Luận Văn Thạc Sĩ Về Thực Hiện Chính Sách Xây Dựng Nông Thôn Mới Tại Huyện Kinh Môn, Tỉnh Hải Dương

Luận văn thạc sĩ kỹ thuật phân tích thực hiện chính sách xây dựng nông thôn mới từ thực tiễn huyện kinh môn tỉnh hải dương, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp

• Tác giả: Cao Thị Huyền Trang
• Người hướng dẫn: PGS.TS Lương Thanh Cường
• Trường học: Học viện Hành chính Quốc gia
• Chuyên ngành: Chính sách công
• Đề tài: Thực hiện chính sách xây dựng nông thôn mới - Từ thực tiễn huyện Kinh Môn, tỉnh Hải Dương
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỞ ĐẦU
• 0.1. LÝ LUẬN VỀ THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI
• 0.2. Xây dựng nông thôn mới và chính sách xây dựng nông thôn mới
• 0.3. Thực hiện chính sách xây dựng nông thôn mới
• 0.4. Các yếu tố tác động đến thực hiện chính sách xây dựng nông thôn mới
• 0.5. Tiểu kết
• 1. CHƯƠNG 1: THỰC TRẠNG THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI Ở HUYỆN KINH MÔN, HẢI DƯƠNG
• 1.1. Tổng quan hiện trạng nông thôn và chính sách xây dựng nông thôn mới của huyện Kinh Môn, tỉnh Hải Dương
• 1.2. Phân tích thực trạng thực hiện chính sách xây dựng nông thôn mới ở huyện Kinh Môn
• 1.3. Tiểu kết
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỊNH HƯỚNG, GIẢI PHÁP BẢO ĐẢM THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI TỪ THỰC TIỄN HUYỆN KINH MÔN, TỈNH HẢI DƯƠNG
• 2.1. Định hướng bảo đảm thực hiện chính sách xây dựng nông thôn mới từ thực tiễn huyện Kinh Môn
• 2.2. Giải pháp bảo đảm thực hiện chính sách xây dựng nông thôn mới từ thực tiễn huyện Kinh Môn
• 2.3. Tiểu kết
• 3. CHƯƠNG 3
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC
• appendix.1. DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

Tóm tắt

I. Tổng quan về Chính Sách Xây Dựng Nông Thôn Mới Tại Huyện Kinh Môn

Chính sách xây dựng nông thôn mới tại huyện Kinh Môn, tỉnh Hải Dương đã được triển khai từ năm 2011. Mục tiêu chính của chính sách này là nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của người dân nông thôn. Qua đó, huyện Kinh Môn đã có những bước tiến đáng kể trong việc cải thiện hạ tầng và phát triển kinh tế nông thôn. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức cần phải vượt qua để đạt được mục tiêu bền vững.

1.1. Định nghĩa và Ý nghĩa của Chính Sách Xây Dựng Nông Thôn Mới

Chính sách xây dựng nông thôn mới được hiểu là một chương trình tổng thể nhằm cải thiện điều kiện sống của người dân nông thôn. Chính sách này không chỉ tập trung vào phát triển kinh tế mà còn chú trọng đến văn hóa, giáo dục và môi trường.

1.2. Lịch sử và Quá trình Triển khai Chính Sách

Chính sách này được khởi xướng từ năm 2008 với Nghị quyết số 26-NQ/TW. Từ đó, huyện Kinh Môn đã tích cực thực hiện các tiêu chí xây dựng nông thôn mới, với sự hỗ trợ từ chính phủ và sự tham gia của cộng đồng.

II. Thực Trạng Thực Hiện Chính Sách Xây Dựng Nông Thôn Mới Tại Kinh Môn

Thực trạng thực hiện chính sách xây dựng nông thôn mới tại huyện Kinh Môn cho thấy nhiều kết quả tích cực. Tất cả 22 xã đã được công nhận đạt chuẩn nông thôn mới. Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại một số hạn chế trong việc phát triển bền vững.

2.1. Kết Quả Đạt Được Trong Thực Hiện Chính Sách

Huyện Kinh Môn đã hoàn thành 9 tiêu chí huyện nông thôn mới, với sự cải thiện rõ rệt về hạ tầng giao thông, điện, nước sạch và các dịch vụ công cộng.

2.2. Những Thách Thức Cần Đối Mặt

Mặc dù đã đạt được nhiều thành tựu, nhưng huyện Kinh Môn vẫn gặp khó khăn trong việc duy trì và phát triển các tiêu chí bền vững, đặc biệt là trong lĩnh vực phát triển sản xuất và bảo vệ môi trường.

III. Phương Pháp Giải Quyết Vấn Đề Trong Chính Sách Xây Dựng Nông Thôn Mới

Để giải quyết các vấn đề tồn tại trong chính sách xây dựng nông thôn mới, huyện Kinh Môn cần áp dụng các phương pháp hiệu quả. Việc huy động nguồn lực từ cộng đồng và các tổ chức xã hội là rất quan trọng.

3.1. Huy Động Nguồn Lực Từ Cộng Đồng

Cần khuyến khích sự tham gia của người dân trong việc xây dựng và thực hiện các dự án nông thôn mới. Điều này không chỉ giúp tăng cường tính bền vững mà còn nâng cao ý thức cộng đồng.

3.2. Tăng Cường Đầu Tư Vào Hạ Tầng

Đầu tư vào hạ tầng nông thôn là yếu tố then chốt để phát triển kinh tế. Cần có các chính sách ưu đãi để thu hút đầu tư từ các doanh nghiệp và tổ chức.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn và Kết Quả Nghiên Cứu Tại Kinh Môn

Kết quả nghiên cứu cho thấy chính sách xây dựng nông thôn mới đã mang lại nhiều lợi ích cho người dân. Tuy nhiên, cần có những đánh giá khách quan để cải thiện hơn nữa.

4.1. Lợi Ích Từ Chính Sách Đối Với Người Dân

Người dân đã được hưởng lợi từ các chương trình phát triển hạ tầng, nâng cao chất lượng cuộc sống và tạo ra nhiều cơ hội việc làm mới.

4.2. Đánh Giá Hiệu Quả Thực Hiện Chính Sách

Cần có các chỉ số đánh giá cụ thể để theo dõi hiệu quả của chính sách. Việc này sẽ giúp các nhà quản lý điều chỉnh kịp thời các chiến lược phát triển.

V. Kết Luận và Tương Lai Của Chính Sách Xây Dựng Nông Thôn Mới

Chính sách xây dựng nông thôn mới tại huyện Kinh Môn đã đạt được nhiều thành tựu, nhưng vẫn cần tiếp tục cải thiện để đảm bảo tính bền vững. Tương lai của chính sách này phụ thuộc vào sự tham gia của cộng đồng và các nguồn lực đầu tư.

5.1. Tầm Quan Trọng Của Chính Sách Trong Tương Lai

Chính sách xây dựng nông thôn mới sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển kinh tế - xã hội của huyện Kinh Môn.

5.2. Đề Xuất Các Giải Pháp Cải Thiện

Cần có các giải pháp cụ thể để nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách, bao gồm việc tăng cường đào tạo nguồn nhân lực và cải thiện cơ sở hạ tầng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Chính sách xây dựng nông thôn mới (NTM) là một trong những chủ trương trọng tâm của Đảng và Nhà nước Việt Nam nhằm phát triển kinh tế - xã hội nông thôn, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của người dân. Từ năm 2011 đến 2017, huyện Kinh Môn, tỉnh Hải Dương đã tích cực triển khai thực hiện chính sách này với mục tiêu trở thành huyện NTM đầu tiên của tỉnh. Theo báo cáo, đến năm 2017, 22/22 xã của huyện đã được công nhận đạt chuẩn NTM, hoàn thành 9/9 tiêu chí huyện NTM theo quy định của Chính phủ. Tuy nhiên, bên cạnh những thành tựu nổi bật, quá trình thực hiện vẫn còn tồn tại một số hạn chế như tập trung chủ yếu vào xây dựng cơ sở hạ tầng, chưa chú trọng đúng mức các tiêu chí về phát triển sản xuất, nâng cao thu nhập, bảo vệ môi trường và phát triển văn hóa.

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là hệ thống hóa cơ sở lý luận về thực hiện chính sách xây dựng NTM, phân tích thực trạng tại huyện Kinh Môn, đồng thời đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách trong giai đoạn tiếp theo. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào giai đoạn 2011-2017 trên địa bàn huyện Kinh Môn, tỉnh Hải Dương. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp luận cứ khoa học, thực tiễn để hoàn thiện chính sách và hướng dẫn các địa phương khác trong cả nước học hỏi kinh nghiệm, góp phần thúc đẩy phát triển bền vững nông thôn Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên phương pháp luận của chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, kết hợp với quan điểm, đường lối của Đảng và chính sách pháp luật của Nhà nước về nông nghiệp, nông dân và nông thôn. Hai lý thuyết chính được áp dụng gồm:

1. Lý thuyết chính sách công: Xem chính sách công là tập hợp các quyết định có liên quan nhằm giải quyết các vấn đề xã hội theo mục tiêu đã xác định. Thực hiện chính sách là quá trình biến các quyết định thành kết quả thực tiễn thông qua các hoạt động có tổ chức.

2. Mô hình xây dựng nông thôn mới: Bao gồm 19 tiêu chí quốc gia về xã NTM và 9 tiêu chí huyện NTM, tập trung vào các khía cạnh như quy hoạch, hạ tầng, sản xuất, môi trường, văn hóa, an ninh và hệ thống chính trị.

Các khái niệm chính trong nghiên cứu gồm: nông thôn, nông thôn mới, chính sách xây dựng nông thôn mới, thực hiện chính sách công, vai trò chủ thể trong thực hiện chính sách, và các yếu tố tác động đến hiệu quả thực hiện chính sách.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu được thu thập từ các văn bản pháp luật, báo cáo của huyện Kinh Môn, tài liệu nghiên cứu trong và ngoài nước, các bài báo khoa học, cùng với khảo sát thực tế tại địa phương. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm các cán bộ quản lý, công chức, người dân và doanh nghiệp trên địa bàn huyện.

Phương pháp phân tích chính sách được sử dụng để đánh giá quy trình thực hiện chính sách xây dựng NTM, kết hợp với phương pháp thống kê mô tả, phân tích so sánh số liệu về tiến độ và kết quả thực hiện các tiêu chí NTM. Ngoài ra, phương pháp phỏng vấn chuyên gia, quan sát và mô tả cũng được áp dụng nhằm thu thập thông tin định tính, làm rõ nguyên nhân và bài học kinh nghiệm.

Timeline nghiên cứu tập trung vào giai đoạn 2011-2017, tương ứng với thời gian huyện Kinh Môn triển khai chính sách xây dựng NTM.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Hoàn thành các tiêu chí NTM: Đến năm 2017, 100% số xã (22/22 xã) của huyện Kinh Môn đạt chuẩn NTM, hoàn thành 9/9 tiêu chí huyện NTM theo Quyết định số 558/QĐ-TTg. Đây là thành tích nổi bật, đưa huyện Kinh Môn trở thành huyện NTM đầu tiên của tỉnh Hải Dương.

2. Phát triển hạ tầng kinh tế - xã hội: Hệ thống giao thông, thủy lợi, điện, trường học, trạm y tế và cơ sở vật chất văn hóa được đầu tư đồng bộ, góp phần cải thiện điều kiện sống của người dân. Tỷ lệ hộ nghèo giảm đáng kể, thu nhập bình quân đầu người tăng khoảng 1,8 lần so với năm 2015.

3. Sự tham gia của người dân và cộng đồng: Người dân tích cực tham gia đóng góp công sức, tài chính, hiến đất xây dựng các công trình công cộng. Nhận thức về vai trò chủ thể trong xây dựng NTM được nâng cao, tạo sự đồng thuận và phát huy nội lực địa phương.

4. Hạn chế trong phát triển sản xuất và bảo vệ môi trường: Một số địa phương còn tập trung chủ yếu vào xây dựng cơ sở hạ tầng, chưa chú trọng đúng mức đến phát triển sản xuất nâng cao thu nhập, giảm nghèo bền vững, bảo vệ môi trường và phát triển văn hóa. Điều này ảnh hưởng đến tính bền vững của kết quả xây dựng NTM.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của những hạn chế trên chủ yếu do nhận thức chưa đầy đủ về mục tiêu, nguồn lực và lợi ích của các bên liên quan trong tổ chức thực thi chính sách. So với các địa phương như huyện Hòa Vang (Đà Nẵng) và huyện Đan Phượng (Hà Nội), nơi có sự lãnh đạo quyết liệt, công tác tuyên truyền hiệu quả và phát huy vai trò doanh nghiệp, huyện Kinh Môn cần tăng cường hơn nữa các giải pháp phát triển sản xuất và bảo vệ môi trường.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tiến độ hoàn thành các tiêu chí NTM theo từng năm, bảng so sánh tỷ lệ hộ nghèo và thu nhập bình quân đầu người trước và sau khi thực hiện chính sách, cũng như sơ đồ thể hiện sự tham gia của các chủ thể trong quá trình thực hiện.

Kết quả nghiên cứu khẳng định vai trò quan trọng của sự phối hợp đồng bộ giữa các cấp chính quyền, Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội, doanh nghiệp và người dân trong thực hiện chính sách xây dựng NTM. Đồng thời, việc điều chỉnh, bổ sung chính sách phù hợp với điều kiện thực tế địa phương là cần thiết để nâng cao hiệu quả và tính bền vững.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức

   • Động từ hành động: Tuyên truyền, phổ biến
   • Target metric: 100% xã, thôn có chương trình tuyên truyền thường xuyên
   • Timeline: Triển khai liên tục trong 2 năm tới
   • Chủ thể thực hiện: UBND huyện, Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội

2. Phát triển sản xuất gắn với ứng dụng công nghệ cao

   • Động từ hành động: Hỗ trợ, khuyến khích, đầu tư
   • Target metric: Tăng thu nhập bình quân đầu người lên 2 lần so với năm 2017
   • Timeline: 2019-2023
   • Chủ thể thực hiện: Phòng Nông nghiệp, doanh nghiệp, hợp tác xã, người dân

3. Bảo vệ môi trường và phát triển văn hóa nông thôn

   • Động từ hành động: Xây dựng, duy trì, giám sát
   • Target metric: 100% xã có kế hoạch bảo vệ môi trường và phát huy bản sắc văn hóa
   • Timeline: 2019-2022
   • Chủ thể thực hiện: UBND xã, các đoàn thể, cộng đồng dân cư

4. Nâng cao năng lực quản lý và thực thi chính sách của cán bộ

   • Động từ hành động: Đào tạo, bồi dưỡng
   • Target metric: 100% cán bộ xã, huyện được tập huấn chuyên sâu về xây dựng NTM
   • Timeline: Hàng năm, liên tục trong 3 năm
   • Chủ thể thực hiện: Học viện Hành chính Quốc gia, Ban Chỉ đạo huyện

5. Đa dạng hóa nguồn vốn và huy động xã hội hóa

   • Động từ hành động: Huy động, phối hợp, hỗ trợ
   • Target metric: Tăng tỷ lệ vốn xã hội hóa lên 30% tổng nguồn vốn xây dựng NTM
   • Timeline: 2019-2024
   • Chủ thể thực hiện: UBND huyện, các tổ chức tín dụng, doanh nghiệp, cộng đồng dân cư

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ quản lý nhà nước các cấp

   • Lợi ích: Nắm vững cơ sở lý luận và thực tiễn về thực hiện chính sách xây dựng NTM, từ đó nâng cao hiệu quả quản lý và chỉ đạo.
   • Use case: Xây dựng kế hoạch, điều chỉnh chính sách phù hợp với địa phương.

2. Nhà nghiên cứu và sinh viên ngành Chính sách công, Phát triển nông thôn

   • Lợi ích: Có tài liệu tham khảo khoa học, cập nhật các mô hình, phương pháp nghiên cứu và kết quả thực tiễn.
   • Use case: Phát triển đề tài nghiên cứu, luận văn, luận án liên quan.

3. Doanh nghiệp và hợp tác xã hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn

   • Lợi ích: Hiểu rõ vai trò, cơ chế phối hợp với chính quyền và cộng đồng trong xây dựng NTM, từ đó phát triển sản xuất bền vững.
   • Use case: Tham gia đầu tư, liên kết sản xuất, tiêu thụ sản phẩm.

4. Cộng đồng dân cư và các tổ chức chính trị - xã hội tại địa phương

   • Lợi ích: Nâng cao nhận thức về vai trò chủ thể trong xây dựng NTM, biết cách tham gia và giám sát thực hiện chính sách.
   • Use case: Tổ chức phong trào, vận động đóng góp, giám sát công trình xây dựng.

Câu hỏi thường gặp

1. Chính sách xây dựng nông thôn mới là gì?
   Chính sách xây dựng NTM là hệ thống chủ trương, biện pháp của Nhà nước nhằm phát triển kinh tế - xã hội nông thôn theo các tiêu chí quốc gia, nâng cao đời sống người dân và thu hẹp khoảng cách với đô thị. Ví dụ, Bộ tiêu chí quốc gia gồm 19 tiêu chí về quy hoạch, hạ tầng, sản xuất, môi trường, văn hóa, an ninh.

2. Vai trò của người dân trong thực hiện chính sách xây dựng NTM như thế nào?
   Người dân là chủ thể trung tâm, tham gia bàn bạc, đóng góp công sức, tài chính, giám sát và thụ hưởng kết quả xây dựng NTM. Sự chủ động của người dân quyết định thành công và bền vững của chính sách.

3. Những yếu tố nào ảnh hưởng đến hiệu quả thực hiện chính sách xây dựng NTM?
   Bao gồm mức độ hoàn thiện chính sách, năng lực quản lý của cán bộ, sự tham gia của người dân, nguồn lực tài chính và môi trường thực thi chính sách. Ví dụ, năng lực cán bộ yếu kém có thể làm chậm tiến độ và giảm chất lượng thực hiện.

4. Huyện Kinh Môn đã đạt được những thành tựu gì trong xây dựng NTM?
   Đến năm 2017, 100% xã đạt chuẩn NTM, hoàn thành 9/9 tiêu chí huyện NTM, thu nhập bình quân đầu người tăng khoảng 1,8 lần, tỷ lệ hộ nghèo giảm đáng kể, hạ tầng kinh tế - xã hội được đầu tư đồng bộ.

5. Giải pháp nào được đề xuất để nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách xây dựng NTM tại huyện Kinh Môn?
   Tăng cường tuyên truyền, phát triển sản xuất ứng dụng công nghệ cao, bảo vệ môi trường, nâng cao năng lực cán bộ, đa dạng hóa nguồn vốn và huy động xã hội hóa. Các giải pháp này nhằm đảm bảo tính bền vững và nâng cao chất lượng cuộc sống người dân.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa cơ sở lý luận và phân tích thực trạng thực hiện chính sách xây dựng nông thôn mới tại huyện Kinh Môn, tỉnh Hải Dương trong giai đoạn 2011-2017.
• Huyện Kinh Môn đã hoàn thành 100% xã đạt chuẩn NTM và 9/9 tiêu chí huyện NTM, góp phần nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của người dân.
• Một số hạn chế như chưa chú trọng đúng mức phát triển sản xuất, bảo vệ môi trường và phát triển văn hóa cần được khắc phục để đảm bảo tính bền vững.
• Đề xuất các giải pháp trọng tâm gồm tăng cường tuyên truyền, phát triển sản xuất công nghệ cao, nâng cao năng lực cán bộ và đa dạng hóa nguồn vốn.
• Các bước tiếp theo là triển khai các giải pháp đề xuất, theo dõi, đánh giá liên tục và điều chỉnh chính sách phù hợp nhằm duy trì và nâng cao chất lượng xây dựng nông thôn mới tại huyện Kinh Môn và các địa phương khác.

Kêu gọi các cấp chính quyền, doanh nghiệp, cộng đồng dân cư cùng chung tay thực hiện để xây dựng nông thôn mới phát triển bền vững, góp phần vào sự nghiệp công nghiệp hóa - hiện đại hóa đất nước.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1. Lý luận về thực hiện chính sách xây dựng nông thôn mới Chương 2. Thực trạng thực hiện chính sách xây dựng nông thôn mới ở huyện Kinh Môn, tỉnh Hải Dương Chương 3. Định hướng, giải pháp bảo đảm thực hiện chính sách xây dựng nông thôn mới từ thực tiễn huyện Kinh Môn, tỉnh Hải Dương 8 Chƣơng 1 LÝ LUẬN VỀ THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI 1.

Xây dựng nông thôn mới và chính sách xây dựng nông thôn mới 1. Xây dựng nông thôn mới 1. Quan niệm về nông thôn và nông thôn mới Nông thôn là một danh từ rất quen thuộc và thông dụng nhưng có thể có nhiều quan niệm khác nhau ở mỗi quốc gia. Theo Viện Từ điển học và Bách khoa toàn thư Việt Nam trực tuyến (Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam), nông thôn được hiểu là “phần lãnh thổ của một nước hay của một đơn vị hành chính nằm ngoài lãnh thổ đô thị, có môi trường tự nhiên, hoàn cảnh kinh tế xã hội, điều kiện sống khác biệt với thành thị và dân cư chủ yếu làm nông nghiệp”.

Nông thôn là một xã hội, là môi trường sống của người nông dân, nơi diễn ra các hoạt động kinh tế, văn hóa, xã hội với nhiều nét đặc thù và gói gọn lại: Đó không phải là đô thị (về không gian sống, về cấu trúc và tổ chức xã hội, về con người và sinh kế) nhưng cũng không hoàn toàn đối lập với đô thị (nhất là về văn hóa) [18, tr52]. Đối với nước ta, nông thôn để chỉ những vùng đất trên lãnh thổ Việt Nam mà ở đó, người dân sinh sống, làm việc chủ yếu bằng nông nghiệp. Hiện nay, khái niệm về nông thôn đã được nêu rõ tại Thông tư số 41/2013/TT-BNNPTNT ngày 04 tháng 10 năm 2013 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn hướng dẫn thực hiện Bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới: “Nông thôn là phần lãnh thổ được quản lý bởi cấp hành chính cơ sở là Ủy ban nhân dân xã” [4]. Như vậy, nông thôn là vùng khác với thành thị, ở đó một cộng đồng dân cư chủ yếu là nông dân sinh sống và làm việc chủ yếu bằng nghề nông, đất đai là tư liệu sản xuất chủ yếu.

Nông thôn có kinh tế nông nghiệp chiếm tỷ lệ cao trong cơ cấu kinh tế nông thôn; có mật độ dân cư thấp, có kết cấu hạ tầng, trình độ dân trí. thấp hơn so với đô thị. 9 Về nông thôn mới, các nhà nghiên cứu có nhiều cách tiếp cận khác nhau. Có quan niệm cho rằng, nông thôn mới là nông thôn văn minh hiện đại nhưng vẫn giữ được nét đẹp của truyền thống Việt Nam.

Có cách tiếp cận khác lại khẳng định: Nông thôn mới phải tập trung vào xây dựng kết cấu hạ tầng làm đòn bẩy phát triển các ngành nghề khác; Nông thôn mới đạt được 19 tiêu chí trong Bộ tiêu chí do Thủ tướng Chính phủ ban hành; Nông thôn mới phải cải tạo được cảnh quan, bảo vệ môi trường, phục vụ công nghiệp hóa - hiện đại hóa đất nước; Nông thôn mới phải áp dụng khoa học kỹ thuật mới, nâng cao thu nhập cho người dân. Một số quan niệm khác thì lại nhận định, nông thôn mới là nông thôn có kinh tế phát triển, đời sống vật chất tinh thần của nhân dân được nâng cao, có quy hoạch kết cấu hạ tầng hiện đại, môi trường sinh thái trong lành, dân trí cao, giữ được bản sắc văn hóa dân tộc, an ninh chính trị được giữ vững. Nhìn chung, các quan niệm về nông thôn mới nói trên đều thống nhất khi khẳng định nông thôn mới là một trạng thái phát triển cao, toàn diện của xã hội nông thôn truyền thống trên tất cả các phương diện kinh tế - xã hội, văn hóa, giáo dục, môi trường, hạ tầng cơ sở và hệ thống chính trị., giảm dần sự cách biệt giữa nông thôn và thành thị. Mặc dù hiện nay chưa có văn bản cụ thể nào định nghĩa nông thôn mới một cách rõ ràng, nhưng trong thực tế, quan niệm về nông thôn mới cần được gắn chặt chẽ với xây dựng nông thôn mới, trong đó “nông thôn mới” là mục tiêu, là đích đến và “xây dựng nông thôn mới” là hành động cần thực hiện.

Nghị quyết số 26-NQ/TW ngày 05/8/2008 Hội nghị lần thứ bảy Ban Chấp hành Trung ương khoá X về nông nghiệp, nông dân, nông thôn xác định: Xây dựng nông thôn mới có kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội hiện đại; cơ cấu kinh tế và các hình thức tổ chức sản xuất hợp lý, gắn nông nghiệp với phát triển nhanh công nghiệp, dịch vụ, đô thị theo quy hoạch; xã hội nông thôn ổn định, giàu bản sắc văn hoá dân tộc; dân trí được nâng cao, môi trường sinh thái được bảo vệ; hệ thống chính trị ở nông thôn dưới sự lãnh đạo của Đảng được tăng cường [1]. 10 Nghị quyết số 24/2008/NQ-CP ngày 28/10/2008 của Chính phủ về ban hành Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết Hội nghị lần thứ 7 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa X về nông nghiệp, nông dân, nông thôn, tóm lược nội dung xây dựng nông thôn mới là: Xây dựng, tổ chức cuộc sống của dân cư nông thôn theo hướng văn minh, hiện đại, giữ gìn bản sắc văn hoá và môi trường sinh thái gắn với phát triển đô thị, thị trấn, thị tứ. Phát triển đồng bộ hệ thống hạ tầng kinh tế - xã hội nông thôn phù hợp quy hoạch không gian xây dựng làng (ấp, thôn, bản), xã và quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội của ngành, địa phương; kết hợp giữa hỗ trợ của Nhà nước với phát huy nội lực của cộng đồng dân cư nông thôn. Nâng cao dân trí, đào tạo nguồn nhân lực và tổ chức tốt đời sống văn hoá cơ sở.

Xây dựng các hình thức tổ chức sản xuất phù hợp với yêu cầu của nền nông nghiệp hiện đại, sản xuất hàng hoá gồm cả nông nghiệp và phi nông nghiệp, thực hiện “mỗi làng một nghề” [9, tr. Như vậy, mô hình nông thôn mới là tổng thể những đặc điểm, cấu trúc tạo thành một kiểu tổ chức nông thôn theo tiêu chí mới, đáp ứng yêu cầu mới đặt ra cho nông thôn trong điều kiện hiện nay, thể hiện ở các đặc trưng cơ bản sau: (1) Kinh tế phát triển, đời sống vật chất và tinh thần của cư dân nông thôn được nâng cao; (2) Nông thôn phát triển theo quy hoạch, có kết cấu hạ tầng kinh tế, xã hội hiện đại, môi trường sinh thái được bảo vệ; (3) Dân trí được nâng cao, bản sắc văn hóa dân tộc được giữ gìn và phát huy; (4) An ninh tốt, quản lý dân chủ; (5) Chất lượng hệ thống chính trị được nâng cao. Tiêu chí đánh giá nông thôn mới - Quan niệm tiêu chí đánh giá nông thôn mới Theo Đại từ điển Tiếng Việt do Nguyễn Như Ý chủ biên: Tiêu chí được hiểu là đặc trưng, dấu hiệu làm cơ sở, căn cứ để nhận biết, xếp loại các sự vật, các khái niệm [23, tr. Trên thực tế, khái niệm tiêu chí thường được sử dụng làm căn cứ để kiểm định hay để đánh giá một đối tượng, bao gồm các yêu cầu về chất lượng, mức độ, hiệu quả, khả năng tuân thủ các quy tắc và quy định, kết quả cuối cùng và tính bền 11 vững của các kết quả đó.

Tiêu chí luôn được xác định trước làm cơ sở khi tiến hành đánh giá, xếp loại hay phân loại một sự vật, hiện tượng. Tiêu chí đánh giá có thể hiểu là nội dung yêu cầu được xác định trước làm căn cứ, cơ sở để xem xét theo định kỳ một cách hệ thống và khách quan về khả năng đáp ứng của kết quả đối với yêu cầu cần đạt được. Từ quan niệm chung về tiêu chí đánh giá có thể thấy, tiêu chí đánh giá nông thôn mới được hiểu là yêu cầu được xác định trước làm cơ sở xem xét, nhận định, đánh giá mức độ đạt hay không đạt mục tiêu “nông thôn mới” của xã hội nông thôn hiện nay. Để đạt xã nông thôn mới, một địa phương phải đáp ứng đầy đủ 19 tiêu chí đánh giá được ban hành kèm theo Quyết định số 1980/QĐ-TTg ngày 17/10/2016 của Thủ tướng Chính phủ về Bộ tiêu chí quốc gia về xã nông thôn mới giai đoạn 2016 - 2020 gồm: (1) Quy hoạch; (2) Giao thông; (3) Thủy lợi; (4) Điện; (5) Trường học; (6) Cơ sở vật chất văn hóa; (7) Chợ nông thôn; (8) Thông tin và truyền thông; (9) Nhà ở dân cư; (10) Thu nhập; (11) Hộ nghèo; (12) Lao động có việc làm; (14) Tổ chức sản xuất; (14) Giáo dục và đào tạo; (15) Y tế; (16) Văn hóa; (17) Môi trường và an toàn thực phẩm; (18) Hệ thống chính trị và tiếp cận pháp luật; (19) Quốc phòng và An ninh.

Đối với Huyện nông thôn mới, các tiêu chí đánh giá được quy định tại Quyết định số 558/QĐ-TTg ngày 05/4/2016 của Thủ tướng Chính phủ về việc ban hành Tiêu chí huyện nông thôn mới và quy định thị xã, thành phố trực thuộc cấp tỉnh hoàn thành nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2016 - 2020. Cụ thể: Có 100% số xã trong huyện đạt chuẩn nông thôn mới; tất cả các 09 tiêu chí về quy hoạch, giao thông, thủy lợi, điện, y tế - văn hóa - giáo dục, sản xuất, môi trường, an ninh trật tự xã hội, chỉ đạo xây dựng nông thôn mới đạt chuẩn theo quy định. - Ý nghĩa của tiêu chí đánh giá nông thôn mới Một là: Là cụ thể hóa đặc tính của xã nông thôn mới, huyện nông thôn mới thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa - hiện đại hóa. 12 Hai là: Là căn cứ để xây dựng nội dung chính sách xây dựng nông thôn mới, là chuẩn mực để các xã lập kế hoạch phấn đấu đạt 19 tiêu chí nông thôn mới; huyện đạt Huyện nông thôn mới.

Ba là: Là căn cứ để chỉ đạo và đánh giá kết quả thực hiện chính sách xây dựng nông thôn mới của các địa phương trong từng thời kỳ; đánh giá công nhận xã, huyện, tỉnh đạt nông thôn mới; đánh giá trách nhiệm của các cấp uỷ Đảng, chính quyền xã trong thực hiện chính sách xây dựng nông thôn mới. Chính sách xây dựng nông thôn mới 1. Quan niệm về chính sách xây dựng nông thôn mới Chính sách là thuật ngữ được sử dụng rộng rãi, phổ biến trong sách báo, tài liệu, trên các phương tiện truyền thông và trong đời sống xã hội. Có nhiều quan niệm các nhau về chính sách: Theo Từ điển Bách khoa Việt Nam: “Chính sách là những chuẩn tắc cụ thể để thực hiện đường lối, nhiệm vụ.

Chính sách được thực hiện trong một thời gian nhất định, trên những lĩnh vực cụ thể nào đó.