Thực trạng quản lý thuế với hộ kinh doanh cá thể tại chi cục thuế khu vực nghĩa văn trạm tấu yên bái

Quản lý thuế hộ kinh doanh cá thể Nghĩa Văn và Trạm Tấu là một nhiệm vụ quan trọng của Chi cục Thuế Nghĩa Văn. 81 trang · Học viện Ngân hàng · 2022.

• Tác giả: Phạm Diễm Quỳnh Anh
• Người hướng dẫn: TS. Bùi Thị Mến
• Trường học: Học viện Ngân hàng
• Chuyên ngành: Chương trình cử nhân chất lượng cao
• Đề tài: Thực trạng quản lý thuế với hộ kinh doanh cá thể tại Chi cục thuế Nghĩa Văn – Trạm Tấu, Yên Bái
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: KHÁI QUÁT VỀ QUẢN LÝ THUẾ HỘ KINH DOANH CÁ THỂ
• 1.1. Cơ sở lý luận về quản lý thuế hộ kinh doanh cá thể
• 1.1.1. Những nội dung cơ bản về quản lý thuế
• 1.1.2. Khái niệm Quản lý Thuế
• 1.1.3. Nội dung quản lý thuế
• 1.1.4. Nguyên tắc quản lý Thuế
• 1.1.5. Vai trò của quản lý thuế
• 1.2. Hộ kinh doanh cá thể
• 1.2.1. Thuế đối với hộ kinh doanh cá thể
• 1.3. Quản lý thuế với hộ kinh doanh cá thể
• 1.3.1. Mục tiêu quản lý thuế
• 1.3.2. Nguyên tắc quản lý thuế đối với hộ kinh doanh cá thể
• 1.3.3. Nội dung quản lý thuế đối với hộ kinh doanh cá thể
• 1.4. Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý thuế đối với hộ kinh doanh cá thể
• 1.4.1. Yếu tố chủ quan
• 1.4.2. Các yếu tố khách quan
• 1.5. Kinh nghiệm quản lý thuế đối với hộ kinh doanh tại một số cơ quan thuế ở Việt Nam và bài học kinh nghiệm cho Chi cục Thuế khu vực Nghĩa Văn – Trạm Tấu
• 1.5.1. Kinh nghiệm quản lý thuế hộ kinh doanh cá thể của một số địa phương trong nước
• 1.5.2. Bài học kinh nghiệm cho Chi cục Thuế khu vực Nghĩa Văn – Trạm Tấu
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ THUẾ ĐỐI VỚI HỘ KINH DOANH CÁ THỂ TẠI CHI CỤC THUẾ KHU VỰC NGHĨA VĂN, TỈNH YÊN BÁI
• 2.1. Khái quát về Chi cục Thuế khu vực Nghĩa Văn – Trạm Tấu
• 2.1.1. Lịch sử hình thành và phát triển. Chức năng, nhiệm vụ của Chi cục Thuế khu vực Nghĩa Văn - Trạm Tấu
• 2.2. Thực trạng hộ kinh doanh cá thể do Chi cục Thuế khu vực Nghĩa Văn - Trạm Tấu, tỉnh Yên Bái quản lý
• 2.3. Thực trạng quản lý thuế đối với hộ kinh doanh cá thể tại Chi cục Thuế khu vực Nghĩa Văn - Trạm Tấu, tỉnh Yên Bái, giai đoạn 2019-2021
• 2.3.1. Thực trạng hỗ trợ, tuyên truyền thuế
• 2.3.2. Thực trạng quản lý đăng ký thuế
• 2.3.3. Thực trạng quản lý kê khai thuế
• 2.3.4. Thực trạng thu nộp thuế
• 2.3.5. Tình trạng thực tế quản lý miễn, giảm thuế
• 2.3.6. Thực trạng quản lý nợ và cưỡng chế nợ thuế
• 2.3.7. Thực trạng kiểm tra thuế
• 2.3.8. Kết quả khảo sát ý kiến hộ kinh doanh cá thể đối với công tác quản lý thuế tại khu vực
• 2.4. Đánh giá thực trạng quản lý thuế đối với hộ kinh doanh cá thể tại Chi cục Thuế khu vực Nghĩa Văn – Trạm Tấu, tỉnh Yên Bái
• 2.4.1. Một số kết quả đạt được
• 2.5. Nguyên nhân của hạn chế trong quản lý thuế đối với hộ kinh doanh cá thể tại Chi cục Thuế khu vực Nghĩa Văn – Trạm Tấu, tỉnh Yên Bái
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG QUẢN LÝ THUẾ ĐỐI VỚI HỘ KINH DOANH CÁ THỂ CỦA CHI CỤC THUẾ KHU VỰC NGHĨA VĂN - TRẠM TẤU, TỈNH YÊN BÁI ĐẾN NĂM 2025
• 3.1. Mục tiêu, phương hướng nâng cao quản lý thuế với hộ kinh doanh cá thể tại Chi cục Thuế khu vực Nghĩa Văn – Trạm Tấu trong giai đoạn 5 năm 2021-2025
• 3.2. Phương hướng
• 3.3. Giải pháp nâng cao quản lý thuế với hộ kinh doanh cá thể tại Chi cục Thuế khu vực Nghĩa Văn – Trạm Tấu
• 3.3.1. Khách quan
• 3.3.2. Kiến nghị đối với Chính quyền các cấp trong khu vực
• 3.3.3. Kiến nghị với Cục Thuế tỉnh Yên Bái
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG BIỂU
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 0.2. Tổng quan nghiên cứu
• 0.3. Mục tiêu nghiên cứu
• 0.3.1. Mục tiêu chung
• 0.3.2. Mục tiêu cụ thể
• 0.4. Phạm vi nghiên cứu và đối tượng nghiên cứu
• 0.5. Ý nghĩa khoa học
• 0.6. Phương pháp nghiên cứu
• 0.6.1. Khung nghiên cứu
• 0.6.2. Phương pháp thu thập số liệu
• 0.6.2.1. Số liệu thứ cấp
• 0.6.2.2. Nguồn dữ liệu sơ cấp
• 0.6.3. Phương pháp phân tích số liệu
• 0.7. Kết cấu khóa luận

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Quản Lý Thuế Hộ Kinh Doanh Cá Thể ở Yên Bái

Quản lý thuế hộ kinh doanh cá thể Nghĩa Văn và Trạm Tấu là một nhiệm vụ quan trọng của Chi cục Thuế Nghĩa Văn. Nó đảm bảo nguồn thu ngân sách nhà nước ổn định, đồng thời thúc đẩy sự phát triển kinh tế địa phương. Quản lý thuế hiệu quả đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan thuế và người nộp thuế, dựa trên cơ sở pháp luật và các quy định hiện hành. Việc nâng cao nhận thức của người dân về nghĩa vụ nộp thuế cũng là yếu tố then chốt để đạt được mục tiêu này. Theo tài liệu gốc, ngành thuế cần có nhiều sự nghiên cứu kỹ càng, tỉ mỉ để triển khai cũng như điều chỉnh liên tục. Từ đó tạo ra được những sự chuyển biến thực tế tích cực, có hiệu quả tốt nhất trong sự phát triển của mình. Nguồn thu có được từ việc thu thuế sẽ được Chính phủ dùng để xây dựng các công trình, an ninh xã hội, nâng cao chất lượng cuộc sống người dân.

1.1. Khái Niệm và Bản Chất của Quản Lý Thuế

Quản lý thuế là việc Nhà nước thiết lập cơ chế và biện pháp để đảm bảo quyền, nghĩa vụ của người nộp thuế, cơ quan thu thuế, và các tổ chức, cá nhân liên quan trong quá trình thu nộp. Điều này bao gồm các khâu như đăng ký thuế, kê khai thuế, nộp thuế, hoàn thuế, miễn giảm thuế, kiểm tra thuế, và xử lý vi phạm. Quản lý thuế không chỉ là việc thu tiền mà còn là việc đảm bảo sự tuân thủ pháp luật và công bằng trong nghĩa vụ thuế. Theo tài liệu gốc, đây là một lĩnh vực hành pháp và tư pháp với các chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn do luật định để thực hiện chính sách thuế đã được cơ quan có thẩm quyền thông qua.

1.2. Vai Trò Quan Trọng của Quản Lý Thuế Hiệu Quả

Quản lý thuế hiệu quả đóng vai trò then chốt trong việc đảm bảo nguồn thu ổn định cho ngân sách nhà nước. Nó cũng giúp nhà nước kiểm soát việc nộp thuế, hướng dẫn người nộp thuế tuân thủ pháp luật, và quản lý bộ máy thu thuế. Theo tài liệu, công tác tuyên truyền và giáo dục giúp nâng cao ý thức người dân, đảm bảo thực hiện các luật thuế, sửa chữa những sai sót trong quá trình thực hiện các luật thuế dù vô tình hay cố ý sai phạm, đều phải duy trì bình đẳng xã hội trong việc chấp hành nghĩa vụ thuế.

II. Vấn Đề Thách Thức Quản Lý Thuế Hộ Kinh Doanh tại Yên Bái

Quản lý thuế hộ kinh doanh cá thể tại Trạm Tấu và Nghĩa Văn đối mặt với nhiều thách thức. Địa hình khó khăn, dân trí còn thấp, và ảnh hưởng của dịch bệnh kéo dài là những yếu tố khách quan gây trở ngại cho công tác quản lý. Tình trạng trốn thuế, nợ thuế, và chây ỳ vẫn còn tồn tại, phản ánh ý thức chấp hành pháp luật của một bộ phận người dân còn hạn chế. Mặt khác, đội ngũ cán bộ thuế cũng cần nâng cao trình độ chuyên môn và ứng dụng công nghệ thông tin để đáp ứng yêu cầu công việc. Theo tài liệu, khu vực Nghĩa Văn – Trạm Tấu là một khu vực đặc biệt với địa hình khó khăn, dân trí còn thấp, cộng với ảnh hưởng lớn từ dịch bệnh kéo dài, dẫn đến công tác quản lý nơi đây còn nhiều hạn chế. Vẫn chưa thể tránh khỏi những trường hợp tiêu cực như trốn thuế, nợ thuế, chây ỳ- những vấn đề phụ thuộc và ý thức của người dân.

2.1. Nguyên Nhân Chủ Quan Gây Khó Khăn trong Quản Lý Thuế

Ý thức chấp hành pháp luật thuế của một bộ phận người dân còn hạn chế. Trình độ chuyên môn và năng lực ứng dụng công nghệ thông tin của cán bộ thuế còn chưa đồng đều. Công tác tuyên truyền, hỗ trợ người nộp thuế chưa thực sự hiệu quả. Theo tài liệu, Chi cục thuế Nghĩa Văn – Trạm Tấu cần phải chạy đua, củng cố liên tục lượng kiến thức về nghiệp vụ cũng như tin học để áp dụng những công nghệ mới.

2.2. Yếu Tố Khách Quan Ảnh Hưởng Đến Thuế tại Yên Bái

Địa hình khu vực Nghĩa Văn - Trạm Tấu khó khăn, gây trở ngại cho việc tiếp cận và quản lý. Dân trí còn thấp, đặc biệt là ở vùng sâu vùng xa. Tình hình kinh tế - xã hội còn nhiều khó khăn, ảnh hưởng đến khả năng nộp thuế của người dân. Ảnh hưởng của thiên tai, dịch bệnh cũng gây ra những tác động tiêu cực.

III. Cách Tăng Cường Quản Lý Thuế Hộ Kinh Doanh Tại Yên Bái

Để nâng cao hiệu quả quản lý thuế hộ kinh doanh cá thể Nghĩa Văn, cần áp dụng đồng bộ nhiều giải pháp. Tăng cường công tác tuyên truyền, hỗ trợ người nộp thuế. Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý thuế. Nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ thuế. Tăng cường kiểm tra, giám sát và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật về thuế. Theo tài liệu, trong các chiến lược mà Đảng đề ra, Đảng đều quan tâm đến từng thành phần trong nền kinh tế, kể cả là những thành phần nhỏ nhất như kinh doanh tư nhân, hộ kinh doanh cá thể. Để tạo nên môi trường thoải mái, dễ dàng tiếp cận kiến thức nhất cho mọi người dân.

3.1. Đẩy Mạnh Tuyên Truyền Hỗ Trợ Kê Khai Thuế Hộ Kinh Doanh

Tổ chức các buổi tập huấn, hội thảo về chính sách thuế mới, quy trình kê khai, nộp thuế. Phát tờ rơi, poster, và các tài liệu tuyên truyền khác. Xây dựng trang web và fanpage để cung cấp thông tin về thuế. Thiết lập đường dây nóng để giải đáp thắc mắc của người nộp thuế. Theo tài liệu gốc, vai trò của nhà nước về quản lý thuế định hướng, sửa chữa những sai sót trong quá trình thực hiện các luật thuế dù vô tình hay cố ý sai phạm, đều phải duy trì bình đẳng xã hội trong việc chấp hành nghĩa vụ thuế.

3.2. Ứng Dụng Công Nghệ Thông Tin Vào Quản Lý Nộp Thuế Hộ Kinh Doanh

Triển khai hệ thống kê khai thuế điện tử, nộp thuế điện tử. Xây dựng cơ sở dữ liệu về người nộp thuế và hoạt động kinh doanh. Sử dụng phần mềm quản lý thuế để tự động hóa các quy trình nghiệp vụ. Áp dụng công nghệ phân tích dữ liệu để phát hiện các hành vi gian lận thuế. Trong thời đại 4.0 cùng với tốc độ phát triển tính bằng giây, chi cục thuế Nghĩa Văn – Trạm Tấu cần phải chạy đua, củng cố liên tục lượng kiến thức về nghiệp vụ cũng như tin học để áp dụng những công nghệ mới.

IV. Phương Pháp Quản Lý Nợ Thuế Hộ Kinh Doanh Cá Thể Tại Yên Bái

Quản lý nợ thuế hiệu quả là một phần quan trọng của công tác quản lý thuế hộ kinh doanh Yên Bái. Cần phân loại nợ thuế theo thời gian và khả năng thu hồi. Áp dụng các biện pháp đôn đốc, cưỡng chế nợ thuế theo quy định của pháp luật. Xử lý dứt điểm các trường hợp nợ thuế kéo dài, gây thất thu ngân sách. Theo tài liệu gốc, ngành thuế cần quản lý thu-chi cho đúng để ngân sách nhà ước luôn có một nguồn thu ổn định luôn là một vấn đề được chú trọng hàng đầu. Đi cùng sự phát triển chóng mặt của xã hội, Đảng và nhà nước liên tục có những chỉnh sửa, những bổ sung và nâng cấp hệ thống của ngành thuế.

4.1. Phân Loại và Đánh Giá Nợ Thuế Môn Bài Hộ Kinh Doanh

Phân loại nợ thuế theo thời gian nợ (nợ mới, nợ cũ, nợ khó đòi). Đánh giá khả năng thu hồi nợ dựa trên tình hình tài chính của người nộp thuế. Xây dựng kế hoạch thu hồi nợ cụ thể cho từng trường hợp. Theo tài liệu gốc, Cần phân loại nợ thuế theo thời gian và khả năng thu hồi. Áp dụng các biện pháp đôn đốc, cưỡng chế nợ thuế theo quy định của pháp luật.

4.2. Biện Pháp Cưỡng Chế Nợ Thuế TNCN Hộ Kinh Doanh Cá Thể

Áp dụng các biện pháp cưỡng chế như: phong tỏa tài khoản, kê biên tài sản, thu hồi giấy phép kinh doanh. Thực hiện công khai thông tin về các trường hợp nợ thuế trên các phương tiện thông tin đại chúng. Phối hợp với các cơ quan chức năng để xử lý các trường hợp cố tình trốn thuế. Theo tài liệu gốc, Xử lý dứt điểm các trường hợp nợ thuế kéo dài, gây thất thu ngân sách.

V. Nghiên Cứu Quản Lý Thuế GTGT Hộ Kinh Doanh tại Nghĩa Văn Yên Bái

Việc nghiên cứu và đánh giá hiệu quả quản lý thuế GTGT hộ kinh doanh tại Chi cục Thuế Nghĩa Văn là cần thiết. Đánh giá thực trạng kê khai, nộp thuế GTGT của hộ kinh doanh. Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến việc tuân thủ pháp luật về thuế GTGT. Đề xuất các giải pháp để nâng cao hiệu quả quản lý thuế GTGT. Theo tài liệu gốc, Một quốc gia có hệ thống thuế chặt chẽ và có hiệu lực sẽ nâng cao hiệu quả của sự phát triển xã hội- kinh tế của quốc gia đó lên nhiều lần. Nguồn thu có được từ việc thu thuế sẽ được Chính phủ dùng để xây dựng các công trình, an ninh xã hội, nâng cao chất lượng cuộc sống người dân.

5.1. Phân Tích Thực Trạng Kê Khai Thuế GTGT Hộ Kinh Doanh

Thu thập và phân tích dữ liệu về số lượng hộ kinh doanh kê khai thuế GTGT, doanh thu, số thuế GTGT phải nộp, và số thuế GTGT đã nộp. So sánh và đánh giá tình hình kê khai thuế GTGT của các hộ kinh doanh khác nhau. Xác định các nguyên nhân dẫn đến việc kê khai không đầy đủ hoặc không chính xác. Theo tài liệu gốc, đánh giá tình hình thực tế việc quản lý Thuế đối với hộ kinh doanh cá thể trên địa bàn Nghĩa Văn - Trạm Tấu từ đó tìm ra các phương án để thúc đẩy hiệu quả trong công tác quản lý, nhằm chống thất thu ngân sách.

5.2. Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Việc Tuân Thủ Quy Định Về Thuế GTGT

Nhận thức của người nộp thuế về quy định của pháp luật thuế GTGT. Trình độ chuyên môn của cán bộ thuế. Hiệu quả công tác tuyên truyền, hỗ trợ người nộp thuế. Mức độ kiểm tra, giám sát của cơ quan thuế. Môi trường kinh doanh và các yếu tố kinh tế - xã hội khác. Theo tài liệu gốc, Trong thời đại 4.0 cùng với tốc độ phát triển tính bằng giây, chi cục thuế Nghĩa Văn – Trạm Tấu cần phải chạy đua, củng cố liên tục lượng kiến thức về nghiệp vụ cũng như tin học để áp dụng những công nghệ mới.

VI. Hướng Dẫn Thủ Tục Quản Lý Thuế Hộ Kinh Doanh Cá Thể Trạm Tấu

Thủ tục quản lý thuế hộ kinh doanh cá thể tại Trạm Tấu bao gồm nhiều bước, từ đăng ký thuế đến kê khai, nộp thuế. Cần nắm rõ các quy định của pháp luật và thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ thuế. Cơ quan thuế luôn sẵn sàng hỗ trợ người nộp thuế trong quá trình thực hiện thủ tục. Theo tài liệu gốc, Để tạo nên môi trường thoải mái, dễ dàng tiếp cận kiến thức nhất cho mọi người dân.

6.1. Chi Tiết Thủ Tục Đăng Ký Mã Số Thuế Hộ Kinh Doanh

Chuẩn bị hồ sơ đăng ký thuế (bao gồm: Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh, CMND/CCCD của chủ hộ kinh doanh, Tờ khai đăng ký thuế). Nộp hồ sơ tại cơ quan thuế. Nhận Giấy chứng nhận đăng ký thuế (MST).

6.2. Hướng Dẫn Kê Khai và Nộp Thuế Thu Nhập Hộ Kinh Doanh

Xác định doanh thu và thu nhập chịu thuế. Tính thuế phải nộp theo quy định. Kê khai thuế vào Tờ khai thuế. Nộp thuế đúng thời hạn. Theo tài liệu, Đảng đều quan tâm đến từng thành phần trong nền kinh tế, kể cả là những thành phần nhỏ nhất như kinh doanh tư nhân, hộ kinh doanh cá thể. Để tạo nên môi trường thoải mái, dễ dàng tiếp cận kiến thức nhất cho mọi người dân.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Khóa luận tốt nghiệp "Thực trạng quản lý thuế với hộ kinh doanh cá thể tại Chi cục thuế khu vực Nghĩa Văn – Trạm Tấu, Yên Bái" được thực hiện bởi sinh viên Phạm Diễm Quỳnh Anh (lớp K21CLCB, Chương trình Cử nhân Chất lượng cao, Học viện Ngân hàng) dưới sự hướng dẫn khoa học của TS. Bùi Thị Mến vào tháng 5 năm 2022. Nghiên cứu thuộc chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng, tập trung vào lĩnh vực quản lý thuế nhà nước đối với thành phần kinh tế cá thể tại địa bàn miền núi.

Về lý do chọn đề tài, tác giả chỉ ra rằng trong giai đoạn chiến lược phát triển kinh tế - xã hội 2021–2025, nguồn thu từ thuế đóng vai trò huyết mạch đối với ngân sách nhà nước. Bên cạnh các doanh nghiệp lớn, khu vực kinh doanh cá thể tuy có quy mô phân tán nhưng giữ vị trí quan trọng trong phát triển kinh tế địa phương. Tuy nhiên, Chi cục Thuế khu vực Nghĩa Văn – Trạm Tấu là một đơn vị hành chính thuế đặc thù tại tỉnh Yên Bái, quản lý địa bàn rộng lớn, địa hình hiểm trở, trình độ dân trí của người dân không đồng đều, kết hợp với các tác động tiêu cực kéo dài từ đại dịch Covid-19. Thực tế này dẫn đến tình trạng thất thu thuế, nợ thuế dây dưa, chây ỳ và trốn thuế vẫn còn tiếp diễn. Trong bối cảnh chuyển đổi số của cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0, công tác quản lý thuế tại địa bàn đòi hỏi phải nhanh chóng củng cố nghiệp vụ, đổi mới quy trình và ứng dụng công nghệ thông tin để bảo đảm nguồn thu ngân sách.

Mục tiêu nghiên cứu của khóa luận được phân định rõ ràng:

• Mục tiêu chung: Phân tích dữ liệu và đánh giá thực trạng công tác quản lý thuế đối với hộ kinh doanh cá thể tại Chi cục Thuế khu vực Nghĩa Văn – Trạm Tấu giai đoạn 2019–2021, từ đó đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý và chống thất thu ngân sách nhà nước.
• Mục tiêu cụ thể:
  1. Hệ thống hóa cơ sở lý luận và kinh nghiệm thực tiễn về công tác quản lý thuế đối với hộ kinh doanh cá thể.
  2. Phân tích, đánh giá thực trạng công tác quản lý thuế đối với hộ kinh doanh cá thể trên địa bàn Chi cục Thuế khu vực Nghĩa Văn – Trạm Tấu giai đoạn 2019–2021 thông qua số liệu thứ cấp và điều tra sơ cấp.
  3. Đề xuất phương hướng, giải pháp và kiến nghị cụ thể nhằm tăng cường hiệu quả quản lý thuế đối với hộ kinh doanh cá thể tại địa bàn đến năm 2025.

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là công tác quản lý thuế đối với hộ kinh doanh cá thể. Phạm vi nghiên cứu về không gian là địa bàn Chi cục Thuế khu vực Nghĩa Văn – Trạm Tấu (bao gồm 3 đơn vị hành chính cấp huyện thuộc tỉnh Yên Bái: thị xã Nghĩa Lộ, huyện Văn Chấn và huyện Trạm Tấu); phạm vi thời gian nghiên cứu số liệu thực trạng từ năm 2019 đến năm 2021; thời gian tiến hành khảo sát thực địa được thực hiện từ ngày 01/03/2022 đến ngày 30/03/2022.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khung lý thuyết của khóa luận được xây dựng dựa trên các khái niệm chuẩn mực về quản lý thuế và pháp luật điều chỉnh hộ kinh doanh cá thể tại Việt Nam. Quản lý thuế được xác định gồm 3 nhóm nội dung cơ bản: nhóm thủ tục hành chính thuế (đăng ký thuế, khai thuế, nộp thuế, ấn định thuế, miễn giảm thuế, xóa nợ thuế); nhóm giám sát việc tuân thủ pháp luật thuế (quản lý thông tin người nộp thuế, kiểm tra và thanh tra thuế); và nhóm chế tài bảo đảm thực thi (cưỡng chế thi hành quyết định hành chính, xử lý vi phạm, giải quyết khiếu nại tố cáo).

Đối với hộ kinh doanh cá thể, tác giả làm rõ các đặc trưng pháp lý: do một cá nhân, nhóm người hoặc hộ gia đình làm chủ; quy mô sử dụng dưới 10 lao động và chỉ hoạt động tại một địa điểm kinh doanh; chủ hộ chịu trách nhiệm vô hạn bằng toàn bộ tài sản. Các sắc thuế áp dụng đối với hộ kinh doanh cá thể bao gồm: Lệ phí môn bài, Thuế giá trị gia tăng (GTGT), Thuế thu nhập cá nhân (TNCN) và Thuế tiêu thụ đặc biệt (TTĐB). Trong đó, phương pháp quản lý chủ yếu là phương pháp khoán thuế theo tỷ lệ trên doanh thu tính thuế; các hộ kinh doanh có doanh thu từ hoạt động sản xuất, kinh doanh trong năm dương lịch từ 100 triệu đồng trở xuống thuộc diện không phải nộp thuế GTGT và thuế TNCN theo quy định tại Thông tư 40/2021/TT-BTC.

Các văn bản pháp lý và quyết định hành chính được tác giả trích dẫn trực tiếp gồm:

• Nghị định số 68/2000/NĐ-CP ngày 17/11/2000 của Chính phủ về chế độ hợp đồng trong cơ quan hành chính nhà nước.
• Quyết định số 1869/QĐ-BTC ngày 12/10/2018 của Bộ trưởng Bộ Tài chính về việc hợp nhất Chi cục Thuế thị xã Nghĩa Lộ và Chi cục Thuế huyện Văn Chấn thành Chi cục Thuế Nghĩa Văn.
• Quyết định số 80/QĐ-BTC ngày 16/01/2020 của Bộ trưởng Bộ Tài chính về việc hợp nhất Chi cục Thuế Nghĩa Văn và Chi cục Thuế huyện Trạm Tấu thành Chi cục Thuế khu vực Nghĩa Văn – Trạm Tấu.
• Quyết định số 110/QĐ-BTC của Bộ Tài chính quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Chi cục Thuế trực thuộc Cục Thuế.
• Quyết định số 245/QĐ-TCT ngày 29/03/2019 của Tổng cục Thuế quy định chức năng, nhiệm vụ của các Đội thuộc Chi cục Thuế (áp dụng theo mô hình 3).
• Thông tư số 40/2021/TT-BTC của Bộ Tài chính hướng dẫn thuế GTGT, thuế TNCN và quản lý thuế đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh.

Phương pháp thu thập và phân tích dữ liệu:

• Dữ liệu thứ cấp: Thu thập từ Báo cáo tổng kết công tác thuế hàng năm và Báo cáo kết quả quản lý thuế đối với hộ kinh doanh cá thể giai đoạn 2019–2021 của Chi cục Thuế khu vực Nghĩa Văn – Trạm Tấu (tổng hợp từ số liệu của 3 chi cục trước và sau khi sáp nhập).
• Dữ liệu sơ cấp: Khảo sát chọn mẫu thực hiện từ ngày 01/03/2022 đến ngày 30/03/2022 bằng hình thức phát phiếu điều tra trực tiếp tại địa điểm kinh doanh cho 100 hộ kinh doanh cá thể thuộc nhiều quy mô từ nhỏ đến lớn trên địa bàn; số phiếu phát ra là 100 và thu về 100 phiếu hợp lệ (tỷ lệ 100%). Đồng thời, tác giả tiến hành phỏng vấn sâu một số cán bộ thuế phụ trách trực tiếp các khâu quản lý để thu thập góc nhìn chuyên môn.
• Phương pháp xử lý dữ liệu: Sử dụng phương pháp thống kê mô tả, tổng hợp bảng biểu, so sánh đối chiếu giữa số liệu báo cáo thứ cấp và kết quả khảo sát thực tế nhằm kiểm chứng các nhận định nghiên cứu.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Khái quát về Quản lý thuế hộ kinh doanh cá thể

Chương 1 tập trung xây dựng cơ sở lý luận về quản lý thuế và hộ kinh doanh cá thể. Tác giả phân tích nội dung quản lý thuế qua 3 nhóm nghiệp vụ, chỉ ra 4 vai trò nòng cốt của quản lý thuế và hệ thống hóa 4 sắc thuế tác động trực tiếp đến hộ kinh doanh. Bên cạnh đó, chương này phân tích hệ thống các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý thuế, chia thành 2 nhóm:

• Yếu tố chủ quan: Trình độ và kỹ năng nghiệp vụ của công chức thuế; mức độ hiện đại hóa công nghệ thông tin trong các khâu đăng ký, khai thuế, nộp thuế; điều kiện làm việc cùng chế độ tiền lương, khen thưởng, kỷ luật cán bộ.
• Yếu tố khách quan: Tính ổn định và minh bạch của hệ thống chính sách thuế; cơ chế phối hợp giữa cơ quan thuế với chính quyền địa phương (thông qua Hội đồng tư vấn thuế); cơ chế giám sát ủy nhiệm thu thuế (qua hệ thống Bưu điện); đặc thù ý thức tuân thủ pháp luật và tính chất kinh doanh mùa vụ, quy mô nhỏ lẻ, tự phát của các hộ kinh doanh.

Để làm rõ cơ sở thực tiễn, tác giả nghiên cứu kinh nghiệm thực tế tại hai địa phương:

1. Chi cục Thuế thành phố Hải Dương: Năm 2011 đạt số thu ngân sách 1.457 tỷ đồng (đạt 102% dự toán pháp lệnh, tăng 13% so với cùng kỳ) nhờ chú trọng kiểm soát hồ sơ kê khai qua mã số thuế (MST), bố trí cán bộ có kỹ năng giao tiếp tốt tại bộ phận tuyên truyền và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ tin học.
2. Chi cục Thuế huyện Mỹ Lộc (tỉnh Nam Định): Triển khai kế hoạch lập bộ thuế khoán tại làng nghề xã Mỹ Thắng từ tháng 6/2016, đưa 100% hộ vào diện quản lý, công khai doanh thu và mức thuế khoán; đến hết năm 2017 tổng số thu từ hộ kinh doanh đạt 2 tỷ 391 triệu đồng (tăng 964 triệu đồng so với năm 2016).

Từ hai mô hình trên, tác giả rút ra 5 bài học kinh nghiệm cho Chi cục Thuế khu vực Nghĩa Văn – Trạm Tấu: tăng cường quản lý đăng ký thuế gắn với phân loại đối tượng; chuẩn bị kỹ lưỡng về nhân lực và vật lực; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin; tăng cường kiểm tra bám sát biến động doanh thu; và tích cực tuyên truyền, hỗ trợ nâng cao tính tự giác của người nộp thuế.

Chương 2: Thực trạng quản lý thuế đối với hộ kinh doanh cá thể tại Chi cục Thuế khu vực Nghĩa Văn, tỉnh Yên Bái

Chương 2 trình bày chi tiết thực trạng tổ chức bộ máy, nhân sự, kết quả thu ngân sách và quy trình nghiệp vụ quản lý thuế đối với hộ kinh doanh cá thể tại đơn vị giai đoạn 2019–2021.

Về tổ chức bộ máy, Chi cục Thuế khu vực Nghĩa Văn – Trạm Tấu là mô hình hành chính đặc biệt khi là chi cục duy nhất trên cả nước trải qua 2 lần hợp nhất (hợp nhất Nghĩa Lộ và Văn Chấn năm 2018; tiếp tục hợp nhất với Trạm Tấu năm 2020). Trụ sở chính đặt tại thị xã Nghĩa Lộ, quản lý 3 địa bàn cấp huyện; tại Văn Chấn và Trạm Tấu bố trí bộ phận tiếp nhận và giải quyết thủ tục hành chính theo cơ chế "Một cửa". Bộ máy gồm Chi cục trưởng, 05 Phó Chi cục trưởng (trong đó 02 Phó Chi cục trưởng phụ trách trực tiếp 2 bộ phận "Một cửa" cấp huyện), 03 Đội Thuế Văn phòng và 03 Đội Thuế quản lý liên xã, phường (hoạt động theo mô hình 3 của Tổng cục Thuế).

Chỉ tiêu nhân sự (người)	Năm 2019	Năm 2020	Năm 2021
Tổng số lao động	68	70	65
- Công chức	56	57	58
- Hợp đồng theo Nghị định 68	12	13	7
- Giới tính: Nam / Nữ	50 / 18	50 / 20	44 / 21
- Trình độ: Đại học / Cao đẳng, Trung cấp	50 / 18	52 / 18	53 / 12
- Độ tuổi: Dưới 30 / 30-40 / 41-50 / Trên 50	4 / 24 / 20 / 20	3 / 26 / 21 / 20	3 / 26 / 21 / 15

Năm 2021 biên chế giảm 5 người do có cán bộ nghỉ hưu đúng tuổi và trước tuổi. Tỷ lệ cán bộ nam luôn chiếm đa số (năm 2021 là 44/65 người, chiếm 67,69%) do tính chất công việc hành thu, kiểm tra đòi hỏi phải di chuyển trực tiếp trên địa bàn miền núi phức tạp.

Về kết quả thực hiện dự toán thu ngân sách toàn Chi cục:

• Năm 2019: Dự toán giao 329,00 tỷ đồng; thực hiện đạt 347,00 tỷ đồng (đạt 105% dự toán).
• Năm 2020: Dự toán giao 427,00 tỷ đồng; thực hiện đạt 448,30 tỷ đồng (đạt 101,6% dự toán).
• Năm 2021: Dự toán giao 462,90 tỷ đồng; thực hiện đạt 525,388 tỷ đồng (đạt 113% dự toán).

Tiêu chí phân loại hộ kinh doanh cá thể	Năm 2019	Năm 2020	Năm 2021
Tổng số hộ kinh doanh quản lý	4.255	4.789	3.719
Phân theo địa bàn:
- Huyện Văn Chấn	2.523	2.647	2.354
- Thị xã Nghĩa Lộ	1.372	1.752	1.112
- Huyện Trạm Tấu	360	390	253
Phân theo ngành nghề:
- Thương nghiệp	3.392	3.435	2.510
- Sản xuất	162	170	175
- Xây dựng, vận tải (có bao thầu NVL)	101	337	320
- Dịch vụ, xây dựng không bao thầu NVL	141	162	153
- Ngành khác	459	685	561
Phân theo diện nộp thuế:
- Hộ kinh doanh nộp thuế	2.361	3.197	2.235
- Hộ kinh doanh không nộp thuế	1.894	1.592	1.484

Số lượng hộ kinh doanh tăng mạnh vào năm 2020 (đạt 4.789 hộ) nhưng giảm sâu vào năm 2021 (xuống còn 3.719 hộ, giảm 22,34%) do ảnh hưởng của dịch Covid-19 làm nhiều cơ sở phải ngừng, nghỉ hoặc giải thể kinh doanh. Về cơ cấu ngành nghề, lĩnh vực thương nghiệp luôn chiếm tỷ trọng áp đảo (năm 2021 chiếm 67,49% tổng số hộ).

Thực trạng các nghiệp vụ quản lý thuế đối với hộ kinh doanh cá thể ghi nhận các kết quả cụ thể:

• Công tác tuyên truyền: Hình thức phát tờ rơi, tài liệu là kênh chủ lực với số lượng tăng liên tục từ 4.222 tờ (2019) lên 4.828 tờ (2020) và đạt 5.000 tờ (2021). Tuyên truyền lưu động bằng xe ô tô loa phóng thanh duy trì ở mức cao: 33 lượt (2019), 46 lượt (2020) và 40 lượt (2021). Phát thanh, truyền hình thực hiện 8 lượt (2019), 10 lượt (2020) và 10 lượt (2021).
• Công tác hỗ trợ: Kênh hỗ trợ qua điện thoại được người nộp thuế sử dụng nhiều nhất nhờ tính thuận tiện trên địa bàn rộng: 487 lượt (2019), 562 lượt (2020) và 531 lượt (2021). Hỗ trợ trực tiếp tại trụ sở đạt 22 lượt (2019), 30 lượt (2020) và 28 lượt (2021). Kênh thư điện tử tăng từ 9 lượt (2019) lên 26 lượt (2021). Hướng dẫn bằng văn bản duy trì 3–4 lượt/năm. Các hội nghị tập huấn, đối thoại chính sách được tổ chức đều đặn 1 lần/năm.
• Quản lý đăng ký thuế: Số mã số thuế cấp mới hàng năm lần lượt là 183 mã (2019), 210 mã (2020) và 198 mã (2021). Đáng chú ý, số lượt thay đổi thông tin đăng ký thuế tăng trưởng liên tục: từ 307 lượt (2019) lên 423 lượt (2020) và đạt 458 lượt (2021), thể hiện mức tăng 149% so với năm 2019, phản ánh sự giám sát bám sát biến động kinh doanh của cơ quan thuế phối hợp cùng Phòng Tài chính - Kế hoạch các cấp.
• Các nghiệp vụ khác: Chi cục triển khai ủy nhiệm thu qua mạng lưới Bưu điện nhằm giảm tải áp lực cho cán bộ thuế; tiếp nhận hồ sơ xin ngừng nghỉ, xem xét miễn giảm thuế do dịch bệnh; theo dõi nợ đọng thuế khoán và định kỳ rà soát các hộ kinh doanh bỏ địa chỉ kinh doanh hoặc tạm nghỉ.

Tác giả chỉ ra các hạn chế còn tồn tại: việc cập nhật chính sách thuế mới đến hộ kinh doanh ở các xã vùng sâu còn độ trễ; vẫn còn phản ánh từ hộ kinh doanh về thái độ ứng xử của một số cán bộ thuế; nhiều chủ hộ chưa tham gia đầy đủ các buổi tập huấn; và một bộ phận hộ kinh doanh nhỏ lẻ vẫn e ngại thủ tục kê khai rườm rà.

Chương 3: Giải pháp tăng cường quản lý thuế đối với hộ kinh doanh cá thể của Chi cục Thuế khu vực Nghĩa Văn - Trạm Tấu, tỉnh Yên Bái đến năm 2025

Chương 3 đề xuất định hướng và hệ thống giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý thuế giai đoạn 2021–2025:

• Mục tiêu và phương hướng: Đưa 100% các hộ kinh doanh thực tế phát sinh vào diện theo dõi quản lý thuế; bảo đảm thu đúng, thu đủ, chống thất thu ngân sách; hiện đại hóa công tác thu nộp gắn liền với cải cách thủ tục hành chính.
• Nhóm giải pháp chủ quan từ nội bộ Chi cục:
  1. Đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ và văn hóa ứng xử, đạo đức công vụ cho cán bộ, công chức thuế.
  2. Đẩy mạnh hiện đại hóa công nghệ thông tin trong quy trình cấp mã số thuế, kê khai điện tử và thanh toán thuế không dùng tiền mặt.
  3. Đổi mới nội dung và đa dạng hóa hình thức tuyên truyền, hỗ trợ người nộp thuế, đặc biệt là hỗ trợ trực tiếp việc chuyển đổi phương pháp quản lý theo Thông tư 40/2021/TT-BTC.
  4. Tăng cường công tác kiểm tra thực tế, khảo sát doanh thu định kỳ, đặc biệt là kiểm soát chặt chẽ đối với các hộ sử dụng hóa đơn lẻ và các hộ có biến động lớn về quy mô kinh doanh.
• Nhóm giải pháp khách quan và kiến nghị phối hợp:
  1. Kiến nghị với chính quyền các cấp: Tăng cường vai trò của Hội đồng tư vấn thuế xã, phường, thị trấn; chỉ đạo lực lượng công an, quản lý thị trường và cơ quan đăng ký kinh doanh cấp huyện phối hợp chặt chẽ với cơ quan thuế trong việc rà soát hộ kinh doanh mới mở hoặc giải thể.
  2. Kiến nghị với Cục Thuế tỉnh Yên Bái: Bổ sung trang thiết bị máy móc công nghệ thông tin, nâng cấp đường truyền cho các bộ phận "Một cửa" tại Văn Chấn và Trạm Tấu; tổ chức các chương trình tập huấn chuyên sâu về kỹ năng khai thác cơ sở dữ liệu rủi ro đối với kinh tế hộ.

Kết quả và đóng góp

Về mặt kết quả định lượng, khóa luận đã tổng hợp và phản ánh chân thực các chỉ số quản lý thuế tại địa bàn Nghĩa Văn – Trạm Tấu trong giai đoạn biến động 2019–2021:

• Chứng minh hiệu quả hoàn thành nhiệm vụ thu ngân sách của đơn vị luôn vượt dự toán được giao qua các năm (năm 2019 đạt 105%, năm 2020 đạt 101,6%, năm 2021 đạt 113% với số thu 525,388 tỷ đồng).
• Làm rõ thực trạng biến động số lượng hộ kinh doanh từ 4.255 hộ (2019) lên 4.789 hộ (2020) và giảm xuống 3.719 hộ (2021) do dịch bệnh; trong đó xác định rõ cơ cấu nộp thuế năm 2021 gồm 2.235 hộ nộp thuế và 1.484 hộ không phải nộp thuế (doanh thu dưới 100 triệu đồng/năm).
• Thống kê chi tiết các kênh tuyên truyền và hỗ trợ, chỉ ra điện thoại là phương tiện tiếp cận hiệu quả nhất của hộ kinh doanh (chiếm 531 lượt năm 2021) và số lượt thay đổi thông tin đăng ký thuế tăng 149% sau 3 năm.

Về mặt đóng góp khoa học và thực tiễn: Khóa luận là công trình nghiên cứu chuyên sâu về mô hình quản lý thuế tại một Chi cục Thuế khu vực đặc thù trải qua 2 lần sáp nhập liên tiếp từ 3 huyện, thị xã miền núi. Công trình đã cung cấp nguồn cơ sở dữ liệu thực địa tin cậy, kết hợp giữa báo cáo thống kê chính thức và kết quả khảo sát 100 hộ kinh doanh thực tế, qua đó nhận diện đúng các "điểm nghẽn" trong quản lý thuế khoán và đề xuất các giải pháp khả thi, sát hợp với điều kiện kinh tế - xã hội vùng cao Yên Bái.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận còn một số hạn chế gắn liền với phạm vi nghiên cứu:

• Dữ liệu nghiên cứu tập trung vào giai đoạn 2019–2021, đây là giai đoạn chịu tác động bất thường bởi đại dịch Covid-19 và quá trình xáo trộn cơ cấu tổ chức sau 2 lần sáp nhập chi cục, do đó một số chỉ tiêu kinh doanh có thể chưa phản ánh trạng thái bình thường mới của kinh tế địa phương.
• Mẫu điều tra khảo sát sơ cấp dừng lại ở quy mô 100 hộ kinh doanh, phân bổ chủ yếu tại các khu vực trung tâm kinh doanh sầm uất, chưa bao quát sâu rộng đến toàn bộ các hộ phân tán tại các thôn, bản vùng sâu, vùng xa của huyện Trạm Tấu và Văn Chấn.
• Bảng số liệu chi tiết về số thu và tỷ trọng của từng sắc thuế cụ thể (Lệ phí môn bài, GTGT, TNCN, TTĐB) trong văn bản còn bị khuyết một phần thông tin thống kê.

Hướng nghiên cứu tiếp theo: Mở rộng khung phân tích sang giai đoạn phục hồi kinh tế (từ sau năm 2022) khi Thông tư 40/2021/TT-BTC và chính sách hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền được triển khai đồng bộ; đồng thời mở rộng quy mô điều tra khảo sát với mẫu phân tầng đại diện cho từng vùng địa hình kinh tế khó khăn.

Giá trị tham khảo

Tài liệu này có giá trị tham khảo thiết thực đối với:

• Sinh viên chuyên ngành Thuế, Quản lý công, Tài chính công tại các trường đại học khối kinh tế khi thực hiện khóa luận tốt nghiệp hoặc nghiên cứu khoa học về đề tài quản lý thuế hộ kinh doanh cá thể.
• Lãnh đạo, cán bộ công chức thuộc các Chi cục Thuế khu vực trên cả nước, đặc biệt là các đơn vị đang thực hiện tinh gọn bộ máy và sáp nhập địa bàn hành chính, trong việc tham khảo mô hình tổ chức bộ máy, kinh nghiệm vận hành bộ phận "Một cửa" cấp huyện và quy trình quản lý hộ khoán.
• Các nhà quản lý kinh tế địa phương và Hội đồng tư vấn thuế cấp xã, phường trong việc xây dựng cơ chế phối hợp liên ngành nhằm chống thất thu ngân sách từ khu vực kinh tế cá thể.
• Phần đáng tham khảo nhất trong khóa luận là hệ thống bảng biểu thống kê chi tiết về cơ cấu nhân sự, biến động hộ kinh doanh theo từng địa bàn/ngành nghề, cùng các số liệu định lượng về công tác tuyên truyền, hỗ trợ và đăng ký thuế.

Câu hỏi thường gặp

1. Chi cục Thuế khu vực Nghĩa Văn – Trạm Tấu được thành lập dựa trên những quyết định sáp nhập nào của Bộ Tài chính?
Chi cục được thành lập qua 2 lần hợp nhất: Lần 1 theo Quyết định số 1869/QĐ-BTC ngày 12/10/2018 hợp nhất Chi cục Thuế thị xã Nghĩa Lộ và Chi cục Thuế huyện Văn Chấn (hoạt động từ 01/12/2018 lấy tên Chi cục Thuế Nghĩa Văn); Lần 2 theo Quyết định số 80/QĐ-BTC ngày 16/01/2020 tiếp tục hợp nhất Chi cục Thuế Nghĩa Văn với Chi cục Thuế huyện Trạm Tấu thành Chi cục Thuế khu vực Nghĩa Văn – Trạm Tấu.

2. Số lượng hộ kinh doanh cá thể do Chi cục quản lý biến động như thế nào trong giai đoạn 2019–2021 và nguyên nhân là gì?
Tổng số hộ kinh doanh quản lý qua các năm lần lượt là: 4.255 hộ (2019), 4.789 hộ (2020) và giảm xuống còn 3.719 hộ (2021). Nguyên nhân sụt giảm mạnh vào năm 2021 (giảm 1.070 hộ so với năm 2020) là do tình hình dịch bệnh Covid-19 kéo dài ảnh hưởng tiêu cực đến hoạt động sản xuất kinh doanh khiến nhiều hộ phải ngừng, nghỉ hoặc bỏ kinh doanh.

3. Kênh hỗ trợ nào được các hộ kinh doanh cá thể trên địa bàn sử dụng nhiều nhất?
Hình thức hỗ trợ qua điện thoại được sử dụng nhiều nhất trong suốt giai đoạn 2019–2021, đạt 487 lượt (2019), 562 lượt (2020) và 531 lượt (2021). Lý do là kênh liên lạc này thuận tiện, dễ dùng và giúp người nộp thuế tiết kiệm thời gian di chuyển trong điều kiện địa bàn miền núi rộng lớn.

4. Cơ cấu trình độ chuyên môn của đội ngũ cán bộ, công chức tại Chi cục có đặc điểm gì nổi bật?
Lực lượng cán bộ có trình độ Đại học chiếm tỷ trọng áp đảo và tăng dần: từ 50 người (năm 2019) lên 52 người (năm 2020) và 53 người trên tổng số 65 nhân sự (năm 2021, chiếm 81,54%). Cán bộ có trình độ Cao đẳng, Trung cấp giảm dần từ 18 người xuống còn 12 người do các cán bộ lâu năm đến tuổi về hưu.

5. Theo quy định pháp luật được trích dẫn trong khóa luận, ngưỡng doanh thu nào xác định hộ kinh doanh không phải nộp thuế GTGT và TNCN?
Căn cứ theo Điều 4 Thông tư số 40/2021/TT-BTC của Bộ Tài chính được viện dẫn trong đề tài, hộ kinh doanh cá thể có doanh thu từ hoạt động sản xuất, kinh doanh trong năm dương lịch từ 100 triệu đồng trở xuống thuộc trường hợp không phải nộp thuế GTGT và thuế TNCN.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Phạm Diễm Quỳnh Anh đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về quản lý thuế hộ kinh doanh cá thể và phản ánh chân thực bức tranh thực tiễn tại Chi cục Thuế khu vực Nghĩa Văn – Trạm Tấu giai đoạn 2019–2021. Bằng việc kết hợp chặt chẽ giữa số liệu thứ cấp báo cáo ngành và khảo sát thực địa 100 hộ kinh doanh, công trình đã làm rõ các thành tựu vượt chỉ tiêu thu ngân sách cũng như những hạn chế cố hữu về tuyên truyền, kiểm tra và thất thu thuế tại địa bàn miền núi. Các nhóm giải pháp và kiến nghị đề xuất cho giai đoạn đến năm 2025 có tính thực tiễn cao, đóng góp thiết thực cho công tác nâng cao hiệu lực quản lý thuế của đơn vị sau sáp nhập.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 KHÁI QUÁT VỀ QUẢN LÝ THUẾ HỘ KINH DOANH CÁ THỂ 1 Cơ sở lý luận về quản lý thuế hộ kinh doanh cá thể 1.1 Những nội dung cơ bản về quản lý thuế 1.1 Khái niệm Quản lý Thuế là vấn đề đã được nhiều nhà khoa học nghiên cứu và có nhiều cách quan niệm khác nhau. Mỗi quan niệm đều nhìn nhận quản lý thuế ở một góc độ, phạm vi khác nhau và với mục đích, ý nghĩa thực tiễn khác nhau. Dù vậy theo chúng tôi, các quan niệm về quản lý thuế đều có các điểm chung là: + Đều đề cập đến các nội dung của khâu hành pháp về thuế, + Đều đề cập đến sự tác động của chủ thể quản lý lên người bị quản lý bằng các phương thức, phương tiện nào đó nhằm đạt mục đích nhất định. Chủ thể quản lý là Nhà nước (mà trực tiếp là cơ quan thuế các cấp).

Người bị quản lý là các tổ chức và cá nhân có nghĩa vụ về thuế. Mục đích quản lý là để người nộp thuế và các người có liên quan phải thực hiện tốt nghĩa vụ luật định về thuế của mình. Quản lý nhà nước về thuế là thuật ngữ dùng để chỉ tổng thể các khâu lập pháp, hành pháp và tư pháp về thuế, còn quản lý thuế gồm những hoạt động có tổ chức trong bộ máy Nhà nước, thuộc lĩnh vực hành pháp và tư pháp về thuế 14 của cơ quan thuế các cấp, với các chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn do luật định nhằm thực hiện chính sách thuế đã được cơ quan có thẩm quyền thông qua. Như vậy, ta có thể định nghĩa khái quát về quản lý thuế như sau: Thuế là việc Nhà nước xác lập cơ chế, biện pháp để đảm bảo quyền và nghĩa vụ của chủ thể nộp thuế, cơ quan thu thuế và các tổ chức cá nhân có liên quan trong quá trình thu, nộp thuế.2 Nội dung quản lý thuế Nội dung quản lý thuế thường được phân thành 3 nhóm, cụ thể như sau: 8 Nhóm 1: Các thủ tục hành chính thuế, đảm bảo các điều kiện cho người nộp thuế thực hiện nghĩa vụ kê khai, nộp thuế đầy đủ, đúng hạn, bao gồm các nội dung: Đăng ký thuế, khai thuế, nộp thuế, ấn định thuế; thủ tục hoàn thuế, miễn thuế, giảm thuế; xóa nợ tiền thuế, tiền phạt.

Nhóm 2: Giám sát việc tuân thủ pháp luật về thuế của cơ quan quản lý Thuế đối với người nộp thuế, bao gồm: Quản lý thông tin về người nộp thuế; kiểm tra thuế, thanh tra thuế. Nhóm 3: Các chế tài bảo đảm các chính sách thuế được thực thi có hiệu lực, hiệu quả bao gồm: Cưỡng chế thi hành quyết định hành chính thuế; xử lý vi phạm pháp luật về thuế; giải quyết khiếu nại, tố cáo về thuế.3 Nguyên tắc quản lý Thuế Nguyên tắc quản lý thuế cụ thể như sau: - Mọi tổ chức, hộ gia đình, hộ kinh doanh, cá nhân có nghĩa vụ nộp thuế theo quy định của luật. - Cơ quan quản lý thuế, các cơ quan khác của Nhà nước được giao nhiệm vụ quản lý thu thực hiện việc quản lý thuế theo quy định của Luật này và quy định khác của pháp luật có liên quan, bảo đảm công khai, minh bạch, bình đẳng và bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của người nộp thuế. - Cơ quan, tổ chức, cá nhân có trách nhiệm tham gia quản lý thuế theo quy định của pháp luật.

- Thực hiện cải cách thủ tục hành chính và ứng dụng công nghệ thông tin hiện đại trong quản lý thuế; áp dụng các nguyên tắc quản lý thuế theo thông lệ quốc tế, trong đó có nguyên tắc bản chất hoạt động, giao dịch quyết định nghĩa vụ thuế, nguyên tắc quản lý rủi ro trong quản lý thuế và các nguyên tắc khác phù hợp với điều kiện của Việt Nam. 9 - Áp dụng biện pháp ưu tiên khi thực hiện các thủ tục về thuế đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu theo quy định của pháp luật về hải quan và quy định của Chính phủ.4 Vai trò của quản lý thuế - Giúp nhà nước kiểm soát việc nộp thuế của người nộp thuế. Với vai trò kiểm tra, giám sát, vai trò của nhà nước về quản lý thuế định hướng, sửa chữa những sai sót trong quá trình thực hiện các luật thuế dù vô tình hay cố ý sai phạm, đều phải duy trì bình đẳng xã hội trong việc chấp hành nghĩa vụ thuế. - Giúp nhà nước quản lý được bộ máy thu thuế.

Một mặt, đảm bảo bộ máy quản lý thuế vận hành trơn tru, không sai sót. Mặt khác, xuất phát từ lợi ích cá nhân của những con người trong bộ máy quản lý thu thuế của nhà nước hám lợi sẵn sàng bắt tay với người nộp thuế 16 nhằm giúp họ trốn thuế và thu những mối lợi bất chính làm thất thu cho ngân sách, hoặc cố tình gây khó dễ, sách nhiễu để vòi vĩnh. - Hướng dẫn người nộp thuế, thông qua công tác tuyên truyền, giáo dục sẽ nâng cao ý thức người dân trong việc chấp hành các luật thuế, đảm bảo việc thực hiện các luật thuế được nghiêm chỉnh.2 Hộ kinh doanh cá thể 1.1 Khái niệm Tại nhiều quốc gia, nhất là các nước đang phát triển, hộ kinh doanh là một trong những hình thức kinh doanh phổ biến bởi sự đơn giản trong thủ tục thành lập và chi phí gia nhập thị trường thấp. Thành lập hộ kinh doanh cũng cho phép người thành lập được chủ động, độc lập hoàn toàn trong việc ra quyết định trong phạm vi hoạt động kinh doanh của mình.

Tuy nhiên, khi hoạt động kinh doanh dưới hình thức hộ kinh doanh, chủ hộ kinh doanh chịu trách nhiệm vô hạn bằng toàn bộ tài sản của mình đối với các khoản nợ của hộ kinh doanh, cũng như gặp khó khăn trong việc huy động vốn, bao gồm cả vốn vay từ ngân hàng. 10 Mặc dù còn tồn tại một số hạn chế, sự hình thành và phát triển mô hình hộ kinh doanh là tuân theo quy luật vận động tự nhiên của nền kinh tế, xuất phát từ nhu cầu thực tiễn của hoạt động đầu tư kinh doanh. Do vậy, nhiều quốc gia đã có quy định pháp luật riêng về đăng ký hộ kinh doanh nhằm đảm bảo việc thực thi chính sách và quản lý đối với loại hình doanh nghiệp này. Tại Singapore, hộ kinh doanh được coi như loại hình kinh tế doanh nghiệp cá thể (sole proprietorship).

Đây là loại hình doanh nghiệp thuộc sở hữu của một người hoặc một công ty, không có đối tác và chủ sở hữu có toàn quyền đối với các hoạt động của doanh nghiệp. Để bắt đầu đăng ký kinh doanh tại Singapore, người đăng ký cần đăng ký với cơ quan đăng ký kinh doanh (ACRA) của Singapore. Ở Hà Lan, mô hình hộ kinh doanh được xác định là mô hình doanh nghiệp một chủ (One-Man Business)có ít hơn 9 lao động, hoặcmột cá nhân tự làm chủ, tự kinh doanh và không sử dụng bất cứ nhân viên nào. Hộ kinh doanh có nghĩa vụ đăng ký kinh doanh trong Sổ đăng ký Thương mại.

Chủ sở hữu là người chịu trách nhiệm về mọi hành vi và các khoản nợ của hộ kinh doanh với toàn bộ tài sản của mình. Việc kinh doanh của hộ kinh doanh phải chịu thuế thu nhập. Tất cả các cư dân của Hà Lan đều phải đóng các loại bảo hiểm quốc gia. Tuy nhiên, chủ sở hữu của doanh nghiệp một chủ không đóng loại bảo hiểm này cho nhân viên.

Tại Việt Nam, hộ kinh doanh do một cá nhân hoặc một nhóm người gồm các cá nhân là công dân Việt Nam đủ 18 tuổi, có năng lực hành vi dân sự đầy đủ, hoặc một hộ gia đình làm chủ, chỉ được đăng ký kinh doanh tại một địa điểm, sử dụng dưới mười lao động và chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình đối với hoạt động kinh doanh. Trong đó, hộ kinh doanh nộp thuế theo phương pháp khoán (hộ khoán): Là cá nhân, nhóm hộ kinh doanh cá thể không đăng ký kinh doanh hoặc có đăng ký kinh doanh không đăng ký thuế; không thực hiện hoặc thực hiện không đúng chế độ kế toán, hóa đơn, chứng từ; cá nhân, nhóm hộ kinh doanh cá thể khai thác tài nguyên thủ công, phân tán lưu động không thường xuyên 11 1.2 Đặc điểm Thứ nhất, hộ kinh doanh do một cá nhân, một nhóm người hoặc hộ gia đình làm chủ (hộ kinh doanh thuộc sở hữu một chủ hoặc nhiều chủ). Đối với hộ kinh doanh do một cá nhân làm chủ thì hộ kinh doanh thuộc sở hữu của một chủ là cá nhân và cá nhân chủ hộ kinh doanh có toàn quyền quyết định hoạt động kinh doanh của hộ kinh doanh (giống như chủ doanh nghiệp tư nhân). Đối với hộ kinh doanh do một nhóm người hoặc hộ gia đình làm chủ thì hộ kinh doanh thuộc sở hữu của nhiều chủ.

Hoạt động kinh doanh của hộ kinh doanh do các thành viên trong nhóm hoặc các thành viên trong hộ gia đình quyết định. Nhóm người hoặc hộ gia đình cử một người đại diện cho nhóm hoặc cho hộ để tham gia giao dịch với bên ngoài. Thứ hai, hộ kinh doanh thường kinh doanh với quy mô kinh doanh nhỏ: có một địa điểm kinh doanh, sử dụng không quá 10 lao động. So với doanh nghiệp thì hộ kinh doanh có quy mô kinh doanh nhỏ thể hiện qua các tiêu chí: hộ kinh doanh chỉ có một địa điểm kinh doanh và sử dụng không quá 10 lao động.

Hộ kinh doanh có sử dụng từ 10 lao động trở lên phải đăng ký thành lập doanh nghiệp theo quy định. Khác với hộ kinh doanh, các doanh nghiệp ngoài trụ sở chính có thể mở các chi nhánh, văn phòng, địa điểm kinh doanh và nhà nước khuyến khích các doanh nghiệp sử dụng số lượng nhiều lao động. Hộ kinh doanh cũng có đặc điểm khác với hộ gia đình sản xuất nông, lâm, ngư nghiệp, làm muối và những người bán hàng rong, quà vặt, buôn chuyến, kinh doanh lưu động, làm dịch vụ có thu nhập thấp vì hộ kinh doanh thường xuyên và có thu nhập chính từ hoạt động kinh doanh. Có nghĩa là kinh doanh là nghề nghiệp chính của hộ kinh doanh nên hộ kinh doanh vẫn phải tiến hành đăng ký hộ kinh doanh tại cơ quan đăng ký kinh doanh.

Hộ gia đình sản xuất nông, lâm, ngư nghiệp, làm muối và những người bán hàng rong, quà vặt, buôn chuyến, kinh doanh lưu động, làm dịch vụ có thu nhập thấp không phải đăng ký, trừ trường hợp kinh doanh các ngành, nghề có điều kiện. UBND tỉnh, 12 thành phố trực thuộc trung ương quy định mức thu nhập thấp áp dụng trên phạm vi địa phương. Thứ ba, chủ hộ kinh doanh chịu trách nhiệm vô hạn trong hoạt động kinh doanh.