phần mở đầu, tài liệu tham khảo, nội dung chính của luận văn gồm 3 chƣơng: Chƣơng 1: Cơ sở khoa học về quản lý tài sản công tại Bệnh viện công lập. Chƣơng 2: Thực trạng quản lý tài sản công tại Bệnh viện đa khoa huyện Sóc Sơn. Chƣơng 3: Một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý tài sản công tại Bệnh viện đa khoa huyện Sóc Sơn. 8 Chƣơng 1 CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ QUẢN LÝ TÀI SẢN CÔNG TẠI BỆNH VIỆNCÔNG LẬP 1.
Tổng quan về Tài sản công tại Bệnh việncông lập 1. Khái niệm và đặc điểm của Bệnh việncông lập.1 Khái niệm của Bệnh viện công lập Bệnh viện công lập (hay còn gọi là “Đơn vị sự nghiệp y tế công lập)là tổ chức do cơ quan nhà nƣớc có thẩm quyền thành lập và quản lý theo quy định của pháp luật, có tƣ cách pháp nhân, con dấu, tài khoản và tổ chức bộ máy kế toán theo quy định của pháp luật về kế toán để thực hiện nhiệm vụ cung cấp dịch vụ công hoặc phục vụ quản lý nhà nƣớc trong các lĩnh vực chuyên môn y tế nhƣ: Y tế dự phòng; khám bệnh, chữa bệnh; điều dƣỡng và phục hồi chức năng; giám định y khoa, pháp y, pháp y tâm thần; y dƣợc cổ truyền; kiểm nghiệm dƣợc, mỹ phẩm, trang thiết bị y tế; an toàn vệ sinh thực phẩm; dân số - kế hoạch hóa gia đình; sức khỏe sinh sản; truyền thông giáo dục sức khỏe.2 Đặc điểm của Bệnh viện công lập Bệnh viện công lập hoạt động trong ngành y tế, với quy mô hoạt động khác nhau, đều có một số đặc điểm chung nhất định nhƣ: Thứ nhất, Bệnh viện công lập là tổ chức do Nhà nước thành lập và chịu sự kiểm tra, giám sát của Nhà nước Bệnh viện công lập là tổ chức do nhà nƣớc thành lập, có con dấu và tài khoản riêng; chịu sự kiểm tra trực tiếp của cơ quan Nhà nƣớc thành lập ra mình và các cơ quan cấp trên nhằm thực hiện đúng chức năng, nhiệm vụ theo quyết định thành lập và các quy định của pháp luật hiện hành. Thứ hai, bệnh viện công lập là một tổ chức hoạt động theo nguyên tắc cung cấp dịch vụ công chứ không vì mục tiêu lợi nhuận. 9 Đây là những đơn vị sự nghiệp công lập do Nhà nƣớc thành lập, hoạt động mục tiêu chủ yếu giúp Nhà nƣớc thực hiện vai trò của mình trong việc đem lại cho ngƣời dân những dịch vụ chăm sóc sức khỏe tốt nhất với chi phí hợp lý nhất, mang tính chất phúc lợi xã hội.
Nhà nƣớc tổ chức duy trì và tài trợ cho các hoạt động của các đơn vị sự nghiệp công lậpnhằm mục đích cung cấp cho xã hội những sản phẩm dịch vụ đặc biệt để hỗ trợ cho các ngành, các lĩnh vực kinh tế hoạt động bình thƣờng, nâng cao dân trí, bồi dƣỡng nhân tài, bảo đảm nguồn nhân lực, thúc đẩy hoạt động kinh tế phát triển và đạt hiệu quả cao hơn, bảo đảm và không ngừng nâng cao đời sống, sức khoẻ, văn hoá, tinh thần của nhân dân. Vì vậy quá trình hoạt động của các bệnh viện công lập chủ yếu là cung cấp dịch vụ công thực hiện chức năng và nhiệm vụ do Nhà nƣớc giao là chính chứ không nhằm mục đích lợi nhuận nhƣ các doanh nghiệp trong nền kinh tế. Thứ ba, sản phẩm của bệnh viện công lập là sản phẩm mang lại lợi ích chung, có tính bền vững và gắn bó hữu cơ với quá trình tạo ra của cải vật chất. Những sản phẩm, dịch vụ do hoạt động sự nghiệp y tế tạo ra chủ yếu là những sản phẩm có giá trị về sức khoẻ, văn hoá, đạo đức và các giá trị xã hội… Những sản phẩm này là sản phẩm có thể ở dạng vật chất hoặc phi vật chất có thể dùng chung cho nhiều ngƣời.
Nhìn chung, đại bộ phận các sản phẩm của đơn vị sự nghiệp y tế là những sản phẩm có tính phục vụ không chỉ bó hẹp trong một ngành một lĩnh vực mà những sản phẩm đó khi tiêu dùng thƣờng có tác dụng lan toả, truyền tiếp. Thứ tư, hoạt động của bệnh viện công lập luôn gắn liền và bị chi phối bởi các chương trình phát triển kinh tế xã hội. Với chức năng của mình, Chính phủ luôn tổ chức duy trì và bảo đảm hoạt động sự nghiệp y tế để thực hiện các nhiệm vụ phát triển kinh tế, xã hội. Để thực hiện các mục tiêu kinh tế xã hội nhất định, Chính phủ thực hiện các 10 chƣơng trình mục tiêu quốc gia nhƣ: Chƣơng trình chăm sóc sức khoẻ cộng đồng, Chƣơng trình dân số kế hoạch hoá gia đình, Chƣơng trình phòng chống một số bệnh dịch nguy hiểm và HIV/AIDS… Với những chƣơng trình mục tiêu quốc gia này chỉ có nhà nƣớc mà cụ thể ở đây là các đơn vị sự nghiệp, bệnh viện công lập mới có thể thực hiện một cách triệt để và có hiệu quả bởi nếu để tƣ nhân thực hiện họ sẽ vì mục tiêu lợi nhuận là chính mà không quan tâm nhiều đến mục tiêu xã hội dẫn đến hạn chế việc tiêu dùng và kìm hãm sự phát triển hiệu quả công bằng xã hội.
Thứ năm, các bệnh viện công lập có nguồn thu hợp pháp từ hoạt động sự nghiệp y tế. Là tổ chức do Nhà nƣớc thành lập thực hiện nghiệp vụ chuyên môn, cung cấp những dịch vụ công nhằm thoả mãn nhu cầu thiết yếu của ngƣời dân. Nhìn chung nguồn tài chính cơ bản phục vụ cho hoạt động của các đơn vị sự nghiệp này do NSNN cấp. Tuy nhiên với sự đa dạng của hoạt động sự nghiệp trong lĩnh vực y tế cũng nhƣ những khó khăn của NSNN và với mục tiêu để đảm bảo tính hiệu quả trong các hoạt động của các bệnh viện, Nhà nƣớc đã cho phép các bệnh viện công lập thực hiện cơ chế tự chủ tài chính thông qua việc giao cho họ quyền đƣợc khai thác nguồn thu trong phạm vi chức năng và nhiệm vụ của đơn vị và đƣợc bố trí một số khoản chi một cách chủ động.2 Khái niệm và đặc điểm của Tài sản công tại Bệnh viện công lập 1.1 Khái niệm Bất cứ một quốc gia nào muốn tồn tại và phát triển đều phải dựa vào một trong các nguồn nội lực của mình là tài sản quốc gia.
Tài sản này bao gồm tất cả những tài sản của thế hệ trƣớc để lại hoặc do những nhân tố con ngƣời hiện tại tạo ra và những tài sản do thiên nhiên ban tặng cho con ngƣời. Trong phạm vị một đất nƣớc, tài sản quốc gia có thể thuộc sở hữu riêng của từng thành viên hoặc nhóm thành viên hoặc có thể là sở hữu chung của tất cả nhóm thành 11 viên hoặc có thể là sở hữu chung của tất cả thành viện trong cộng đồng quốc gia. Nhà nƣớc là chủ sở hữu đối với tài sản quốc gia. Nhà nƣớc là chủ sở hữu đối với những tài sản quốc gia thuộc sở hữu chung của tất cả các thành viên (thƣờng gọi là công sản hay tài sản công).
Ở một số nƣớc phát triển nhƣ Vƣơng Quốc Anh: Tài sản công là tài sản Nhà nƣớc, Tài sản công là một bộ phận hết sức quan trọng trong tổng số tài sản quốc gia. Giá trị và số lƣợng Tài sản công lớn hay nhỏ là tùy thuộc vào đặc trƣng quan hệ sản xuất của các hình thái kinh tế - xã hội ở mỗi giai đoạn của từng nƣớc. Riêng ở Cộng hòa Pháp: Tài sản công là tài sản quốc gia đƣợc hiểu là toàn bộ tài sản và quyền hạn đối với động sản và bất động sản thuộc về Nhà nƣớc. Ở Việt Nam, tại điều 3 điểm 1 Luật số 15/2017/QH14 ngày 21 tháng 6 năm 2017 - là tài sản thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nƣớc đại diện chủ sở hữu và thống nhất quản lý, bao gồm: tài sản công phục vụ hoạt động quản lý, cung cấp dịch vụ công, bảo đảm quốc phòng, an ninh tại cơ quan, tổ chức, đơn vị; tài sản kết cấu hạ tầng phục vụ lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng; tài sản đƣợc xác lập quyền sở hữu toàn dân; tài sản công tại doanh nghiệp; tiền thuộc NSNN, các quỹ tài chính nhà nƣớc ngoài ngân sách, dự trữ ngoại hối nhà nƣớc; đất đai và các loại tài nguyên khác”.
Cũng tại điều 53 chƣơng III hiến pháp nƣớc Công hòa xã hội chủ nghĩa Việt nam ngày 28 tháng 11 năm 2013,Tài sản công đƣợc hiểu nhƣ sau: “Đất đai, tài nguyên nước, tài nguyên khoáng sản, nguồn lợi ở vùng biển, vùng trời, tài nguyên thiên nhiên khác và các tài sản do Nhà nước đầu tư, quản lý là tài sản công thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước đại diện chủ sở hữu và thống nhất quản lý”.[23] Đồng thời, tại điều 54 chƣơng III hiến pháp nƣớc Công hòa xã hội chủ nghĩa Việt nam ngày 28 tháng 11 năm 2013), Tài sản công đƣợc hiểu nhƣ sau: 12 2. Tổ chức, cá nhân đƣợc Nhà nƣớc giao đất, cho thuê đất, công nhận quyền sử dụng đất. Ngƣời sử dụng đất đƣợc chuyển quyền sử dụng đất, thực hiện các quyền và nghĩa vụ theo quy định của luật. Quyền sử dụng đất đƣợc pháp luật bảo hộ.
Nhà nƣớc thu hồi đất do tổ chức, cá nhân đang sử dụng trong trƣờng hợp thật cần thiết do luật định vì mục đích quốc phòng, an ninh; phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng. Việc thu hồi đất phải công khai, minh bạch và đƣợc bồi thƣờng theo quy định của pháp luật. để thực hiện nhiệm vụ quốc phòng, an ninh hoặc trong tình trạng chiến tranh, tình trạng khẩn cấp, phòng, chống thiên tai. Hơn nữa tại khoản 11 Điều 3 Luật Kiểm toán nhà nƣớc năm 2015 quy định: “Tài sản công bao gồm: đất đai; tài nguyên nước; tài nguyên khoáng sản; nguồn lợi ở vùng biển, vùng trời; tài nguyên thiên nhiên khác; tài sản nhà nước tại cơ quan nhà nước, đơn vị vũ trang nhân dân, đơn vị sự nghiệp công lập, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức chính trị xã hội - nghề nghiệp, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp; tài sản công được giao cho các doanh nghiệp quản lý và sử dụng; tài sản dự trữ nhà nước; tài sản thuộc kết cấu hạ tầng phục vụ lợi ích công cộng và các tài sản khác do Nhà nước đầu tư, quản lý thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước đại diện chủ sở hữu và thống nhất quản lý.