Quản lý nhà nước về tạm trú, tạm vắng của chính quyền cấp xã tại thị xã Hà Tiên, tỉnh Kiên Giang

Luận văn ths qlc phân tích quản lý nhà nước về tạm trú tạm vắng tại thị xã Hà Tiên, tỉnh Kiên Giang, nêu rõ thực trạng và giải pháp.

• Trường học: Học viện Hành chính Quốc gia
• Chuyên ngành: Quản lý nhà nước
• Đề tài: Quản lý nhà nước về tạm trú, tạm vắng tại thị xã Hà Tiên, Kiên Giang: Thực trạng và giải pháp
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Tiên

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ TẠM TRÚ, TẠM VẮNG CỦA CHÍNH QUYỀN CẤP XÃ
• 1.1. Những khái niệm liên quan
• 1.1.1. Khái niệm tạm trú, tạm vắng
• 1.2. Khái niệm quản lý nhà nước về tạm trú, tạm vắng
• 1.3. Trách nhiệm quản lý nhà nước về tạm trú, tạm vắng của chính quyền cấp xã
• 1.3.1. Trách nhiệm của UBND cấp xã
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ TẠM TRÚ, TẠM VẮNG CỦA CHÍNH QUYỀN CẤP XÃ TRÊN ĐỊA BÀN THỊ XÃ HÀ TIÊN, TỈNH KIÊN GIANG
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP BẢO ĐẢM QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ TẠM TRÚ, TẠM VẮNG CỦA CHÍNH QUYỀN CẤP XÃ TRÊN ĐỊA BÀN THỊ XÃ HÀ TIÊN, TỈNH KIÊN GIANG
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về quản lý tạm trú tạm vắng tại thị xã Hà Tiên

Quản lý tạm trú, tạm vắng là một trong những lĩnh vực quan trọng trong công tác quản lý nhà nước tại thị xã Hà Tiên, tỉnh Kiên Giang. Thị xã này không chỉ là trung tâm chính trị, văn hóa mà còn là điểm đến du lịch hấp dẫn. Việc quản lý thông tin cư trú của người dân và khách du lịch là cần thiết để đảm bảo an ninh trật tự và phát triển kinh tế. Theo thống kê, thị xã Hà Tiên có trên 50 khách sạn và 200 nhà nghỉ, điều này tạo ra nhu cầu cao về quản lý tạm trú.

1.1. Khái niệm và vai trò của quản lý tạm trú tạm vắng

Quản lý tạm trú, tạm vắng là quá trình ghi nhận và quản lý thông tin cư trú của công dân không phải là nhân khẩu thường trú tại địa phương. Vai trò của nó không chỉ giúp bảo vệ quyền lợi của công dân mà còn đảm bảo an ninh trật tự xã hội.

1.2. Tình hình dân cư và nhu cầu quản lý tại Hà Tiên

Thị xã Hà Tiên có dân số đông và lượng khách du lịch lớn, đặc biệt trong các dịp lễ hội. Điều này tạo ra áp lực lớn lên công tác quản lý tạm trú, tạm vắng, yêu cầu chính quyền địa phương phải có những biện pháp hiệu quả.

II. Thực trạng quản lý tạm trú tạm vắng tại thị xã Hà Tiên

Mặc dù đã có nhiều nỗ lực trong công tác quản lý tạm trú, tạm vắng, nhưng thực trạng hiện nay vẫn còn nhiều hạn chế. Nhiều đối tượng lợi dụng sơ hở trong quản lý để hoạt động phạm tội. Theo thống kê, hàng năm xảy ra trên 100 vụ án hình sự liên quan đến tạm trú, tạm vắng.

2.1. Những thách thức trong quản lý tạm trú tạm vắng

Một trong những thách thức lớn nhất là việc thiếu thông tin chính xác về người cư trú tạm thời. Nhiều cơ sở lưu trú không thực hiện đúng quy định về đăng ký tạm trú, dẫn đến tình trạng khó kiểm soát.

2.2. Hạn chế trong công tác quản lý nhà nước

Công tác quản lý nhà nước về tạm trú, tạm vắng còn mang tính hành chính đơn thuần, chưa đi sâu vào nắm bắt tình hình thực tế tại các cơ sở lưu trú. Điều này làm giảm hiệu quả trong việc đảm bảo an ninh trật tự.

III. Giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý tạm trú tạm vắng

Để nâng cao hiệu quả quản lý tạm trú, tạm vắng, cần có những giải pháp đồng bộ và hiệu quả. Chính quyền địa phương cần tăng cường công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức của người dân và các cơ sở lưu trú về trách nhiệm trong việc đăng ký tạm trú.

3.1. Tăng cường công tác tuyên truyền và giáo dục

Việc tuyên truyền về quy định pháp luật liên quan đến tạm trú, tạm vắng là rất cần thiết. Cần tổ chức các buổi hội thảo, tọa đàm để nâng cao nhận thức cho người dân và chủ cơ sở lưu trú.

3.2. Cải cách thủ tục hành chính trong quản lý tạm trú

Cần đơn giản hóa các thủ tục hành chính liên quan đến việc đăng ký tạm trú, tạm vắng. Việc áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý sẽ giúp tiết kiệm thời gian và nâng cao hiệu quả.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu

Nghiên cứu về quản lý tạm trú, tạm vắng tại thị xã Hà Tiên đã chỉ ra nhiều vấn đề cần giải quyết. Việc áp dụng các giải pháp đã đề xuất sẽ giúp cải thiện tình hình an ninh trật tự và nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân.

4.1. Kết quả đạt được từ các giải pháp

Sau khi áp dụng các giải pháp, tình hình an ninh trật tự tại thị xã Hà Tiên đã có những chuyển biến tích cực. Số vụ án hình sự giảm đáng kể, tạo sự yên tâm cho người dân.

4.2. Những bài học kinh nghiệm từ thực tiễn

Các bài học kinh nghiệm từ việc quản lý tạm trú, tạm vắng tại Hà Tiên có thể áp dụng cho các địa phương khác. Việc phối hợp giữa các cơ quan chức năng là rất quan trọng để đạt được hiệu quả cao.

V. Kết luận và hướng phát triển tương lai

Quản lý tạm trú, tạm vắng tại thị xã Hà Tiên cần được coi trọng hơn trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế. Cần có những chính sách phù hợp để đảm bảo an ninh trật tự và phát triển bền vững.

5.1. Tầm quan trọng của quản lý tạm trú tạm vắng

Quản lý tạm trú, tạm vắng không chỉ là trách nhiệm của chính quyền mà còn là nghĩa vụ của mỗi công dân. Sự phối hợp chặt chẽ giữa các bên liên quan là cần thiết.

5.2. Định hướng phát triển trong tương lai

Trong tương lai, cần tiếp tục nghiên cứu và cải tiến các phương pháp quản lý tạm trú, tạm vắng để đáp ứng yêu cầu thực tiễn và đảm bảo an ninh trật tự tại địa phương.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thị xã Hà Tiên, tỉnh Kiên Giang giữ vị trí địa bàn chiến lược đặc biệt tại vùng Tây Nam với 13,7 km đường biên giới đất liền giáp Campuchia và hơn 26 km bờ biển mở ra vịnh Thái Lan. Quy mô dân số toàn thị xã đạt 52.715 người phân bổ trên địa bàn 4 phường và 3 xã. Với vị thế cửa ngõ giao thương quốc tế, Hà Tiên phát triển sôi động với hơn 50 khách sạn, trên 200 nhà nghỉ, 02 khu công nghiệp mới đi vào hoạt động cùng hơn 10 lễ hội văn hóa - tín ngưỡng cấp tỉnh và địa phương diễn ra hàng năm. Đặc biệt, khu vực biên giới tiếp giáp ghi nhận các casino và trường gà thu hút khoảng 1.000 lượt người qua lại đánh bạc mỗi ngày, kéo theo dòng người lao động tự do và lưu khách tạm trú biến động không ngừng.

Vấn đề đặt ra là tình trạng di biến động dân cư phức tạp đã tạo kẽ hở cho các đối tượng hình sự, ma túy và tệ nạn xã hội trà trộn ẩn náu trong các cơ sở cho thuê lưu trú tự phát. Hàng năm, trên địa bàn xảy ra hơn 100 vụ phạm pháp hình sự với tính chất manh động và tổ chức tinh vi. Trước bối cảnh đó, nghiên cứu này được thực hiện nhằm đánh giá toàn diện thực trạng quản lý nhà nước về tạm trú, tạm vắng của chính quyền cấp xã giai đoạn 2012 - 2016, phân tích nguyên nhân của những hạn chế và đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao hiệu lực quản lý hành chính. Ý nghĩa của nghiên cứu gắn liền với các chỉ số an ninh trật tự cụ thể, nhằm nâng cao tỷ lệ khám phá án hình sự vượt mức 83,86% đã đạt được, đồng thời kiểm soát chặt chẽ 100% dòng di biến động dân cư phục vụ phát triển kinh tế biên mậu bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên sự tích hợp giữa Lý thuyết Quản lý hành chính nhà nước và Lý thuyết Kiểm soát xã hội (Social Control Theory). Trong hệ thống hành chính công, quản lý nhà nước về cư trú là phương thức thực thi quyền lực hành pháp nhằm xác lập trật tự kỷ cương, bảo đảm quyền tự do cư trú của công dân theo quy định tại Điều 23 Hiến pháp năm 2013, đồng thời ngăn ngừa các nguy cơ xâm hại trật tự an toàn xã hội.

Khung lý thuyết của luận văn tập trung làm rõ 4 khái niệm và chế định nền tảng:

1. Quản lý nhà nước về cư trú: Hoạt động chấp hành, điều hành của cơ quan hành chính nhà nước và lực lượng Công an nhân dân trong việc đăng ký, quản lý thường trú, tạm trú, lưu trú và tạm vắng.
2. Đăng ký và quản lý tạm trú: Thủ tục xác nhận nơi cư trú tạm thời của công dân ngoài nơi thường trú, có thời hạn tối đa 24 tháng theo quy định tại Thông tư số 35/2014/TT-BCA và Luật Cư trú sửa đổi năm 2013.
3. Khai báo tạm vắng: Trách nhiệm pháp lý của công dân khi vắng mặt khỏi nơi thường trú từ 03 tháng trở lên hoặc từ 01 ngày trở lên đối với các diện đối tượng bị quản thúc, cải tạo không giam giữ hoặc hoãn thi hành án theo Điều 32 Luật Cư trú.
4. Thẩm quyền quản lý của chính quyền cấp xã: Trách nhiệm tổ chức thi hành, tuyên truyền pháp luật và kiểm tra, xử lý vi phạm của Ủy ban nhân dân cấp xã, với nòng cốt tham mưu là lực lượng Công an cấp xã theo Nghị định số 31/2014/NĐ-CP và Thông tư số 36/2014/TT-BCA.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp thu thập từ báo cáo thống kê định kỳ, hồ sơ quản lý hành chính và tài liệu lưu trữ của Ủy ban nhân dân và Công an 4 phường (Bình San, Đông Hồ, Pháo Đài, Tô Châu) cùng 3 xã (Mỹ Đức, Thuận Yên, Tiên Hải) thuộc thị xã Hà Tiên. Nguồn dữ liệu sơ cấp được tổng hợp từ các biên bản kiểm tra cư trú thực tế và phiếu điều tra án tích hình sự giai đoạn 2012 - 2016.

Cỡ mẫu khảo sát bao gồm toàn bộ 14.926 lượt hộ gia đình với 23.779 lượt nhân khẩu được kiểm tra hành chính cư trú trên địa bàn, cùng 519 đối tượng phạm tội hình sự bị xử lý trong 5 năm. Đồng thời, toàn bộ 85 cán bộ, chiến sĩ Công an cấp xã được đưa vào mẫu khảo sát về tổ chức bộ máy. Nghiên cứu áp dụng phương pháp chọn mẫu tổng thể kết hợp chọn mẫu điển hình tại các khu vực trọng điểm như phường Bình San và Tô Châu (mật độ dân cư 1.483 người/km2) và các xã biên giới, hải đảo.

Phương pháp phân tích dữ liệu bao gồm:

• Phương pháp thống kê mô tả: Tổng hợp tần số, tỷ lệ phần trăm và tốc độ tăng trưởng cơ học của nhân khẩu tạm trú, tạm vắng.
• Phương pháp so sánh đối chiếu: Đánh giá sự tương quan giữa tỷ lệ vi phạm đăng ký cư trú và tỷ lệ tội phạm lưu động qua từng năm.
• Phương pháp tổng kết thực tiễn và tọa đàm chuyên gia: Đánh giá thực trạng thực thi công vụ của đội ngũ cán bộ cơ sở nhằm xác định các điểm nghẽn nghiệp vụ.

Timeline nghiên cứu được triển khai xuyên suốt chuỗi dữ liệu 5 năm liên tục từ ngày 01/01/2012 đến ngày 31/12/2016.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, tình trạng vi phạm quy định đăng ký tạm trú và khai báo tạm vắng diễn biến nghiêm trọng. Trong giai đoạn 2012 - 2016, lực lượng Công an cấp xã đã kiểm tra 14.926 lượt hộ với 23.779 lượt nhân khẩu, phát hiện 6.309 trường hợp không khai báo tạm trú (trung bình 1.261 trường hợp/năm) và 526 trường hợp không khai báo tạm vắng (trung bình 105 trường hợp/năm). Số lượt vi phạm tạm trú tăng cao nhất vào năm 2013 với 1.437 trường hợp và duy trì ở mức cao năm 2015 với 1.314 trường hợp.

Thứ hai, cơ cấu nhân khẩu tạm trú tiềm ẩn nguy cơ mất an ninh trật tự cao. Trong tổng số 18.385 lượt nhân khẩu tạm trú giai đoạn khảo sát, nhân khẩu lưu trú trong các cơ sở kinh doanh nhà nghỉ, khách sạn, phòng trọ ngăn phòng chiếm tỷ lệ cao nhất với 42,77% (7.435 lượt), tạm trú trong hộ gia đình chiếm 35,29% (6.385 lượt), còn lại 21,94% thuộc các phương tiện thủy, ghe xuồng và cơ sở thờ tự. Bình quân mỗi năm có 3.477 lượt người đến tạm trú làm ăn, buôn bán hoặc lưu trú ngắn hạn.

Thứ ba, sự thâm nhập mạnh mẽ của tội phạm lưu động lợi dụng sơ hở trong quản lý cư trú. Trong tổng số 519 đối tượng phạm pháp hình sự bị bắt giữ từ năm 2012 đến 2016, có tới 184 đối tượng có hộ khẩu từ tỉnh, thành phố khác đến tạm trú gây án (chiếm 35,45%), tăng mạnh so với tỷ lệ 29,36% giai đoạn 2006 - 2010. Đáng chú ý, có 19 đối tượng vô gia cư hoàn toàn không đăng ký bất kỳ hình thức cư trú nào. Tỷ lệ đối tượng tạm trú vi phạm không khai báo khi bị bắt giữ lên tới trên 57% qua các năm.

Thứ tư, sự thiếu hụt và hạn chế về năng lực chuyên môn của bộ máy quản lý cơ sở. Biên chế Công an cấp xã từ năm 2012 đến 2016 chỉ đáp ứng bình quân 77,23% yêu cầu nhiệm vụ, trong đó năm 2014 chỉ đạt 63,28% (82 cán bộ). Về chất lượng, số cán bộ có trình độ đại học, cao đẳng chỉ chiếm dưới 7%, trung cấp chiếm khoảng 23%, và trên 70% cán bộ chưa qua đào tạo nghiệp vụ Công an chính quy. Tỷ lệ cán bộ được đào tạo chuyên ngành Quản lý hành chính về trật tự xã hội chỉ đạt gần 26%.

Thảo luận kết quả

Thực trạng trên phản ánh áp lực trực tiếp từ quá trình phát triển kinh tế cửa khẩu và hội nhập. Sự hình thành 02 khu công nghiệp mới và hơn 250 cơ sở lưu trú thương mại đã tạo nên dòng dịch chuyển lao động tự do lớn. Dữ liệu khi được biểu diễn trên biểu đồ tương quan cho thấy đường biến thiên của số vụ phạm pháp hình sự tỷ lệ thuận với số lượng nhân khẩu tạm trú không khai báo tại các nhà trọ tự phát. Các đối tượng truy nã, cờ bạc từ các casino giáp biên giới Campuchia (nơi có khoảng 1.000 người qua lại mỗi ngày) đã triệt để lợi dụng sự lỏng lẻo trong kiểm tra của chính quyền cơ sở để ẩn náu.

Hơn nữa, công tác phối hợp liên vùng còn bộc lộ điểm nghẽn nghiêm trọng. Trong 5 năm, Công an thị xã chỉ phát đi 210 phiếu xác minh nhân thân trên tổng số khoảng 1.500 nhân khẩu tạm trú thường xuyên trên địa bàn (tỷ lệ xác minh chỉ đạt xấp xỉ 14%). Ở chiều ngược lại, cơ quan chức năng nhận 862 yêu cầu xác minh từ các tỉnh bạn nhưng chỉ hoàn tất trả lời 405 phiếu (đạt 46,98%). So với các nghiên cứu tại các đô thị công nghiệp lớn, hiệu quả quản lý cư trú tại thị xã Hà Tiên bị kéo giảm rõ rệt bởi tính chất mùa vụ, sự thiếu thốn công cụ công nghệ thông tin và nhận thức hành chính đơn thuần của đội ngũ cán bộ thực thi.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện quy trình quản lý và tin học hóa dữ liệu cư trú:

   • Chủ thể thực hiện: Ủy ban nhân dân thị xã phối hợp cùng Công an thị xã Hà Tiên.
   • Hành động cụ thể: Thiết lập hệ thống cơ sở dữ liệu số hóa kết nối thông suốt giữa 4 phường và 3 xã; triển khai phần mềm quản lý lưu trú trực tuyến kết nối bắt buộc với hơn 250 khách sạn, nhà nghỉ và hộ cho thuê ngăn phòng.
   • Mục tiêu & Lộ trình: Nâng tỷ lệ xác minh nhân khẩu tạm trú từ 14% lên trên 85% và hoàn tất tích hợp dữ liệu dân cư trong giai đoạn 2017 - 2020.

2. Kiện toàn tổ chức bộ máy và chuẩn hóa nghiệp vụ cán bộ:

   • Chủ thể thực hiện: Công an tỉnh Kiên Giang và Công an thị xã Hà Tiên.
   • Hành động cụ thể: Bổ sung đủ biên chế công an chính quy cho các xã, khắc phục tình trạng thiếu hụt hơn 22% biên chế hiện nay; tổ chức các lớp tập huấn nghiệp vụ Cảnh sát Quản lý hành chính cho hơn 70% cán bộ công an xã bán chuyên trách và công an viên.
   • Mục tiêu & Lộ trình: Đảm bảo 100% cán bộ phụ trách công tác cư trú nắm vững 4 nội dung nhân thân (lai lịch, nghề nghiệp, quan hệ xã hội, thái độ chính trị); nâng tỷ lệ cán bộ có trình độ đại học/cao đẳng lên trên 25% trước năm 2020.

3. Siết chặt công tác kiểm tra, kiểm soát địa bàn trọng điểm:

   • Chủ thể thực hiện: Lực lượng Cảnh sát khu vực, Công an cấp xã và lực lượng an ninh cơ sở.
   • Hành động cụ thể: Tăng cường kiểm tra định kỳ và đột xuất tại 02 khu công nghiệp, các khu vực bến tàu, ghe thuyền và các điểm lưu trú giáp biên giới; xử lý nghiêm minh các cơ sở kinh doanh lưu trú không khai báo tạm trú cho khách.
   • Mục tiêu & Lộ trình: Giảm tỷ lệ vi phạm không đăng ký tạm trú xuống dưới 10% mỗi năm; kiềm chế và giảm tỷ lệ đối tượng ngoài tỉnh gây án từ mức 35,45% xuống dưới 20%.

4. Đổi mới công tác tuyên truyền và phát động phong trào toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc:

   • Chủ thể thực hiện: Ủy ban nhân dân cấp xã, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể địa phương.
   • Hành động cụ thể: Tổ chức tuyên truyền Luật Cư trú và Nghị định số 31/2014/NĐ-CP sâu rộng đến 52.715 người dân thông qua các buổi họp tổ dân phố và hệ thống truyền thanh cơ sở; ký cam kết chấp hành pháp luật cư trú với 100% hộ kinh doanh nhà trọ.
   • Mục tiêu & Lộ trình: Nâng cao tỷ lệ người dân tự giác khai báo tạm trú, tạm vắng đạt trên 90% từ năm 2018.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Lãnh đạo Ủy ban nhân dân và cán bộ tư pháp - hộ tịch cấp xã, phường:

   • Lợi ích: Tiếp cận cơ sở lý luận và giải pháp thực tế để chuẩn hóa quy trình chấp hành pháp luật cư trú, quản lý hiệu quả địa bàn có hơn 250 cơ sở lưu trú và lưu lượng khách du lịch lớn.
   • Use case: Vận dụng làm tài liệu xây dựng kế hoạch quản lý hành chính địa phương và phối hợp liên ngành trên địa bàn giáp ranh.

2. Lực lượng Công an cơ sở và Cảnh sát khu vực:

   • Lợi ích: Nắm vững phương pháp nắm hộ, nắm người, phân loại 4 diện đối tượng và quy trình xử lý vi phạm hành chính trong đăng ký tạm trú, tạm vắng.
   • Use case: Sử dụng làm sổ tay nghiệp vụ phục vụ công tác rà soát hơn 1.500 nhân khẩu tạm trú thường xuyên và truy quét tội phạm ẩn náu.

3. Học viên, giảng viên và các nhà nghiên cứu ngành Quản lý công và Luật Hành chính:

   • Lợi ích: Nguồn tài liệu tham khảo với hệ thống số liệu thực chứng chi tiết trong 5 năm (2012 - 2016) gồm 14.926 lượt hộ kiểm tra và 421 vụ án hình sự.
   • Use case: Phục vụ công tác giảng dạy, nghiên cứu chuyên đề về quản lý an ninh trật tự tại Học viện Hành chính Quốc gia và các trường Công an nhân dân.

4. Cơ quan hoạch định chính sách và an ninh vùng biên giới:

   • Lợi ích: Cung cấp góc nhìn toàn diện về tác động của các yếu tố ngoại biên như casino biên giới (1.000 lượt người/ngày) đến an ninh trật tự nội địa.
   • Use case: Hoạch định chính sách quản lý dân cư khu kinh tế cửa khẩu và thiết lập cơ chế phối hợp an ninh liên tỉnh, liên quốc gia.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao công tác quản lý tạm trú, tạm vắng tại thị xã Hà Tiên lại có tính chất phức tạp hơn các khu vực khác?

   • Do thị xã sở hữu 13,7 km đường biên giới, 02 khu công nghiệp mới và hơn 250 cơ sở lưu trú. Dòng người qua lại các sòng bạc giáp biên đạt khoảng 1.000 lượt/ngày cùng hơn 10 lễ hội lớn mỗi năm tạo điều kiện thuận lợi cho 184 đối tượng phạm tội ngoài tỉnh trà trộn hoạt động.

2. Thực trạng vi phạm quy định tạm trú, tạm vắng của nhân dân trên địa bàn diễn ra ở mức độ nào?

   • Trong 5 năm (2012 - 2016), cơ quan chức năng kiểm tra 14.926 lượt hộ với 23.779 lượt nhân khẩu, phát hiện 6.309 trường hợp không khai báo tạm trú và 526 trường hợp vi phạm tạm vắng. Điều này cho thấy ý thức tự giác chấp hành pháp luật cư trú của một bộ phận người dân và chủ cơ sở cho thuê còn rất hạn chế.

3. Yếu tố nào trong tổ chức bộ máy Công an cấp xã ảnh hưởng lớn nhất đến hiệu quả quản lý cư trú?

   • Biên chế Công an cấp xã chỉ đáp ứng bình quân 77,23% nhu cầu công tác. Thêm vào đó, hơn 70% cán bộ chưa qua đào tạo nghiệp vụ Công an và tỷ lệ có trình độ đại học/cao đẳng dưới 7%, dẫn đến việc nắm người, nắm hộ và lập hồ sơ nghiệp vụ còn nhiều lúng túng.

4. Tội phạm ngoài địa bàn lợi dụng sơ hở trong quản lý tạm trú, tạm vắng để hoạt động ra sao?

   • Trong 519 đối tượng phạm tội bị bắt giữ giai đoạn 2012 - 2016, có tới 35,45% (184 đối tượng) là nhân khẩu từ tỉnh khác đến tạm trú và 19 đối tượng vô gia cư. Các đối tượng thường thuê phòng trọ ngăn phòng hoặc nhà nghỉ bình dân để che giấu thân phận và thực hiện các hành vi phạm pháp.

5. Hệ thống văn bản pháp luật căn bản nào điều chỉnh hoạt động quản lý tạm trú, tạm vắng của chính quyền cấp xã?

   • Hoạt động này được điều chỉnh bởi Luật Cư trú sửa đổi năm 2013, Nghị định số 31/2014/NĐ-CP, Thông tư số 35/2014/TT-BCA (quy định cấp sổ tạm trú thời hạn tối đa 24 tháng), Thông tư số 36/2014/TT-BCA về hệ thống biểu mẫu và Luật Thanh tra năm 2010.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện lý luận và khung pháp lý về quản lý nhà nước đối với tạm trú, tạm vắng của chính quyền cấp cơ sở theo Luật Cư trú và các văn bản hướng dẫn thi hành.
• Phân tích sâu sắc nguồn dữ liệu thực chứng giai đoạn 2012 - 2016 trên địa bàn 52.715 dân với 14.926 lượt hộ được kiểm tra và 421 vụ phạm pháp hình sự được điều tra khám phá.
• Chỉ rõ 4 nhóm hạn chế then chốt, đặc biệt là tình trạng 35,45% đối tượng gây án là người từ nơi khác đến tạm trú và bộ máy công an xã thiếu hụt hơn 22% biên chế công tác.
• Đề xuất đồng bộ 4 nhóm giải pháp mang tính khả thi cao, gắn liền với số hóa dữ liệu quản lý hơn 250 cơ sở lưu trú và nâng cao năng lực cho hơn 70% cán bộ cơ sở chưa qua đào tạo.
• Xác định lộ trình thực thi rõ ràng từ năm 2017 đến năm 2020 nhằm nâng tỷ lệ xác minh nhân khẩu lên trên 85%, góp phần giữ vững trật tự an toàn xã hội vùng biên mậu.

Đóng góp lớn nhất của công trình là cung cấp luận cứ khoa học thực tiễn xác đáng cho Ủy ban nhân dân thị xã Hà Tiên và Công an tỉnh Kiên Giang trong việc đổi mới phương thức quản trị dân cư. Các cấp chính quyền cơ sở cần nhanh chóng triển khai ứng dụng các khuyến nghị của luận văn vào thực tiễn quản lý địa bàn ngay từ hôm nay.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ TẠM TRÚ, TẠM VẮNG CỦA CHÍNH QUYỀN CẤP XÃ 1. Những khái niệm liên quan 1. Khái niệm tạm trú, tạm vắng Nước ta, thời kỳ cổ và trung đại, theo tài liệu để lại thì các qui định về quản lý con người đã xuất hiện trước công nguyên. Hình thức quản lý đơn giản, theo trình độ phát triển, nói chung trong giai đoạn cổ đại và Nhà nước phong kiến vấn đề quản lý cư trú của con người nhằm mục đích áp đặt sự thống trị giai cấp của nhà nước đó.

Giai đoạn từ năm 1858 – 1945 thời kỳ thực dân Pháp cai trị, chúng thực hiện các hình thức quản lý chặt chẽ, tỷ mỉ ở các tỉnh lị. Quản lý từng người, từng gia đình, có sổ theo dõi quản lý, đối với những người từ 15 tuổi trở lên đều có danh chỉ bản. Mục đích là để nộp tô, thu thuế, bắt lính, bắt phu… phục vụ cho hoạt động cai trị, bóc lột và khai thác thuộc địa của chúng. Giai đoạn 1945 đến 1975 Đế quốc Mỹ xâm lược, chúng sử dụng công cụ quản lý chặt chẽ và có hệ thống, bao gồm vùng nội thành và vùng giáp ranh với vùng tự do.

Thể hiện các qui định về lập hồ sơ, sổ sách từng người, từng gia đình, có dán ảnh được bảo quản và khai thác một cách qui mô và khoa học. Mục đích: phục vụ bắt lính, quản dân, thực hiện các chính sách chống cộng; miền Bắc, năm 1954 sau hòa bình lập lại Nhà nước nghiên cứu, tổ chức chỉ đạo quản lý cư trú nhằm tăng cường quản lý xã hội, củng cố chính quyền cách mạng. Từ năm 1955 công tác đăng ký, quản lý hộ khẩu được tiến hành một số nơi thí điểm như: thị xã Bắc Ninh, Sơn Tây, Hà Nội, Thái Nguyên, Hà Đông. Năm 1956 mở rộng công tác này đến Hải Phòng, Đồng Hới, Nghệ An, Hà Tĩnh, Hưng Yên, Việt Trì.

Công việc này cơ bản hoàn thành trên phạm vi toàn miền Bắc vào năm 1959. 6 Có thể nói một số qui định điển hình về quản lý cư trú thông qua đăng ký, quản lý hộ khẩu trong giai đoạn này như: năm 1954 Ủy ban hành chính từng tỉnh, thành phố công bố qui định tạm thời trên địa phương mình; năm 1957 là Bản điều lệ tạm thời về đăng ký, quản lý hộ khẩu được điều chỉnh, bổ sung; năm 1965 Hội đồng Chính phủ chính thức ban hành Bản điều lệ đăng ký, quản lý hộ khẩu bằng Nghị định 104/CP ngày 27-6-1964 và thực hiện thống nhất trên toàn miền Bắc; năm 1968 đáp ứng yêu cầu chống cuộc chiến tranh phá hoại của địch, chống hoạt động tình báo, xâm nhập, hoạt động gián điệp… lấy số liệu dân số chuẩn bị bầu cử toàn quốc, nên yêu cầu kết hợp quản lý dân số, quản lý cư trú với quản lý đi lại. Vì thế, ngày 29-02-1968 Hội đồng Chính phủ ban hành Nghị định 32/CP thống nhất công tác đăng ký, quản lý hộ khẩu với thống kê dân số và công tác hộ tịch. Khi miền Nam hoàn toàn giải phóng năm 1975, Chính phủ ban hành Quyết định 54/CP ngày 17-8-1976 điều chỉnh công tác đăng ký, quản lý hộ khẩu trên phạm vi toàn miền Nam; Quyết Định 167/CP ngày 18/9/1976 hướng dẫn, bổ sung và chỉ đạo công tác đăng ký, quản lý hộ khẩu phù hợp với tình hình miền Nam.

Sau nhiều năm thực hiện các qui định về đăng ký hộ khẩu xuất hiện nhiều vấn đề mới, nhất là cần phân tách công tác hộ tịch và hộ khẩu vì về bản chất là 2 mặt công tác khác nhau và do 2 cơ quan Nhà nước khác nhau tiến hành. Vì thế, ngày 07-01-1988 Chính phủ ban hành Nghị định 04/CP ban hành Điều lệ đăng ký, quản lý hộ khẩu. Trong đó ngoài đăng ký, quản lý Bộ Công an thực hiện khai sinh, khai tử, đăng ký kết hôn… Bộ Tư pháp thực hiện các cải chính về họ tên, ngày tháng năm sinh… (theo Nghị định 219/HĐBT ngày 20-11- 1987); năm 1997, qua 10 năm thực hiện Nghị Định 04/CP ngày 07-01-1988 đã bộc lộ những hạn chế, không đáp ứng được tình hình trong xu thế đổi mới, nhất là quản lý tình hình di dân tự do và yêu cầu dịch chuyển lao động trong nền kinh tế thị trường…vì thế đòi hỏi phải có một qui định mới phù hợp. Ngày 10-5-1997 Chính phủ ban hành Nghị định 51/CP qui định đăng ký, quản lý hộ khẩu thay thế các qui định trước đây và được thực hiện thống nhất trên phạm vi toàn quốc.

7 Sau hơn 7 năm thực hiện một số nội dung của Nghị định 51/CP không đáp ứng được yêu cầu, chủ yếu là các qui định về nhà ở hợp pháp; qui định điều kiện đăng ký hộ khẩu vào thành phố, thị xã. Do đó, Bộ Công an đã tham mưu cho Chính phủ ban hành Nghị định 108/2005/NĐ-CP ngày 19-8-2005. Để công dân thực hiện đầy đủ quyền và nghĩa vụ của mình, ngày 29/11/2006 Quốc hội nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam thông qua Luật cư trú, đây là văn bản pháp lý có giá trị cao nhất qui định về quyền tự do cư trú của công dân trên lãnh thổ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, trình tự, thủ tục đăng ký, quản lý cư trú (thường trú hoặc tạm trú), quyền, trách nhiệm của công dân, hộ gia đình, cơ quan, tổ chức về đăng ký, quản lý cư trú. Từ đó cho thấy quản lý cư trú thông qua đăng ký, quản lý hộ khẩu được xác định là một nội dung cơ bản của công tác quản lý hành chính về an ninh, trật tự.

Thực chất là quá trình đăng ký, quản lý hoạt động cư trú của con người, có lịch sử hình thành và phát triển rất lâu. Điều 1 Nghị định 51/CP xác định rõ: “Đăng ký, quản lý hộ khẩu là biện pháp quản lý hành chính của Nhà nước nhằm xác định việc cư trú của công dân, tăng cường quản lý xã hội, giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội. Do vậy Chính phủ giao cho Bộ Nội vụ (nay là Bộ Công an) phụ trách việc đăng ký, quản lý hộ khẩu”. Luật cư trú quy định: Cư trú là việc công dân sinh sống tại một địa điểm thuộc phường, xã dưới hình thức thường trú hoặc tạm trú; Đăng ký thường trú là việc công dân đăng ký nơi thường trú của mình với cơ quan nhà nước có thẩm quyền và được cơ quan này làm thủ tục đăng ký thường trú, cấp sổ hộ khẩu cho họ; Đăng ký tạm trú là việc công dân đăng ký nơi tạm trú của mình với cơ quan nhà nước có thẩm quyền và được cơ quan này làm thủ tục đăng ký tạm trú, cấp sổ tạm trú.

Việc đăng ký, quản lý hộ khẩu là quá trình cơ quan Công an dựa vào các văn bản qui phạm pháp luật của nhà nước để tiến hành đăng ký, quản lý hoạt động cư trú của công dân, đảm bảo cho công dân thực hiện quyền và nghĩa vụ 8 theo pháp luật qui định. Nhằm phục vụ cho công tác quản lý xã hội của nhà nước; công tác phòng ngừa, đấu tranh chống tội phạm và các phạm pháp về an ninh, trật tự. Khái niệm quản lý nhà nước về tạm trú, tạm vắng Quản lý là sự tác động lên một hệ thống nào đó với mục tiêu đưa hệ thống đó đến trạng thái cần đạt được. Quản lý là một phạm trù xuất hiện trước khi có Nhà nước với tính chất là một loại lao động xã hội hay lao động chung được thực hiện ở quy mô lớn.

Quản lý được phát sinh từ lao động, không tách rời với lao động và bản thân quản lý cũng là một loại hoạt động lao động. “Bất kỳ lao động xã hội trực tiếp hay lao động chung nào đó mà được tiến hành trên quy mô tương đối lớn đều cần có sự quản lý ở mức độ nhiều hay ít nhằm phối hợp những hoạt động cá nhân và thực hiện những chức năng chung. Một nhạc công tự điều khiển mình nhưng một dàn nhạc cần phải có nhạc trưởng”. Quản lý nhà nước, hiểu theo nghĩa rộng, được thực hiện bởi tất cả các cơ quan nhà nước.

Bao gồm toàn bộ hoạt động của cả bộ máy nhà nước từ lập pháp, hành pháp đến tư pháp vận hành như một thực thể thống nhất. Chấp hành, điều hành, quản lý hành chính do cơ quan hành pháp thực hiện đảm bảo bằng sức mạnh cưỡng chế của Nhà nước. Theo nghĩa hẹp, quản lý nhà nước là hoạt động chấp hành và điều hành được đặc trưng bởi các yếu tố có tính tổ chức; được thực hiện trên cơ sở và để thi hành pháp luật; được bảo đảm thực hiện chủ yếu bởi hệ thống các cơ quan hành chính nhà nước. Trong phạm vi nghiên cứu của đề tài này, tác giả đồng ý với quan điểm cho rằng, quản lý nhà nước là hoạt động của cơ quan hành chính nhà nước, sử dụng quyền lực nhà nước để quản lý và điều chỉnh các mối quan hệ trên mọi lĩnh vực của đời sống xã hội.

Quản lý nhà nước về tạm trú, tạm vắng là việc các cơ quan hành chính nhà nước sử dụng quyền lực nhà nước để tác động, điều chỉnh hoạt động tạm trú, tạm vắng của công dân trên cả nước, nhằm định hướng xây dựng hệ thống thống nhất của tạm trú, tạm vắng, đảm bảo ổn định an ninh trật tự toàn xã hội hướng đến mục tiêu chung của quản 9 lý nhà nước. Theo đó, quản lý nhà nước về tạm trú, tạm vắng là quá trình các cơ quan hành chính nhà nước có thẩm quyền ban hành các chủ trương, chính sách pháp luật về đăng ký, quản lý cư trú của người dân trên lãnh thổ. Như vậy, quản lý nhà nước về tạm trú, tạm vắng là quá trình cơ quan hành chính nhà nước căn cứ vào pháp luật về cư trú để thay mặt nhà nước tiến hành quản lý hoạt động cư trú của công dân, phục vụ cho công tác quản lý xã hội của nhà nước và công tác phòng ngừa, đấu tranh, phòng chống các loại tội phạm và các hành vi vi phạm pháp luật về cư trú, về tạm trú, tạm vắng, đảm bảo an ninh trật tự xã hội. Đồng thời đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của công dân.