Luận văn thạc sĩ quản lý nhà nước về xây dựng nông thôn mới tại huyện Dầu Tiếng, tỉnh Bình Dương

Luận văn ths qlc phân tích quản lý nhà nước về xây dựng nông thôn mới tại huyện Dầu Tiếng, tỉnh Bình Dương, đề xuất giải pháp hiệu quả.

• Trường học: Trường Đại Học
• Chuyên ngành: Quản Lý Công
• Đề tài: Quản Lý Nhà Nước Trong Xây Dựng Nông Thôn Mới Tại Huyện Dầu Tiếng, Tỉnh Bình Dương
• Loại tài liệu: Luận Văn Tốt Nghiệp
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Bình Dương

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI
• 1.1. Cơ sở khoa học của quản lý nhà nước về xây dựng nông thôn mới
• 1.1.1. Các khái niệm có liên quan
• 1.1.1.1. Nông thôn
• 1.1.1.2. Nông thôn mới
• 1.1.1.3. Chương trình mục tiêu quốc gia
• 1.1.1.4. Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới
• 1.2. Thực trạng quản lý nhà nước về xây dựng nông thôn mới tại huyện Dầu Tiếng, tỉnh Bình Dương
• 1.3. Một số nhiệm vụ, giải pháp hoàn thiện quản lý nhà nước về xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2017 - 2020
• KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về quản lý nhà nước trong xây dựng nông thôn mới

Quản lý nhà nước trong xây dựng nông thôn mới tại huyện Dầu Tiếng, Bình Dương là một chủ đề quan trọng trong bối cảnh phát triển nông thôn hiện đại. Chương trình này không chỉ nhằm cải thiện cơ sở hạ tầng mà còn nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của người dân. Để đạt được mục tiêu này, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp chính quyền và cộng đồng.

1.1. Khái niệm về xây dựng nông thôn mới

Xây dựng nông thôn mới là quá trình cải cách toàn diện nhằm nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân nông thôn. Điều này bao gồm việc phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội và môi trường, tạo ra một mô hình nông thôn hiện đại và bền vững.

1.2. Vai trò của chính sách phát triển nông thôn

Chính sách phát triển nông thôn đóng vai trò quan trọng trong việc định hướng và hỗ trợ các hoạt động xây dựng nông thôn mới. Các chính sách này cần được thiết kế để phù hợp với thực tiễn địa phương và nhu cầu của người dân.

II. Thách thức trong quản lý nhà nước tại huyện Dầu Tiếng

Mặc dù đã đạt được nhiều thành tựu, nhưng công tác quản lý nhà nước trong xây dựng nông thôn mới tại huyện Dầu Tiếng vẫn gặp nhiều thách thức. Các vấn đề như thiếu nguồn vốn, cơ sở hạ tầng chưa đồng bộ và sự tham gia của cộng đồng còn hạn chế là những yếu tố cần được giải quyết.

2.1. Thiếu nguồn vốn đầu tư cho xây dựng nông thôn mới

Nhu cầu về nguồn vốn đầu tư cho xây dựng nông thôn mới là rất lớn, đặc biệt là trong việc xây dựng cơ sở hạ tầng như trường học và trạm y tế. Tuy nhiên, nguồn vốn từ ngân sách huyện còn hạn chế, gây khó khăn cho việc triển khai các dự án.

2.2. Sự tham gia của cộng đồng trong xây dựng nông thôn mới

Sự tham gia của cộng đồng trong quá trình xây dựng nông thôn mới còn hạn chế. Nhiều người dân chưa hiểu rõ về các chính sách và chương trình, dẫn đến việc thiếu sự đồng thuận và hỗ trợ từ phía cộng đồng.

III. Phương pháp quản lý hiệu quả trong xây dựng nông thôn mới

Để nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước trong xây dựng nông thôn mới, cần áp dụng các phương pháp quản lý hiện đại và linh hoạt. Việc kết hợp giữa quản lý nhà nước và sự tham gia của cộng đồng là rất cần thiết.

3.1. Tăng cường công tác tuyên truyền và giáo dục

Công tác tuyên truyền về xây dựng nông thôn mới cần được thực hiện một cách linh hoạt và đa dạng. Việc lồng ghép tuyên truyền với các hoạt động cộng đồng sẽ giúp người dân hiểu rõ hơn về lợi ích của chương trình.

3.2. Đẩy mạnh sự tham gia của các tổ chức xã hội

Các tổ chức xã hội và cộng đồng cần được khuyến khích tham gia vào quá trình xây dựng nông thôn mới. Sự tham gia này không chỉ giúp tăng cường tính minh bạch mà còn tạo ra sự đồng thuận trong cộng đồng.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu tại huyện Dầu Tiếng

Kết quả nghiên cứu cho thấy, huyện Dầu Tiếng đã đạt được nhiều thành tựu trong việc xây dựng nông thôn mới. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều vấn đề cần được giải quyết để nâng cao hiệu quả của chương trình.

4.1. Các mô hình thành công trong xây dựng nông thôn mới

Một số mô hình thành công trong xây dựng nông thôn mới tại huyện Dầu Tiếng đã được triển khai, như mô hình hợp tác xã nông nghiệp và các dự án phát triển hạ tầng. Những mô hình này đã góp phần nâng cao đời sống người dân.

4.2. Đánh giá kết quả thực hiện chương trình

Đánh giá kết quả thực hiện chương trình xây dựng nông thôn mới cho thấy, nhiều xã đã đạt tiêu chí nông thôn mới, nhưng vẫn cần cải thiện hơn nữa về cơ sở hạ tầng và dịch vụ xã hội.

V. Kết luận và định hướng tương lai cho xây dựng nông thôn mới

Kết luận, quản lý nhà nước trong xây dựng nông thôn mới tại huyện Dầu Tiếng cần được cải thiện để đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững. Định hướng tương lai cần tập trung vào việc nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân và phát triển kinh tế địa phương.

5.1. Định hướng phát triển bền vững

Định hướng phát triển bền vững trong xây dựng nông thôn mới cần được chú trọng, với mục tiêu nâng cao chất lượng cuộc sống và bảo vệ môi trường.

5.2. Tăng cường hợp tác giữa các bên liên quan

Tăng cường hợp tác giữa chính quyền, cộng đồng và các tổ chức xã hội sẽ tạo ra sức mạnh tổng hợp trong việc thực hiện chương trình xây dựng nông thôn mới.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Huyện Dầu Tiếng là địa phương có diện tích tự nhiên lớn nhất tỉnh Bình Dương với 72.139,09 ha, chiếm 26,8% diện tích toàn tỉnh, trong đó đất sản xuất nông nghiệp chiếm đến 80,76% tương đương 58.260,81 ha. Sau 6 năm triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2011 - 2016, huyện đã đạt được bước tiến vượt bậc khi có 9/11 xã về đích nông thôn mới, đạt tỷ lệ 81,82%, vượt xa mức bình quân 22% của cả nước. Mặc dù thu nhập bình quân đầu người đã đạt mốc 41 triệu đồng/người/năm, công tác quản lý nhà nước tại địa phương vẫn đối mặt với nhiều điểm nghẽn nghiêm trọng. Nhu cầu vốn xây dựng cơ bản, đặc biệt là nguồn kinh phí để chuẩn hóa cơ sở vật chất hệ thống trường học, vượt quá khả năng cân đối ngân sách của huyện. Bên cạnh đó, việc thu hút đầu tư công nghệ cao vào nông nghiệp còn chậm, các hình thức tổ chức sản xuất chưa bắt kịp yêu cầu kinh tế thị trường, và một số nơi còn xuất hiện tâm lý trông chờ, ỷ lại vào ngân sách cấp trên.

Mục tiêu nghiên cứu trọng tâm của luận văn là hệ thống hóa cơ sở khoa học về quản lý công trong xây dựng nông thôn mới, đánh giá toàn diện thực trạng chỉ đạo, điều hành của chính quyền huyện Dầu Tiếng giai đoạn 2011 - 2016, từ đó hoạch định hệ thống giải pháp nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước đến năm 2020. Phạm vi nghiên cứu bao quát 11 xã thực hiện chương trình trên địa bàn huyện, tập trung vào cơ chế chính sách, huy động nguồn lực và tổ chức thực hiện 19 tiêu chí quốc gia. Đề tài mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc khi cung cấp căn cứ khoa học trực tiếp cho các nhà hoạch định chính sách địa phương, hướng tới mục tiêu 100% số xã đạt chuẩn và nâng cao chất lượng đời sống cho hơn 109.000 cư dân Dầu Tiếng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên nền tảng lý thuyết quản lý hành chính cổ điển của Henry Fayol với 4 chức năng cốt lõi gồm lập kế hoạch, tổ chức, lãnh đạo và kiểm tra, kết hợp với nguyên lý quản lý khoa học của F. Taylor nhằm tối ưu hóa việc phân bổ nguồn lực công. Đồng thời, đề tài tích hợp lý thuyết phát triển nông thôn đa ngành của Frans Ellis và quan điểm hiện đại hóa nông nghiệp của Đặng Kim Sơn, nhấn mạnh vai trò của nhà nước trong việc dẫn dắt chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn gắn với chuỗi giá trị thị trường.

Khung phân tích của luận văn vận hành dựa trên các khái niệm nền tảng:

• Nông thôn mới: Kiểu tổ chức nông thôn tiến bộ toàn diện theo Nghị quyết số 26-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa X, được lượng hóa qua Bộ tiêu chí quốc gia gồm 5 đặc trưng và 19 tiêu chí cấp xã, cùng 9 tiêu chí cấp huyện.
• Quản lý nhà nước về xây dựng nông thôn mới: Hoạt động thực thi quyền lực công của bộ máy hành chính thông qua hệ thống cơ chế, chính sách và công cụ điều hành nhằm huy động tối đa các nguồn lực xã hội, tập trung vào 11 nội dung quản lý trọng tâm theo Quyết định số 800/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ.
• Chương trình mục tiêu quốc gia: Tập hợp đồng bộ các giải pháp kinh tế, xã hội, kỹ thuật do nhà nước điều phối trong một khung thời gian xác định nhằm thực hiện mục tiêu chiến lược phát triển bền vững.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu áp dụng phương pháp tiếp cận định tính kết hợp nghiên cứu tình huống điển hình tại địa bàn huyện Dầu Tiếng trong khung thời gian 6 năm (2011 - 2016) và tầm nhìn giai đoạn 2017 - 2020. Dữ liệu thứ cấp được tổng hợp từ hơn 60 văn bản chỉ đạo của Huyện ủy, HĐND, UBND huyện Dầu Tiếng, các báo cáo thống kê chuyên ngành kinh tế - xã hội của tỉnh Bình Dương và chuỗi báo cáo tổng kết 5 năm của Trung ương.

Dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua khảo sát thực địa và phỏng vấn sâu với cỡ mẫu 120 đối tượng, bao gồm 40 cán bộ công chức trực tiếp làm công tác chuyên trách nông thôn mới từ cấp huyện đến cấp xã và 80 đại diện hộ nông dân tại các xã điểm. Phương pháp chọn mẫu phân tầng phi ngẫu nhiên kết hợp mẫu thuận tiện được áp dụng để đảm bảo tính đại diện cho cả nhóm 9 xã đã đạt chuẩn và nhóm 2 xã chưa hoàn thành (An Lập và Minh Thạnh). Việc lựa chọn phương pháp phân tích thống kê mô tả kết hợp phương pháp chuyên gia và so sánh đối chiếu giúp lượng hóa chính xác tỷ lệ hoàn thành từng chỉ tiêu kỹ thuật, đồng thời phân tích sâu sắc các hạn chế trong khâu điều hành, tổ chức bộ máy và phản ứng chính sách từ cơ sở.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu đã chỉ rõ 4 phát hiện quan trọng trong công tác quản lý nhà nước về xây dựng nông thôn mới tại huyện Dầu Tiếng:

Thứ nhất, tốc độ hoàn thành các tiêu chí quốc gia đạt mức xuất sắc vượt bậc. Đến cuối năm 2016, toàn huyện đã có 9/11 xã đạt chuẩn nông thôn mới, tương ứng tỷ lệ 81,82%, cao hơn 59,82% so với tỷ lệ trung bình 22% của cả nước. Hai xã còn lại đạt kết quả tiệm cận khi xã An Lập hoàn thành 18/19 tiêu chí và xã Minh Thạnh hoàn thành 17/19 tiêu chí.

Thứ hai, hạ tầng kỹ thuật và các chỉ số kinh tế - dân sinh chuyển biến tích cực. Tốc độ tăng trưởng kinh tế của huyện duy trì mức bình quân 11,46%/năm; cơ cấu kinh tế chuyển dịch đúng hướng với công nghiệp - xây dựng chiếm 34,12%, thương mại - dịch vụ chiếm 33,33% và nông nghiệp chiếm 32,55%. Thu nhập bình quân đầu người đạt 41 triệu đồng/người/năm. Tỷ lệ hộ dân sử dụng điện lưới sinh hoạt đạt 99,85%, tỷ lệ hộ dùng nước hợp vệ sinh đạt 99,8%, trong đó nước sạch đạt 54%.

Thứ ba, các chỉ tiêu giáo dục, y tế và thông tin truyền thông đạt mức chuẩn hóa cao. Tỷ lệ hoàn thành chương trình tiểu học đạt 100%, tốt nghiệp trung học cơ sở đạt trên 98,8%, và trên 90% học sinh tiếp tục học lên trung học phổ thông hoặc học nghề. Toàn bộ 100% trạm y tế xã đạt chuẩn quốc gia, 100% trẻ em dưới 6 tuổi được cấp thẻ bảo hiểm y tế. Hạ tầng viễn thông phủ rộng với 183 trạm phát sóng tại 100% xã, thị trấn.

Thứ tư, bất cập lớn trong cơ cấu nguồn vốn và chuyển giao khoa học công nghệ. Việc thu hút đầu tư nông nghiệp công nghệ cao trên quỹ đất 58.260,81 ha còn chậm, chuỗi giá trị cho hơn 50.000 ha cây cao su chưa phát triển bền vững do phụ thuộc vào xuất khẩu thô. Nguồn vốn đầu tư trường học đạt chuẩn còn thiếu hụt trầm trọng, trong khi công tác xã hội hóa nguồn lực ngoài ngân sách mới chỉ đóng góp tỷ trọng rất khiêm tốn.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân cốt lõi tạo nên thành tựu tại Dầu Tiếng là sự quyết liệt của cả hệ thống chính trị và sự đồng thuận của người dân, được hỗ trợ bởi hệ thống văn bản hướng dẫn kịp thời từ cấp tỉnh đến cấp huyện. Tuy nhiên, sự mất cân đối giữa hạ tầng vật chất và chất lượng quản trị bắt nguồn từ việc đội ngũ cán bộ nông thôn mới cấp xã, ấp hoạt động theo chế độ kiêm nhiệm, thường xuyên biến động nhân sự, dẫn đến năng lực tham mưu và phản ứng chính sách còn bị động.

Khi so sánh với các địa phương khác như huyện Long Điền (tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu đạt 1/3 xã chuẩn vào năm 2015), huyện Hải Hậu (tỉnh Nam Định thành công nhờ 100% dồn điền đổi thửa), hay huyện Củ Chi (Thành phố Hồ Chí Minh tạo đột phá qua liên kết doanh nghiệp), huyện Dầu Tiếng có thế mạnh vượt trội về quy hoạch hạ tầng giao thông và điện nông thôn nhưng còn yếu trong khâu phát triển kinh tế hợp tác và liên kết năm nhà.

Trong báo cáo thực tế, toàn bộ tiến độ thực hiện 19 tiêu chí có thể được trực quan hóa thông qua biểu đồ mạng nhện đa chiều nhằm phản ánh sự chênh lệch giữa nhóm tiêu chí hạ tầng cứng và nhóm tiêu chí kinh tế - tổ chức sản xuất. Đồng thời, bảng ma trận phân bổ ngân sách nhà nước đối ứng với nguồn vốn đóng góp của doanh nghiệp và nhân dân qua các năm 2011, 2013, 2015 và 2016 là minh chứng rõ ràng cho sự phụ thuộc vào vốn đầu tư công tại địa phương.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả phân tích thực trạng, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp trọng tâm nhằm hoàn thiện công tác quản lý nhà nước về xây dựng nông thôn mới tại huyện Dầu Tiếng giai đoạn 2017 - 2020:

• Tái rà soát, điều chỉnh và quản lý nghiêm quy hoạch nông thôn mới: UBND huyện Dầu Tiếng cùng Phòng Quản lý đô thị chủ trì tiến hành cắm mốc chỉ giới thực địa cho 100% đồ án quy hoạch xã trước quý 4/2017. Rà soát quy hoạch sử dụng đất gắn liền với đề án tái cơ cấu ngành nông nghiệp, bố trí các phân khu sản xuất công nghệ cao tập trung nhằm khai thác hiệu quả diện tích đất nông nghiệp rộng lớn của huyện.

• Cơ cấu lại nguồn vốn và đẩy mạnh cơ chế xã hội hóa đầu tư hạ tầng: Ban Chỉ đạo xây dựng nông thôn mới huyện và UBND 11 xã cần xây dựng đề án huy động vốn đa dạng, đặt mục tiêu nâng tỷ trọng đóng góp từ doanh nghiệp và cộng đồng dân cư lên mức 25% đến 30% tổng vốn đầu tư cơ bản trong giai đoạn 2017 - 2020. Thực hiện phương châm nhà nước và nhân dân cùng làm, ưu tiên phân bổ ngân sách dứt điểm để hoàn thiện 100% cơ sở vật chất trường học đạt chuẩn quốc gia tại các xã còn lại.

• Đổi mới tổ chức sản xuất và phát triển chuỗi liên kết giá trị nông nghiệp: Phòng Kinh tế phối hợp cùng Hội Nông dân huyện tập trung hỗ trợ thành lập mới ít nhất 5 hợp tác xã kiểu mới hoạt động hiệu quả đến năm 2020. Triển khai các chính sách ưu đãi kêu gọi doanh nghiệp đầu tư công nghệ chế biến sâu cho diện tích hơn 50.000 ha cao su và vùng cây ăn trái ven sông Sài Gòn, phấn đấu nâng thu nhập bình quân đầu người vượt mức 55 triệu đồng/người/năm vào năm 2020.

• Kiện toàn tổ chức bộ máy và đổi mới phương thức tuyên truyền vận động: Phòng Nội vụ tham mưu cho UBND huyện chuẩn hóa đội ngũ cán bộ chuyên trách, tổ chức tối thiểu 4 đợt tập huấn chuyên sâu hàng năm cho 100% cán bộ Ban Quản lý xã và Ban Phát triển ấp. Đổi mới nội dung truyền thông từ đài truyền thanh một chiều sang các phong trào thi đua dân vận khéo, phát huy quy chế dân chủ cơ sở theo nguyên tắc dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra và dân thụ hưởng, đảm bảo mức độ hài lòng của người dân đạt trên 95%.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và kết quả nghiên cứu của luận văn mang lại giá trị thiết thực cho 4 nhóm đối tượng cụ thể sau:

• Cán bộ lãnh đạo, công chức quản lý nhà nước tại các cơ quan ban ngành cấp huyện và cấp xã: Vận dụng trực tiếp các bài học kinh nghiệm về tổ chức bộ máy, quy trình xử lý 11 nội dung quản lý nông thôn mới và cách thức tháo gỡ điểm nghẽn nợ đọng xây dựng cơ bản trong quá trình chỉ đạo thực tiễn.

• Các cơ quan hoạch định chính sách kinh tế - xã hội cấp tỉnh và chuyên gia phát triển nông thôn: Sử dụng hệ thống dữ liệu thực chứng từ mô hình 9/11 xã đạt chuẩn của huyện Dầu Tiếng để làm cơ sở xây dựng Bộ tiêu chí nông thôn mới nâng cao và nông thôn mới kiểu mẫu cho giai đoạn sau năm 2020.

• Giảng viên, nghiên cứu viên và học viên cao học chuyên ngành Quản lý công, Hành chính công và Kinh tế phát triển: Khảo sát một trường hợp nghiên cứu điển hình về phương pháp đánh giá chính sách công cấp địa phương, làm tài liệu tham khảo giảng dạy và phát triển các đề tài khoa học chuyên sâu.

• Lãnh đạo doanh nghiệp, hợp tác xã và các tổ chức kinh tế nông thôn: Nắm bắt định hướng quy hoạch không gian phát triển của huyện Dầu Tiếng, các chính sách ưu đãi đầu tư công nghệ cao và cơ chế liên kết chuỗi giá trị nhằm đưa ra quyết định đầu tư sản xuất kinh doanh hiệu quả.

Câu hỏi thường gặp

• Tỷ lệ xã đạt chuẩn nông thôn mới của huyện Dầu Tiếng giai đoạn 2011 - 2016 đạt mức bao nhiêu so với mặt bằng chung cả nước? Tính đến cuối năm 2016, huyện Dầu Tiếng có 9/11 xã đạt chuẩn nông thôn mới, đạt tỷ lệ 81,82%. Kết quả này vượt trội hoàn toàn so với mức bình quân chung của cả nước tại thời điểm tháng 5/2016 là 22% với 1.965 xã đạt chuẩn.

• Thách thức lớn nhất trong công tác quản lý nguồn vốn xây dựng nông thôn mới tại Dầu Tiếng là gì? Thách thức lớn nhất là nguồn vốn ngân sách huyện không đáp ứng đủ nhu cầu xây dựng cơ bản, đặc biệt là kinh phí chuẩn hóa trường học. Việc huy động vốn xã hội hóa còn hạn chế do người dân và cán bộ cơ sở đôi lúc còn tâm lý ỷ lại vào ngân sách cấp trên.

• Huyện Dầu Tiếng có lợi thế tự nhiên nào nổi bật để phát triển nông nghiệp hàng hóa? Huyện sở hữu 58.260,81 ha đất sản xuất nông nghiệp, chiếm 80,76% diện tích tự nhiên, nền địa chất ổn định cùng hệ thống sông Sài Gòn và sông Thị Tính bao quanh. Đây là điều kiện lý tưởng để phát triển hơn 50.000 ha cao su và các vùng chuyên canh cây ăn trái công nghệ cao.

• Nguyên tắc cốt lõi nào giúp phát huy tối đa vai trò chủ thể của người dân trong xây dựng nông thôn mới? Đó là quán triệt sâu sắc nguyên tắc dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra và dân thụ hưởng. Điển hình như kinh nghiệm quản lý nguồn vốn đóng góp: người dân tự thu, tự tổ chức xây dựng và tự giám sát công trình hạ tầng, chính quyền chỉ giữ vai trò hỗ trợ kỹ thuật và điều phối.

• Luận văn đề xuất giải pháp then chốt nào về mặt nhân sự quản lý ở cấp cơ sở? Luận văn đề xuất UBND huyện Dầu Tiếng cần kiện toàn cán bộ chuyên trách thay vì hoàn toàn kiêm nhiệm, đồng thời định kỳ tổ chức các lớp tập huấn nghiệp vụ chuyên sâu hàng năm cho 100% cán bộ Ban Quản lý cấp xã và Ban Phát triển ấp nhằm nâng cao năng lực thực thi chính sách.

Kết luận

• Huyện Dầu Tiếng đã đạt được bước bứt phá ấn tượng với 9/11 xã đạt chuẩn nông thôn mới (81,82%) và duy trì tốc độ tăng trưởng kinh tế 11,46%/năm trong giai đoạn 2011 - 2016.
• Đề tài chỉ rõ những nút thắt căn bản về nguồn vốn đầu tư cơ sở vật chất trường học, sự chậm trễ trong thu hút nông nghiệp công nghệ cao và tính thụ động của bộ máy cơ sở.
• Hệ thống hóa thành công khung lý luận quản lý nhà nước về chương trình mục tiêu quốc gia, cung cấp góc nhìn thực chứng toàn diện tại địa bàn một huyện thuần nông đang công nghiệp hóa.
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp chiến lược khả thi gắn liền với các mốc chỉ số định lượng cụ thể, hướng tới hoàn thành 100% tiêu chí tại tất cả các xã đến năm 2020.
• Khẳng định giá trị thực tiễn của công trình như một cẩm nang quản trị điều hành hữu ích cho cấp ủy, chính quyền địa phương trong công cuộc đổi mới nông thôn.

Đóng góp khoa học lớn nhất của luận văn là đã lượng hóa thành công mối quan hệ giữa năng lực chỉ đạo, điều hành của bộ máy công quyền với mức độ hoàn thành các tiêu chí phát triển bền vững ở cấp huyện. Bước tiếp theo trong giai đoạn 2017 - 2020, địa phương cần khẩn trương hoàn thiện hồ sơ công nhận huyện nông thôn mới và triển khai ngay kế hoạch kiểm toán chất lượng các tiêu chí nông thôn mới nâng cao. Các nhà quản lý và nhà khoa học quan tâm có thể khai thác toàn bộ mô hình và bộ công cụ đánh giá này để tiếp tục phát triển những giải pháp quản trị công hiện đại cho khu vực nông thôn Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI 1. Cơ sở khoa học của quản lý nhà nước về xây dựng nông thôn mới 1. Các khái niệm có liên quan 1. Nông thôn Đã có nhiều học giả nghiên cứu về vấn đề nông thôn và để hiểu vùng nông thôn là gì họ đã so sánh vùng nông thôn và vùng thành thị theo các tiêu chí sau: - Theo tiêu chí mật độ dân số: Nông thôn là vùng có mật độ dân số thấp hơn nhiều so với thành thị.

- Theo chỉ tiêu phát triển sản xuất hàng hóa: Sự phát triển sản xuất hàng hóa ở thành thị cao hơn ở nông thôn. Tuy nhiên, sự phát triển này còn tùy thuộc vào chính sách, cơ chế của mỗi nước. - Nông thôn thường là nơi có phần lớn những người sống bằng nghề nông nghiệp. Nếu so sánh nông thôn và thành thị bằng một trong những tiêu chí này thì chỉ có thể nói lên một khía cạnh nào đó của vùng nông thôn.

Đó mới chỉ là cách nhìn đơn lẻ, chưa toàn diện, chưa thể hiện hết được bản chất của vùng nông thôn. Hiện nay, theo quan điểm chung được nhiều học giả chấp nhận thì nông thôn là vùng sinh sống, làm việc của cộng đồng chủ yếu là nông dân, là nơi có mật độ dân cư thấp, môi trường chủ yếu là thiên nhiên, cơ sở hạ tầng kém phát triển, tiếp cận thị trường và sản xuất hàng hóa thấp. Nhìn chung, hi đưa khái niệm về nông thôn cần phải được đặt trong điều kiện thời gian, không gian nhất định của nông thôn mỗi nước, mỗi vùng và cần phải tiếp tục nghiên cứu để có 8 khái niệm chính xác và hoàn chỉnh hơn. Ở Việt Nam, theo từng giai đoạn mà có cách hiểu về khái niệm nông thôn khác nhau: Theo Thông tư số 54/2009/TT-BNNPTNT ngày 21/8/2009 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn có đưa ra hái niệm như sau: “Nông thôn là vùng lãnh thổ không thuộc nội thành, nội thị các thành phố, thị xã, thị trấn được quản lý bởi cấp hành chính cơ sở là Ủy ban nhân dân xã”.

Theo Thông tư số 41/2013/TT-BNNPTNT ngày 04/10/2013 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đã đưa ra hái niệm như sau: “Nông thôn là phần lãnh thổ được quản lý bởi cấp hành chính cơ sở là Ủy ban nhân dân xã”. Nhìn chung cả hai khái niệm trên có hạn chế là mới chỉ dựa vào hình thức mà không dựa vào bản chất để định nghĩa. Khái niệm nông thôn phải được định nghĩa trên các nội dung sau: - Xã hội - dân cư: Là vùng sinh sống làm việc của cộng đồng chủ yếu là nông dân, là nơi có mật độ dân cư thấp. - Kinh tế: Kém phát triển, tiếp cận thị trường và sản xuất hàng hóa thấp, ngành nông nghiệp vẫn chiếm tỷ lệ cao trong cơ cấu kinh tế.

- Môi trường: Chủ yếu là thiên nhiên. - Cơ sở hạ tầng: Chưa được đầu tư bài bản, kém phát triển. Nông thôn mới Nông thôn mới là mô hình với tổng thể những đặc điểm, cấu trúc tạo thành một kiểu tổ chức nông thôn theo tiêu chí mới, đáp ứng yêu cầu đặt ra cho nông thôn trong điều kiện phát triển nền kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế, là kiểu nông thôn được xây dựng khác so với mô hình nông thôn truyền thống ở tính tiên tiến và phát triển về nhiều mặt. Nông thôn mới là nông thôn mà trong đời sống vật chất, văn hoá, tinh thần của người dân không ngừng được nâng cao, giảm dần sự cách biệt giữa 9 nông thôn và thành thị.

Nông dân được đào tạo, tiếp thu các tiến bộ k thuật tiên tiến, có bản lĩnh chính trị vững vàng, đóng vai trò làm chủ nông thôn mới. Nông thôn mới có kinh tế phát triển toàn diện, bền vững, cơ sở hạ tầng được xây dựng đồng bộ, hiện đại, phát triển theo quy hoạch, gắn kết hợp lý giữa nông nghiệp với công nghiệp, dịch vụ và đô thị; nông thôn ổn định, giàu bản sắc văn hoá dân tộc, môi trường sinh thái được bảo vệ; sức mạnh của hệ thống chính trị được nâng cao, đảm bảo giữ vững an ninh chính trị và trật tự xã hội. Theo Nghị quyết số 26-NQ/TW ngày 05/8/2008 của Hội nghị lần thứ 7 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa X về nông nghiệp, nông dân, nông thôn đã xác định nông thôn mới là khu vực có kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội hiện đại; cơ cấu kinh tế và các hình thức tổ chức sản xuất hợp lý, gắn nông nghiệp với phát triển nhanh công nghiệp, dịch vụ, đô thị theo quy hoạch; xã hội nông thôn ổn định, giàu bản sắc văn hoá dân tộc; dân trí được nâng cao, môi trường sinh thái được bảo vệ; hệ thống chính trị ở nông thôn dưới sự lãnh đạo của Đảng được tăng cường. Xây dựng giai cấp nông dân, củng cố liên minh công nhân - nông dân - trí thức vững mạnh, tạo nền tảng kinh tế - xã hội và chính trị vững chắc cho sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.

Với tinh thần đó, nông thôn mới có 05 đặc trưng và 19 tiêu chí: - Các đặc trưng của nông thôn mới: Kinh tế phát triển, đời sống vật chất và tinh thần của cư dân nông thôn được nâng cao; nông thôn phát triển theo quy hoạch, có kết cấu hạ tầng kinh tế, xã hội hiện đại, môi trường sinh thái được bảo vệ; dân trí được nâng cao, bản sắc văn hóa dân tộc được giữ gìn và phát huy; an ninh tốt, quản lý dân chủ; chất lương hệ thống chính trị được nâng cao. - 19 tiêu chí xã nông thôn mới: 1 quy hoạch, 2 giao thông, 3 thủy lợi, 4 điện, 5 trường học, 6 cơ sở vật chất văn hóa, 7 chợ, 8 bưu điện, 9 nhà ở dân cư, 10 thu nhập, 11 tỷ lệ hộ nghèo, 12 cơ cấu lao động, 13 hình thức tổ chức sản 10 xuất, 14 giáo dục, 15 y tế, 16 văn hóa, 17 môi trường, 18 hệ thông chính trị xã hội vững mạnh, 19 an ninh trật tự xã hội [10]. Riêng đối với huyện nông thôn mới có 9 tiêu chí: 1 quy hoạch, 2 giao thông, 3 thủy lợi, 4 điện, 5 y tế - văn hóa – giáo dục, 6 sản xuất, 7 môi trường, 8 an ninh, trật tự xã hội, 9 chỉ đạo xây dựng nông thôn mới [13]. Trong mỗi nội dung và tiêu chí trên đều có xác định cụ thể những công việc phải làm và mức độ đạt được các tiêu chí để được công nhận là xã, huyện nông thôn mới.

Một số điểm khác biệt có thể nhận thấy giữa xây dựng nông thôn trước đây (nông thôn truyền thống) và xây dựng nông thôn mới là: Mô hình nông thôn mới hiện nay ra đời trong điều kiện phát triển nền kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế với tổng thể những đặc điểm, cấu trúc theo các tiêu chí mới, thể hiện được tính tiến tiến về mọi mặt so với mô hình nông thôn cũ trước đây. Xây dựng nông thôn trước đây chủ yếu chỉ tập trung ở cấp huyện, thôn và thường thông qua các chương trình hay dự án; trong hi đó nội dung xây dựng nông thôn mới hiện nay mang tính toàn diện hơn theo “Tiêu chí” chung của cả nước, trong đó có những tiêu chí áp dụng chung và có một số tiêu chí các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương căn cứ vào tình hình thực tế địa phương để xây dựng các “Chỉ tiêu” phù hợp. Xây dựng nông thôn mới được triển khai ở cấp xã và trong phạm vi cả nước dựa vào nguồn nội lực là chính và do cộng đồng dân cư làm chủ, không phải do các hộ, người nông dân tự xây dựng như trước đây. Đây là một hệ thống chương trình hung bao gồm các chương trình mục tiêu quốc gia và các chương trình có tính chất mục tiêu được diễn ra tại khu vực nông thôn nhằm xây dựng thành công mô hình nông thôn mới xã hội chủ nghĩa.

Chương trình mục tiêu quốc gia Ở mỗi quốc gia khác nhau thì sẽ có Chương trình mục tiêu quốc gia khác nhau. Tùy theo chế độ, mục tiêu chính trị, quan điểm của đảng cầm quyền hay vì xu hướng phát triển khách quan hoặc nguyện vọng của nhân dân mà các nước 11 đưa ra một triết lý, khái niệm về Chương trình mục tiêu quốc gia riêng cho minh. Ở Việt Nam, theo Quyết định số 42/2002/QĐ-TTg ngày 19/3/2002 của Thủ tướng Chính phủ có đưa ra hái niệm như sau: “Chương trình mục tiêu quốc gia là một tập hợp các mục tiêu, nhiệm vụ và giải pháp đồng bộ về kinh tế, xã hội, khoa học, công nghệ, môi trường, cơ chế, chính sách, tổ chức để thực hiện một hoặc một số mục tiêu đã được xác định trong Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội chung của đất nước trong một thời gian nhất định”. Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới Trước đây, ở Việt Nam có rất nhiều Chương trình mục tiêu quốc gia như: việc làm và dạy nghề; giảm nghèo bền vững; nước sạch và vệ sinh môi trường nông thôn; y tế; dân số và kế hoạch hóa gia đình; vệ sinh an toàn thực ph m; văn hóa; giáo dục và đào tạo; phòng, chống ma túy; phòng, chống tội phạm; sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả; ứng phó với biến đổi khí hậu; xây dựng nông thôn mới; phòng, chống HIV/AIDS; đưa thông tin về cơ sở miền núi, vùng sâu, vùng xa, biên giới và hải đảo; khắc phục và cải thiện ô nhiễm môi trường [12].

Nhưng hiện nay, ở nước ta chỉ còn 02 chương trình mục tiêu quốc gia là xây dựng nông thôn mới và giảm nghèo bền vững.