PHẦN MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Nguồn lực con người đóng vai trò quan trọng trong hoạt động của các doanh nghiệp, tổ chức công và tư. Do đó, việc khai thác tốt nguồn lực này để phục vụ phát triển tổ chức và xã hội là một vấn đề quan trọng trong hoạt động quản lý của các tổ chức và doanh nghiệp. Bộ Nội vụ là cơ quan của Chính phủ, thực hiện chức năng quản lý nhà nước về các ngành, lĩnh vực: tổ chức hành chính, sự nghiệp nhà nước; chính quyền địa phương, địa giới hành chính; cán bộ, công chức, viên chức nhà nước; đào tạo, bồi dưỡng về chuyên ngành hành chính và quản lý nhà nước; hội, tổ chức phi chính phủ; thi đua, khen thưởng; tôn giáo; văn thư, lưu trữ nhà nước; thanh niên và quản lý nhà nước đối với các dịch vụ công thuộc lĩnh vực quản lý của Bộ theo quy định của pháp luật.
Trước đây, hoạt động quản lý nhân lực được thực hiện theo Pháp lệnh cán bộ, công chức được thông qua 26/2/1998 và Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh cán bộ, công chức được thông qua ngày 28/4/2003. Tuy nhiên, để theo kịp yêu cầu đổi mới vai trò của Nhà nước trong quản lý đời sống xã hội, đáp ứng yêu cầu xây dựng nhà nước pháp quyền, xây dựng nền hành chính trong sạch, vững mạnh, hiệu lực, hiệu quả, Luật cán bộ, công chức đã được ban hành năm 2008 thay thế cho Pháp lệnh cán bộ, công chức. Một điểm mới trong Luật Cán bộ, công chức năm 2008 đó là việc bổ sung thêm một số nguyên tắc quản lý cán bộ, công chức. Đó là nguyên tắc kết hợp tiêu chuẩn chức danh, vị trí việc làm và chỉ tiêu biên chế.
Nguyên tắc này tạo cơ sở khoa học, đồng thời mang tính thực tiễn cao; giúp cho việc xóa bỏ hoàn toán cơ chế “xin- cho” trong quản lý biên chế cũng như đảm bảo thực hiện có hiệu quả, đúng mục đích công tác tổ chức thi tuyển, thi nâng ngạch, đánh giá, sử dụng, quy hoạch, đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức. Việc xác định biên chế được thực hiện trên cơ sở 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com khoa học, không chỉ dựa vào nhu cầu công việc, nhiệm vụ của cơ quan, mà còn căn cứ vào tiêu chuẩn, vị trí việc làm và cơ cấu công chức. Thực hiện Luật Cán bộ, công chức năm 2008; với chức năng và nhiệm vụ của mình; năm 2011, Bộ Nội vụ đã xây dựng Đề án xác định vị trí việc làm và cơ cấu công chức theo ngạch của Bộ Nội vụ. Tuy nhiên, Đề án vẫn còn một số vấn đề chưa thực sự thuyết phục như chưa có các bản mô tả vị trí việc làm và khung năng lực cho từng vị trí việc làm để từ đó làm cơ sở cho việc tuyển dụng, sử dụng và đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ đối với công chức, viên chức… Năm 2014, Bộ Nội vụ vụ đã tiến hành bổ sung, chỉnh sửa Đề án “Xác định vị trí việc làm và cơ cấu công chức, viên chức theo ngạch của Bộ Nội vụ”.
Hoạt động quản lý nhân lực dựa trên việc xác định khung năng lực tương ứng với những vị trí việc làm đã được xác định là một phương pháp quản lý nhân lực hiện đại. Khung năng lực phải phù hợp với vị trí việc làm. Hay nói cách khác năng lực của nhân lực phải đáp ứng được yêu cầu của vị trí việc làm. Việc xác định được khung năng lực hợp lý sẽ giúp tổ chức có thể lựa chọn, tuyển dụng, đào tạo, phát triển nhân lực phù hợp với mục tiêu, tầm nhìn và chiến lược của tổ chức.
Như vậy, hoạt động quản lý nhân lực của Bộ Nội vụ từ khi có Đề án xác định vị trí việc làm và cơ cấu công chức theo ngạch được thực hiện như thế nào? Hoạt động quản lý nhân lực của Bộ Nội vụ cần hoàn thiện như thế nào để đạt được hiệu quả?. Với tính cấp thiết của thực tiễn trên, tôi đã lựa chọn đề tài “Quản lý nhân lực trong cơ quan Bộ Nội vụ”, làm đề tài luận văn thạc sỹ Quản lý kinh tế tại trường Đại học Kinh tế, Đại học Quốc gia Hà Nội. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu Mục đích tổng quát của luận văn là nghiên cứu để đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện quản lý nhân lực trong cơ quan Bộ Nội vụ. Để thực hiện mục tiêu tổng quát, nhiệm vụ của luận văn là: - Hệ thống hóa một số vấn đề lý luận chung về quản lý nguồn nhân lực.
- Nghiên cứu một số mô hình quản lý công chức của một số nước trên thế giới. - Nghiên cứu thực trạng hoạt động quản lý nhân lực của cơ quan Bộ Nội vụ. 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com - Luận giải nội dung các giải pháp nhằm hoàn thiện hoạt động quản lý nhân lực của cơ quan Bộ Nội vụ. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu Hoạt động quản lý nhân lực trong cơ quan Bộ Nội vụ Phạm vi nghiên cứu - Khách thể nghiên cứu: Cán bộ, công chức, viên chức, người lao động thuộc cơ quan Bộ Nội vụ.
- Dữ liệu thu thập được trong khoảng thời gian từ 2012, 2013, 2014. - Các giải pháp và kiến nghị cho giai đoạn 2015-2020. Kết cấu của luận văn Ngoài lời nói đầu và kết luận, kết cấu luận văn gồm 4 chương như sau. Tổng quan tình hình nghiên cứu, cơ sở lý luận và thực tiễn quản lý nguồn nhân lực trong cơ quan quản lý nhà nước.
Phương pháp luận và thiết kế nghiên cứu Chương 3. Thực trạng quản lý nhân lực trong cơ quan Bộ Nội vụ, giai đoạn 2010 - 2014 Chương 4. Quan điểm, mục tiêu và giải pháp tăng cường quản lý nhân lực của cơ quan Bộ Nội vụ từ 2015 - 2020 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chƣơng 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIẾN VỀ QUẢN LÝ NGUỒN NHÂN LỰC TRONG CƠ QUAN HÀNH CHÍNH NHÀ NƢỚC 1.1 Tổng quan công trình nghiên cứu liên quan tới đề tài 1. Tình hình nghiên cứu Nhân lực là nguồn lực quan trọng nhất trong mọi nguồn lực.
Để xã hội tồn tại và phát triển thì con người là trung tâm, là cốt yếu, là quan trọng nhất và có tính quyết định. Quản trị nguồn nhân lực nói chung và công tác quản lý cán bộ, công chức nói riêng là vấn đề được nhiều sự quan tâm của các nhà nghiên cứu, nhà quản lý đặc biệt trong giai đoạn hiện đại hóa, công nghiệp hóa đất nước. Văn kiện Đại hội XI của Đảng, đặc biệt là Cương lĩnh và Chiến lược đều nhấn mạnh tầm quan trọng của tổ chức và chất lượng cán bộ, đặt công tác này ở vị trí chiến lược trên quan điểm coi con người là chủ thể, là trung tâm của phát triển, là mục tiêu và động lực của đổi mới. Bộ Nội vụ là cơ quan của Chính phủ, thực hiện chức năng quản lý nhà nước về các ngành, lĩnh vực: tổ chức hành chính, sự nghiệp nhà nước; chính quyền địa phương, địa giới hành chính; cán bộ, công chức, viên chức nhà nước; đào tạo, bồi dưỡng về chuyên ngành hành chính và quản lý nhà nước; hội, tổ chức phi chính phủ; thi đua, khen thưởng; tôn giáo; văn thư, lưu trữ nhà nước; thanh niên và quản lý nhà nước đối với các dịch vụ công thuộc lĩnh vực quản lý của Bộ theo quy định của pháp luật.
Tuy nhiên, hiện nay nghiên cứu về công tác quản lý nhân lực của Bộ Nội vụ hầu như chưa có, hoặc nếu có cũng chỉ là những bài viết nhỏ lẻ trong các tạp chí ngành hoặc được đề cập đến trong phạm vi nghiên cứu chung về đội ngũ cán bộ, công chức, công vụ. - Tô Tử Hạ (1998) Công chức và vấn đề xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức hiện nay, Nhà xuất bản Chính trị Quốc Gia. 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Tác giả Tô Tử Hạ đã đưa ra những vấn đề chung về công chức; Nghĩa vụ và quyền lợi công chức; Tiêu chuẩn công chức; Tuyển dụng, đào tạo, bồi dưỡng và sử dụng công chức; Quản lý, khen thưởng, kỷ luật công chức; Một số văn bản của nhà nước về công chức nhà nước; Một số nguyên tắc khi tiến hành đánh giá cán bộ, công chức. Tuy nhiên, theo Luật cán bộ, công chức năm 2008, một số vấn đề về công chức được đề cập trong cuốn “Công chức và vấn đề xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức hiện nay” đã không còn phù hợp.
Ví dụ như khi đề cập đến việc tiến hành đánh giá cán bộ, công chức, tác giả đề cao tính định kỳ, tính khách quan, tính công khai, dân chủ trong việc đánh giá. Các tiêu chí, nội dung đánh giá cán bộ, công chức được chú trọng là: lòng trung thành; kết quả, hiệu suất công tác; uy tín, sự tín nhiệm, tinh thần kỷ luật nghiề nghiệp… Với các nguyên tắc, tiêu chí đánh giá nêu trên, tác giả đã đặt ra yêu cầu phải kết hợp giữa hình thức nhận xét với hình thức cho điểm và phải dựa trên tiêu chuẩn. Tuy nhiên phương pháp đánh giá này vẫn chưa hoàn toàn vượt ra khỏi ảnh hưởng của phương pháp đánh giá cũ. Nhiều tiêu chí nêu ra cẫn còn quá chung, nặng về tinh thần, thái độ, khó xác định.
Hình thức đánh giá dù có được gắn với tiêu chuẩn, kết hợp cho điểm thì chủ yếu vẫn là cách nhận xét nên mang tính chủ quan, cảm tính. Thanh Văn Phúc và TS. Nguyễn Minh Phương (2005) Cơ sở lý luận và thực tiễn xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức, Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia. Cuốn sách đã cung cấp cho người đọc những kiến thức mang tính lý luận, trên cơ sở các quy định của Nhà nước và thực tiễn trong việc xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức.
Các tác giả đã dầy công nghiên cứu và tổng kết một cách tương đối hệ thống về công tác quản lý đội ngũ cán bộ, công chức. - Thang Văn Phúc, Nguyễn Minh Phương, Nguyễn Thu Huyền (2004), “Hệ thống công vụ và xu hướng cải cách của một số nước trên thế giới”, Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia, có đề cập đến hệ thống công vụ, công chức, trong đó đặc biện quan tâm đến các biện pháp đánh giá công chức ở một nước như Trung Quốc, Thái 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Lan, Pháp, Anh, Đức, Mỹ, Nga…; xu hướng cải cách nền công vụ của những nước trên cũng được các tác giả nhấn mạnh.