Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu và cơ sở lý luận Chương 2: Phương pháp luận và thiết kế nghiên cứu Chương 3: Thực trạng cơ chế quản lý tài chính tại Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Trung ương Chương 4: Một số giải pháp nhằm hoàn thiện cơ chế quản lý tài chính tại Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Trung ương. 4 z CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CƠ CHẾ QUẢN LÝ TÀI CHÍNH ĐỐI VỚI CÁC ĐƠN VỊ SỰ NGHIỆP CÓ THU 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu Hiện nay, đã có nhiều tác giả với nhiều công trình nghiên cứu, phân tích về cơ chế quản lý tài chính tại các đơn vị sự nghiệp nói chung và các bệnh viện nói riêng. Qua đó, đưa ra một số giải pháp cụ thể nhằm hoàn thiện, nâng cao hiệu quả công tác quản lý tài chính tại đơn vị.
Tuy nhiên, ở mỗi bệnh viện khác nhau thì công tác quản lý tài chính cũng khác nhau. Trên thực tế, ở mỗi thời điểm khác nhau, tùy vào địa bàn hoạt động, điều kiện môi trường, các yếu tố văn hóa, xã hội… nên ở mỗi bệnh viện sẽ có nhiều điểm khác nhau. Do đó, đặt ra cho bản thân mỗi bệnh viện cần có những giải pháp của riêng mình. Chính vì lẽ đó, mặc dù đã có nhiều tác giả đã từng làm về đề tài này, nhưng học viên vẫn lựa chọn thực hiện đề tài này nhằm bổ sung thêm những thay đổi mới để có thể áp dụng vào thực tế nhằm góp phần nâng cao hiệu quả công tác quản lý tài chính tại Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Trung ương.
Trong quá trình tìm hiểu, chọn lọc, tôi đã sử dụng và tham khảo một số nội dung trong các công trình nghiên cứu có liên quan nhiều, cụ thể như sau: *Đề tài: “Hoàn thiện cơ chế quản lý tài chính tại một số bệnh viện trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa” luận văn thạc sỹ của tác giả Lý Đình Sinh. Trong luận văn này, tác giả đã trình bày được những luận điểm lý thuyết cơ bản và khá chi tiết về cơ chế quản lý tài chính đối với các ĐVSN. Qua đó, làm tiền đề cho việc phân tích thực trạng cơ chế quản lý tài chính tại một số bệnh viện trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa. 5 z Cụ thể, trong luận văn tác giả đã xem xét, đánh giá công tác quản lý tài chính của một số bệnh viện trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa trong giai đoạn 2009 - 2011, bằng cách sử dụng các phương pháp cơ bản như: Phương pháp duy vật biện chứng kết hợp với nghiên cứu tài liệu, thu thập thông tin, thống kê, phân tích, tổng hợp, đối chiếu so sánh trên cơ sở phân tích tình hình thực tế hoạt động tài chính của các bệnh viện công lập trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa.
Qua đó, chỉ ra những kết quả đạt được, những tồn tại và nguyên nhân của những tồn tại. Trên cơ sở đó, đề xuất những giải pháp nhằm hoàn thiện cơ chế quản lý tài chính đối với một số bệnh viện công lập như sau: - Đa dạng hóa nguồn lực tài chính - Tiết kiệm chi thông qua các biện pháp: Xây dựng hệ thống định mức, tiêu chuẩn chế độ chi tiêu; Tổ chức bộ máy gọn nhẹ, hiệu quả; Sử dụng dịch vụ thuê ngoài - Nâng cao hiệu quả quản lý, sử dụng tài sản - Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát, kiểm toán nội bộ như: Kiểm soát quá trình chi tiêu ngân sách; Chấp hành kỷ luật tài chính; Xây dựng bộ máy kiểm toán nội bộ trong các bệnh viện công lập. - Nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ quản lý, cán bộ làm công tác tài chính kế toán ở đơn vị. *Đề tài: “Quản lý tài chính tại Bệnh viện tỉnh Hà Tĩnh” luận văn thạc sỹ của tác giả Phạm Văn Long.
Luận văn đã khái quát được những vấn đề lý luận liên quan đến quản lý tài chính bệnh viện. Luận văn sử dụng các phương pháp cơ bản như: Phương pháp so sánh, phương pháp thống kê, phương pháp phân tích hệ thống, phân tích tổng hợp và so sánh mô tả, phân tích, đánh giá thực trạng công tác quản lý tài chính tại 6 z Bệnh viện tỉnh Hà Tĩnh. Trên cơ sở đó, luận văn cũng đã đưa ra một số giải pháp nhằm hoàn thiện quản lý tài chính tại bệnh viện; -Tăng cường nguồn NSNN: Đây là nguồn kinh phí chủ đạo và tương đối ổn định. Bệnh viện cần phát huy thế mạnh đơn vị dự toán cấp II trên cơ sở tiêu chí phát triển của Bệnh viện và chủ trương đầu tư trọng điểm của Nhà nước.
-Tăng cường huy động sự đóng góp của nhân dân: Đóng góp của nhân dận thể hiện dưới hình thức viện phí và BHYT. Đây là nguồn chủ yếu bổ sung kinh phí cho hoạt động chuyên môn của Bệnh viện. Vấn đề đặt ra là phải thu đúng, thu đủ nhằm tăng nguồn thu này. -Mở rộng phạm vi thực hiện hoặc tham gia thực hiện các dự án đầu tư trong và ngoài nước: Bệnh viện cần xây dựng kế hoạch dài hạn và có bước đi đúng đắn cho sự phát triển của quan hệ hợp tác Quốc tế trong nghiên cứu khoa học, xây dựng cơ bản, đào tạo nhân lực… -Phát huy nội lực của Bệnh viện: Cần có chế độ đãi ngộ hợp lý, đảm bảo sự hài lòng của nhân viên, tránh chảy máu “chất xám”; Khai thác, sử dụng có hiệu quả hệ thống máy móc, thiết bị.
-Xây dựng bệnh viện hướng về “khách hàng”; -Xây dựng hệ thống định mức, tiêu chuẩn chế độ chi tiêu nội bộ hợp lý: Mỗi ngân sách chi của Bệnh viện cần có tiêu chuẩn định mức hợp lý nhằm đảm bảo tính hiệu quả, tránh lãng phí. -Thực hiện khoán quản tại một số khoa phòng trong Bệnh viện -Tăng cường cơ sở vật chất, đưa tiến bộ tin học ứng dụng vào công tác quản lý tài chính -Xây dựng đội ngũ cán bộ tài chính kế toán chuyên trách có tinh thần trách nhiệm, có nghiệp vụ cao. 7 z *Đề tài: “Nâng cao tự chủ tài chính tại Bệnh viện nhi Trung ương”, luận văn thạc sỹ của tác giả Trần Minh Nghĩa. Trong luận văn này, tác giả đã trình bày được những luận điểm lý thuyết cơ bản và khá chi tiết về ĐVSN công lập và cơ chế tự chủ tài chính đối với các ĐVSN y tế công lập như: Khái niệm, đặc điểm, vai trò của các ĐVSN y tế công lập; Khái niệm, mục tiêu, nguyên tắc và nội dung cơ chế tự chủ tài chính ĐVSN.
Luận văn sử dụng phương pháp luận chủ nghĩa duy vật biện chứng và duy vật lịch sử, các phương pháp cụ thể sử dụng: thống kê, so sánh, phân tích, tổng hợp… để xem xét, đánh giá cơ chế tự chủ tài chính tại Bệnh viện nhi Trung ương trong giai đoạn 2011-2013. Qua đó, chỉ ra những kết quả đạt được, những hạn chế và nguyên nhân của những hạn chế. Trên cơ sở đó, đề xuất những giải pháp nhằm hoàn thiện cơ chế quản lý tài chính đối với một số bệnh viện công lập như sau: - Giải pháp nâng cao tự chủ trong việc huy động nguồn thu: + Giải pháp tăng nguồn thu sự nghiệp: Nâng cao chất lượng khám chữa bệnh, tăng thu sự nghiệp bảo hiểm y tế +Tăng cường huy động các nguồn lực tài chính từ viện trợ, tài trợ, quà biếu, quà tặng, cho theo quy định của pháp luật và nguồn vốn khác: Bệnh viện cần quan tâm và có những cơ chế thích đáng để khuyến khích động viên, tìm kiếm, kêu gọi, khai thác những nguồn thu này. + Tăng cường huy động các nguồn vốn nước ngoài : Xây dựng các dự án một cách có khả thi trình cấp có thẩm quyền phê duyệt nhằm kêu gọi vốn đầu tư nước ngoài, đồng thời quản lý có hiệu quả, tránh thất thoát, lãng phí; Tìm kiếm và triển khai các chương trình hợp tác với các bệnh viện lớn ở các nước, các tổ chức Quốc tế; Xây dựng các phương án vay vốn hợp lý.
- Giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý, sử dụng các nguồn tài chính: 8 z + Xây dựng thực hiện tốt quy trình cung ứng dịch vụ khám chữa bệnh + Tiếp tục thực hiện tốt cũng như nghiên cứu bổ sung quy chế chi tiêu nội bộ đã được xây dựng + Kiểm soát chặt chẽ các khoản chi: Rà soát chặt chẽ việc mua sắm tài sản, kiên quyết hạn chế mua sắm tài sản đắt tiền, không thiết yếu; Kiểm soát chặt chẽ các đoàn đi công tác; Tăng cường quản lý chi hội thảo, hội nghị; Quản lý sử dụng kinh phí theo đúng dự toán được duyệt; Hoàn thiện công tác kiểm tra, giám sát nội bộ - Các giải pháp khác như: Tiếp tục nâng cao nhận thức của Thủ trưởng và toàn thể cán bộ công nhân viên về cơ chế tự chủ, tự chịu trách nhiệm về tài chính; Tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện các tiêu chí về đánh giá cán bộ. *Đề tài: “Tự chủ tài chính ở Bệnh viện Nông nghiệp – Bộ nông nghiệp và Phát triển nông thôn”, luận văn thạc sỹ của tác giả Trần Minh Nghĩa. Trong luận văn này, tác giả đã hệ thống hóa và làm rõ được một số vấn đề lý luận về tự chủ tài chính đơn vị sự nghiệp công lập; Luận văn sử dụng phương pháp luận nghiên cứu truyền thống để xem xét, đánh giá tự chủ tài chính tại Bệnh viện Nông nghiệp trong giai đoạn 2011-2013. Qua đó, chỉ ra những kết quả đạt được, những hạn chế và nguyên nhân của những hạn chế.
Trên cơ sở đó, đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện tự chủ tài chính đơn vị sự nghiệp công áp dụng đối với Bệnh viện Nông nghiệp, gồm: Khai thác nguồn thu cho bệnh viện (Mở rộng quy mô hoạt động của bệnh viện; Đa dạng hóa các loại hình khám chữa bệnh tương ứng với các mức viện phí phù hợp; Hoàn hiện chu trình quản lý; Tăng cường mở rộng hợp tác Quốc tế); Đối với Bệnh viện (Hoàn thiện công tác quản lý các nguồn tài chính; Hoàn thiện công tác sử dụng các nguồn tài chính; Nâng cao nhận thức và công tác chỉ đạo điều hành chuyển đổi quản lý tài chính; Tăng cường quản lý và giám sát quá trình thực hiện tự chủ tài chính trong Bệnh viện; Hoàn 9 z thiện bộ máy tổ chức và kiện toàn đội ngũ cán bộ tài chính kế toán; Hoàn thiện quy chế chi tiêu nội bộ); Đối với Nhà nước (Hoàn thiện môi trường pháp lý; Tăng cường đầu tư của Nhà nước; Tăng quyền tự chủ trong việc quyết định thu, chi); Quản lý và sử dụng tài sản (Sử dụng hiệu quả tài sản hiện có; Tăng cường nâng cấp và quản lý tài sản).