Chính Sách Xây Dựng Nông Thôn Mới Tại Huyện Đại Lộc, Tỉnh Quảng Nam

Luận văn thạc sĩ kỹ thuật phân tích thực hiện chính sách xây dựng nông thôn mới tại huyện đại lộc tỉnh quảng nam, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp khả thi

• Tác giả: Nguyễn Duy Mỹ
• Người hướng dẫn: PGS. Trần Thị Lan Hương
• Trường học: Học viện Khoa học Xã hội
• Chuyên ngành: Chính sách công
• Đề tài: Thực hiện chính sách xây dựng nông thôn mới tại huyện Đại Lộc, tỉnh Quảng Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI
• 1.1. Một số khái niệm cơ bản
• 1.2. Mục tiêu và nội dung của chính sách xây dựng nông thôn mới
• 1.3. Các bước thực hiện chính sách xây dựng nông thôn mới
• 1.4. Các chủ thể thực hiện chính sách xây dựng nông thôn mới
• 1.5. Các yếu tố ảnh hưởng đến thực hiện chính sách xây dựng nông thôn mới
• 1.6. Kinh nghiệm xây dựng nông thôn của một số địa phương trên địa bàn tỉnh Quảng Nam
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI TẠI HUYỆN ĐẠI LỘC, TỈNH QUẢNG NAM
• 2.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế, văn hóa - xã hội ở huyện Đại Lộc
• 2.2. Kết quả đạt được trong việc thực hiện chính sách xây dựng nông thôn mới tại huyện Đại Lộc, tỉnh Quảng Nam giai đoạn từ năm 2011 đến nay
• 2.3. Hạn chế và nguyên nhân của những hạn chế trong thực hiện chính sách xây dựng nông thôn mới tại huyện Đại Lộc, tỉnh Quảng Nam
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI TẠI HUYỆN ĐẠI LỘC TỈNH QUẢNG NAM
• 3.1. Quan điểm và định hướng xây dựng nông thôn mới tại huyện Đại Lộc, tỉnh Quảng Nam
• 3.2. Các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách xây dựng nông thôn mới tại huyện Đại Lộc, tỉnh Quảng Nam trong thời gian tới
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Chính Sách Xây Dựng Nông Thôn Mới Đại Lộc

Nông nghiệp, nông dân và nông thôn đóng vai trò chiến lược trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Với hơn 70% dân số sinh sống ở nông thôn, khu vực này cung cấp nguồn lao động, nguyên liệu và lương thực thiết yếu. Đảng Cộng sản Việt Nam luôn coi trọng phát triển nông nghiệp, nông dân và nông thôn. Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ X khẳng định tầm quan trọng đặc biệt của vấn đề này, hướng tới xây dựng nền nông nghiệp hàng hóa lớn, đa dạng, phát triển nhanh và bền vững. Chương trình Mục tiêu Quốc gia về xây dựng nông thôn mới (NTM) và tái cơ cấu ngành nông nghiệp đã tạo ra những đổi thay rõ nét ở khu vực nông thôn. Hạ tầng phát triển, mô hình sản xuất mới được hình thành, đời sống nông dân được nâng cao. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức và bấp cập cần giải quyết để phát triển nông thôn Đại Lộc một cách toàn diện.

1.1. Định Nghĩa Nông Thôn Mới và Vai Trò Trong Phát Triển Kinh Tế

Nông thôn không chỉ là khu vực sản xuất nông nghiệp mà còn là không gian văn hóa, xã hội và sinh thái đặc trưng. Nông thôn mới hướng đến nâng cao đời sống vật chất, văn hóa và tinh thần của người dân, thu hẹp khoảng cách với thành thị. Nông dân được đào tạo, tiếp thu kỹ thuật tiên tiến, đóng vai trò chủ thể trong xây dựng nông thôn. Phát triển kinh tế nông thôn toàn diện, bền vững, gắn kết nông nghiệp với công nghiệp và dịch vụ là mục tiêu quan trọng. Theo tài liệu gốc, xây dựng NTM là cuộc cách mạng và vận động lớn để cộng đồng dân cư đồng lòng xây dựng quê hương khang trang, sạch đẹp.

1.2. Mục Tiêu Tổng Quát Của Chính Sách Xây Dựng Nông Thôn Mới

Mục tiêu tổng quát của chính sách là xây dựng nông thôn mới với hạ tầng kinh tế - xã hội hiện đại, cơ cấu kinh tế hợp lý, gắn nông nghiệp với công nghiệp và dịch vụ. Xã hội nông thôn ổn định, giàu bản sắc dân tộc, dân trí được nâng cao, môi trường sinh thái được bảo vệ. Hệ thống chính trị ở nông thôn được củng cố, an ninh chính trị được đảm bảo, đời sống vật chất và tinh thần của người dân được nâng cao. Chính sách này hướng đến sự phát triển toàn diện và bền vững của khu vực nông thôn.

II. Thực Trạng Xây Dựng Nông Thôn Mới Tại Huyện Đại Lộc Hiện Nay

Huyện Đại Lộc, một huyện miền núi thuần nông của tỉnh Quảng Nam, đang nỗ lực thực hiện Chương trình MTGQ xây dựng NTM. Đến cuối năm 2018, 11/17 xã đã được công nhận đạt chuẩn nông thôn mới, xã Đại Hiệp phấn đấu đạt chuẩn nông thôn mới kiểu mẫu vào năm 2020. Chương trình đã mang lại những kết quả nhất định: kinh tế xã hội phát triển ổn định, cơ cấu kinh tế chuyển dịch tích cực, thu nhập đầu người tăng cao, diện mạo nông thôn khởi sắc, cảnh quan môi trường được cải thiện. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều bấp cập trong quá trình thực hiện, đòi hỏi sự vào cuộc quyết liệt hơn nữa của các cấp ủy, chính quyền và sự đồng thuận của nhân dân.

2.1. Điều Kiện Tự Nhiên Kinh Tế Xã Hội Ảnh Hưởng Đến NTM Đại Lộc

Huyện Đại Lộc có điều kiện kinh tế - xã hội còn nhiều khó khăn, ảnh hưởng đến quá trình xây dựng nông thôn mới. Địa hình miền núi, sản xuất nông nghiệp là chủ yếu, nguồn lực đầu tư còn hạn chế. Tuy nhiên, với sự nỗ lực của chính quyền và người dân, huyện đã đạt được những thành tựu đáng kể trong việc cải thiện cơ sở hạ tầng, phát triển kinh tế và nâng cao đời sống người dân. Cần có những giải pháp phù hợp để vượt qua những khó khăn, phát huy tiềm năng của địa phương.

2.2. Kết Quả Đạt Được Trong Giai Đoạn 2011 2018 Đánh Giá Chi Tiết

Trong giai đoạn 2011-2018, việc thực hiện chính sách xây dựng nông thôn mới tại huyện Đại Lộc đã đạt được những kết quả quan trọng. Kinh tế xã hội phát triển ổn định, cơ cấu kinh tế chuyển dịch theo hướng tích cực, thu nhập đầu người tăng cao, diện mạo nông thôn được thay đổi và khởi sắc, cảnh quan môi trường nông thôn được cải thiện, đời sống vật chất tinh thần của người dân ngày được nâng cao. 11/17 xã đạt chuẩn NTM là minh chứng rõ ràng cho sự thành công của chương trình.

2.3. Hạn Chế và Nguyên Nhân Của Những Hạn Chế Trong Xây Dựng NTM

Mặc dù đạt được nhiều thành tựu, việc thực hiện chương trình MTGQ xây dựng nông thôn mới tại huyện Đại Lộc vẫn còn nhiều bấp cập. Công tác lãnh đạo, chỉ đạo của các cấp ủy, chính quyền chưa kịp thời, công tác phối kết hợp của các ngành, đoàn thể chưa nhịp nhàng nên hiệu quả thực hiện chưa cao. Việc huy động nguồn lực trong nhân dân và các doanh nghiệp còn hạn chế, nợ xây dựng cơ bản của các xã cao, trình độ của cán bộ cấp cơ sở còn hạn chế.

III. Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Chính Sách Nông Thôn Mới Đại Lộc

Để nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách xây dựng nông thôn mới tại huyện Đại Lộc, cần có những giải pháp đồng bộ và toàn diện. Cần tăng cường công tác lãnh đạo, chỉ đạo của các cấp ủy, chính quyền, nâng cao năng lực của cán bộ cơ sở, đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động để tạo sự đồng thuận trong nhân dân. Đồng thời, cần có cơ chế, chính sách phù hợp để huy động nguồn lực từ các thành phần kinh tế, khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp, nông thôn. Phát triển nông nghiệp Đại Lộc theo hướng sản xuất hàng hóa, ứng dụng khoa học công nghệ, nâng cao giá trị gia tăng.

3.1. Quan Điểm và Định Hướng Xây Dựng Nông Thôn Mới Đến Năm 2025

Định hướng xây dựng nông thôn mới tại huyện Đại Lộc đến năm 2025 là tiếp tục nâng cao chất lượng các tiêu chí đã đạt, phấn đấu xây dựng các xã đạt chuẩn nông thôn mới nâng cao, nông thôn mới kiểu mẫu. Phát triển kinh tế nông thôn theo hướng bền vững, gắn với bảo vệ môi trường và phát huy bản sắc văn hóa truyền thống. Nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của người dân, thu hẹp khoảng cách giữa nông thôn và thành thị.

3.2. Giải Pháp Về Huy Động Nguồn Lực Cho Xây Dựng Nông Thôn Mới

Để đảm bảo nguồn lực cho xây dựng nông thôn mới, cần đa dạng hóa các kênh huy động vốn. Bên cạnh nguồn vốn từ ngân sách nhà nước, cần khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp, nông thôn, tạo điều kiện cho người dân tham gia đóng góp. Xây dựng cơ chế, chính sách ưu đãi để thu hút các nguồn lực xã hội, phát huy vai trò của cộng đồng trong việc xây dựng và phát triển nông thôn.

3.3. Giải Pháp Về Phát Triển Sản Xuất Nông Nghiệp Hàng Hóa

Phát triển sản xuất nông nghiệp hàng hóa là yếu tố then chốt để nâng cao thu nhập cho người dân nông thôn. Cần quy hoạch các vùng sản xuất tập trung, ứng dụng khoa học công nghệ vào sản xuất, xây dựng các chuỗi liên kết giá trị từ sản xuất đến tiêu thụ. Hỗ trợ nông dân tiếp cận thị trường, xây dựng thương hiệu sản phẩm, nâng cao khả năng cạnh tranh.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn và Đánh Giá Hiệu Quả Chính Sách NTM Đại Lộc

Việc thực hiện chính sách xây dựng nông thôn mới tại huyện Đại Lộc đã mang lại những kết quả tích cực, góp phần thay đổi diện mạo nông thôn và nâng cao đời sống người dân. Tuy nhiên, cần có những đánh giá khách quan, toàn diện để nhận diện những điểm mạnh, điểm yếu, từ đó có những điều chỉnh phù hợp. Cần chú trọng đến việc đánh giá hiệu quả kinh tế, xã hội và môi trường của chương trình, đảm bảo sự phát triển bền vững của khu vực nông thôn. Cần có sự tham gia của người dân trong quá trình đánh giá để đảm bảo tính khách quan và minh bạch.

4.1. Mô Hình Nông Thôn Mới Kiểu Mẫu Tại Xã Đại Hiệp Bài Học Kinh Nghiệm

Xã Đại Hiệp được chọn làm điểm xây dựng nông thôn mới kiểu mẫu của huyện Đại Lộc. Việc xây dựng thành công mô hình này sẽ là bài học kinh nghiệm quý báu để nhân rộng ra các địa phương khác. Cần đánh giá kỹ lưỡng những yếu tố thành công của xã Đại Hiệp, từ đó xây dựng các giải pháp phù hợp với điều kiện thực tế của từng địa phương.

4.2. Đánh Giá Tác Động Của Chính Sách Đến Đời Sống Người Dân Nông Thôn

Cần đánh giá tác động của chính sách xây dựng nông thôn mới đến đời sống người dân nông thôn một cách khách quan và toàn diện. Đánh giá sự thay đổi về thu nhập, việc làm, điều kiện sống, khả năng tiếp cận các dịch vụ xã hội. Lắng nghe ý kiến của người dân để có những điều chỉnh phù hợp, đảm bảo chính sách thực sự mang lại lợi ích cho người dân.

V. Tương Lai Của Chính Sách Xây Dựng Nông Thôn Mới Tại Đại Lộc

Chính sách xây dựng nông thôn mới tại huyện Đại Lộc cần tiếp tục được hoàn thiện và phát triển để đáp ứng yêu cầu của tình hình mới. Cần chú trọng đến việc xây dựng nông thôn thông minh, ứng dụng công nghệ thông tin vào sản xuất và quản lý. Phát triển du lịch nông thôn, tạo thêm việc làm và thu nhập cho người dân. Bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu, xây dựng nông thôn xanh, sạch, đẹp. Cần có tầm nhìn dài hạn, xây dựng kế hoạch phát triển bền vững cho khu vực nông thôn.

5.1. Hướng Đến Nông Thôn Thông Minh Ứng Dụng Công Nghệ 4.0

Xây dựng nông thôn thông minh là xu hướng tất yếu trong bối cảnh cách mạng công nghiệp 4.0. Cần ứng dụng công nghệ thông tin vào sản xuất nông nghiệp, quản lý tài nguyên, cung cấp dịch vụ công. Xây dựng hệ thống thông tin kết nối giữa người dân, doanh nghiệp và chính quyền, tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển kinh tế - xã hội.

5.2. Phát Triển Du Lịch Nông Thôn Tiềm Năng và Giải Pháp Khai Thác

Du lịch nông thôn có tiềm năng lớn để phát triển kinh tế và tạo việc làm cho người dân. Cần khai thác các giá trị văn hóa, lịch sử, cảnh quan thiên nhiên của địa phương để thu hút du khách. Xây dựng các sản phẩm du lịch đặc trưng, nâng cao chất lượng dịch vụ, quảng bá hình ảnh du lịch nông thôn Đại Lộc.

VI. Kết Luận Đánh Giá Tổng Quan và Bài Học Kinh Nghiệm NTM Đại Lộc

Chính sách xây dựng nông thôn mới tại huyện Đại Lộc đã đạt được những thành tựu quan trọng, góp phần thay đổi diện mạo nông thôn và nâng cao đời sống người dân. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức và bấp cập cần giải quyết. Cần tiếp tục hoàn thiện chính sách, huy động nguồn lực, phát huy vai trò chủ thể của người dân để xây dựng nông thôn mới ngày càng giàu đẹp, văn minh. Bài học kinh nghiệm từ Đại Lộc có thể được áp dụng cho các địa phương khác trong quá trình xây dựng nông thôn mới.

6.1. Tổng Kết Những Thành Tựu và Hạn Chế Của Chương Trình NTM

Chương trình xây dựng nông thôn mới tại huyện Đại Lộc đã đạt được nhiều thành tựu, như cải thiện cơ sở hạ tầng, nâng cao thu nhập người dân, thay đổi diện mạo nông thôn. Tuy nhiên, vẫn còn những hạn chế, như nguồn lực còn hạn chế, công tác phối hợp chưa đồng bộ, năng lực cán bộ còn yếu. Cần rút ra những bài học kinh nghiệm để khắc phục những hạn chế, phát huy những thành tựu.

6.2. Bài Học Kinh Nghiệm và Khuyến Nghị Cho Các Địa Phương Khác

Bài học kinh nghiệm từ Đại Lộc cho thấy, xây dựng nông thôn mới cần có sự lãnh đạo, chỉ đạo sát sao của các cấp ủy, chính quyền, sự tham gia tích cực của người dân, sự phối hợp đồng bộ của các ngành, các cấp. Cần có chính sách phù hợp, huy động nguồn lực hiệu quả, phát huy tiềm năng, lợi thế của địa phương. Các địa phương khác có thể tham khảo kinh nghiệm của Đại Lộc để xây dựng nông thôn mới thành công.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Tính đến năm 2018, tỉnh Quảng Nam đã ghi nhận 87 trên tổng số 204 xã đạt chuẩn nông thôn mới, tương ứng tỷ lệ 42,64%. Trong tiến trình này, huyện Đại Lộc với vai trò là địa bàn trung du miền núi trọng điểm phía Bắc của tỉnh đã đạt được những chuyển biến vượt bậc khi có 11 trên 17 xã hoàn thành 19 tiêu chí nông thôn mới, đạt tỷ lệ 64,71% và đạt mức bình quân 15,59 tiêu chí trên mỗi xã. Tuy nhiên, việc thực thi chính sách tại địa phương vẫn gặp nhiều rào cản do đặc thù 70% diện tích tự nhiên là địa hình đồi núi phức tạp, tình trạng nợ đọng xây dựng cơ bản kéo dài và năng lực tổ chức thực hiện ở cấp cơ sở còn bộc lộ nhiều lúng túng.

Trước yêu cầu cấp bách của thực tiễn, luận văn tập trung làm rõ thực trạng thực hiện chính sách xây dựng nông thôn mới tại huyện Đại Lộc trong giai đoạn từ năm 2011 đến năm 2018. Mục tiêu cụ thể là hệ thống hóa cơ sở lý luận về chính sách công trong phát triển tam nông, đánh giá khách quan các kết quả đạt được, phân tích nguyên nhân của những tồn tại, đồng thời đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao hiệu quả thực thi chính sách đến năm 2020 và định hướng giai đoạn tiếp theo. Nghiên cứu có ý nghĩa thực tiễn quan trọng khi góp phần thúc đẩy cơ cấu kinh tế địa phương chuyển dịch mạnh mẽ với tổng giá trị sản xuất năm 2018 đạt 10.543,88 tỷ đồng, trong đó công nghiệp và xây dựng chiếm 61,81%, tạo tiền đề vững chắc để nâng cao thu nhập và cải thiện chất lượng đời sống toàn diện cho cư dân nông thôn.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên nền tảng lý thuyết thực thi chính sách công kết hợp với quan điểm của Đảng và Nhà nước về nông nghiệp, nông dân, nông thôn. Luận văn vận dụng quy trình thực thi chính sách 7 bước được quy định tại Thông tư liên tịch số 01/VBHN-BNNPTNT ngày 14 tháng 01 năm 2014 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, đi từ khâu thành lập hệ thống quản lý, tuyên truyền, khảo sát, lập đề án cho đến tổ chức thực hiện và giám sát đánh giá. Hệ thống đánh giá dựa trên Bộ tiêu chí quốc gia gồm 19 tiêu chí phân thành 5 nhóm theo Quyết định số 1980/QĐ-TTg ngày 17 tháng 10 năm 2016 của Thủ tướng Chính phủ, bao gồm: Quy hoạch, Hạ tầng kinh tế - xã hội, Kinh tế và tổ chức sản xuất, Văn hóa - xã hội - môi trường, và Hệ thống chính trị.

Khung phân tích làm rõ 4 khái niệm then chốt: nông thôn, nông thôn mới, xây dựng nông thôn mới và chính sách xây dựng nông thôn mới. Đặc biệt, nghiên cứu nhấn mạnh nguyên tắc người dân là chủ thể trung tâm của chính sách thông qua cơ chế dân biết, dân bàn, dân đóng góp, dân làm, dân kiểm tra, dân quản lý và dân hưởng lợi. Tổng nguồn vốn dự kiến từ ngân sách nhà nước tối thiểu cho chương trình toàn quốc đạt 193.155,6 tỷ đồng, tạo tiền đề để địa phương huy động nguồn lực tổng hợp.

Phương pháp nghiên cứu

Tác giả thu thập dữ liệu thứ cấp từ các báo cáo tổng kết kinh tế - xã hội, báo cáo chuyên đề xây dựng nông thôn mới của Ủy ban nhân dân huyện Đại Lộc và Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Nam từ năm 2011 đến năm 2018. Về cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu, nghiên cứu tiến hành khảo sát toàn diện trên 100% đơn vị hành chính cấp xã của huyện với cỡ mẫu N bằng 17 xã, kết hợp phỏng vấn sâu cán bộ quản lý và đại diện cộng đồng tại 4 xã đại diện cho các tiểu vùng sinh thái đặc thù như Đại Hiệp, Đại Thắng, Đại Hưng và Đại Sơn.

Phương pháp phân tích chủ đạo là thống kê mô tả, phân tích tổng hợp chính sách, so sánh đối chiếu liên thời gian và phương pháp nghiên cứu trường hợp. Việc lựa chọn các phương pháp này nhằm bảo đảm tính khách quan, đo lường chính xác các chỉ số định lượng, đồng thời đối sánh với bài học thực tiễn từ huyện Phú Ninh với nguồn lực huy động hơn 525 tỷ đồng và thị xã Điện Bàn với tỷ lệ bê tông hóa giao thông đạt 96,52% trong giai đoạn 2011-2015.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, chính sách nông thôn mới đã tạo đòn bẩy thúc đẩy tăng trưởng và chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngoạn mục. Tổng giá trị sản xuất toàn huyện năm 2018 đạt 10.543,88 tỷ đồng, tăng 12,76% so với năm 2017. Cơ cấu kinh tế chuyển dịch đúng hướng khi công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp - xây dựng chiếm 61,81%, thương mại - dịch vụ chiếm 25,71% và nông - lâm - thủy sản chiếm 12,48%. Trong nông nghiệp, huyện đã hình thành 2.270,2 ha cánh đồng mẫu lớn, phát triển 30 hợp tác xã và 19 tổ hợp tác hoạt động hiệu quả.

Thứ hai, diện mạo hạ tầng nông thôn có sự bứt phá vượt bậc. Đến cuối năm 2018, toàn huyện có 11 trên 17 xã đạt chuẩn nông thôn mới, chiếm tỷ lệ 64,71%, bình quân mỗi xã đạt 15,59 tiêu chí. Toàn huyện có 100% số xã hoàn thành tiêu chí quy hoạch; 11 trên 17 xã đạt tiêu chí giao thông (tỷ lệ 64,71%) với 218,753 km đường trục xã và 225,91 km đường nội đồng được chuẩn hóa; 12 trên 17 xã đạt tiêu chí thủy lợi (tỷ lệ 70,59%) nhờ kiên cố hóa 191,23 km kênh mương.

Thứ ba, tồn tại sự phân hóa rõ rệt giữa các địa phương. Toàn huyện chia thành 4 nhóm: nhóm 1 gồm 4 xã (23,53%) đạt trọn vẹn 19 tiêu chí; nhóm 3 gồm 3 xã (17,65%) đạt từ 10 đến 14 tiêu chí; nhóm 4 gồm 3 xã vùng cao khó khăn (17,65%) chỉ đạt từ 8 đến 9 tiêu chí như Đại Chánh, Đại Sơn, Đại Tân. Thứ tư, công tác giải ngân vốn đầu tư công năm 2018 chưa đạt 100% kế hoạch và tình trạng nợ đọng xây dựng cơ bản tại các xã vẫn chưa được xử lý dứt điểm.

Thảo luận kết quả

Thành công tại Đại Lộc bắt nguồn từ sự chỉ đạo quyết liệt của hệ thống chính trị và sự đồng thuận của nhân dân trong việc hiến đất làm đường và phát triển sản xuất. Tuy nhiên, các hạn chế xuất phát từ địa hình 70% đồi núi chia cắt, chi phí đầu tư san lấp mặt bằng cao, cùng tâm lý trông chờ, ỷ lại vào ngân sách tại một số cơ sở. Bên cạnh đó, dù thu hút được 47 dự án với tổng vốn đăng ký 3.997,91 tỷ đồng vào các cụm công nghiệp, huyện vẫn thiếu quỹ đất sạch để đón các doanh nghiệp quy mô lớn. Dữ liệu nghiên cứu có thể được trực quan hóa thông qua bảng tổng hợp phân hạng mức độ hoàn thành 19 tiêu chí tại 17 xã và biểu đồ so sánh cơ cấu kinh tế 3 khu vực giai đoạn 2011-2018 để tăng tính thuyết phục.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, rà soát quy hoạch và đẩy nhanh tiến độ hoàn thiện kết cấu hạ tầng. Ủy ban nhân dân huyện Đại Lộc cùng Phòng Kinh tế và Hạ tầng cần khẩn trương thực hiện cắm mốc chỉ giới 100% công trình cơ sở hạ tầng ngoài thực địa trong năm 2019-2020; ưu tiên nguồn vốn hỗ trợ 6 xã chưa đạt tiêu chí giao thông để phấn đấu nâng tỷ lệ xã đạt chuẩn giao thông và thủy lợi lên trên 85% trước năm 2021.

Thứ hai, cơ cấu lại sản xuất nông nghiệp gắn với chuỗi liên kết giá trị. Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn chủ trì phối hợp với 30 hợp tác xã nông nghiệp mở rộng diện tích cánh đồng mẫu lớn từ 2.270,2 ha lên 3.000 ha trong giai đoạn 2020-2023; đồng thời duy trì tỷ trọng ngành chăn nuôi và thủy sản đạt trên 38% trong cơ cấu nội ngành nông nghiệp, nhân rộng các mô hình rau an toàn và chè An Bằng tại xã Đại Thạnh.

Thứ ba, đa dạng hóa nguồn lực tài chính và xử lý dứt điểm nợ xây dựng cơ bản. Ủy ban nhân dân các xã phối hợp với Phòng Tài chính - Kế hoạch thanh quyết toán dứt điểm 100% nợ đọng xây dựng cơ bản trước năm 2021; thực hiện lồng ghép hiệu quả các chương trình mục tiêu quốc gia, đẩy mạnh huy động vốn đầu tư từ 47 doanh nghiệp trên địa bàn và đóng góp tự nguyện của nhân dân.

Thứ tư, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và phát huy quyền làm chủ của người dân. Ban Thường vụ Huyện ủy chỉ đạo tổ chức các khóa bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ quản lý cho 100% cán bộ làm công tác nông thôn mới tại 17 xã trong năm 2020; phát huy vai trò giám sát, phản biện xã hội của Ủy ban Mặt trận Tổ quốc nhằm đảm bảo quy chế dân chủ cơ sở.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Thứ nhất, cán bộ lãnh đạo và chuyên viên phụ trách chương trình nông thôn mới tại các cơ quan quản lý nhà nước cấp tỉnh, huyện, xã. Luận văn cung cấp bức tranh thực tiễn sinh động, giúp nhận diện các điểm nghẽn về hạ tầng, quy hoạch và nợ đọng xây dựng cơ bản để xây dựng kế hoạch hành động sát thực tế.

Thứ hai, học viên cao học và nghiên cứu sinh chuyên ngành Chính sách công, Quản lý công và Kinh tế phát triển. Công trình là nguồn tài liệu tham khảo giá trị về khung lý thuyết thực thi chính sách, phương pháp phân tích chính sách công tại các địa bàn trung du miền núi đặc thù.

Thứ ba, ban quản trị các hợp tác xã nông nghiệp và doanh nghiệp đầu tư nông thôn. Dữ liệu về 30 hợp tác xã và 2.270,2 ha cánh đồng mẫu lớn giúp các đơn vị nắm bắt cơ hội liên kết sản xuất, bao tiêu sản phẩm và tiếp cận các chính sách hỗ trợ phát triển chuỗi giá trị.

Thứ tư, sinh viên và giảng viên các khối ngành Khoa học Xã hội, Nông nghiệp và Phát triển nông thôn. Luận văn cung cấp hệ thống dữ liệu toàn diện của 17 xã tại huyện Đại Lộc để phục vụ công tác giảng dạy, học tập và phát triển các đề tài nghiên cứu liên quan.

Câu hỏi thường gặp

Câu hỏi 1: Đến năm 2018, huyện Đại Lộc đã đạt được kết quả cụ thể nào về tỷ lệ xã đạt chuẩn nông thôn mới? Trả lời: Toàn huyện Đại Lộc đã có 11 trên 17 xã đạt chuẩn nông thôn mới, đạt tỷ lệ 64,71%. Tổng số tiêu chí đạt được trên toàn huyện là 265 tiêu chí, nâng mức bình quân lên 15,59 tiêu chí trên mỗi xã và không còn xã nào dưới 5 tiêu chí.

Câu hỏi 2: Nút thắt lớn nhất trong thực hiện chính sách xây dựng nông thôn mới tại Đại Lộc là gì? Trả lời: Nút thắt lớn nhất là địa hình phức tạp với 70% diện tích là đồi núi, suất đầu tư hạ tầng cao, nợ đọng xây dựng cơ bản kéo dài, tiến độ giải ngân vốn đầu tư công năm 2018 chậm và quỹ đất sạch để thu hút doanh nghiệp lớn còn hạn chế.

Câu hỏi 3: Cơ cấu kinh tế huyện Đại Lộc có sự thay đổi như thế nào trong tiến trình thực hiện chính sách? Trả lời: Kinh tế huyện chuyển dịch mạnh mẽ theo hướng công nghiệp hóa. Năm 2018, tỷ trọng ngành công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp - xây dựng chiếm tới 61,81%, thương mại - dịch vụ chiếm 25,71%, trong khi khu vực nông - lâm - thủy sản giảm còn 12,48% trong tổng giá trị 10.543,88 tỷ đồng.

Câu hỏi 4: Vai trò của người dân được thể hiện như thế nào trong xây dựng nông thôn mới? Trả lời: Người dân là chủ thể trung tâm thông qua 7 cơ chế: dân biết, dân bàn, dân đóng góp, dân làm, dân kiểm tra, dân quản lý và dân hưởng lợi; tiêu biểu là việc tự nguyện hiến đất mở rộng 218,753 km đường trục xã.

Câu hỏi 5: Luận văn đã đúc kết bài học kinh nghiệm thực tiễn từ những địa phương nào? Trả lời: Nghiên cứu đã phân tích kinh nghiệm từ huyện Phú Ninh trong việc huy động trên 525 tỷ đồng phát triển liên kết chuỗi giá trị và thị xã Điện Bàn với tỷ lệ bê tông hóa đường giao thông đạt 96,52% nhờ sự đồng thuận của nhân dân.

Kết luận

Luận văn Thạc sĩ Chính sách công của tác giả Nguyễn Duy Mỹ mang lại những giá trị học thuật và thực tiễn sâu sắc:

• Đánh giá toàn diện bức tranh 8 năm thực thi chính sách nông thôn mới tại huyện Đại Lộc với 11 trên 17 xã đạt chuẩn (tỷ lệ 64,71%) và bình quân 15,59 tiêu chí trên mỗi xã. • Phân tích rõ nét sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế với tổng giá trị sản xuất đạt 10.543,88 tỷ đồng, trong đó công nghiệp - xây dựng chiếm 61,81%. • Chỉ rõ các hạn chế nội tại về địa hình đồi núi chiếm 70%, nợ đọng xây dựng cơ bản và sự phân hóa giữa 4 nhóm xã. • Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp khả thi với lộ trình hoàn thiện hạ tầng và thanh quyết toán dứt điểm nợ đọng trước năm 2021. • Cung cấp cơ sở khoa học tin cậy cho công tác hoạch định và thực thi chính sách tam nông tại các địa bàn trung du miền núi.

Đóng góp lớn nhất của luận văn là hoàn thiện khung giải pháp thực thi chính sách sát hợp với thực tiễn địa phương. Độc giả quan tâm và các nhà hoạch định chính sách có thể ứng dụng ngay các khuyến nghị này để tối ưu hóa tiến trình xây dựng nông thôn mới bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI 1. Một số khái niệm cơ bản 1. Khái niệm nông thôn Nông thôn là khu vực của nền kinh tế mà trong đó các hoạt động sản xuất kinh doanh nông nghiệp được tiến hành. Nông thôn là khu vực khác với thành thị về không gian, hoạt động kinh tế, đặc điểm cộng đồng và sinh thái.

Nông thôn gắn liền với đời sống, tập tục và bản sắc văn hoá của một cộng đồng. Về phương diện kinh tế, nông thôn bao gồm cả các lĩnh vực kinh tế, xã hội, môi trường, văn hoá, tài nguyên thiên nhiên, tổ chức và thể chế, công nghiệp và hạ tầng cơ sở [43]. Khái niệm “nông thôn” thường được đồng nghĩa với làng, xóm, thôn…Trong tâm thức người Việt Nam, đó là một môi trường kinh tế sản xuất với nghề trồng lúa nước cổ truyền, không gian sinh tồn, không gian xã hội và cảnh quan văn hoá xây đắp trên nền tảng tinh thần, tạo thành lối sống, cốt cách và bản lĩnh của người Việt [29]. Khái niệm nông thôn mới - Là nông thôn mà trong đời sống vật chất, văn hoá, tinh thần của người dân không ngừng được nâng cao, giảm dần sự cách biệt giữa nông thôn và thành thị.

Nông dân được đào tạo, tiếp thu các tiến bộ kỹ thuật tiên tiến, có bản lĩnh chính trị vững vàng, đóng vai trò làm chủ nông thôn mới. - Nông thôn mới có kinh tế phát triển toàn diện, bền vững, cơ sở hạ tầng được xây dựng đồng bộ, hiện đại, phát triển theo quy hoạch, gắn kết hợp lý giữa nông nghiệp với công nghiệp, dịch vụ và đô thị. Nông thôn ổn định, giàu bản sắc văn hoá dân tộc, môi trường sinh thái được bảo vệ. Sức mạnh của hệ 9 thống chính trị được nâng cao, đảm bảo giữ vững an ninh chính trị và trật tự xã hội [43].

Xây dựng nông thôn mới Xây dựng nông thôn mới là cuộc cách mạng và cuộc vận động lớn để cộng đồng dân cư ở nông thôn đồng lòng xây dựng thôn, xã, gia đình của mình khang trang, sạch đẹp; phát triển sản xuất toàn diện (nông nghiệp, công nghiệp, dịch vụ); có nếp sống văn hoá, môi trường và an ninh nông thôn được đảm bảo; thu nhập, đời sống vật chất, tinh thần của người dân được nâng cao. Xây dựng nông thôn mới là sự nghiệp cách mạng của toàn Đảng, toàn dân, của cả hệ thống chính trị. Nông thôn mới không chỉ là vấn đề kinh tế - xã hội, mà là vấn đề kinh tế - chính trị tổng hợp. Xây dựng nông thôn mới giúp cho nông dân có niềm tin, trở nên tích cực, chăm chỉ, đoàn kết giúp đỡ nhau xây dựng nông thôn phát triển giàu đẹp, dân chủ, văn minh [43].

Chính sách xây dựng nông thôn mới Chính sách xây dựng nông thôn mới là một trong những chính sách công nhằm xây dựng nông thôn theo những tiêu chí mới. Chính sách xây dựng nông thôn mới là một tổng hợp các chính sách, các thủ tục, các nguyên tắc, các nguồn lực cần thiết có thể huy động nhằm thực hiện các mục tiêu toàn diện về phát triển kinh tế - xã hội, an ninh quốc phòng [43]. Xây dựng chính sách về NTM có sự tham gia của nhiều chủ thể là các cơ quan chính trị khác nhau, bao gồm Đảng Cộng sản Việt Nam (gọi tắt là Đảng), Chính phủ Việt Nam (gọi tắt là Chính phủ), Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (Bộ NNPTNT) và các bộ ban ngành liên quan và các cơ quan chính quyền ở địa phương. Trong đó, Đảng thông qua các kỳ đại hội 10 đại biểu toàn quốc (gọi tắt là đại hội) 5 năm một lần, đưa ra đường lối và chiến lược phát triển chung, lâu dài (thường là 5 năm, 10 năm) trong các văn bản như Báo cáo chính trị, Phương hướng, nhiệm vụ phát triển kinh tế xã hội.

Dựa trên các văn kiện đại hội này, Đảng sẽ tiến hành họp các hội nghị trong chặng 5 năm đó, để xây dựng và thông qua các nghị quyết nhằm cụ thể hóa đường lối đại hội và hướng dẫn cho Chính phủ thực hiện. Từ các nghị quyết này, Chính phủ sẽ ban hành các nghị quyết, Thủ tướng Chính phủ ban hành các quyết định để cụ thể hóa các nghị quyết của Đảng và chuyển biến thành hành động. Trên cơ sở đó, các bộ, trong đó Bộ NNPTNT là chủ quản, cụ thể hóa, giải thích cặn kẽ các nội dung chương trình cho các cấp địa phương thực hiện. Các bộ ban ngành liên quan đưa ra các thông tư, thông tư liên tịch để kết nối với nhau trong việc đạt được mục tiêu chương trình.

Các đơn vị chính quyền như Ủy ban nhân dân (UBND) cấp tỉnh, huyện, xã sẽ trực tiếp triển khai, thực hiện các nội dung đề ra ở cấp trung ương và báo cáo hàng kỳ. Mối quan hệ giữa các chủ thể này sẽ được thể hiện rõ trong quá trình manh nha, hình thành và phát triển chính sách về XDNTM dưới đây. Mục tiêu và nội dung của chính sách xây dựng nông thôn mới 1. Mục tiêu của chính sách xây dựng nông thôn mới Mục tiêu tổng quát: Xây dựng nông thôn mới có kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội hiện đại, cơ cấu kinh tế và các hình thức tổ chức sản xuất hợp lý, gắn nông nghiệp với phát triển nhanh công nghiệp, dịch vụ, đô thị theo quy hoạch; xã hội nông thôn ổn định, giàu bản sắc dân tộc, dân trí được nâng cao; môi trường sinh thái được bảo vệ, hệ thống chính trị ở nông thôn nâng cao, an ninh chính trị được đảm bảo, đời sống tinh thần, vật chất của người dân được nâng cao.

11 Mục tiêu cụ thể: Đến năm 2020 có 50% số xã đạt tiêu chuẩn nông thôn mới, khuyến khích mỗi tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương phấn đấu có ít nhất một huyện đạt chuẩn nông thông mới, huy động tối đa nguồn lực của địa phương để tổ chức triển khai, đồng thời huy động vốn đầu tư của doanh nghiệp đối với các công trình có khả năng thu hồi vốn trực tiếp và huy động các khoản đóng góp theo nguyên tắc tự nguyện của nhân dân. Đời sống vật chất, tinh thần, của người dân ngày được cải thiện và nâng cao, tạo nhiều mô hình sản xuất gắn với việc làm cho nhân dân, thu nhập tăng ít nhất 1,8 lần so với năm 2015. Tốc độ tăng trưởng nông, lâm, thuỷ sản đạt 3,5 - 4%/năm; sử dựng đất nông nghiệp tiết kiệm và hiệu quả; duy trì diện tích đất lúa đảm bảo an ninh lương thực quốc gia trước mắt và lâu dài. Phát triển nông nghiệp gắn với phát triển nhanh công nghiệp, dịch vụ và dịch vụ, từng bước thực hiện công nghiệp hóa – hiện đại hóa nông nghiệp nông thôn giải quyết việc làm, nâng cao thu nhập của dân cư nông thôn gấp trên 2,5 lần so với hiện nay; lao động nông nghiệp còn khoảng 30% , tỉ lệ lao động qua đào tạo đạt trên 50%; Phát triển kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội nông thôn đồng bộ; Nâng cao chất lượng đời sống của dân cư nông thôn; Nâng cao vai trò, năng lực phòng chống, giảm nhẹ thiên tai…Ngăn chặn, xử lý ô nhiễm môi trường, từng bước nâng cao chất lượng môi trường ở nông thôn.

Nội dung chính sách xây dựng NTM 1. Quy hoạch xây dựng nông thôn mới Quy hoạch xây dựng vùng nhằm đáp ứng tiêu chí của Quyết định số 558/QĐ-TTg ngày 05 tháng 4 năm 2016 về tiêu chí huyện nông thôn mới và quy định thị xã, thành phố trực thuộc cấp tỉnh hoàn thành nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới. 12 Đây là nội dung triển khai thực hiện trước một bước để làm cơ sở thực hiện các nội dung khác. Khi triển khai quy hoạch phải rà soát, kế thừa, điều chỉnh, bổ sung các quy hoạch đã có, quy hoạch theo yêu cầu của Chương trình xây dựng nông thôn mới (quy hoạch tổng thể, quy hoạch xây dựng kết cấu hạ tầng, quy hoạch các khu dân cư, quy hoạch sản xuất.

Xây dựng hạ tầng kinh tế - xã hội Là nội dung quan trọng để thúc đẩy phát triển sản xuất, cải thiện đời sống của nhân dân. Để thực hiện được nội dung này, trước hết phải tiến hành rà soát, đánh giá thực trạng hệ thống các cơ sở hạ tầng hiện có như đường giao thông (liên thôn, liên xã, đường nối các cụm dân cư với hệ thống trục giao thống), hệ thống thuỷ lợi, các công trình chăm sóc y tế, trường học, công trình văn hoá. xếp thứ tự ưa tiên dựa trên các tiêu chí về cơ sở hạ tầng của xã nông thôn mới để xác định những việc cần làm, những công trình bức thiết cần xây dựng, để đưa ra nhân dân họp, bàn và thảo luận, lựa chọn cách làm hay và thứ tự ưu tiên cái nào làm trước, cái nào làm sau đồng thời phù hợp với những công trình có sẵn nhưng đã xuống cấp cần tập trung cải tạo, nâng cấp để đảm bảo đạt chuẩn. Phát triển kinh tế, tổ chức sản xuất và nâng cao thu nhập Trong Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới có nhiều tiêu chí, nhưng tiêu chí tổ chức sản xuất là quan trọng nhất.

Để đạt được chỉ tiêu về thu nhập, vấn đề đặt ra là phải tăng cường hỗ trợ phát triển sản xuất cho người dân, phát triển cơ sở hạ tầng phục vụ sản xuất ở khu vực nông thôn, miền núi… thông qua công tác khuyến nông, khuyến công; thực hiện chủ trương dồn điền đổi thửa ở những vùng sản xuất, trồng trọt tập trung, đẩy mạnh cơ giới hóa trong sản xuất nông nghiệp, khuyến khích các thành phần kinh tế đầu tư vào nông thôn, xây dựng thương hiệu cho các sản phẩm nông nghiệp có giá trị kinh tế… Liên quan đến việc 13 đào tạo, giải quyết việc làm cho lao động nông thôn, công tác đào tạo nghề phải gắn với các mô hình, dự án sản xuất có hiệu quả, tạo điều kiện cho lao động nông thôn chuyển dịch việc làm sang sản xuất nông nghiệp công nghệ cao hoặc chuyển đổi sang làm việc trong các khu, cụm công nghiệp… 1. Phát triển văn hoá - xã hội - môi trường Trong công cuộc xây dựng nông thôn mới, văn hóa giữ vai trò rất quang trọng trong việc nâng cao đời sống tinh thần của nhân dân, bảo tồn và phát huy văn hóa dân tộc.