Luận văn thạc sĩ về quản lý thuế thu nhập cá nhân tại Cục thuế tỉnh Hà Nam

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu quản lý thuế thu nhập cá nhân ở cục thuế tỉnh hà nam, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất giải pháp cải thiện thực tiễn.

• Tác giả: Nguyễn Văn Nam
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Văn Hiệu
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Tài chính - Ngân hàng
• Đề tài: Quản Lý Thuế Thu Nhập Cá Nhân Tại Cục Thuế Hà Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH
• MỤC LỤC
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu
• 0.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 0.3. Câu hỏi nghiên cứu
• 0.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài
• 0.5. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của Luận văn
• 0.6. Kết cấu của luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÔNG TÁC QUẢN LÝ THUẾ THU NHẬP CÁ NHÂN
• 1.1. Tổng quan các công trình nghiên cứu về quản lý thuế TNCN
• 1.2. Những vấn đề cơ bản về thuế thu nhập cá nhân
• 1.2.1. Khái niệm và đặc điểm của thuế thu nhập cá nhân
• 1.3. Vai trò của thuế thu nhập cá nhân
• 1.4. Nội dung cơ bản của luật thuế thu nhập cá nhân ở Việt Nam
• 1.5. Người nộp thuế
• 1.6. Các khoản thu nhập chịu thuế
• 1.7. Kỳ tính thuế
• 1.8. Đăng ký thuế, kê khai, nộp thuế, quyết toán thuế và hoàn thuế
• 1.9. Nội dung công tác quản lý thuế thu nhập cá nhân
• 1.9.1. Khái niệm về quản lý thuế thu nhập cá nhân
• 1.9.2. Nội dung quản lý thuế thu nhập cá nhân
• 1.9.3. Các yếu tố ảnh hưởng đến công tác quản lý thuế thu nhập cá nhân
• 2. CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU THỰC HIỆN ĐỀ TÀI
• 2.1. Phương pháp luận nghiên cứu
• 2.2. Phương pháp nghiên cứu cụ thể
• 2.3. Phương pháp chọn điểm nghiên cứu
• 2.4. Phương pháp thống kê, mô tả
• 2.5. Phương pháp thu thập số liệu
• 2.6. Phương pháp thu thập thông tin
• 2.7. Phương pháp xử lý số liệu
• 2.8. Khung nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ THUẾ TNCN TẠI CỤC THUẾ TỈNH HÀ NAM GIAI ĐOẠN 2011-2015
• 3.1. Khái quát về Cục Thuế tỉnh Hà Nam
• 3.2. Tổng quan điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội ảnh hưởng đến công tác quản lý thuế TNCN trên địa bàn tỉnh Hà Nam
• 3.3. Quá trình hình thành và phát triển của Cục Thuế tỉnh Hà Nam
• 3.4. Kết quả công tác quản lý thu thuế giai đoạn 2011-2015
• 3.5. Thực trạng công tác quản lý thuế thu nhập cá nhân tại Cục Thuế Hà Nam
• 3.6. Đánh giá thực trạng công tác quản lý thuế thu nhập cá nhân tại Cục Thuế tỉnh Hà Nam
• 4. CHƯƠNG 4: GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ THUẾ TNCN TẠI CỤC THUẾ TỈNH HÀ NAM
• 4.1. Định hướng hoàn thiện công tác quản lý thuế TNCN
• 4.2. Chiến lược cải cách công tác quản lý thuế TNCN của ngành Thuế đến năm 2020
• 4.3. Định hướng hoàn thiện công tác quản lý thuế TNCN thuộc Cục thuế tỉnh Hà Nam
• 4.4. Những giải pháp tăng cường công tác quản lý thuế TNCN tại Cục thuế Hà Nam
• 4.4.1. Nhóm giải pháp về công tác quản lý thuế TNCN
• 4.4.2. Nhóm giải pháp liên quan đến cơ sở vật chất, tổ chức bộ máy quản lý và nâng cao năng lực, phẩm chất đạo đức của cán bộ thuế
• 4.5. Một số kiến nghị nhằm tăng cường công tác quản lý thuế TNCN
• 4.5.1. Kiến nghị đối với cơ quan ban hành văn bản pháp luật
• 4.5.2. Kiến nghị đối với cơ quan chính quyền địa phương
• 4.5.3. Kiến nghị đối với người nộp thuế
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu về thuế thu nhập cá nhân

Thuế thu nhập cá nhân (TNCN) là một trong những loại thuế trực thu quan trọng, đóng vai trò chủ yếu trong việc điều tiết thu nhập của cá nhân. Theo quy định của pháp luật Việt Nam, thuế TNCN được áp dụng đối với các khoản thu nhập từ tiền lương, tiền công và các khoản thu nhập khác. Việc quản lý thuế TNCN không chỉ giúp tăng cường nguồn thu cho ngân sách nhà nước mà còn góp phần đảm bảo công bằng xã hội. Cục thuế Hà Nam, với vai trò là cơ quan thực hiện chính sách thuế, cần có những biện pháp hiệu quả để quản lý thuế TNCN, nhằm nâng cao tỷ lệ thu và giảm thiểu thất thu. Theo số liệu thống kê, tỷ lệ thuế TNCN tại Hà Nam hiện chỉ chiếm khoảng 5-8% tổng thu ngân sách, cho thấy sự cần thiết phải cải thiện công tác quản lý thuế này.

1.1. Đặc điểm của thuế thu nhập cá nhân

Thuế TNCN có những đặc điểm riêng biệt, bao gồm tính chất trực thu, tính công bằng và tính linh hoạt. Tính trực thu của thuế TNCN thể hiện ở việc thuế được đánh vào thu nhập thực tế của cá nhân, giúp đảm bảo rằng những người có thu nhập cao sẽ đóng góp nhiều hơn cho ngân sách nhà nước. Tính công bằng của thuế TNCN được thể hiện qua việc áp dụng các mức thuế khác nhau tùy thuộc vào mức thu nhập, từ đó tạo ra sự công bằng trong nghĩa vụ tài chính của cá nhân. Cuối cùng, tính linh hoạt của thuế TNCN cho phép điều chỉnh mức thuế theo từng giai đoạn phát triển kinh tế, nhằm đáp ứng nhu cầu thực tế của xã hội.

II. Thực trạng quản lý thuế thu nhập cá nhân tại Cục thuế Hà Nam

Cục thuế Hà Nam đã thực hiện nhiều biện pháp nhằm quản lý thuế TNCN hiệu quả. Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại nhiều vấn đề cần khắc phục. Theo báo cáo, công tác đăng ký thuế và kê khai thuế tại Cục thuế Hà Nam còn gặp nhiều khó khăn. Nhiều cá nhân chưa nắm rõ quy trình đăng ký và kê khai thuế, dẫn đến việc không thực hiện nghĩa vụ thuế đầy đủ. Hơn nữa, việc quản lý thông tin người nộp thuế còn thiếu đồng bộ, gây khó khăn trong việc theo dõi và kiểm soát thuế. Đặc biệt, một số cá nhân có nhiều nguồn thu nhập nhưng không kê khai đầy đủ, dẫn đến thất thu ngân sách. Do đó, cần có những giải pháp cụ thể để cải thiện tình hình này.

2.1. Kết quả công tác quản lý thuế TNCN giai đoạn 2011 2015

Trong giai đoạn 2011-2015, Cục thuế Hà Nam đã đạt được một số kết quả tích cực trong công tác quản lý thuế TNCN. Số thu từ thuế TNCN đã có sự tăng trưởng nhất định, tuy nhiên vẫn chưa đạt được mục tiêu đề ra. Việc thực hiện các chương trình tuyên truyền, hỗ trợ người nộp thuế đã giúp nâng cao nhận thức của người dân về nghĩa vụ thuế. Tuy nhiên, tỷ lệ người nộp thuế TNCN vẫn còn thấp, cho thấy cần phải có những biện pháp mạnh mẽ hơn để khuyến khích người dân thực hiện nghĩa vụ thuế.

III. Giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý thuế TNCN

Để nâng cao hiệu quả quản lý thuế TNCN tại Cục thuế Hà Nam, cần thực hiện một số giải pháp cụ thể. Đầu tiên, cần tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục pháp luật về thuế cho người nộp thuế. Việc tổ chức các buổi hội thảo, tập huấn sẽ giúp người dân hiểu rõ hơn về quy định của pháp luật và nghĩa vụ thuế của mình. Thứ hai, cần cải thiện quy trình đăng ký và kê khai thuế, đơn giản hóa thủ tục để người nộp thuế dễ dàng thực hiện. Cuối cùng, cần tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý thuế, giúp theo dõi và kiểm soát thông tin người nộp thuế một cách hiệu quả hơn.

3.1. Tăng cường công tác tuyên truyền và hỗ trợ người nộp thuế

Cục thuế Hà Nam cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền về thuế TNCN thông qua các phương tiện truyền thông đại chúng. Việc cung cấp thông tin đầy đủ và kịp thời sẽ giúp người nộp thuế nắm rõ quyền lợi và nghĩa vụ của mình. Đồng thời, cần thiết lập các kênh hỗ trợ trực tuyến để người nộp thuế có thể dễ dàng tiếp cận thông tin và được tư vấn khi cần thiết. Điều này không chỉ giúp nâng cao ý thức chấp hành nghĩa vụ thuế mà còn tạo sự tin tưởng giữa người nộp thuế và cơ quan thuế.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thuế thu nhập cá nhân (TNCN) là một trong những nguồn thu chủ yếu của ngân sách nhà nước, đồng thời là công cụ quan trọng để điều tiết thu nhập và thực hiện công bằng xã hội. Tại tỉnh Hà Nam, thuế TNCN chiếm tỷ trọng khoảng 5-8% tổng thu ngân sách, thấp hơn nhiều so với tiềm năng do diện người nộp thuế còn hạn chế và công tác quản lý thuế còn nhiều khó khăn. Giai đoạn 2011-2015, Cục Thuế tỉnh Hà Nam đã nỗ lực hoàn thành nhiệm vụ thu ngân sách, với số thu thuế TNCN tăng trưởng đều qua các năm, tuy nhiên vẫn còn tồn tại nhiều bất cập trong quản lý, như việc kê khai chưa đầy đủ, ý thức chấp hành của người nộp thuế còn thấp, và năng lực cán bộ thuế chưa đáp ứng yêu cầu.

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là phân tích thực trạng công tác quản lý thuế TNCN tại Cục Thuế tỉnh Hà Nam trong giai đoạn 2011-2015, từ đó đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý thuế TNCN, góp phần tăng nguồn thu cho ngân sách và thực hiện chính sách công bằng xã hội. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào công tác quản lý thuế TNCN tại Văn phòng Cục Thuế tỉnh Hà Nam, với dữ liệu thu thập từ các báo cáo, số liệu thống kê và khảo sát thực tế trong giai đoạn trên. Ý nghĩa nghiên cứu không chỉ mang tính khoa học khi hệ thống hóa lý luận và thực tiễn quản lý thuế TNCN, mà còn có giá trị thực tiễn trong việc hỗ trợ Cục Thuế Hà Nam và các địa phương khác hoàn thiện công tác quản lý thuế.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng các lý thuyết quản lý thuế và kinh tế chính trị học Mác - Lênin để phân tích công tác quản lý thuế TNCN. Hai mô hình nghiên cứu chính bao gồm:

• Mô hình quản lý thuế theo chu trình: Bao gồm các bước lập dự toán thuế, đăng ký thuế, kê khai và kế toán thuế, thu nộp thuế, quản lý nợ thuế, thanh tra kiểm tra và tuyên truyền hỗ trợ người nộp thuế (NNT).
• Lý thuyết về thuế trực thu và thuế gián thu: Thuế TNCN thuộc loại thuế trực thu, đánh trực tiếp vào thu nhập cá nhân, có tính công bằng cao nhờ áp dụng biểu thuế lũy tiến từng phần.

Các khái niệm chính được sử dụng gồm: thuế thu nhập cá nhân, người nộp thuế, các khoản thu nhập chịu thuế, kỳ tính thuế, đăng ký thuế, kê khai thuế, hoàn thuế, quản lý nợ thuế, thanh tra kiểm tra thuế và tuyên truyền hỗ trợ NNT.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Số liệu thứ cấp được thu thập từ các báo cáo của Cục Thuế tỉnh Hà Nam, Tổng cục Thuế, các văn bản pháp luật liên quan và tài liệu nghiên cứu trong nước. Số liệu sơ cấp được thu thập qua khảo sát 100 doanh nghiệp chi trả thu nhập trên địa bàn tỉnh, bao gồm 70 doanh nghiệp FDI, 10 doanh nghiệp nhà nước trung ương, 10 doanh nghiệp nhà nước địa phương và 10 doanh nghiệp ngoài quốc doanh.
• Phương pháp chọn mẫu: Lựa chọn Văn phòng Cục Thuế tỉnh Hà Nam làm điểm nghiên cứu chính do quản lý trên 95% tổng số thu thuế TNCN của tỉnh.
• Phương pháp phân tích: Sử dụng phương pháp thống kê mô tả, phân tích số liệu tuyệt đối và tương đối để đánh giá biến động thu thuế, mức độ hài lòng của NNT, hiệu quả công tác thanh tra kiểm tra và quản lý nợ thuế. Phân tích so sánh kết quả thực tế với dự toán và các tiêu chuẩn quản lý thuế.
• Timeline nghiên cứu: Tập trung phân tích dữ liệu giai đoạn 2011-2015, đồng thời đề xuất giải pháp đến năm 2020 nhằm nâng cao hiệu quả quản lý thuế TNCN.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tăng trưởng số thu thuế TNCN ổn định: Tổng số thu thuế TNCN tại Cục Thuế Hà Nam tăng đều qua các năm, ví dụ năm 2011 đạt khoảng 1.820 triệu đồng, tỷ trọng thuế TNCN chiếm khoảng 5,7% tổng thu ngân sách. Số thu năm 2015 cao hơn năm 2011 khoảng 20%, thể hiện sự phát triển tích cực.
2. Thu nhập từ tiền lương, tiền công chiếm ưu thế: Khoảng 90% số thu thuế TNCN đến từ thu nhập tiền lương, tiền công, trong khi các khoản thu nhập khác như đầu tư vốn, chuyển nhượng vốn chiếm tỷ lệ nhỏ.
3. Công tác quản lý còn nhiều hạn chế: Việc đăng ký thuế, kê khai và quyết toán thuế chưa đầy đủ, nhiều cá nhân có nhiều nguồn thu nhập nhưng không kê khai đúng, dẫn đến thất thu thuế. Ý thức chấp hành của NNT còn thấp, đặc biệt trong khu vực kinh doanh cá thể và hành nghề tự do.
4. Nợ thuế và công tác cưỡng chế còn tồn tại: Tình trạng nợ thuế TNCN kéo dài, chưa được xử lý triệt để, ảnh hưởng đến hiệu quả thu ngân sách. Công tác thanh tra, kiểm tra chưa bao phủ hết các đối tượng rủi ro cao.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của những hạn chế trên xuất phát từ nhiều yếu tố: chính sách thuế còn chưa bao quát hết đối tượng, trình độ và phẩm chất cán bộ thuế chưa đồng đều, phương thức thanh toán chủ yếu bằng tiền mặt gây khó khăn trong kiểm soát thu nhập, và ý thức chấp hành pháp luật thuế của người dân chưa cao. So với các nghiên cứu trong nước và quốc tế, kết quả này phù hợp với thực trạng quản lý thuế TNCN tại các địa phương có nền kinh tế đang phát triển, nơi mà công tác quản lý thuế còn nhiều thách thức.

Việc áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý thuế đã được triển khai nhưng chưa đồng bộ và chưa phát huy hết hiệu quả. Biểu đồ số thu thuế TNCN theo năm có thể minh họa rõ sự tăng trưởng nhưng cũng cho thấy sự biến động tỷ trọng thuế trong tổng thu ngân sách. Bảng phân tích mức độ hài lòng của NNT về các dịch vụ thuế cũng phản ánh nhu cầu cải thiện công tác hỗ trợ và tuyên truyền.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện chính sách và quy trình quản lý thuế TNCN: Rà soát, bổ sung các quy định để mở rộng diện đối tượng nộp thuế, đơn giản hóa thủ tục hành chính, tăng cường minh bạch và công bằng trong thuế suất. Thời gian thực hiện: 2017-2018. Chủ thể: Bộ Tài chính, Tổng cục Thuế.
2. Nâng cao năng lực và đạo đức cán bộ thuế: Tổ chức đào tạo chuyên sâu về nghiệp vụ thuế, kỹ năng sử dụng công nghệ thông tin và nâng cao ý thức trách nhiệm, liêm chính trong công tác. Thời gian: 2017-2019. Chủ thể: Cục Thuế Hà Nam phối hợp với các cơ sở đào tạo.
3. Ứng dụng công nghệ thông tin hiện đại: Triển khai hệ thống kê khai, nộp thuế điện tử đồng bộ, kết nối dữ liệu với ngân hàng để kiểm soát thu nhập và thuế thu nhập cá nhân hiệu quả hơn. Thời gian: 2017-2020. Chủ thể: Tổng cục Thuế, Cục Thuế Hà Nam.
4. Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra và cưỡng chế nợ thuế: Xây dựng kế hoạch thanh tra trọng điểm, tập trung vào các đối tượng có rủi ro cao, xử lý nghiêm các trường hợp trốn thuế, nợ thuế kéo dài. Thời gian: liên tục từ 2017. Chủ thể: Cục Thuế Hà Nam.
5. Đẩy mạnh tuyên truyền, hỗ trợ người nộp thuế: Tổ chức các chương trình đào tạo, hướng dẫn kê khai thuế, nâng cao nhận thức pháp luật thuế cho người dân và doanh nghiệp. Thời gian: 2017-2020. Chủ thể: Cục Thuế Hà Nam, các tổ chức xã hội.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ, công chức ngành Thuế: Nâng cao hiểu biết về quản lý thuế TNCN, áp dụng các giải pháp cải tiến công tác quản lý, phục vụ công tác chuyên môn.
2. Nhà hoạch định chính sách tài chính - thuế: Tham khảo cơ sở lý luận và thực tiễn để xây dựng, điều chỉnh chính sách thuế phù hợp với điều kiện địa phương.
3. Doanh nghiệp và tổ chức chi trả thu nhập: Hiểu rõ quy trình đăng ký, kê khai, nộp thuế TNCN, từ đó thực hiện đúng quy định, giảm thiểu rủi ro pháp lý.
4. Học viên, nghiên cứu sinh ngành Tài chính - Ngân hàng, Kinh tế: Tài liệu tham khảo bổ ích cho nghiên cứu chuyên sâu về quản lý thuế và chính sách thuế thu nhập cá nhân.

Câu hỏi thường gặp

1. Thuế thu nhập cá nhân là gì và ai phải nộp?
   Thuế TNCN là thuế trực thu đánh vào thu nhập chịu thuế của cá nhân cư trú và không cư trú có thu nhập phát sinh tại Việt Nam. Người nộp thuế bao gồm cá nhân có thu nhập từ tiền lương, kinh doanh, đầu tư vốn, chuyển nhượng tài sản, v.v.

2. Cơ cấu thuế suất thuế TNCN như thế nào?
   Thuế suất áp dụng theo biểu thuế lũy tiến từng phần đối với thu nhập từ tiền lương, tiền công, từ 5% đến 35%. Các khoản thu nhập khác như đầu tư vốn, chuyển nhượng vốn áp dụng thuế suất toàn phần từ 5% đến 25%.

3. Làm thế nào để đăng ký mã số thuế TNCN?
   Người nộp thuế có thể đăng ký mã số thuế qua cơ quan chi trả thu nhập hoặc trực tiếp tại cơ quan thuế bằng cách nộp tờ khai đăng ký theo mẫu quy định kèm theo giấy tờ tùy thân.

4. Thời hạn nộp hồ sơ quyết toán thuế TNCN là khi nào?
   Thời hạn nộp hồ sơ quyết toán thuế TNCN chậm nhất là ngày thứ 90 kể từ ngày kết thúc năm dương lịch đối với cá nhân cư trú có thu nhập từ tiền lương, tiền công và kinh doanh.

5. Nguyên nhân chính gây thất thu thuế TNCN tại Hà Nam là gì?
   Nguyên nhân gồm: diện người nộp thuế còn nhỏ, kê khai chưa đầy đủ, ý thức chấp hành pháp luật thuế thấp, phương thức thanh toán chủ yếu bằng tiền mặt, và năng lực cán bộ thuế chưa đồng đều.

Kết luận

• Thuế thu nhập cá nhân tại Cục Thuế tỉnh Hà Nam có sự tăng trưởng ổn định giai đoạn 2011-2015, đóng góp quan trọng vào ngân sách địa phương.
• Công tác quản lý thuế TNCN còn nhiều hạn chế về đăng ký, kê khai, thu nộp và xử lý nợ thuế, ảnh hưởng đến hiệu quả thu ngân sách.
• Các yếu tố ảnh hưởng gồm chính sách thuế, năng lực cán bộ, phương thức thanh toán và ý thức người nộp thuế.
• Đề xuất các giải pháp hoàn thiện chính sách, nâng cao năng lực cán bộ, ứng dụng công nghệ thông tin, tăng cường thanh tra kiểm tra và tuyên truyền hỗ trợ.
• Tiếp tục nghiên cứu và triển khai các giải pháp đến năm 2020 nhằm nâng cao hiệu quả quản lý thuế TNCN, góp phần phát triển kinh tế - xã hội tỉnh Hà Nam.

Các cơ quan chức năng cần phối hợp triển khai các giải pháp đề xuất, đồng thời theo dõi, đánh giá hiệu quả để điều chỉnh kịp thời, đảm bảo công tác quản lý thuế TNCN ngày càng hiệu quả và minh bạch.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận, danh mục bảng biểu, danh mục từ viết tắt và danh mục tài liệu tham khảo, luận văn bao gồm 04 chương: Chƣơng 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu, cơ sở lý luận về công tác quản lý thuế thu nhập cá nhân. Chƣơng 2: Phương pháp nghiên cứu thực hiện đề tài. Chƣơng 3: Thực trạng công tác quản lý thuế TNCN tại Cục thuế tỉnh Hà Nam giai đoạn 2011-2015. Chƣơng 4: Giải pháp tăng cường công tác quản lý Thuế TNCN tại Cục thuế tỉnh Hà Nam.

4 z Chƣơng 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÔNG TÁC QUẢN LÝ THUẾ THU NHẬP CÁ NHÂN 1. Tổng quan các công trình nghiên cứu về quản lý thuế TNCN - Bert Brys and Chritopher Heady (2006) “Fundamental reform ofpersonal income tax in OECD countrles: trends and experiences”. Bài nghiên cứu xem xét các xu thế hiện nay trong hẹ thống thuế thu nhập cá nhân của các nước thành viên tổ chức OECD. Bài viết đã cung cấp các hiểu biết sâu sắc đối với qua trình cải cách các hệ thống thuế thu nhập cá nhân.

Shackelford (2011), Research in accounting for income taxes, Journal of Accounting and Economics: Bài báo nghiên cứu về AFIT (Accounting for Income Taxes - Quyết toán thuế thu nhập) với việc chỉ ra 4 khía cạnh và các quy tắc của AFIT. Bài nghiên cứu nhấn mạnh một số vấn đề nghiên cứu đã được giải quyết liên quan đến việc quyết toán thuế thu nhập để quản lý các khoản thu nhập và xem các khoản thuế được định giá bởi những người tham gia thị trường chứng khoán. -“Thuế thu nhập cá nhân ở Thái Lan - Những khía cạnh cần tham khảo” Tác giả: PGS. Nguyễn Văn Hiệu, Tạp chí Nghiên cứu Tài chính - Kế toán, số tháng 8/2006; - “Cơ chế tự kê khai, tự nộp thuế và những vấn đề đặt ra ở Việt Nam”, tác giả Nguyễn Văn Hiệu, Nguyễn Việt Cường, Nxb Tài chính, Hà Nội, (2007); -“Góp ý vào dự thảo nghị định về thuế thu nhập cá nhân: Đơn giản, minh bạch và phù hợp với thực tiễn” Ths.

Huỳnh Huy Quế, (2008). Đề tài nói về Luật thuế TNCN được kỳ họp thứ 2 Quốc hội khóa XII thông qua và có hiệu lực thi hành từ 1/1/2009. Bài viết đưa ra những nội dung cần xem xét trong dự thảo Nghị định Luật thuế TNCN về đối tượng nộp thuế, các nguồn thu nhập… -“Triển khai ứng dụng hỗ trợ kê khai thuế thu nhập cá nhân”, Tạp chí Thuế Nhà nước, đã cho biết: Để hỗ trợ các doanh nghiệp, Tổng cục Thuế đã nâng cấp và phát triển phần mềm Hỗ trợ kê khai sử dụng công nghệ mã vạch phiên bản 2.0, nhằm đắp ứng yêu cầu nghiệp vụ kê khai thuế thu nhập cá nhân (2009). 5 z -“Cải cách thuế theo hướng nâng cao hiệu lưc, hiệu quả công tác quản lý”, web Tạp chí Thuế online, đăng ngày 28 tháng 1 năm 2013.

Tác giả đã tóm tắt lược các hoạt động xây dựng và hoàn thiện hệ thống thể chế, chính sách thuế năm 2012 và 2013: tham mưu cấp thẩm quyền sửa đổi, bổ sung Luật Quản lý thuế và các Luật thuế cùng các văn bản hướng dẫn, ban hành Tuyên ngôn ngành thuế Việt Nam; -“Thực trạng pháp luật thuế thu nhập cá nhân ở Việt Nam hiện nay và phương hướng hoàn thiện” ThS. Trần Vũ Hải - Đại học Luật Hà Nội - Tạp chí Luật học số 10/2007. Bài báo đã đưa ra được các vấn đề còn vướng mắc đối với sắc thuế TNCN và đưa ra các giải pháp rất hữu ích đề hoàn thiện chính sách về thuế TNCN. Ngoài ra còn có một số đề tài nghiên cứu công tác quản lý thuế thu nhập cá nhân và đề ra các nhóm giải pháp nhằm thực hiện tốt các quy trình quản lý thuế thu nhập cá nhân cụ thể như: - “Hoàn thiện quy trình quản lý thu thuế theo hướng hiện đại hoá ngành Thuế ở Việt Nam”, Luận văn thạc sĩ kinh tế của Nguyễn Thu Thuỷ, Hà Nội (2006); -“Hoàn thiện công tác quản lý thuế TNCN của Tổng cục Thuế”, Luận văn thạc sĩ quản lý kinh tế của Trần Thị Tuyết, (2014); -“Hoàn thiện công tác quản lý thuế TNCN trên địa bàn tỉnh Trà Vinh” Luận văn thạc sĩ kinh tế của tác giả Trần Công Thành, (2013); -“Giải pháp hoàn thiện công tác quản lý thuế TNCN” Luận văn thạc sĩ kinh tế của Thạch Huỳnh Liêm, (2012); -“Thực trạng và một số giải pháp hoàn thiện quản lý thuế TNCN trên địa bàn tỉnh Nghệ An” Luận văn cuối khóa của Nguyễn Thị Dung, (2011).

Các đề tài nghiên cứu đã chỉ ra những thành công và những hạn chế trong công tác quản lý thuế TNCN, đồng thời cũng chỉ ra nhiều giải pháp nhằm hoàn thiện hoạt động quản lý thuế và các kiến nghị với cơ quan cấp nhà nước để hoạt động quản lý thuế ngày càng được hoàn thiện hơn. Chính sách thuế TNCN được ban hành sửa đổi, bổ sung với nhiều điểm mới, phù hợp với tiến trình đổi mới quản lý kinh tế, quá trình hội nhập và phù hợp với trình độ phát triển kinh tế xã hội của nước ta hiện nay. Việc ban hành chính sách thuế này một cách cẩn trọng theo chiến lược 6 z phát triển của hệ thống thuế Việt Nam đã và đang tìm đến sự phù hợp với hệ thống thuế các nước trên thế giới, đảm bảo tính công bằng trong điều tiết và hiện đại trong hành thu. Để thực hiện tốt thuế TNCN, được người dân hưởng ứng thực hiện thì việc nâng cao hiệu quả trong công tác quản lý thuế là hết sức cần thiết, vừa đảm bảo nguồn thu cho NSNN vừa đáp ứng yêu cầu trong công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.

Tuy nhiên cho đến nay, vẫn chưa có một công trình nào tập trung nghiên cứu chuyên sâu , phân tích thực trạng công tác quản lý thuế TNCN tại Cục Thuế tỉnh Hà Nam. Vì vậy đề tài luận văn tác giả đang nghiên cứu mang tính cấp thiết và có ý nghĩa cả về lý luận lẫn thực tiễn. Luận văn sẽ kế thừa và vận dụng linh hoạt những kết quả của các công trình đã nghiên cứu có liên quan đến chủ đề nghiên cứu của luận văn nhằm hoàn thành mục tiêu nghiên cứu đã đề ra. Những vấn đề cơ bản về thuế thu nhập cá nhân 1.

Khái niệm và đặc điểm của thuế thu nhập cá nhân 1. Khái niệm thuế thu nhập cá nhân Khái niệm về thuế: Thuế là một khoản đóng góp bắt buộc cho nhà nước do luật pháp qui định đối với các pháp nhân và thể nhân thuộc đối tượng chịu thuế nhằm đáp ứng nhu cầu chi tiêu của nhà nước. Thuế là hình thức phân phối lại bộ phận nguồn tài chính của xã hội, không mang tính hoàn trả trực tiếp cho người nộp. Do đó, tại thời điểm nộp thuế, người nộp thuế không được hưởng bất kỳ một lợi ích nào mà xem như đó là trách nhiệm và nghĩa vụ đối với nhà nước.

- Trích Giáo trình Quản Lý thuế - Nhà xuất bản Tài Chính (2010) - Căn cứ theo đối tượng đánh thuế, thuế được chia thành: + Thuế thu nhập trong đó có thuế thu nhập cá nhân, thuế thu nhập doanh nghiệp. + Thuế tài sản như thuế sử dụng tài sản nhà nước (thuế sử dụng đất nông nghiệp, thuế tài nguyên .), thuế chuyển nhượng tài sản (thuế chuyển giao quyền sử dụng đất, thuê mua, bán các tài sản như nhà, xe cộ. + Thuế tiêu dùng đánh vào hàng hóa, dịch vụ lưu thông trên thị trường trong nước và xuất nhập khẩu như thuế giá trị gia tăng, thuế tiêu thụ đặc biệt. 7 z - Căn cứ theo tính chất chuyển giao của thuế thì thuế được chia thành hai loại là thuế trực thu và thuế gián thu: + Thuế gián thu là các thứ thuế mà người nộp thế gián tiếp nộp thuế cho người tiêu dùng, họ không phải là người chịu thuế.

Đặc điểm cơ bản của thuế gián thu là được cấu thành trong giá cả hành hóa, dịch vụ để bán ra. Ở đây có sự chuyển giao gánh nặng thuế từ người nộp thuế theo luật định sang người tiêu dùng qua cơ chế giá cả. Ở nước ta, đó là các thứ thuế giá trị gia tăng, thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu. + Thuế trực thu là các thứ thuế trực tiếp huy động một phần thu nhập của các đối tượng có nghĩa vụ nộp thuế.

Đặc điểm cơ bản của thuế trực thu là đối tượng nộp thuế và đối tượng chịu thuế là một. Nó đánh trực tiếp vào người nộp thuế, tức là người có thu nhập chịu thuế làm giảm phần thu nhập của họ. Ở đây không có hiện tượng chuyển giao gánh nặng thuế cho người khác chịu, ở nước ta, đó là các thứ thuế như thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế thu nhập cá nhân, thuế sử dụng đất nông nghiệp. Trong các loại thuế trực thu, thuế thu nhập cá nhân ngày càng đóng vai trò quan trọng trong việc tạo nguồn thu đối với ngân sách nhà nước.

Thuế TNCN là loại thuế trực thu đánh vào thu nhập của từng cá nhân trong một khoảng thời gian nhất định, thường là một năm hoặc từng lần phát sinh. Theo Giáo trình Nghiệp vụ thuế (2009) của Học viện Tài chính thì: “Thuế thu nhập cá nhân là sắc thuế trực thu đánh vào thu nhập chịu thuế của cá nhân phát sinh trong kỳ tính thuế.” Thuế thu nhập cá nhân là loại thuế trực thu đánh vào những người có thu nhập cao, bao gồm công dân Việt Nam ở trong nước hoặc đi công tác, lao động ở nước ngoài có thu nhập, cá nhân là người không mang quốc tịch Việt Nam nhưng định cư không thời hạn ở Việt Nam có thu nhập và người nước ngoài có thu nhập tại Việt Nam. Đặc điểm của thuế thu nhập cá nhân: + Thuế thu nhập cá nhân là một hình thức động viên mang tính bắt buộc trên nguyên tắc theo luật định. Phân phối khoản thu nhập qua thuế thu nhập cá nhân gắn 8 z với quyền lực, sức mạnh của Nhà nước; + Thuế thu nhập cá nhân là khoản đóng góp không hoàn trả trực tiếp cho người nộp.

Nó vận động một chiều, không phải là khoản thù lao mà người nộp thuế phải trả cho Nhà nước do được hưởng các dịch vụ Nhà nước cung cấp; + Thuế thu nhập cá nhân luôn gắn với chính sách xã hội của mỗi quốc gia. Hầu hết các quốc gia đều gắn chính sách thuế thu nhập cá nhân với một số chính sách xã hội khác (như phúc lợi công cộng, chăm sóc sức khỏe.); + Thuế thu nhập cá nhân là thuế trực thu.