Chương 8 Luật Lao động - Giáo trình pháp luật CĐ Du lịch Hà Nội

Giáo trình pháp luật du lịch phần 2 dành cho sinh viên Cao đẳng Du lịch Hà Nội. Tổng hợp kiến thức pháp luật cập nhật, giúp học viên nắm vững khung pháp lý

• Trường học: Cao Đẳng Du Lịch Hà Nội
• Chuyên ngành: Pháp luật
• Đề tài: Luật Lao động
• Loại tài liệu: Giáo trình
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng quan giáo trình pháp luật phần 2 CĐ du lịch Hà Nội

Giáo trình pháp luật phần 2 CĐ du lịch Hà Nội là tài liệu học tập trọng tâm. Tài liệu tập trung vào Luật Lao động và phòng chống tham nhũng. Sinh viên ngành du lịch cần nắm vững các nội dung này. Lý do rất rõ ràng. Ngành du lịch sử dụng nhiều lao động hợp đồng. Người học sẽ trở thành người lao động hoặc người quản lý. Giáo trình giúp họ hiểu quyền và nghĩa vụ của mình. Bộ luật Lao động được Quốc hội thông qua ngày 18 tháng 6 năm 2012. Luật có hiệu lực từ ngày 01/05/2013. Luật điều chỉnh quan hệ giữa người làm công ăn lương và người sử dụng lao động. Giáo trình trình bày khái niệm, đối tượng và phương pháp điều chỉnh. Tài liệu cũng phân tích quan hệ pháp luật lao động cụ thể. Nội dung được sắp xếp theo từng chương rõ ràng. Cách trình bày ngắn gọn và dễ hiểu. Sinh viên có thể tự học và vận dụng vào thực tế. Đây là nền tảng pháp lý quan trọng cho nghề nghiệp tương lai.

1.1. Mục tiêu của giáo trình pháp luật phần 2

Giáo trình pháp luật phần 2 CĐ du lịch Hà Nội đặt ra ba mục tiêu chính. Mục tiêu đầu tiên là giúp người học nhận biết khái niệm Luật Lao động. Người học hiểu mối quan hệ giữa người lao động và người sử dụng lao động. Mục tiêu thứ hai là trình bày quyền và nghĩa vụ của hai bên. Cả người lao động và người sử dụng lao động đều có trách nhiệm riêng. Mục tiêu cuối cùng là vận dụng kiến thức vào đời sống xã hội. Sinh viên áp dụng khi thực hiện hợp đồng lao động. Ba mục tiêu này gắn liền với thực tiễn nghề du lịch. Người học vừa nắm lý thuyết vừa biết hành động đúng pháp luật.

1.2. Phạm vi nội dung của tài liệu

Tài liệu bao quát nhiều nội dung pháp lý cốt lõi. Chương về Luật Lao động chiếm phần trọng tâm. Nội dung gồm khái niệm, đối tượng điều chỉnh và phương pháp điều chỉnh. Quan hệ pháp luật lao động được phân tích chi tiết. Hợp đồng lao động là chủ đề được nhấn mạnh. Tài liệu nêu rõ điều kiện về độ tuổi giao kết hợp đồng. Người lao động phải đủ 15 tuổi và có khả năng lao động. Người sử dụng lao động phải đủ 18 tuổi. Phần sau giáo trình đề cập tới phòng chống tham nhũng. Các hành vi tham nhũng được mô tả cụ thể. Phạm vi này giúp người học có cái nhìn toàn diện.

II. Phân tích nội dung Luật Lao động trong giáo trình pháp luật

Giáo trình pháp luật phần 2 CĐ du lịch Hà Nội phân tích sâu Luật Lao động. Luật Lao động là một ngành luật trong hệ thống pháp luật Việt Nam. Luật gồm các quy phạm do Nhà nước ban hành. Các quy phạm điều chỉnh quan hệ xã hội phát sinh trong quá trình lao động. Đối tượng điều chỉnh gồm hai nhóm quan hệ. Nhóm thứ nhất là quan hệ lao động. Đó là quan hệ giữa người làm công ăn lương và người sử dụng lao động. Quan hệ này hình thành thông qua hợp đồng lao động. Đây là quan hệ phổ biến nhất trong kinh tế thị trường. Nhóm thứ hai là các quan hệ xã hội khác liên quan đến lao động. Trong kinh tế thị trường, quan hệ lao động ngày càng đa dạng. Quan hệ cũng trở nên phức tạp hơn trước. Điều này đòi hỏi Nhà nước điều tiết bằng pháp luật. Pháp luật lao động chỉ điều chỉnh quan hệ của người làm công ăn lương. Giáo trình giải thích từng khái niệm bằng ngôn ngữ dễ hiểu. Người học nhờ đó nắm chắc bản chất của luật.

2.1. Khái niệm và đối tượng điều chỉnh Luật Lao động

Luật Lao động điều chỉnh các quan hệ xã hội trong quá trình lao động. Một bên là người lao động làm công ăn lương. Bên còn lại là người sử dụng lao động. Người sử dụng có thể là cá nhân hoặc tổ chức. Đối tượng điều chỉnh gồm hai nhóm quan hệ rõ ràng. Quan hệ lao động là nhóm chính. Quan hệ này hình thành giữa con người trong quá trình lao động. Mục đích là tạo ra giá trị vật chất và tinh thần. Ngoài ra còn có quan hệ xã hội liên quan đến lao động. Pháp luật lao động chỉ điều chỉnh quan hệ làm công ăn lương. Đây là điểm mấu chốt người học cần ghi nhớ.

2.2. Hợp đồng lao động và điều kiện chủ thể

Hợp đồng lao động là nội dung quan trọng của giáo trình. Điều 3 Bộ luật Lao động quy định rõ điều kiện chủ thể. Người lao động phải đủ ít nhất 15 tuổi. Người đó phải có khả năng lao động thực tế. Việc xác định tuổi căn cứ vào điều kiện kinh tế xã hội. Tuổi cũng dựa trên Công ước số 138 của Tổ chức Lao động Quốc tế. Việt Nam đã phê chuẩn công ước này năm 1997. Một số nghề đặc thù cho phép người dưới 15 tuổi. Ví dụ là lĩnh vực văn hóa, nghệ thuật như xiếc, múa. Người sử dụng lao động là cá nhân phải đủ 18 tuổi. Người đó cần có khả năng thuê mướn và trả công.

III. Phương pháp học giáo trình pháp luật phần 2 hiệu quả

Học giáo trình pháp luật phần 2 CĐ du lịch Hà Nội cần phương pháp đúng. Pháp luật là môn học khô khan với nhiều khái niệm. Người học nên đọc kỹ từng định nghĩa trước tiên. Khái niệm Luật Lao động phải được nắm vững. Sau đó người học liên hệ với ví dụ thực tế. Quan hệ lao động trong khách sạn là ví dụ gần gũi. Lễ tân và quản lý là người lao động và người sử dụng lao động. Người học nên lập sơ đồ tư duy cho từng chương. Sơ đồ giúp ghi nhớ cấu trúc nội dung. Việc so sánh quyền và nghĩa vụ hai bên rất hữu ích. Người học cần ghi chú các điều luật quan trọng. Điều 3 về độ tuổi giao kết là ví dụ. Học theo nhóm cũng mang lại hiệu quả cao. Mỗi thành viên trình bày một phần. Cả nhóm cùng thảo luận tình huống pháp lý. Phương pháp này biến lý thuyết thành kỹ năng. Người học vận dụng được kiến thức vào nghề du lịch.

3.1. Kết hợp lý thuyết với tình huống thực tế

Lý thuyết pháp luật chỉ có giá trị khi được vận dụng. Người học nên gắn mỗi điều luật với một tình huống cụ thể. Ngành du lịch có nhiều tình huống lao động đa dạng. Ký hợp đồng với hướng dẫn viên là một ví dụ. Tranh chấp tiền lương là tình huống thường gặp. Người học phân tích tình huống bằng kiến thức đã học. Cách này giúp hiểu sâu quyền và nghĩa vụ các bên. Người học cũng rèn được tư duy pháp lý. Khi gặp vấn đề thực tế, người học biết xử lý đúng luật. Phương pháp kết hợp này biến giáo trình thành công cụ làm việc thật sự hữu ích.

3.2. Ôn tập theo hệ thống và sơ đồ hóa

Ôn tập có hệ thống giúp ghi nhớ lâu dài. Người học nên chia giáo trình thành các khối kiến thức. Mỗi khối tương ứng với một chương hoặc một chủ đề. Luật Lao động là một khối lớn. Phòng chống tham nhũng là khối khác. Sơ đồ hóa nội dung là công cụ mạnh mẽ. Người học vẽ sơ đồ về đối tượng điều chỉnh của luật. Sơ đồ về điều kiện giao kết hợp đồng cũng cần thiết. Hình ảnh trực quan giúp não bộ ghi nhớ tốt hơn. Người học ôn lại sơ đồ trước mỗi kỳ thi. Cách này tiết kiệm thời gian và tăng hiệu quả rõ rệt.

IV. Ứng dụng giáo trình pháp luật phần 2 vào nghề du lịch

Giáo trình pháp luật phần 2 CĐ du lịch Hà Nội có giá trị ứng dụng cao. Sinh viên du lịch sẽ làm việc trong nhiều môi trường. Khách sạn, công ty lữ hành và khu nghỉ dưỡng là ví dụ. Mọi nơi đều có quan hệ lao động. Kiến thức về hợp đồng lao động giúp bảo vệ quyền lợi. Người lao động biết yêu cầu hợp đồng đúng luật. Họ hiểu mức lương và thời gian làm việc hợp pháp. Khi trở thành quản lý, kiến thức càng quan trọng. Người quản lý ký hợp đồng đúng quy định. Họ thực hiện đầy đủ nghĩa vụ với nhân viên. Điều này giúp doanh nghiệp tránh tranh chấp. Phần phòng chống tham nhũng cũng rất thiết thực. Người học nhận biết các hành vi vụ lợi sai trái. Họ tránh lợi dụng chức vụ để trục lợi cá nhân. Kiến thức pháp luật xây dựng đạo đức nghề nghiệp. Giáo trình vì thế là hành trang vững chắc. Người học bước vào nghề du lịch một cách tự tin và đúng luật.

4.1. Bảo vệ quyền lợi lao động trong ngành du lịch

Ngành du lịch có đặc thù lao động riêng. Công việc thường theo mùa vụ và ca kíp. Người lao động dễ chịu thiệt nếu không hiểu luật. Giáo trình giúp người học nắm rõ quyền lợi của mình. Người lao động biết yêu cầu hợp đồng bằng văn bản. Họ kiểm tra điều khoản về lương và bảo hiểm. Họ hiểu quy định về thời giờ làm việc. Khi có tranh chấp, người lao động biết cách bảo vệ. Họ dựa vào điều luật cụ thể để đòi quyền lợi. Kiến thức này tạo sự an tâm trong công việc. Người học làm nghề một cách chủ động và đúng pháp luật.

4.2. Xây dựng đạo đức nghề nghiệp và phòng chống tham nhũng

Phần phòng chống tham nhũng bồi dưỡng đạo đức nghề nghiệp. Tham nhũng là hành vi lợi dụng chức vụ vì vụ lợi. Hành vi này ngày càng tinh vi và có tổ chức. Sử dụng trái phép tài sản nhà nước là một biểu hiện. Nhũng nhiễu vì vụ lợi là biểu hiện khác. Người học du lịch cần nhận biết các hành vi này. Nhiều vị trí trong ngành liên quan đến tài chính. Quản lý tour và thu chi là ví dụ. Người làm nghề phải giữ sự minh bạch. Họ không lợi dụng vị trí để trục lợi. Kiến thức này giúp xây dựng môi trường làm việc trong sạch và lành mạnh.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 8 LUẬT LAO ĐỘNG Giới thiệu: Chương này đề cập đến những vấn đề sau: - Khái niệm, đối tượng và phương pháp điều chỉnh Luật Lao động - Quan hệ pháp luật lao động - Hợp đồng lao động Mục tiêu: - Nhận biết được khái niệm Luật lao động, mối quan hệ giữa người lao động và người sử dụng lao động. - Trình bày được các quyền và nghĩa vụ của người sử dụng lao động và người lao động. - Vận dụng vào đời sống xã hội trong việc thực hiện hợp đồng lao động. Nội dung chính: 1. Khái niệm, đối tượng điều chỉnh và phương pháp điều chỉnh Luật Lao động 1. Khái niệm Luật Lao động Bộ luật Lao động được Quốc hội thông qua ngày 18 tháng 6 năm 2012 và có hiệu lực từ ngày 01/05/2013); Luật Lao động là một ngành luật trong hệ thống pháp luật của Việt Nam, bao gồm tổng thể các quy phạm pháp luật do Nhà nước ban hành điều chỉnh các quan hệ xã hội phát sinh trong quá trình lao động giữa người lao động làm công ăn lương với người sử dụng lao động (cá nhân, tổ chức) và các quan hệ xã hội khác liên quan trực tiếp đến quan hệ lao động. Đối tượng điều chỉnh của Luật Lao động Đối tượng điều chỉnh của Luật Lao động là các quan hệ lao động được hình thành giữa một bên là người lao động với tư cách là làm công ăn lương với một bên là người sử dụng lao động và các quan hệ xã hội khác có liên quan đến quan hệ lao động. Như vậy đối tượng điều chỉnh của Pháp luật lao động bao gồm 2 nhóm quan hệ xã hội, đó là: - Quan hệ lao động Quan hệ lao động là quan hệ giữa người với người hình thành nên trong quá trình lao động. Quan hệ lao động theo nghĩa rộng thì đó là các quan hệ xã hội được hình thành giữa con người với con người trong quá trình lao động nhằm tạo ra giá trị vật chất và tinh thần phục vụ cho bản thân các chủ thể quan hệ và cho xã hội. Với khái niệm này trong xã hội tồn tại rất nhiều loại quan hệ lao động khác nhau cũng như nội dung quan hệ khác nhau. Ví dụ quan hệ giữa công chức, viên chức nhà nước với các cơ quan nhà nước; hoặc quan hệ lao động trong các hợp tác xã hoặc quan hệ giữa người làm công ăn lương với một bên là người sử dụng lao động thuộc mọi thành phần kinh tế trong quá trình thuê mướn và sử dụng lao động thông qua hợp đồng lao động. Đây là quan hệ lao động phổ biến nhất, tiêu biểu nhất trong nền kinh tế thị trường. Trong điều kiện kinh tế thị trường và xu thế hội nhập quốc tế với sự tham gia của nhiều thành phần kinh tế thì quan hệ lao động ngày càng phát triển đa dạng và phức tạp đòi hỏi sự điều tiết phù hợp bằng pháp luật của nhà nước. 263 Trong số các quan hệ lao động nói trên, pháp luật lao động chỉ điều chỉnh quan hệ lao động được hình thành giữa một bên là người lao động với tư cách người làm công ăn lương thuộc đối tượng điều chỉnh của pháp luật lao động. - Quan hệ xã hội khác có liên quan đến quan hệ lao động Ngoài nhóm quan hệ lao động giữa người lao động với tư cách là người làm công ăn lương với người sử dụng lao động trong quá trình thuê mướn và sử dụng lao động thì pháp luật lao động còn điều chỉnh các quan hệ xã hội liên quan đến quan hệ lao động. Các quan hệ xã hội phát sinh trước khi có quan hệ lao động nhưng làm tiền đề phát sinh quan hệ lao động như: + Quan hệ về việc làm là quan hệ được xác lập để đảm bảo việc làm cho người lao động; + Quan hệ về học nghề là quan hệ về đào tạo, nâng cao, bồi dưỡng nghề nghiệp chuẩn bị những điều kiện cần thiết để một người có thể tìm kiểm việc làm, tự tạo việc làm hoặc có cơ hội nâng cao chất lượng lao động; + Quan hệ về bồi thường thiệt hại: Khi một trong các bên của quan hệ lao động gây thiệt hại cho bên kia trong quá trình thực hiện quyền, nghĩa vụ lao động sẽ làm phát sinh quan hệ về bồi thường thiệt hại do Luật Lao động điều chỉnh; + Quan hệ giữa công đoàn với tư cách là đại diện cho tập thể người lao động với người sử dụng lao động; + Quan hệ về bảo hiểm xã hội; + Quan hệ về bồi thường thiệt hại vật chất; 264 + Quan hệ về giải quyết tranh chấp lao động; + Quan hệ về quản lý và thanh tra lao động. Phương pháp điều chỉnh của Luật Lao động Luật Lao động sử dụng nhiều phương pháp khác nhau tùy thuộc vào từng quan hệ lao động cụ thể. Các phương pháp điều chỉnh của Luật Lao động bao gồm: - Phương pháp thỏa thuận: Phương pháp này áp dụng chủ yếu trong trường hợp xác lập quan hệ lao động giữa người lao động và người sử dụng lao động thông qua hợp đồng lao động. Xuất phát từ nguyên tắc tự do, bình đẳng, tự nguyện của pháp luật lao động, khi giao kết hợp đồng lao động người lao động và người sử dụng lao động tự do thỏa thuận về các vấn đề có liên quan trong quá trình lao động như tiền công, việc làm và điều kiện làm việc… Quyền tự định đoạt của các chủ thể trong quan hệ lao động phải phù hợp với quy định của pháp luật trên nguyên tắc các bên cùng có lợi và không trái pháp luật. - Phương pháp mệnh lệnh: Phương pháp này được sử dụng trong quan hệ tổ chức và quản lý lao động. Trong quan hệ lao động, người sử dụng lao động trong phạm vi quyền hạn của mình có quyền đặt ra các nội quy, quy chế, quy định về tổ chức, sắp xếp lao động, người lao động phải tuân theo mọi kỷ luật lao động của cơ quan và mệnh lệnh, chỉ thị của người đứng đầu cơ quan, đơn vị lao động. - Thông qua các hoạt động công đoàn, tác động vào các quan hệ phát sinh trong quá trình lao động: Đây là phương pháp điều chỉnh rất đặc biệt của Luật Lao động. Phương pháp này được sử dụng để giải quyết các vấn đề phát sinh trong quá trình lao động có liên quan trực tiếp đến quyền và lợi ích hợp pháp của người lao động như trả công, trả thưởng, bảo hiểm 265 xã hội… Công đoàn là tổ chức do những người lao động lập nên, là người đại diện hợp pháp của người lao động, có trách nhiệm tham gia cùng với người sử dụng lao động để bảo vệ quyền và lợi ích chính đáng của người lao động khi có nguy cơ bị xâm phạm. Quan hệ pháp luật lao động 2. Khái niệm và đặc điểm của quan hệ pháp luật lao động 2. Khái niệm quan hệ pháp luật lao động Quan hệ pháp luật lao động là các quan hệ phát sinh trong quá trình sử dụng sức lao động của người lao động ở các cơ quan, tổ chức, hợp tác xã, doanh nghiệp thuộc mọi thành phần kinh tế và các gia đình hay cá nhân có thuê mướn lao động, được các quy phạm pháp luật lao động điều chỉnh. Quan hệ pháp luật lao động thể hiện sự ràng buộc trách nhiệm giữa người lao động làm công ăn lương với người sử dụng lao động. Khi tham gia quan hệ pháp luật này người lao động phải hoàn thành công việc như đã thỏa thuận trong hợp đồng lao động, chấp hành nội quy lao động và chịu sự quản lý điều hành của người sử dụng lao động. Ngược lại, người sử dụng lao động phải đảm bảo trả lương và chế độ khác cho người lao động theo thỏa thuận trong hợp đồng lao động phù hợp với pháp luật và thỏa ước lao động tập thể. Đặc điểm của quan hệ pháp luật lao động Quan hệ pháp luật lao động có những đặc điểm sau: Thứ nhất, quan hệ pháp luật lao động được thiết lập trên cơ sở giao kết hợp đồng lao động. 266 Các bên tham gia quan hệ lao động phải là người trực tiếp giao kết thực hiện các quyền, nghĩa vụ đã thỏa thuận. Người lao động phải tự mình thực hiện công việc được giao dựa trên trình độ chuyên môn và sức khỏe của mình. Nếu không có sức khỏe và trình độ chuyên môn phù hợp với yêu cầu của công việc thì người lao động không thể giao kết hợp đồng lao động được. Pháp luật lao động quy định: Công việc hợp đồng lao động phải do người giao kết thực hiện, không được giao cho người khác nếu không có sự đồng ý của người sử dụng lao động. Quy định này dựa trên cơ sở là việc thực hiện công việc không chỉ liên quan đến tiền lương, mà còn liên quan đến rất nhiều yếu tố khác như: Các quyền về nhân thân, trách nhiệm nghề nghiệp. Thứ hai, trong quan hệ pháp luật lao động, người sử dụng lao động có quyền tổ chức, quản lý, kiểm tra, giám sát quá trình lao động. Khi tham gia quan hệ pháp luật lao động, người lao động tự đặt hoạt động của mình vào sự quản lý của người sử dụng lao động phải tuân thủ kỷ luật lao động, nội quy doanh nghiệp, chế độ làm việc và nghỉ ngơi, phải chịu sự kiểm tra, giám sát, quản lý của người sử dụng lao động. Bù lại sự lệ thuộc ấy, người lao động có quyền nhận được tiền lương, tiền thưởng, phúc lợi của doanh nghiệp cũng như các chế độ trợ cấp bảo hiểm xã hội mà Nhà nước đã quy định. Quyền này không có trong quan hệ dân sự, vì các bên trong quan hệ dân sự thường chỉ có liên quan đến nhau về kết quả lao động và tiền công. 267 Thứ ba, trong quá trình tồn tại, thay đổi hay chấm dứt quan hệ pháp luật lao động thường có sự tham gia của đại diện tập thể lao động (tổ chức Công đoàn). Tùy từng trường hợp cụ thể mà xác định mức độ tham gia của công đoàn trong khuôn khổ quy định của pháp luật song sự tham gia đó là bắt buộc nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho người lao động. Nội dung của quan hệ pháp luật lao động Nội dung của quan hệ pháp luật lao động bao gồm các quyền và nghĩa vụ của các bên trong quan hệ lao động, được xác định dựa trên quy định của pháp luật lao động, thỏa ước lao động tập thể, hợp đồng lao động. Các bên tham gia quan hệ pháp luật lao động, bao gồm người lao động và sử dụng lao động (cá nhân, tổ chức).