Quản Lý Tài Chính Các Trường Đại Học Công Lập Tại Việt Nam

Khám phá cách quản lý tài chính hiệu quả tại các trường công lập Việt Nam, từ ngân sách đến chi tiêu, đảm bảo sự phát triển bền vững.

• Tác giả: Vũ Thị Thanh Thủy
• Người hướng dẫn: PGS.TS Vũ Duy Hào
• Trường học: Đại học Kinh tế quốc dân
• Chuyên ngành: Quản lý tài chính
• Đề tài: Quản Lý Tài Chính Các Trường Đại Học Công Lập Tại Việt Nam: Thực Trạng và Giải Pháp
• Loại tài liệu: luận án
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng Quan Quản Lý Tài Chính Đại Học Công Lập Khái Niệm

Quản lý tài chính trong các trường đại học công lập là một lĩnh vực phức tạp, đòi hỏi sự hiểu biết sâu sắc về cả lý thuyết tài chính và thực tiễn giáo dục. Nó không chỉ đơn thuần là việc quản lý thu chi, mà còn liên quan đến việc sử dụng hiệu quả các nguồn lực để đạt được các mục tiêu chiến lược của trường. Quản lý tài chính hiệu quả sẽ tạo điều kiện cho các trường nâng cao chất lượng đào tạo, nghiên cứu khoa học và phục vụ cộng đồng. Theo nghiên cứu của Vũ Thị Thanh Thủy (2012), quản lý tài chính tốt là yếu tố then chốt để trường đại học thực hiện nhiệm vụ của mình một cách hiệu quả. Một hệ thống quản lý tài chính minh bạch và trách nhiệm giải trình cao là nền tảng cho sự phát triển bền vững của các trường đại học công lập. Việc không ngừng cải thiện công tác quản lý tài chính sẽ giúp các trường chủ động hơn trong việc đối phó với những thách thức và nắm bắt các cơ hội trong bối cảnh giáo dục đại học ngày càng cạnh tranh.

1.1. Giáo Dục Đại Học Định Nghĩa Đặc Điểm Và Vai Trò

Giáo dục đại học, theo nghĩa rộng, là bậc học cao nhất trong hệ thống giáo dục quốc dân, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho xã hội. Đặc trưng của giáo dục đại học bao gồm tính chuyên sâu, tính nghiên cứu và tính ứng dụng thực tiễn. Các trường đại học công lập đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp nguồn nhân lực này, đặc biệt là trong các lĩnh vực khoa học cơ bản, kỹ thuật công nghệ và sư phạm. Giáo dục đại học không chỉ trang bị kiến thức chuyên môn mà còn rèn luyện kỹ năng tư duy phản biện, giải quyết vấn đề và làm việc nhóm. Vai trò của các trường đại học công lập còn thể hiện ở việc thực hiện các nghiên cứu khoa học có giá trị, đóng góp vào sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. Sự phát triển của giáo dục đại học gắn liền với sự phát triển của quốc gia. (Trích từ Luận án Vũ Thị Thanh Thủy, 2012)

1.2. Quản Lý Tài Chính Đại Học Khái Niệm Đặc Điểm Thiết Yếu

Quản lý tài chính trong các trường đại học công lập bao gồm việc lập kế hoạch, tổ chức, điều hành và kiểm soát các hoạt động tài chính của trường. Nó bao gồm quản lý các nguồn thu (ngân sách nhà nước, học phí, nguồn thu từ hoạt động khoa học công nghệ), quản lý các khoản chi (chi thường xuyên, chi đầu tư phát triển) và quản lý tài sản của trường. Đặc điểm của quản lý tài chính trong các trường đại học công lập là tính phức tạp, do có nhiều nguồn thu và khoản chi khác nhau, cũng như sự ràng buộc bởi các quy định của nhà nước. Sự cần thiết của quản lý tài chính hiệu quả xuất phát từ yêu cầu sử dụng nguồn lực một cách tiết kiệm và hiệu quả nhất, nhằm nâng cao chất lượng đào tạo và nghiên cứu khoa học, đáp ứng nhu cầu của xã hội. (Trích từ Luận án Vũ Thị Thanh Thủy, 2012)

II. Thực Trạng Quản Lý Thu Chi Trường Đại Học Công Lập Phân Tích

Thực trạng quản lý thu chi tại các trường đại học công lập hiện nay còn nhiều bất cập. Một trong những vấn đề lớn là sự phụ thuộc vào nguồn ngân sách nhà nước, khiến các trường ít chủ động trong việc tìm kiếm các nguồn thu khác. Việc quản lý học phí cũng còn nhiều hạn chế, chưa có sự linh hoạt để điều chỉnh theo chất lượng đào tạo và điều kiện kinh tế - xã hội. Bên cạnh đó, việc quản lý chi còn thiếu minh bạch, chưa có sự kiểm soát chặt chẽ, dẫn đến lãng phí và thất thoát. Thực trạng quản lý tài chính này ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng đào tạo và nghiên cứu khoa học của các trường. Theo Vũ Thị Thanh Thủy (2012), cần có những giải pháp đồng bộ để khắc phục những hạn chế này, tạo điều kiện cho các trường đại học công lập phát triển bền vững.

2.1. Quản Lý Thu Đại Học Ngân Sách Học Phí Nguồn Khác

Nguồn thu của các trường đại học công lập chủ yếu đến từ ngân sách nhà nước, học phí và các nguồn thu khác (từ hoạt động khoa học công nghệ, dịch vụ). Ngân sách nhà nước đóng vai trò quan trọng, nhưng đang có xu hướng giảm dần, đòi hỏi các trường phải chủ động tìm kiếm các nguồn thu khác. Việc quản lý học phí cần đảm bảo công bằng, minh bạch và phù hợp với điều kiện kinh tế của sinh viên. Các nguồn thu khác có tiềm năng lớn, nhưng chưa được khai thác hiệu quả. Quản lý thu hiệu quả đòi hỏi sự đa dạng hóa nguồn thu, tăng cường tính chủ động và linh hoạt của các trường. Theo luận án Vũ Thị Thanh Thủy, năm 2005-2010 nguồn tài chính cho giáo dục chủ yếu đến từ Ngân sách Nhà nước.

2.2. Quản Lý Chi Đại Học Thường Xuyên Đầu Tư Nghiên Cứu

Các khoản chi của các trường đại học công lập bao gồm chi thường xuyên (lương, hoạt động chuyên môn), chi đầu tư phát triển (xây dựng cơ sở vật chất, mua sắm trang thiết bị) và chi cho nghiên cứu khoa học. Việc quản lý chi cần đảm bảo tiết kiệm, hiệu quả và đúng mục đích. Chi thường xuyên cần được kiểm soát chặt chẽ để tránh lãng phí. Chi đầu tư phát triển cần được ưu tiên cho các dự án có tính chiến lược, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo. Chi cho nghiên cứu khoa học cần được khuyến khích để thúc đẩy sự phát triển của tri thức. Quản lý chi hiệu quả là yếu tố quan trọng để nâng cao hiệu quả hoạt động của các trường đại học.

2.3. Quản Lý Tài Sản Thực Trạng Sử Dụng Và Bảo Trì

Việc quản lý tài sản công (đất đai, cơ sở vật chất, trang thiết bị) tại các trường đại học công lập hiện còn nhiều bất cập. Nhiều trường chưa có quy hoạch sử dụng đất đai hiệu quả, dẫn đến lãng phí nguồn lực. Cơ sở vật chất xuống cấp, chưa được bảo trì thường xuyên. Trang thiết bị lạc hậu, chưa đáp ứng yêu cầu đào tạo và nghiên cứu. Quản lý tài sản hiệu quả đòi hỏi sự minh bạch, trách nhiệm giải trình và sự tham gia của tất cả các bên liên quan. Theo bảng thống kê cơ sở giáo dục trên toàn quốc so với tổng số dân (luận án Vũ Thị Thanh Thủy), tài sản vẫn còn hạn chế.

III. Giải Pháp Tăng Tự Chủ Tài Chính Đại Học Hiệu Quả Nhất

Để nâng cao hiệu quả quản lý tài chính, các trường đại học công lập cần tăng cường tự chủ tài chính. Điều này đòi hỏi sự thay đổi về cơ chế quản lý, từ việc nhà nước bao cấp sang việc các trường chủ động tìm kiếm các nguồn thu và tự quyết định các khoản chi. Giải pháp tăng tự chủ tài chính cần đi kèm với việc tăng cường trách nhiệm giải trình và minh bạch hóa thông tin. Các trường cần xây dựng hệ thống kiểm soát nội bộ hiệu quả để đảm bảo việc sử dụng nguồn lực một cách tiết kiệm và hiệu quả nhất. Tự chủ tài chính là động lực để các trường nâng cao chất lượng đào tạo, nghiên cứu khoa học và phục vụ cộng đồng.

3.1. Đa Dạng Hóa Nguồn Thu Học Phí Hợp Tác Nghiên Cứu

Một trong những giải pháp quan trọng để tăng tự chủ tài chính là đa dạng hóa nguồn thu. Các trường cần khai thác tối đa các nguồn thu từ học phí, hợp tác với doanh nghiệp, nghiên cứu khoa học và chuyển giao công nghệ. Học phí cần được điều chỉnh linh hoạt theo chất lượng đào tạo và điều kiện kinh tế của sinh viên. Hợp tác với doanh nghiệp giúp các trường có thêm nguồn thu từ các dự án nghiên cứu ứng dụng và đào tạo theo nhu cầu của doanh nghiệp. Nghiên cứu khoa học và chuyển giao công nghệ tạo ra các sản phẩm có giá trị thương mại, mang lại nguồn thu lớn cho các trường.

3.2. Quản Lý Chi Tiết Kiệm Ưu Tiên Đào Tạo Nghiên Cứu

Bên cạnh việc tăng cường nguồn thu, các trường cần quản lý chi tiết kiệm và hiệu quả. Cần ưu tiên các khoản chi cho đào tạo, nghiên cứu khoa học và nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên. Các khoản chi hành chính cần được cắt giảm tối đa để tiết kiệm nguồn lực. Cần xây dựng quy chế chi tiêu rõ ràng, minh bạch và có sự kiểm soát chặt chẽ. Việc sử dụng công nghệ thông tin trong quản lý tài chính sẽ giúp các trường tiết kiệm thời gian và chi phí.

3.3. Nâng Cao Chất Lượng Đào Tạo Thu Hút Sinh Viên Doanh Nghiệp

Nâng cao chất lượng đào tạo là yếu tố then chốt để thu hút sinh viên và doanh nghiệp, từ đó tăng nguồn thu cho các trường. Cần đổi mới chương trình đào tạo theo hướng tiếp cận năng lực, tăng cường tính thực tiễn và gắn kết với nhu cầu của thị trường lao động. Cần đầu tư vào cơ sở vật chất, trang thiết bị hiện đại để phục vụ công tác giảng dạy và nghiên cứu. Cần xây dựng đội ngũ giảng viên giỏi, có trình độ chuyên môn cao và tâm huyết với nghề. Nâng cao chất lượng đào tạo là con đường bền vững để các trường đại học công lập phát triển.

IV. Ứng Dụng Chỉ Số Đánh Giá Quản Lý Tài Chính Hướng Dẫn Chi Tiết

Để đánh giá hiệu quả quản lý tài chính của các trường đại học công lập, cần xây dựng hệ thống chỉ số đánh giá phù hợp. Các chỉ số này cần phản ánh đầy đủ các khía cạnh của quản lý tài chính, từ nguồn thu, các khoản chi đến hiệu quả sử dụng tài sản. Chỉ số đánh giá cần được xây dựng dựa trên các tiêu chuẩn quốc tế và phù hợp với điều kiện thực tế của Việt Nam. Việc ứng dụng chỉ số đánh giá sẽ giúp các trường xác định được điểm mạnh, điểm yếu trong quản lý tài chính và có những điều chỉnh phù hợp.

4.1. Chỉ Số Về Nguồn Thu Tỷ Lệ Ngân Sách Học Phí Khác

Các chỉ số về nguồn thu cần phản ánh tỷ lệ ngân sách nhà nước, học phí và các nguồn thu khác trong tổng nguồn thu của trường. Chỉ số này giúp đánh giá mức độ tự chủ tài chính của trường. Tỷ lệ ngân sách nhà nước càng thấp, mức độ tự chủ tài chính càng cao. Tỷ lệ học phí và các nguồn thu khác càng cao, khả năng tự chủ của trường càng lớn. Cần có sự phân tích chi tiết về từng nguồn thu để có cái nhìn tổng quan về tình hình tài chính của trường.

4.2. Chỉ Số Về Quản Lý Chi Tiết Kiệm Hiệu Quả Ưu Tiên

Các chỉ số về quản lý chi cần phản ánh mức độ tiết kiệm, hiệu quả và ưu tiên trong các khoản chi của trường. Cần có chỉ số về tỷ lệ chi cho đào tạo, nghiên cứu khoa học so với tổng chi. Cần có chỉ số về hiệu quả sử dụng nguồn lực trong các hoạt động đào tạo, nghiên cứu. Cần có chỉ số về mức độ tiết kiệm trong các khoản chi hành chính. Các chỉ số này giúp đánh giá hiệu quả quản lý chi của trường.

4.3. Chỉ Số Về Tài Sản Hiệu Suất Sử Dụng Bảo Trì Đầu Tư

Các chỉ số về tài sản cần phản ánh hiệu suất sử dụng, mức độ bảo trì và đầu tư vào tài sản của trường. Cần có chỉ số về hiệu suất sử dụng đất đai, cơ sở vật chất. Cần có chỉ số về mức độ bảo trì, sửa chữa tài sản. Cần có chỉ số về tỷ lệ đầu tư vào tài sản mới so với tổng tài sản. Các chỉ số này giúp đánh giá hiệu quả quản lý tài sản của trường.

V. Kết Luận Quản Lý Tài Chính Đại Học Công Lập Tương Lai

Quản lý tài chính hiệu quả là yếu tố then chốt để các trường đại học công lập phát triển bền vững. Việc tăng cường tự chủ tài chính, đa dạng hóa nguồn thu, quản lý chi tiết kiệm và ứng dụng chỉ số đánh giá là những giải pháp quan trọng. Trong tương lai, cần tiếp tục nghiên cứu và hoàn thiện các giải pháp quản lý tài chính phù hợp với điều kiện thực tế của Việt Nam. Sự phát triển của quản lý tài chính sẽ góp phần nâng cao chất lượng đào tạo, nghiên cứu khoa học và phục vụ cộng đồng, đưa các trường đại học công lập Việt Nam vươn tầm quốc tế.

5.1. Kiến Nghị Nghiên Cứu Tiếp Theo Hướng Đi Mới

Các nghiên cứu tiếp theo có thể tập trung vào các vấn đề như: xây dựng mô hình quản lý tài chính phù hợp với từng loại hình trường đại học công lập, đánh giá tác động của tự chủ tài chính đến chất lượng đào tạo và nghiên cứu khoa học, xây dựng hệ thống kiểm soát nội bộ hiệu quả cho các trường đại học công lập, nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế về quản lý tài chính đại học và áp dụng vào Việt Nam.

5.2. Tầm Quan Trọng Của Quản Lý Tài Chính Với Phát Triển GDĐH

Quản lý tài chính đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển của giáo dục đại học. Nó đảm bảo rằng các nguồn lực tài chính được sử dụng hiệu quả để đạt được các mục tiêu giáo dục và nghiên cứu. Quản lý tài chính tốt cũng giúp các trường đại học tạo ra một môi trường học tập và làm việc tốt cho sinh viên và giảng viên.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ QUẢN LÝ TÀI CHÍNH CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG LẬP 1. Trường đại học công lập với hệ thống giáo dục đại học 1. Khái quát về giáo dục Đại học 1. Khái niệm giáo dục Đại học Loài người đang chuyển dần từ một nền văn minh máy móc, hóa chất, dầu lửa sang nền văn minh sinh học và thông tin.

Nền kinh tế thế giới bước vào nền kinh tế gọi là nền kinh tế tri thức. Một nền kinh tế vừa tạo ra những thách thức, những cơ hội mới, vừa tạo ra những khả năng để vượt lên thách thức, nguy cơ đó. Vì thế chạy đua để phát triển kinh tế là một vấn đề sống còn đối với bất cứ một quốc gia nào. Xu thế khu vực hóa, toàn cầu hóa đã và đang diễn ra với quy mô ngày càng rộng, tốc độ phát triển ngày càng tăng do lực lượng sản xuất thế giới ngày càng xã hội hóa và quốc tế hóa.

Nền kinh tế thế giới phát triển như một chỉnh thể trong đó mỗi quốc gia là một bộ phận có quan hệ chặt chẽ. Từ đó làm cho mỗi quốc gia phải phụ thuộc lẫn nhau về vốn, kỹ thuật, công nghệ, nguyên liệu và thị trường. Do đó, ngày nay bất cứ một quốc gia nào dù lớn mạnh và giàu có đến đâu cũng không thể tự mình giải quyết được những nhu cầu của nền kinh tế – xã hội. Bất cứ một quốc gia nào muốn “bế quan tỏa cảng”, tách biệt ra khỏi nền kinh tế thế giới đều coi như một hành động tự sát.

Hệ thống giáo dục và đào tạo của các nước nói chung và của Việt Nam không nằm ngoài xu thế đó. Một câu hỏi đặt ra làm thế nào để đổi mới chất lượng giáo dục và đào tạo Việt Nam khi chưa quá muộn, khi chưa có sự ồ ạt của đào tạo quốc tế vào Việt Nam. Tri thức ngày càng được đánh giá cao trong mọi lĩnh vực. Sự ra đời của những sản phẩm mang tính giáo dục cao chỉ có trong các trường đào tạo.

Ngày nay, nói đến giáo dục mọi người đều dễ dàng đi đến một nhất trí cao đó chính là lĩnh vực phải ưu tiên hàng đầu. Lịch sử đã cho thấy giáo dục đã xuyên suốt quá trình phát triển của xã hội; từ chế độ công xã nguyên thuỷ, trải qua chế độ nô lệ, chế độ phong kiến đến chế độ tư bản chủ nghĩa và chế độ XHCN. Những hiểu biết và kinh nghiệm của con người đó chính là tri thức. Sự truyền bá cho nhau những hiểu biết và kinh nghiệm của con người đó chính là giáo dục.

Chế độ công xã nguyên thuỷ tan rã và xã hội phát triển sang thời kỳ chế độ nô lệ, chế độ phong kiến, chế độ tư bản chủ nghĩa và chế độ XHCN; theo đó giáo dục có trường lớp cũng xuất hiện và càng phát triển để thực hiện việc dạy và học nhằm phổ biến, truyền bá tri thức cho người học. Giáo dục có trường lớp có tính tổ chức cao, tri thức truyền bá cho người học có tính hệ thống và nhằm mục đích đã được định trước. 2 Cùng với sự phát triển của xã hội, thông qua cuộc sống lao động sáng tạo và khám phá tự nhiên - xã hội, kho tri thức của nhân loại ngày càng phát triển và tích luỹ thành một khối lượng khổng lồ; điều đó khẳng định sự tồn tại và phát triển tất yếu của giáo dục trong đời sống kinh tế - xã hội. Như vậy: “Giáo dục là hiện tượng xã hội đặc trưng của xã hội loài người.

Giáo dục nảy sinh cùng với xã hội loài người, trở thành một chức năng sinh hoạt không thể thiếu được và không bao giờ mất đi ở mọi giai đoạn phát triển của xã hội” [51] Theo nghĩa rộng, giáo dục được hiểu là sự truyền bá và lĩnh hội tri thức để hình thành, phát triển phẩm chất và năng lực của con người. Theo nghĩa hẹp gắn với hệ thống giáo dục quốc dân, giáo dục là quá trình đào tạo con người một cách có mục đích và có kế hoạch, thông qua việc tổ chức việc truyền thụ và lĩnh hội có hệ thống tri thức của xã hội loài người; nhằm giúp con người phát triển toàn diện, có lý tưởng, đạo đức, tri thức, sức khoẻ, thẩm mỹ, nghề nghiệp và hình thành, bồi dưỡng nhân cách, phẩm chất, năng lực của công dân. Từ hai quan niệm trên về giáo dục cho thấy rõ bản chất hoạt động và mục tiêu của giáo dục. Bản chất hoạt động của giáo dục là truyền đạt và lĩnh hội tri thức.

Sự truyền đạt và lĩnh hội đó có tác động qua lại lẫn nhau để người học chủ động lựa chọn, lĩnh hội, sáng tạo và phát triển tri thức mới đóng góp vào kho tàng tri thức của nhân loại. Mục tiêu của giáo dục là hình thành và phát triển phẩm chất, năng lực “giá trị” của con người nhằm phục vụ yêu cầu phát triển KTXH. Phẩm chất của con người là phẩm chất đạo đức, niềm tin, lập trường, tư tưởng và thái độ… của họ trong cuộc sống xã hội. Năng lực của con người là tri thức, chuyên môn, kỹ năng, kỹ xảo mà mỗi con người tích luỹ được và khả năng vận dụng chúng vào thực tiễn cuộc sống KTXH.

Giáo dục phẩm chất và năng lực của con người là hai mặt có quan hệ biện chứng với nhau tạo nên giá trị của mỗi con người trong mối quan hệ tổng hoà với xã hội, làm cho con người phát triển toàn diện trở thành người vừa có “đức” vừa có “tài”; từ đó có những đóng góp tích cực cho sự phát triển của xã hội. Mục tiêu giáo dục của mỗi quốc gia tuỳ thuộc vào chế độ chính trị và quan điểm phát triển giáo dục của quốc gia đó, bởi vì “Giáo dục biến đổi theo các giai đoạn phát triển của xã hội, theo chế độ chính trị - kinh tế của xã hội” [51]. Mục tiêu của giáo dục ở nước ta trong giai đoạn hiện nay là: “Đào tạo con người Việt Nam phát triển toàn diện, có đạo đức, tri thức, sức khoẻ, thẩm mỹ và nghề nghiệp, trung thành với lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; hình thành và bồi dưỡng nhân cách, phẩm chất và năng lực của công dân, đáp ứng yêu cầu xây dựng và bảo vệ Tổ quốc ”[ 60]. Giáo dục theo nghĩa rộng cho thấy ở đâu có sự truyền đạt và lĩnh hội tri thức, sự tác động 3 qua lại để hình thành phẩm chất và năng lực của con người thì ở đó có giáo dục.

Như vậy, giáo dục có thể được tiến hành ở nhà trường và các CSGD khác thuộc hệ thống giáo dục quốc dân hoặc có thể thực hiện được ở gia đình, tổ chức đoàn thể, tổ chức xã hội, cộng đồng dân cư và theo nguyên lý “Giáo dục nhà trường kết hợp với giáo dục gia đình và giáo dục xã hội”. Giáo dục là một dạng quan trọng nhất của sự phát triển tiềm năng con người theo những khía cạnh khác [20]. Giáo dục với khái niệm rộng hơn gần giống như nghĩa “nghiên cứu”. Theo giáo sư Malcolm Gillis – Hiệu trưởng trường đại học Rice, Hoa Kỳ cho rằng có 3 loại nghiên cứu chính thức là có 3 loại giáo dục: - Giáo dục chính quy (Formal Education) là tất cả các quá trình giáo dục được thực hiện tại nhà trường và thường gồm những người học còn trẻ chưa phải lao động kiếm sống.

- Giáo dục không chính quy (Nonformal Education) có thể được coi là là những quá trình giáo dục có tổ chức, được tiến hành bên ngoài các trường học. Những người tham gia là những người lớn. Các chương trình học thường xuyên ngắn gọn và tập trung trong diện hẹp hơn so với giáo dục chính quy. Giáo dục không chính quy có thể liên quan tới cách dạy kỹ năng, bồi dưỡng nghiệp vụ hoặc các đối tượng khác như xoá mù chữ.

- Giáo dục không chính thức (Informal Education) là quá trình học tập, nghiên cứu được tiến hành bên ngoài của bất kỳ một cơ cấu tổ chức nào hoặc một chương trình nào đó. Người học có thể tự nghiên cứu ở nhà, trong khi làm việc và trong quá trình giao tiếp xã hội [21]. Giáo dục theo nghĩa hẹp muốn nói đến hoạt động giáo dục được tiến hành ở nhà trường và các cơ sở giáo dục khác thuộc hệ thống giáo dục quốc dân, nơi hoạt động giáo dục được tổ chức một cách chặt chẽ và chịu sự quản lý thống nhất của Nhà nước về mục tiêu, chương trình, nội dung, văn bằng, chứng chỉ… Luật giáo dục 2005 của Việt Nam ghi rõ: “Nhà nước thống nhất quản lý hệ thống giáo dục quốc dân về mục tiêu, chương trình, nội dung, văn bằng, chứng chỉ; tập trung quản lý chất lượng giáo dục, thực hiên phân công, phân cấp quản lý giáo dục” [60]. Cùng với khái niệm giáo dục, người ta còn nói tới khái niệm đào tạo.

Thực chất quan niệm này chia hệ thống giáo dục quốc dân thành hai khối là khối giáo dục và khối đào tạo hay sự nghiệp giáo dục và sự nghiệp đào tạo. Giáo dục nhằm trang bị cho người học vốn kiến thức phổ thông cơ bản nhất về tự nhiên, xã hội, sức khoẻ, môi trường, khoa học, nghệ thuật, hướng nghiệp… để hình thành, phát triển phẩm chất và năng lực nội tại cá nhân. Từ đó, giúp người học có thể học tiếp tục lên những bậc học cao hơn mang tính chuyên môn và nghề nghiệp, tự học, học suốt đời, tham gia lao động sản xuất, chung sống với cộng đồng theo những chuẩn mực chung của xã hội và phù hợp với trình độ phát triển của xã hội. Đào tạo là quá trình phát 4 triển con người một cách có hệ thống các tri thức chủ yếu về chuyên môn, nghiệp vụ, nghề nghiệp, kỹ năng, kỹ xảo… nhằm giúp con người có vốn kiến thức, tự phát triển và vận dụng vốn kiến thức của bản thân để thực hiện những nghề nghiệp, nhiệm vụ chuyên môn nhất định.

Từ đó, quan niệm về đào tạo đại học ở Việt Nam hiện nay và các giai đoạn tiếp theo là các hoạt động học tập, đào tạo hoặc đào tạo, nghiên cứu do các cơ sở đại học tổ chức và thực hiện nhằm đảm bảo cung cấp cho người học một số tri thức, kỹ năng nghề nghiệp tương ứng với trình độ và theo đúng chương trình, thời gian do cơ quan Nhà nước có thẩm quyền đã quy định cho đào tạo ở bậc đại học. Luật giáo dục 2005 của Việt Nam quy định, các cấp học và trình độ đào tạo thuộc hệ thống giáo dục quốc dân ở Việt Nam hiện nay bao gồm: a. Giáo dục mầm non có nhà trẻ và mẫu giáo; b.