đổi với động sẵn và bat đông sẵn thuộc về nhà nước. Dựa theo Code général de la propriété des personnes publiques (dich: Bộ luật Công san Pháp), tài sản nhà nước tei Pháp được chia thành TSC của Nhà rước và tài sản tư của Nhà nước - TSC của Nhà trước là tat cả các tài sản đưới dạng động sản và bất động sản thuộc về Nhà nước và không thể chuyển sở hữu tư nhân do tô chức của tải sản hay chức năng sử dung của chúng như. TSC có thuộc tính tự nhiên (sông ngòi, rừng, mui,.) va TSC có thuộc tính nhân tạo, tức tai sản do cơn người xây dung thêm vào các tai sản tự nhiên có san (ĐiềuL2111-1) - Tài sản tư của Nhà nước là các tài sản được sử dung cho cơ quan, đơn vị trực tiếp quản lý, sử dung Nhóm TSC này bao gồm các tài sản được đại diện của từng cơ quan, tô chức nắm giữ như một chủ sở hữu tư nhân và cháu trách nhiệm về tài sản. cũng như hưởng lợi tử tài sản theo thêm quyền quan lý của mình (Điều L2211-1).
Ca hai loại tai sản này đều chỉ được khai thác phuc vu mục đích công ích. TSC của Nhà nước là tài sản không thé được chuyển nhương cho tư nhân, còn tài sẵn tư của Nhà nước thì có thé chuyển nhượng cho tư nhân khi cân thiệt. 6 Trung Quốc, tài sản nhà nước được xác định là toàn bộ các tai sin vàquyền tai sản ma nhà nước sở hữu (bao gôm tat cả các khoản đầu tư và các quá trình liên ' Dag Dưta, Stefan Folster (2015), The Public Wealth of Nations: How Mmagement of Public Assets Cun Boost or Bust Economic Growth (fick: Quan Bt Miễn qua tii sam công), NXB. Chivhtri quốc gia Sưthật tr.
7 quan, chiêm đoạt, tài trợ, thê châp,. Theo đó, tai sản nha nước ở các tổ chức công và đơn vị hành chính là toàn bộ các loại nguồn lực kinh tê thuộc quyền sở hữu hợp pháp của Nhà nước, được kiểm soát và sử dung bởi đơn vi hành chính và các tổ chức công và có thê đo lường theo giá trị tiên? Ở LiênBangNga, cụm từ “tài sản công" không được giải thich cụ thé trong các văn bản pháp luật chính thức, nhưng các nhà lý luận đều cho rang TSC tai Nga là tổng thé của tai sin nhà nước và tải sản thi chính (municipal assets). Tai sản thi chính tức là tai sản của dia phương nhằm đảm bão cho nhu câu sinh hoạt của dân cư thuộc đơn vị thị chính Sở hữu thị chính nằm đưới sự bão vệ tôi đa của nhà nước, do đó tải sản thuộc hình thúc sở hữu này là môt trong những hình thức sở hữu công, ngang bang với tai sản của quốc gia nói chung’. Tai Việt Nam, theo quy định tại Điêu 53 Hiền pháp năm 2013 của nước Cộng hoa xã hôi chủ nghĩa Việt Nam, dat đai, tai nguyén nước, tai nguyên khoáng sản, nguồn lợi ở vùng biển, vùng trời, tai nguyên thiên nhiên khác và các tai sản do Nha nước đầu tư, quản lý là tai sản công thuộc sở hữu toàn dân do Nha nước đại diện chủ sở hữu và thong nhat quản lý.
Hướng dan quy định nêu trên, khoản 1 Điều 3 Luật Quan lý, sử dung tai sin công năm 2017, sửa đổi năm 2020, 2022 (sau đây gọi clumg là Luật QLSDTSC 2017) đính nghia TSC như sau: “Tài sản công là tài sản thuộc sở hữu toàn dân do Nha nước đại diện chủ sở hữu và thong nhật quản lý, bao gom: Tai sản công phục vụ hoạt động quản lý, cung cập dich vu công, bảo đảm quốc phòng, an ninh tại cơ quan, tô chức, don vị, tài sản kết cau ha tang phục vụ lợi ích quốc gia, lợi ích công công, tài sản được xác lập quyên sở hữu toàn dân, tài sản công tei doanh nghiệp, tiên thuộc ngân sách nha nước, các quỹ tài chính nha nước ngoài ngân sách, dự trữ ngoại hối nhà THƯỚC; dat đai và các loại tài nguyên khác.” Từ những khái niêm nêu trên, có thé rút ra khái niệm về TSC như sau: Tài sản công được hiểu là những tài sản thuốc sở hint toàn dân do Nhà nước dai điện chủ sở hữm và thống nhất quản lý, bao gồm tài nguyên thiên nhiên và tài sản do Nhà nước đâu te xác lập quyền sở hữm thuộc về Nhà nước. 2 Thr Lif (2017), ` Tài sinrthả ruốc là gi". Bảo Điện tử Dai ðiêu nhấn dim, tay cập tại .JGhbyarivavetminghi-vien-the-g0i viet aves -va-the-goovTei sma rm0%-lh-g+-i008650/. ngày 31/01/2024 * Viadimx Nuzov (2019), “Pubhc Property xì Australa and Russia: The Concept and the Role of the Constintian’, 7/2) Russian Tae Journal 5-52 (201 9).
Khái niệm và đặc điểm hoạt động quản lý, sử dụng tài sản công Theo tử điển tiếng Việt của Vién Ngôn ngữ học do Giáo sư Hoàng Phê chủ biên, quản lê (hay quản li) ng†ĩa là trông coi và gữ gìn theo những yêu câu nhất định, hay tô chức và điều khiến các hoạt đông theo những yêu câu nhật định. Còn sử ding nghĩa là đem ding vào mục dich nao đó. Trong chê độ sở hữu toàn dân đôi với TSC tại Việt Nam, chủ sở hữu với người thực thi các quyên năng của chủ sở hữu là hai chủ thé tách rời nhau. Toàn dân la một tập hợp nhiều người, cũng có nghĩa là bat kỳ công dân Viét Nam nào, nhung mat cá nihân đơn 1é không thé tự minh yêu câu thực thi quyên sở hữu này với tư cách chủ sở hữu thành phân của sở hữu toàn dân, bởi việc thực thi đó có thé sẽ không đúng với ý chí của các thành viên còn lại.
Chính vì vậy, tài sản thuộc sở hữu toàn dân phải do Nhà nước đại điện và thông nhat quân lý. Theo Kaganova và Mckellar, QLNN đối với TSC được hiểu là quá trình dua ra quyệt định và thực hiện liên quan đến việc mua, sử dung và thanh ly tai sant. QLSDTSC là một hoạt động QLNN, là quyền han và trách nhiệm của các chủ thé được giao quản lý TSC. Các cơ quan, tô chức, don vị được giao nhiém vụ quản ly phải có nghĩa vụ tuân thủ các quy định chung và riêng về QLSDTSC.
Nhà nước có trách nhiém thực hiện kiểm tra, giám sát việc QLSDTSC trong các cơ quan, tô chức, don vi QLSDTSC cũng là một bô phân, một khâu của quản lý kinh tê. Thực chat của QLSDTSC là các chủ thể quản lý sử dụng phương pháp, công cụ tác động tới đối tượng quản lý nhằm thực hiện những mục tiêu kinh tê nhật định trong lĩnh vực này. Từ những phên tích và công tác QLSDTSC bên trên, hoạt đông QLSDTSC có thê được định ng]ữa như sau: Quan lý, sử dung tài sản công là sự tác đồng của cơ quan quấn ly nhà nước thông qua chỉnh sách, pháp luật do Nhà nước ban hành đến các cơ quan, tô chức, don vi được giao quản lý, sử dung tài sản công nhằm đâm bảo tài sản công và nguồn lanh phí ngân sách nhà nước được đầu tư. mua sắm, sử cing và xử ly một cách hiệu quả tiết liệm, phục vụ tốt nhất cho nhiệm vu của các cơ quan, tô chức, đơn vi.
4 Olga Engtora & Jeexts Mckellar (2006), Mámaging Government Property Aset: International SAperiences, Vins Gedimimss Tednicel University. 9 Từ khải niệm nêu trên, có thé rút ra những đặc điểm của hoạt đông QLSDTSC như sau: Thứ nhất. đôi tượng quan lý, sử dụng là các tai sẵn công, Các TSC thường có giá trị rất lớn trong tải sản của mỗi quốc gia, ước tính tông giá trị TSC có thể lên tới hang tram nghìn ty USD. Theo Dag Detter và Stefan Falster, các chính phủ sở hữu một lượng tai sản lớn hơn ma tật cả các cá nhân giàu có gop lại, và thâm chí còn nhiéu hơn tật cả các quỹ hữu trí, hoặc tat cả các quỹ dau tư tư nhân.
Hơn nữa, hau hệt các chính phủ đều có nhiều tài sin hơn là họ nhận thức. Nhiéu quốc gia bị mắc phải sự kim kẹp của các kirủng hoãng nợ nhưng van sở hữu hàng ngàn doanh nghiệp, quyền sử dung đất và các tai sản khác” TSC cũng rat đa dang, phong phú về chủng loại, từ nguôn góc hình thành (tài nguyên thiên nhiên hay tài sản do Nhà nước đầu tư và san xuat), đến mục dich sử dụng (hỗ tro công tác QLNN; giáo duc đào tạo, ha tang giao thông, cung cập dich vu xã hội, dự trữ cho tinh huéng bất kha kháng, bình dn kinh tệ,. Thứ hai, QLSDTSC là một loại thâm quyền công do nhiêu chủ thé thực hiện voi các chức năng, nhiệm vụ khác nhau. Nha nước là chủ sở hữu của moi TSC, va QLSDTSC là một trong những hoạt đông nhằm thực thi quyền lực của mình Với ac trung của TSC là phân bô trải dai khắp moi miên đất nước, việc QLSDTSC đòi hỏi phải được thực hiện thông qua cơ chê phân công, phân cap và ủy quyên.
Sự phân định thâm quyên là dé định rõ trách. nhiém, đông thời phát huy tính chủ động, sáng tao, phát huy lợi thé và vị trí của mỗi cấp quản ly TSC. Vì thé, hoat đông QLSDTSC do nhiều cơ quan, t6 chức, đơn vi, cán bộ nhà nước tham gia với mức độ và đóng góp khác nhau vào QLSDTSC. Thứ ba, mục tiêu của hoạt động QLSDTSC là bảo đảm TSC được quản lý, khai thác và sử dung đúng mục dich, có hiệu quả, tiết kiệm, chồng lãng phí, phòng, chống tham nhũng.
Co quan, té chức, đơn vị được phân công sử dung, quản lý TSC phải bảo tôn, phát triển nguồn TSC và sử dung TSC theo quy định của pháp luật, đúng mục đích, tiết kiệm và có hiệu quả nhằm.