phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị, tài liệu tham khảo và phụ lục, luận văn dự kiến được trình bày theo 3 chương: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về quản lý quá trình dạy học theo tiếp cận đảm bảo chất lượng các trường THPT. Chƣơng 2: Thực trạng quản lý quá trình dạy học theo tiếp cận đảm bảo chất lượng tại trường THPT Mạc Đĩnh Chi - Hải Phòng. Chƣơng 3: Các nhóm giải pháp về quản lý quá trình dạy học theo tiếp cận đảm bảo chất lượng tại trường THPT Mạc Đĩnh Chi - Hải Phòng. 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chƣơng 1.
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ QUÁ TRÌNH DẠY HỌC THEO TIẾP CẬN ĐẢM BẢO CHẤT LƢỢNG CÁC TRƢỜNG THPT 1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề quản lý quá trình dạy học theo tiếp cận đảm bảo chất lƣợng 1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề về quản lý chất lƣợng 1. Các nghiên cứu về quản lý chất lượng trên thế giới.
Quản lí chất lượng (Quality Management) là một phương thức quản lí kinh doanh chiến lược nhằm gắn kết nhận thức về chất lượng cho tấ t cả thành viên tổ chức , xâm nhập, lan tỏa trong tất cả các qui trình tổ chức. Quản lí chất lượng đã được sử dụng rộng rãi trong sản xuất, giáo dục, bệnh viện, các ngành công nghiệp và dịch vụ, cũng như các chương trình nghiên cứu, triển khai, ứng dụng khoa học kĩ thuật, trong các lĩnh vực an ninh, quốc phòng. Quản lí chất lượng bắt nguồn vào đầu thập niên 1920 khi lí thuyết xác suất thống kê lần đầu tiên được áp dụng để kiể m định chất lượng sản phẩm. Cho đế n nay, người ta thường chia các giai đoa ̣n phát triể n của quản lí chất lượng thành ba giai đoa ̣n chin ́ h như sau: Kiể m tra chấ t lượ ng, Đảm bảo chấ t lượng và C ải tiến liên lục.
Nế u như Kiể m tra chấ t lươ ̣ng chủ yế u tập trung phát hiện và loại bỏ toàn bộ hay từng phần sản phẩm cuối cùng không đạt các chuẩn mực chất lượng , thì Đảm bảo chất lƣợng tập trung phòng ngừa sự xuất hiện những sản phẩm chất lượng thấp, còn Cải tiến liên tục chú trọng vào viê ̣c thường xuyên nâng cao chất lượng thông qua viê ̣c tất cả thành viên trong tổ chức đều thấm nhuần các giá trị văn hóa chất lượng cao và nâng cao vai trò tố i đa của ng ười trực tiế p làm ra sản phẩ m (Sallis E. Mô ̣t điề u cầ n lưu ý là trong các giai đoa ̣n phát triển đầu của quản lí chất lượng, viê ̣c áp du ̣ng lí thuyết thống kê toán học đóng một vai trò hế t sức quan trọng. Trong thập niên 1920, Shewhart W. phát triển ứng dụng các phương pháp thống kê toán học vào quản lí chất lượng.
Ông đã thực hiện các biểu đồ kiểm soát hiện đại đầu tiên và đã chứng minh rằng biến đổi trong quá trình sản xuất dẫn đến biến động trong chất lượng sản phẩm. Vì vậy, loại trừ các biến đổi trong quá trình sẽ dẫn đến một tiêu chuẩn tốt của sản phẩm cuối cùng. Tuy vâ ̣y phương pháp này không đươ ̣c phát triể n ma ̣nh ở Hoa Kì mà đươ ̣c “xuấ t khẩ u” qua Nhâ ̣t Bản.” [ 11] Khái niệm này đã được phát triển ma ̣nh tại Nhật Bản trong những năm 40 của thế kỉ trước do những nhà quản lí người Mi ̃ như W. Edwards Deming, Joseph Juran, Philip 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.
Feigenbaum và họ cũng được biết đến như những nhà lí luận hàng đầu về quản lí chất lượng. Trọng tâm được mở rộng từ chất lượng sản phẩm sang chất lượng của tất cả các vấn đề trong phạm vi một tổ chức được coi như sự khởi đầu của quản lí chất lượng tổng thể. Trong thập niên 40 của thế kỉ 20, các sản phẩm Nhật Bản đã bị nhìn nhận như đồ rẻ tiền, đồ bắt chước, kém chất lượng. Các nhà lãnh đạo công nghiệp Nhật Bản nhận thức được vấn đề này và đề ra mục tiêu sản xuất sản phẩm cải tiến, canh tân có chất lượng cao.
Họ mời một số chuyên gia hàng đầu về chất lượng như Deming, Juran, và Feigenbaum nhằm học hỏi cách làm để đạt được mục tiêu này. Feigenbaum trong cuốn sách “Kiểm soát chất lượng toàn diện” (Total Quality Control) viết năm 1987 đã đưa ra định nghĩa nổi tiếng về quản lí chất lượng tổng thể: “Quản lí chất lượng tổng thể là một hệ thống hữu hiệu nhằm hội nhập những nỗ lực về phát triển chất lượng, duy trì chất lượng và cải tiến chất lượng của nhiều tổ nhóm trong một tổ chức để có thể tiếp thị, áp dụng khoa học kĩ thuật, sản xuất và cung ứng dịch vụ nhằm thỏa mãn nhu cầu của khách hàng một cách tinh tế nhất”. gợi ý rằng có thể đạt được mục tiêu của họ trong năm năm; không nhiều người Nhật tin ông ta. Tuy nhiên, người Nhật làm theo đề nghị của ông.
Trong tác phẩm “Thoát khỏi cuộc khủng hoảng” (Out of the Crisis) xuất bản năm 1986, Deming tổng kết: “Trong tương lai sẽ có hai loại doanh nghiệp – các doanh nghiệp triển khai chất lượng tổng thể và các doanh nghiệp phải đóng cửa”. Trong những năm 1950, kiểm tra và quản lí chất lượng phát triển nhanh chóng và trở thành một chủ đề chính của quản lí Nhật Bản. Vào những năm 1970, thành công của quản lí chất lượng tổng thể trong các doanh nghiệp đã làm thay đổi cả nền kinh tế Nhật Bản và bao giờ cũng gắn liền hữu cơ với sự thành công của công nghiệp Nhật Bản. Thông qua quá trình triển khai quản lí chất lượng trong các doanh nghiệp, người Nhật phát triển các tư tưởng của quản lí chất lượng tổng thể và tạo nên một văn hóa cải tiến liên tục (tiếng Nhật gọi là Kaizen).
Trong cuốn “Quản lí chất lượng là gì?”, Matsushita Konosuke đã trình bày một cách sinh động về mô hình quản lí chất lượng “kiểu Nhật” – Kiểm soát chất lượng toàn công ty (Company Wide Quality Control – CWQC). Trong mô hình đó, “tinh thần đồng đội” được đề cao, mà Matsushita Konosuke ví đó như sự hợp lực của các thành viên trong các đội bóng đá để thực hiện chiến thuật bóng đá tổng lực. 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Tuy đươ ̣c coi là bắ t đầ u đươ ̣c đề câ ̣p đế n từ những năm 20 của thế kỉ trước, đươ ̣c phát triển vào những năm 40 và 50 nhưng maĩ đế n sau này người ta mới sử du ̣ng thuật ngữ quản lí chất lượng tổng thể. Có nhiề u người cho rằ ng quản lí chất lượng tổng thể ban đầ u đươ ̣c go ̣i là Kiể m tra chấ t lươ ̣ng tổng thể (nguyên bản tiế ng Anh là Total Quality Cotrol , viế t tắ t là TQC ).
Feigenbaum lầ n đầ u tiên dùng quản lí chất lượng tổng thể vào năm 1951 trong cuố n sách : Kiểm tra chất lượng: Nguyên tắc, Thực tiễn và Quản Trị. Thuật ngữ TQC đã tồn tại cùng với thuật ngữ Nhật Bản "Kiểm tra chất lượng toàn công ty" (Company Wide Quality Control - CWQC) mà Ishikawa sử dụng tại Hội nghị quốc tế đầu tiên về kiểm tra chất lượng tại Tokyo vào năm 1969. Sự khác biệt giữa hai thuật ngữ cũng không được rõ ràng.14-15] Một vài tác giả đã tổng kết và mô tả lịch sử nghiên cứu và phát triển của khoa học quản lí chất lượng trên thế giới qua các giai đoạn (Hình 1. Quá trình phát triển của khoa học quản lý chất lượng (Nguồn: Nguyễn Đức Chính, Quản lý chất lượng trong giáo dục, Nxb GDVN 2015) 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Từ khi cuộc cách mạng công nghiệp diễn ra, một thời gian dài đánh giá chất lượng chủ yếu dựa vào kiểm soát chất lượng.
Vào những năm 20 của thế kỉ trước, để quản lí chất lượng W.Shewhart đã đề xuất phương pháp kiểm soát chất lượng trong các xí nghiệp, nhà máy. Kiểm soát chất lượng là hoạt động đánh giá sự phù hợp của sản phẩm so với yêu cầu, so sánh mức độ đạt được so với chuẩn thông qua việc cân đo, thử nghiệm, trắc nghiệm… 1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề quản lý chất lượng ở nước ta hiện nay. Hiện nay, Việt nam cũng bắt đầu coi trọng và đề cao vai trò quản lý chất lượng, các nhà nghiên cứu, các giáo sư, tiến sĩ đã đề cập các vấn đề nghiên cứu về quản lý chất lượng trong nhiều công trình nghiên cứu, nhưng tập trong khá nhiều vào các ngành kinh tế.
Còn riêng đối với ngành giáo dục, một số nghiên cứu đã được đề cập như: GS. Nguyễn Đức Chính, Nghiên cứu xây dựng bộ tiêu chí đánh giá chất lượng đào tạo dùng cho các trường Đại học Việt Nam 2001, Đề tài độc lập cấp Nhà nước; GS. Nguyễn Đức Chính, Quản lý chất lượng trong giáo dục, Nhà xuất bản giáo dục 2015; Võ Ngọc Vĩnh, Quản lý chất lượng dạy học ở trường THPT theo tiếp cận quản lý chất lượng tổng thể, luận án tiến sĩ 2013. Phạm Xuân Thanh, Đảm bảo chất lượng giáo dục đại học- sự vận dụng vào giáo dục việt Nam, 2005; Nguyễn Quang Giao, Xây dựng hệ thống đảm bảo chất lượng quá trình dạy học các môn chuyên nghành ở trường Đại học Ngoại ngữ, luận án tiến sĩ 2011;.
Tuy nhiên, Việc nghiên cứu đổi mới giáo dục cho bậc THPT còn nhiều hạn chế, nhất là trong quản lý giáo dục THPT nói chung và chưa có nghiên cứu nào về Quản lý đảm bảo chất lƣợng giáo dục ở THPT nói riêng. Tổng quan nghiên cứu vấn đề quản lý quá trình dạy học theo tiếp cận đảm bảo chất lượng Những nghiên cứu của các tác giả trong nước đều có chung nhận định là việc quản lý quá trình dạy học ở THPT vẫn theo cách truyền thống rập khuôn, máy móc. Quản lý quá trình dạy học theo tiếp cận Đảm bảo chất lượng ở THPT chưa được áp dụng ở trường THPT. Đảm bảo chất lượng là toàn bộ hoạt động có kế hoạch và hệ thống, được tiến hành trong hệ thống quản lý đã được chứng minh là đủ sức cần thiết để tạo sự tin 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com tưởng rằng thực thể ( đối tượng) sẽ thỏa mãn đầy đủ các yêu cầu chất lượng.
Đảm bảo chất lượng đã được áp dụng thành công trong công nghiệp, thương mại. Vậy tiếp cận theo đảm bảo chất lượng có thể áp dụng khả thi trong quản lý nhà trường không?