phần Mở đầu, Kết luận, Danh mục Tài liệu tham khảo, kết cấu của Đề án đƣợc chia thành 4 chƣơng nhƣ sau: Chƣơng 1: Tổng quan nghiên cứu và cơ sở lý luận chung về quản lý và sử dụng hiệu quả tài sản công tại các ĐVSN CL trong lĩnh vực y tế. Chƣơng 2: Quy trình và phƣơng pháp nghiên cứu. Chƣơng 3: Thực trạng việc quản lý, sử dụng tài sản công tại các ĐVSN CL trong lĩnh vực y tế thuộc thành phố Hà Nội. Chƣơng 4: Giải pháp nâng cao chất lƣợng quản lý và hiệu quả sử dụng tài sản tại các ĐVSN CL trong lĩnh vực y tế thuộc thành phố Hà Nội.
6 CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ, SỬ DỤNG TÀI SẢN CÔNG TẠI CÁC ĐƠN VỊ SỰ NGHIỆP CÔNG LẬP TRONG LĨNH VỰC Y TẾ 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu 1. Các nghiên cứu trên thế giới Về lĩnh vực tài sản công, có một số công trình của các tác giả nƣớc ngoài đáng chú ý nhƣ sau: Trong công trình “Khu vực công tầm vĩ mô ở một số nước trên thế giới như Úc, Pháp, Canada, Thụy Sỹ, Mỹ, Newzealan, Trung Quốc” các tác giả đã đề cập và đánh giá những tồn tại trong cơ chế quản lý TSC tại các CQNN, ĐVSN CL ở các nƣớc trƣớc khi cải cách. Tổng kết đƣợc những kết quả khi tiến hành hoàn thiện cơ chế quản lý TSC.
Trong cuốn “Quản lý hiệu quả tài sản công”, các tác giả Dag Detter và Stefan Folster đã chỉ ra rằng quản lý, sử dụng tài sản công một cách thông minh có thể ảnh hƣởng mạnh mẽ đến nguồn thu của Chính phủ, tạo cơ sở cho việc cắt giảm thuế và tạo điều kiện cho phát triển kinh tế.Samerelson và Wnordhaus thì “Hiệu quả sản xuất diễn ra khi xã hội không thể tăng sản lượng một loạt hàng hóa mà không cắt giảm một loạt sản lượng hàng hóa khác. Một nền kinh tế có hiệu quả nằm trên giới hạn khả năng sản xuất của nó”. Thực chất, quan điểm này đề cập đến việc phân bổ và sử dụng các nguồn lực sản xuất trên đƣờng giới hạn khả năng sản xuất sẽ làm cho nền kinh tế có hiệu quả cao. Do sự khác biệt về mô hình hoạt động, đặc điểm chính trị, chế độ và chính sách, đặc biệt là chế độ quản lý tài chính giữa các quốc gia trên thế giới, các nghiên cứu về quản lý và sử dụng tài sản công của các tác giả nƣớc ngoài hầu nhƣ không tƣơng đồng với Việt Nam.
Vì vậy, tác giả chủ yếu tập trung đánh giá tổng quan các nghiên cứu trong nƣớc. Các nghiên cứu trong nước Một số công trình nghiên cứu trong nƣớc hiện nay về lĩnh vực tài sản công cũng rất hay và đáng chú ý. Trong đó có các công trình tiêu biểu nhƣ: 7 Trong Luận án tiến sĩ: “Khai thác nguồn lực tài chính từ tài sản công ở Việt Nam”, 2020, Học viện Hậu cần, NCS Nguyễn Tân Thịnh đã hệ thống hóa, phân tích và làm rõ cơ sở lý luận về khai thác nguồn lực tài chính từ TSC theo quy định của Luật Quản lý, sử dụng tài sản công năm 2017 đồng thời đánh giá chi tiết thực trạng khai thác nguồn lực tài chính từ tài sản công ở Việt Nam.Từ đó, tác giả đề xuất các nhóm giải pháp về khai thác tài chính từ TSC áp dụng cho từng cơ quan, tổ chức, đơn vị đƣợc giao trực tiếp quản lý, sử dụng TSC, cũng nhƣ các cấp hoạch định chính sách về TSC. Báo cáo Hội thảo thƣờng niên: “Nâng cao năng lực quản lý trang thiết bị y tế, cập nhật thông tin khoa học - công nghệ, kỹ thuật thiết bị y tế”, 2017, Hội thiết bị Y tế Việt Nam, Đà Nẵng, các tác giả đã đánh giá tình hình quản lý trang thiết bị y tế của ngành y tế.
Kết quả nghiên cứu tập trung vào ứng dụng công nghệ thông tin, khoa học và công nghệ trong quản lý thiết bị y tế. Trong luận văn thạc sỹ "Quản lý tài sản công tại Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức" (2018), Học viện Khoa học Xã hội - Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam, tác giả Hoàng Thu Thủy đã nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tăng cƣờng quản lý và nâng cao chất lƣợng, hiệu quả trong đầu tƣ và sử dụng trang thiết bị y tế trong quản lý tài sản công. Dựa trên đó, tác giả đã đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện và nâng cao quản lý tài sản công tại Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức trong tƣơng lai. Tuy nhiên, nghiên cứu này chủ yếu tập trung vào khía cạnh tự chủ tài chính tại các bệnh viện trực thuộc Bộ Y tế, mà chƣa mở rộng đến các đơn vị sự nghiệp công lập trong lĩnh vực y tế tại thành phố Hà Nội.
Trong Luận văn thạc sỹ: “Hiệu quả sử dụng tài sản tại Trường Đại học Hà Nội”, 2022, Trƣờng Đại học Kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội, tác giả Trần Thị Khuyên đã trình bày chung về quản lý, sử dụng tài sản tại các đơn vị sự nghiệp từ đó đánh giá những ƣu điểm và tồn tại của công tác quản lý tài sản và hiệu quả sử dụng tài sản tại trƣờng Đại học Hà Nội. Tuy nhiên đề tài hƣớng tới là đơn vị sự nghiệp trong lĩnh vực giáo dục. Mỗi một công trình đều có những giá trị đánh giá riêng và giải quyết đƣợc một số vấn đề về tài sản công.3 Khoảng trống nghiên cứu Từ tổng quan các công trình nghiên cứu trên thế giới và trong nƣớc cho thấy vấn đề quản lý, sử dụng tài sản tại các cơ quan hành chính đƣợc tập trung khai thác. Tuy nhiên, đi sâu phân tích về quản lý, sử dụng tài sản tại các đơn vị sự nghiệp công lập chƣa có nhiều.
Bên cạnh đó, các đề tài nghiên cứu chủ yếu tập trung về góc độ quản lý, có rất ít đề tài đi sâu nghiên cứu về khía cạnh sử dụng TSC, đặc biệt sử dụng TSC trong lĩnh vực y tế. Một số đề tài đƣa ra khung lý thuyết chung về quản lý, sử dụng, khai thác TSC đồng thời đƣa ra giải pháp nâng cao hiệu lực, hiệu quả trong công tác quản lý TSC với tính chất vĩ mô. Một số công trình khác nghiên cứu về quản lý, sử dụng TSC tại cụ thể một Bệnh viện hoặc một cơ sở khám chữa bệnh có quy mô nhỏ do vậy phạm vi đề tài không thể bao quát tất cả các đơn vị sự nghiệp công lập thuộc lĩnh vực y tế, nên các vấn đề đƣợc đƣa ra chƣa hoàn toàn toàn diện. Tại thời điểm hiện tại cũng chƣa có một công trình nghiên cứu nào về hiệu quả sử dụng tài sản công tại các đơn vị sự nghiệp trong lĩnh vực y tế thuộc thành phố Hà Nội.
Do vậy, công trình nghiên cứu của tác giả là hoàn toàn cần thiết và không trùng lắp với các công trình khác đã công bố. Đề tài đƣa ra các vấn đề trong công tác quản lý, sử dụng TSC tại các ĐVSN CL trong lĩnh vực y tế thuộc TP, phân tích thực trạng, nguyên nhân của ƣu điểm, tồn tại từ đó định hƣớng và giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng TSC tại các ĐVSN CL trong lĩnh vực y tế thuộc TP để làm bài học kinh nghiệm cho các ĐVSN CL trong lĩnh vực khác thuộc phạm vi quản lý của thành phố Hà Nội nói riêng và cho toàn xã hội nói chung. Cơ sở lý luận về quản lý, sử dụng tài sản công của ĐVSN CL lĩnh vực y tế 1. Đơn vị sự nghiệp công lập lĩnh vực y tế 1.
Khái niệm đơn vị sự nghiệp công lập lĩnh vực y tế. Theo quy định tại Nghị định số 85/2012/NĐ-CP ngày 15/10/2012 của Chính phủ về cơ chế hoạt động, cơ chế tài chính đối với các đơn vị sự nghiệp y tế công lập và Nghị định số 60/2021/NĐ-CP ngày 21/6/2021 của Chính phủ quy định cơ chế tự chủ tài chính của đơn vị sự nghiệp công lập: Đơn vị sự nghiệp (ĐVSN) công lập (CL) lĩnh vực y tế là tổ chức do cơ quan có thẩm quyền của Nhà nƣớc thành lập 9 theo quy định của pháp luật, có tƣ cách pháp nhân, con dấu, tài khoản và tổ chức bộ máy kế toán theo quy định của pháp luật về kế toán để thực hiện nhiệm vụ cung cấp dịch vụ công hoặc phục vụ quản lý nhà nƣớc trong các lĩnh vực chuyên môn y tế nhƣ: Y tế dự phòng; khám bệnh, chữa bệnh; điều dƣỡng và phục hồi chức năng; giám định y khoa, pháp y, pháp y tâm thần; y dƣợc cổ truyền; kiểm nghiệm dƣợc, mỹ phẩm, trang thiết bị y tế; an toàn vệ sinh thực phẩm; dân số - kế hoạch hóa gia đình; sức khỏe sinh sản; truyền thông giáo dục sức khỏe.2 Đặc điểm và phân loại đơn vị sự nghiệp công lập lĩnh vực y tế Các ĐVSN CL lĩnh vực y tế với quy mô hoạt động khác nhau nhƣng đều có một số đặc điểm chung nhất định nhƣ: Thứ nhất, các ĐVSN CL lĩnh vực y tế là các tổ chức do Nhà nƣớc thành lập và chịu sự kiểm tra, giám sát của Nhà nƣớc. Các ĐVSN CL lĩnh vực y tế do Nhà nƣớc thành lập, có con dấu, tài khoản riêng, chịu sự kiểm tra trực tiếp của cơ quan Nhà nƣớc thành lập ra mình và các cơ quan cấp trên nhằm đảm bảo thực hiện đúng chức năng, nhiệm vụ theo quyết định thành lập và các quy định của pháp luật hiện hành. Thứ hai, các ĐVSN CL lĩnh vực y tế là tổ chức hoạt động theo nguyên tắc cung cấp dịch vụ công chứ không vì mục tiêu lợi nhuận.
Các ĐVSN CL lĩnh vực y tế đƣợc Nhà nƣớc thành lập, hoạt động mục tiêu chủ yếu giúp Nhà nƣớc thực hiện vai trò của mình trong việc đem lại cho ngƣời dân những dịch vụ chăm sóc sức khỏe tốt nhất với chi phí hợp lý nhất, mang tính chất phúc lợi xã hội. Nhà nƣớc tổ chức duy trì và tài trợ cho các hoạt động của các ĐVSN CL nhằm mục đích cung cấp cho xã hội những sản phảm dịch vụ đặc biệt để hỗ trợ cho các ngành, các lĩnh vực kinh tế hoạt động bình thƣờng, nâng cao dân trí, bồi dƣỡng nhân tài, đảm bảo nguồn nhân lực, thúc đẩy hoạt động kinh tế phát triển và đạt hiệu quả cao hơn, bảo đảm và không ngừng nâng cao đời sống, sức khỏe, văn hóa, tinh thần của nhân dân. Vì vậy quá trình hoạt động của các ĐVSN CL chủ yếu là cung cấp dịch vụ công thực hiện chức năng và nhiệm vụ do Nhà nƣớc giao là chính chứ không nhằm mục đích lợi nhuận nhƣ các doanh nghiệp trong nền kinh tế.