Luận văn thạc sĩ đánh giá ảnh hưởng của biến đổi khí hậu đến hoạt động trồng trọt tại huyện nghi lộc tỉnh nghệ an giai đoạn 2000 2013 và đề xuất giải pháp ứng phó cho giai đoạn 2014 2030

Luận văn thạc sĩ phân tích tác động của biến đổi khí hậu đến trồng trọt tại Nghi Lộc, Nghệ An giai đoạn 2000-2013 và giải pháp cho 2014-2030.

• Tác giả: Ngô Ngọc Dung
• Người hướng dẫn: PGS. Lưu Đức Hải
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Khoa học môi trường
• Đề tài: Đánh Giá Tác Động Biến Đổi Khí Hậu Đến Trồng Trọt Tại Nghi Lộc, Nghệ An (2000-2013) Và Giải Pháp Ứng Phó (2014-2030)
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ khoa học
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• MỤC LỤC
• MỤC LỤC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH ẢNH
• DANH MỤC BIỂU ĐỒ
• DANH MỤC VIẾT TẮT
• PHẦN MỞ ĐẦU
• 0.1. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU
• 0.2. MỤC TIÊU CỦA ĐỀ TÀI
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU
• 1.1. ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN CỦA HUYỆN NGHI LỘC
• 1.1.1. Vị trí địa lí
• 1.1.2. Đặc điểm địa hình, thổ nhưỡng
• 1.1.2.1. Địa hình
• 1.1.2.1.1. Vùng bán sơn địa
• 1.1.2.1.2. Vùng đồng bằng
• 1.1.2.1.2.1. Phụ vùng đồng bằng thấp hoặc trũng
• 1.1.2.1.2.2. Phụ vùng đồng bằng cao
• 1.1.2.2. Đất đai, thổ nhưỡng
• 1.1.2.2.1. Đất phù sa cũ bị Feralit hóa
• 1.1.2.2.2. Đất Feralit biến đổi do trồng lúa
• 1.1.2.2.3. Đất dốc tụ
• 1.1.2.2.4. Đất Feralit vàng đỏ vùng đồi
• 1.1.2.2.5. Đất Feralit xói mòn
• 1.1.2.2.6. Đất mặn
• 1.1.2.2.7. Đất phù sa không được bồi
• 1.1.2.2.8. Đất cát cũ ven biển
• 1.1.2.2.9. Đất cồn cát
• 1.1.3. Điều kiện khí tượng – thủy văn
• 1.1.3.1. Khí hậu, thời tiết
• 1.1.3.2. Chế độ thủy văn
• 1.1.3.2.1. Nguồn nước mặt
• 1.1.3.2.2. Nguồn nước ngầm
• 1.1.4. Các nguồn tài nguyên thiên nhiên
• 1.1.4.1. Về tài nguyên rừng
• 1.1.4.2. Về tài nguyên khoáng sản
• 2. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Đánh giá tác động của biến đổi khí hậu đến hoạt động trồng trọt tại Nghi Lộc Nghệ An 2000 2013

Nghi Lộc, một huyện ven biển của tỉnh Nghệ An, đã chịu ảnh hưởng đáng kể từ biến đổi khí hậu trong giai đoạn 2000-2013. Nhiệt độ trung bình năm đã tăng khoảng 0,7°C, trong khi mực nước biển dâng lên khoảng 20 cm. Những thay đổi này đã dẫn đến sự gia tăng tần suất và cường độ của các hiện tượng thời tiết cực đoan, như lũ lụt và hạn hán, gây tổn thất lớn cho sản xuất nông nghiệp. Theo báo cáo, sản lượng nông nghiệp đã giảm sút do sự thay đổi của các yếu tố khí hậu, ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất cây trồng. Đặc biệt, các loại cây như lúa, ngô và lạc đã bị ảnh hưởng nặng nề, với năng suất giảm từ 10-20% trong những năm có thời tiết cực đoan. Việc đánh giá tác động này không chỉ giúp nhận diện những rủi ro mà còn tạo cơ sở cho việc xây dựng các giải pháp ứng phó hiệu quả.

1.1. Tình hình nông nghiệp và tác động môi trường

Hoạt động nông nghiệp tại Nghi Lộc chủ yếu dựa vào điều kiện tự nhiên, do đó rất nhạy cảm với biến đổi khí hậu. Các nghiên cứu cho thấy, sự gia tăng nhiệt độ và thay đổi lượng mưa đã làm giảm đáng kể sản lượng cây trồng. Đặc biệt, lúa, một trong những cây trồng chủ lực, đã bị ảnh hưởng nặng nề bởi tình trạng xâm nhập mặn và hạn hán. Theo số liệu thống kê, trong giai đoạn 2000-2013, sản lượng lúa giảm từ 5-15% trong những năm có thời tiết bất thường. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến thu nhập của nông dân mà còn đe dọa đến an ninh lương thực của địa phương.

II. Dự báo và giải pháp ứng phó cho giai đoạn 2014 2030

Giai đoạn 2014-2030, Nghi Lộc sẽ tiếp tục đối mặt với những thách thức từ biến đổi khí hậu. Dự báo cho thấy, nhiệt độ có thể tăng thêm từ 1-2°C, trong khi lượng mưa sẽ có sự biến động lớn. Để ứng phó với những thay đổi này, cần thiết phải xây dựng các giải pháp ứng phó cụ thể. Một trong những giải pháp quan trọng là cải tiến kỹ thuật canh tác, áp dụng các giống cây trồng chịu hạn và mặn. Bên cạnh đó, việc nâng cao nhận thức của nông dân về biến đổi khí hậu và các biện pháp thích ứng cũng rất cần thiết. Các chương trình đào tạo và hỗ trợ kỹ thuật sẽ giúp nông dân cải thiện năng suất và chất lượng sản phẩm, đồng thời giảm thiểu rủi ro từ thiên tai.

2.1. Chiến lược phát triển bền vững trong nông nghiệp

Để đảm bảo phát triển bền vững trong nông nghiệp, huyện Nghi Lộc cần xây dựng một chiến lược tổng thể. Chiến lược này bao gồm việc quy hoạch lại sản xuất nông nghiệp, chuyển đổi cơ cấu cây trồng phù hợp với điều kiện khí hậu mới. Việc áp dụng công nghệ mới trong sản xuất, như hệ thống tưới tiêu tiết kiệm nước, cũng sẽ giúp nông dân giảm thiểu thiệt hại do biến đổi khí hậu. Hơn nữa, cần có sự phối hợp giữa các cấp chính quyền và các tổ chức xã hội để triển khai các chương trình hỗ trợ nông dân, từ đó nâng cao khả năng chống chịu của cộng đồng trước những tác động tiêu cực từ môi trường.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu toàn cầu ngày càng diễn biến phức tạp, ngành nông nghiệp Việt Nam, đặc biệt là hoạt động trồng trọt, đang đối mặt với nhiều thách thức nghiêm trọng. Theo báo cáo của Bộ Tài nguyên và Môi trường, trong 50 năm qua, nhiệt độ trung bình năm tại Việt Nam đã tăng khoảng 0,7°C, trong khi mực nước biển dâng lên khoảng 20 cm. Những thay đổi này đã làm gia tăng tần suất và cường độ các hiện tượng thời tiết cực đoan như hạn hán, lũ lụt, xâm nhập mặn, ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất và sản lượng cây trồng. Huyện Nghi Lộc, tỉnh Nghệ An, với diện tích đất nông nghiệp chiếm hơn 70% tổng diện tích tự nhiên, là một trong những địa phương ven biển chịu tác động rõ nét của biến đổi khí hậu. Nghiên cứu tập trung đánh giá ảnh hưởng của biến đổi khí hậu đến hoạt động trồng trọt tại huyện Nghi Lộc trong giai đoạn 2000-2013, đồng thời dự báo các tác động đến năm 2030 và đề xuất các giải pháp ứng phó phù hợp nhằm đảm bảo phát triển bền vững sản xuất nông nghiệp địa phương. Mục tiêu cụ thể bao gồm đánh giá tính nhạy cảm và tổn thương của hoạt động trồng trọt, dự báo sự thay đổi các yếu tố khí hậu, và đề xuất các giải pháp thích ứng hiệu quả. Nghiên cứu có phạm vi thực hiện tại huyện Nghi Lộc, tỉnh Nghệ An, với dữ liệu thu thập từ các nguồn khí tượng thủy văn, điều tra thực địa và khảo sát nông dân, nhằm cung cấp cơ sở khoa học cho việc hoạch định chính sách và kế hoạch phát triển nông nghiệp thích ứng với biến đổi khí hậu.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên ba khung lý thuyết chính. Thứ nhất, lý thuyết biến đổi khí hậu được hiểu là sự biến đổi lâu dài về trạng thái khí hậu, bao gồm các yếu tố nhiệt độ, lượng mưa, gió và các hiện tượng thời tiết cực đoan, do cả nguyên nhân tự nhiên và tác động của con người. Thứ hai, khái niệm tính dễ bị tổn thương (vulnerability) được định nghĩa là mức độ mà hệ thống tự nhiên và xã hội có thể bị tổn thương hoặc không có khả năng thích ứng với các tác động bất lợi của biến đổi khí hậu. Thứ ba, phương pháp tiếp cận hệ sinh thái (ecosystem approach) nhằm quản lý tổng hợp tài nguyên đất, nước và sinh vật theo hướng bền vững, cân bằng giữa bảo vệ và khai thác, là cơ sở để đề xuất các giải pháp thích ứng phi công trình trong sản xuất nông nghiệp. Các khái niệm chuyên ngành như kịch bản biến đổi khí hậu, nước biển dâng, và chỉ số tổn thương cũng được sử dụng để phân tích và đánh giá tác động.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp tiếp cận hệ thống kết hợp với khảo sát thực địa và điều tra nông thôn có sự tham gia của người dân (PRA). Dữ liệu thứ cấp được thu thập từ các báo cáo khí tượng thủy văn, tài liệu về điều kiện tự nhiên và kinh tế xã hội của huyện Nghi Lộc, cũng như các kịch bản biến đổi khí hậu do Bộ Tài nguyên và Môi trường công bố. Khảo sát thực địa tập trung vào các vùng trồng trọt dễ bị tổn thương, đặc biệt là các xã ven biển. Tổng cộng 50 phiếu điều tra được thực hiện, trong đó 40 phiếu dành cho nông hộ và 10 phiếu cho cán bộ địa phương nhằm thu thập thông tin về tác động của biến đổi khí hậu và các biện pháp ứng phó hiện tại. Phân tích số liệu sử dụng phần mềm EXCEL và SPSS để xử lý thống kê. Đánh giá tổn thương dựa trên ma trận chỉ số tổn thương, bao gồm các yếu tố phơi lộ, nhạy cảm và khả năng thích ứng của hệ thống trồng trọt. Cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu đảm bảo tính đại diện cho các vùng sinh thái và điều kiện kinh tế xã hội đa dạng của huyện Nghi Lộc. Thời gian nghiên cứu tập trung vào giai đoạn 2000-2013 với dự báo đến năm 2030.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Xu thế biến đổi nhiệt độ và lượng mưa: Nhiệt độ trung bình tại huyện Nghi Lộc tăng khoảng 0,07 – 0,15°C mỗi thập kỷ trong giai đoạn 1961-2000, với dự báo tăng thêm 0,5°C vào năm 2020 và 0,7-0,8°C vào năm 2030. Lượng mưa có xu hướng giảm vào mùa xuân (-1,2% đến -1,8%) và tăng vào các mùa đông, hè, thu (từ 0,7% đến 3,1%). Sự phân bố lượng mưa không đều, tập trung chủ yếu vào cuối mùa hè và đầu mùa thu, làm gia tăng nguy cơ lũ lụt.

2. Ảnh hưởng của nước biển dâng: Theo kịch bản phát thải trung bình B2, mực nước biển dâng có thể đạt 12 cm vào năm 2020 và lên đến 30 cm vào năm 2050, gây ngập úng khoảng 0,31 ha đất nông nghiệp vào năm 2020 và 266,68 ha vào năm 2050 tại huyện Nghi Lộc. Diện tích đất nuôi trồng thủy sản cũng bị ảnh hưởng tương ứng, với 0,03 ha bị ngập năm 2020 và 22,15 ha năm 2050.

3. Tác động đến sản xuất trồng trọt: Diện tích trồng lúa giảm khoảng 2.724 ha từ năm 2001 đến 2013, nhưng sản lượng lúa vẫn tăng từ 64.783 tấn lên 76.000 tấn nhờ áp dụng giống mới và kỹ thuật thâm canh. Cây ngô và lạc có diện tích và năng suất tăng mạnh, với ngô đạt 4.743 ha và năng suất 35,12 tạ/ha năm 2013, lạc đạt 6.200 ha và năng suất 28,1 tạ/ha. Tuy nhiên, biến đổi khí hậu làm tăng tính nhạy cảm của cây trồng với các hiện tượng thời tiết cực đoan như hạn hán, lũ lụt, xâm nhập mặn, ảnh hưởng đến năng suất và thu nhập của nông dân.

4. Tính nhạy cảm và tổn thương: Hoạt động trồng trọt tại Nghi Lộc có mức độ tổn thương cao do phơi lộ với các yếu tố khí hậu bất lợi, đặc biệt là vùng đồng bằng ven biển. Chỉ số tổn thương được xác định dựa trên các yếu tố phơi lộ, nhạy cảm và khả năng thích ứng, cho thấy các xã ven biển có nguy cơ cao bị ảnh hưởng bởi nước biển dâng và biến đổi khí hậu.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của các tác động tiêu cực đến hoạt động trồng trọt là do sự gia tăng nhiệt độ trung bình và biến động lượng mưa, làm thay đổi chu kỳ sinh trưởng của cây trồng và tăng nguy cơ sâu bệnh. So với các nghiên cứu trên thế giới, kết quả tại Nghi Lộc tương đồng với xu hướng giảm năng suất cây trồng ở vùng nhiệt đới do nhiệt độ tăng và hiện tượng thời tiết cực đoan. Việc áp dụng các giống cây trồng chịu hạn, chịu mặn và kỹ thuật canh tác tiên tiến đã giúp duy trì và tăng năng suất, thể hiện hiệu quả của các giải pháp thích ứng hiện có. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ diễn biến diện tích và sản lượng các cây trồng chính giai đoạn 2001-2013, cũng như bảng ma trận chỉ số tổn thương theo xã để minh họa mức độ ảnh hưởng khác nhau trong huyện. Kết quả nghiên cứu nhấn mạnh tầm quan trọng của việc xây dựng các chiến lược thích ứng toàn diện, kết hợp giữa kỹ thuật canh tác, quản lý tài nguyên nước và nâng cao nhận thức cộng đồng nhằm giảm thiểu tổn thất do biến đổi khí hậu.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường áp dụng giống cây trồng thích ứng: Khuyến khích sử dụng các giống lúa, ngô, lạc có khả năng chịu hạn, chịu mặn và chịu nhiệt cao nhằm nâng cao năng suất và giảm thiệt hại do biến đổi khí hậu. Thời gian thực hiện ưu tiên giai đoạn 2014-2020, do Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn chủ trì phối hợp với các viện nghiên cứu.

2. Phát triển hệ thống thủy lợi và quản lý nước: Nâng cấp, bảo trì các công trình thủy lợi hiện có, đồng thời xây dựng các công trình ngăn mặn, giữ ngọt để hạn chế xâm nhập mặn và ngập úng đất nông nghiệp. Mục tiêu đạt diện tích tưới tiêu chủ động trên 50% diện tích đất canh tác vào năm 2030, do UBND huyện và ngành thủy lợi thực hiện.

3. Đào tạo và nâng cao nhận thức cho nông dân: Tổ chức các lớp tập huấn kỹ thuật canh tác thích ứng với biến đổi khí hậu, quản lý sâu bệnh và sử dụng hiệu quả nguồn nước. Thời gian triển khai liên tục từ 2015 đến 2030, do các trung tâm khuyến nông và tổ chức cộng đồng đảm nhiệm.

4. Xây dựng mô hình canh tác bền vững: Thúc đẩy mô hình canh tác tổng hợp như lúa – tôm, lúa – cua, kết hợp với sử dụng phân bón và thuốc bảo vệ thực vật hợp lý để giảm phát thải khí nhà kính và tăng khả năng chống chịu của hệ sinh thái nông nghiệp. Thực hiện thí điểm từ 2016-2025 tại các xã ven biển, do các tổ chức nghiên cứu và địa phương phối hợp.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ quản lý ngành nông nghiệp địa phương: Giúp hoạch định chính sách, kế hoạch phát triển nông nghiệp thích ứng với biến đổi khí hậu dựa trên dữ liệu và phân tích cụ thể của huyện Nghi Lộc.

2. Nhà nghiên cứu và học viên ngành khoa học môi trường, nông nghiệp: Cung cấp cơ sở lý thuyết, phương pháp và kết quả nghiên cứu thực tiễn về tác động biến đổi khí hậu đến sản xuất trồng trọt vùng ven biển.

3. Nông dân và tổ chức cộng đồng nông thôn: Nâng cao nhận thức về biến đổi khí hậu, các biện pháp thích ứng và kỹ thuật canh tác bền vững nhằm giảm thiểu rủi ro và tăng thu nhập.

4. Các tổ chức phi chính phủ và cơ quan phát triển: Là tài liệu tham khảo để xây dựng các chương trình hỗ trợ, dự án phát triển nông nghiệp bền vững và ứng phó biến đổi khí hậu tại các vùng tương tự.

Câu hỏi thường gặp

1. Biến đổi khí hậu ảnh hưởng như thế nào đến sản xuất trồng trọt tại Nghi Lộc?
   Biến đổi khí hậu làm tăng nhiệt độ trung bình, thay đổi lượng mưa và gây ra các hiện tượng thời tiết cực đoan như hạn hán, lũ lụt, xâm nhập mặn, ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất và diện tích canh tác cây trồng.

2. Các cây trồng chủ lực nào tại Nghi Lộc bị ảnh hưởng nhiều nhất?
   Cây lúa, ngô và lạc là những cây trồng chủ lực bị ảnh hưởng rõ rệt, đặc biệt là cây lúa do nhạy cảm với ngập úng và xâm nhập mặn. Tuy nhiên, nhờ áp dụng giống mới và kỹ thuật thâm canh, sản lượng vẫn được duy trì và tăng trưởng.

3. Giải pháp nào được đề xuất để ứng phó với biến đổi khí hậu trong lĩnh vực trồng trọt?
   Các giải pháp bao gồm sử dụng giống cây trồng thích ứng, nâng cấp hệ thống thủy lợi, đào tạo nông dân về kỹ thuật canh tác thích ứng và phát triển mô hình canh tác bền vững như lúa – tôm, lúa – cua.

4. Phương pháp nghiên cứu nào được sử dụng để đánh giá tác động biến đổi khí hậu?
   Nghiên cứu sử dụng phương pháp tiếp cận hệ thống, khảo sát thực địa, điều tra nông thôn có sự tham gia của người dân, phân tích số liệu thống kê và đánh giá tổn thương dựa trên ma trận chỉ số tổn thương.

5. Tại sao huyện Nghi Lộc được chọn làm địa bàn nghiên cứu?
   Nghi Lộc là huyện ven biển có diện tích đất nông nghiệp lớn, đặc điểm khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa, dễ bị tổn thương bởi biến đổi khí hậu và nước biển dâng, do đó là điển hình để đánh giá tác động và đề xuất giải pháp ứng phó phù hợp.

Kết luận

• Nhiệt độ trung bình tại huyện Nghi Lộc tăng khoảng 0,07 – 0,15°C mỗi thập kỷ, dự báo tăng thêm 0,7-0,8°C đến năm 2030, cùng với sự biến động lượng mưa và nước biển dâng gây ảnh hưởng tiêu cực đến sản xuất trồng trọt.
• Diện tích đất nông nghiệp bị ngập úng do nước biển dâng có xu hướng tăng, đe dọa năng suất và thu nhập của nông dân, đặc biệt tại các xã ven biển.
• Sản lượng cây trồng chủ lực như lúa, ngô, lạc có xu hướng tăng nhờ áp dụng giống mới và kỹ thuật thâm canh, nhưng vẫn cần các giải pháp thích ứng toàn diện để giảm thiểu rủi ro.
• Đề xuất các giải pháp bao gồm sử dụng giống cây trồng thích ứng, nâng cấp hệ thống thủy lợi, đào tạo nông dân và phát triển mô hình canh tác bền vững nhằm tăng cường khả năng chống chịu với biến đổi khí hậu.
• Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học quan trọng cho việc hoạch định chính sách và kế hoạch phát triển nông nghiệp bền vững tại huyện Nghi Lộc và các địa phương tương tự, với lộ trình thực hiện từ 2014 đến 2030.

Để đảm bảo hiệu quả ứng phó với biến đổi khí hậu, các cơ quan quản lý, nhà nghiên cứu và cộng đồng nông dân cần phối hợp chặt chẽ trong việc triển khai các giải pháp thích ứng đã đề xuất.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU 1. ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN CỦA HUYỆN NGHI LỘC 1. Vị trí địa lí Huyện Nghi Lộc là huyện đồng bằng lớn thứ 3 sau huyện Quỳnh Lưu và Yên Thành của tỉnh Nghệ An. Với dân số 195.847 người, diện tích tự nhiên của huyện 34.767,02 ha; gồm 29 xã và 1 thị trấn.

Huyện Nghi Lộc phía Đông trông ra biển Đông và giáp Thị xã Cửa Lò, phía Đông Nam giáp huyện Nghi Xuân (Hà Tĩnh), phía Nam giáp Thành phố Vinh và huyện Hưng Nguyên, phía Tây Nam giáp huyện Nam Đàn, phía Tây giáp huyện Đô Lương, phía Tây Bắc giáp huyện Yên Thành và phía Bắc giáp huyện Diễn Châu. Nghi Lộc có mạng lưới giao thông thuận lợi như đường bộ, đường sắt, đường thuỷ. Có nhiều tuyến giao thông quan trọng chạy qua địa bàn huyện như: Quốc lộ 1A (dài 16km); Quốc lộ 46 (dài 8km); Đường sắt Bắc - Nam (dài 16km); sân bay Vinh; tỉnh lộ 534 (dài 28km); tỉnh lộ 535 (dài 12km). Với chiều dài 14 km bờ biển, có 2 con sông lớn chảy qua địa bàn là Sông Cấm (dài 15km) và Sông Lam (dài 6km).

Hệ thống đường liên huyện, liên xã, liên thôn cơ bản đã được nhựa hoá và bê tông hoá tạo thành mạng lưới giao thông của huyện khá hoàn chỉnh; thuận lợi cho việc lưu thông giữa huyện với Thành phố Vinh, thị xã Cửa Lò và các huyện trong tỉnh. Huyện Nghi Lộc do đó có vị trí quan trọng trong việc giao thương phát triển kinh tế và công tác đảm bảo an ninh quốc phòng của tỉnh Nghệ An. Địa bàn của huyện nằm liền kề với Thành phố Vinh - Đô thị loại I. Trung tâm kinh tế, văn hoá của vùng Bắc Trung Bộ (Quyết định số 239/2005/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ).

Với vị trí thuận lợi như trên, huyện Nghi Lộc có tiềm năng khai thác các lợi thế trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội theo hướng công nghiệp hoá và hiện đại hoá và hoà nhập với xu thế phát triển của tỉnh và khu vực. Sơ đồ vị trí huyện Nghi Lộc 4 z 1. Đặc điểm địa hình, thổ nhưỡng 1. Địa hình Nghi Lộc là huyện đồng bằng ven biển, địa hình đa dạng, có hướng thấp dần từ Tây sang Đông và có thể chia thành 2 vùng lớn: a.

Vùng bán sơn địa Vùng bán sơn địa nằm ở phía Tây và Tây Bắc của huyện có nhiều đồi núi cao, địa hình chia cắt mạnh bởi những khe suối. Trong vùng tồn tại những vùng đồng bằng phù sa xen kẽ tương đối rộng, một số hồ đập lớn được xây dựng; nên đây đồng thời là vùng cung cấp lương thực cho huyện, với diện tích đất tự nhiên khoảng 18.083 ha, chiếm 52% so với tổng diện tích của cả huyện. Vùng bán sơn địa bao gồm các xã Nghi Lâm, Nghi Công Bắc, Nghi Công Nam, Nghi Mỹ, Nghi Văn, Nghi Kiều, Nghi Phương, Nghi Hưng, Nghi Đồng. Vùng này có diện tích khá lớn nhưng tập trung ít dân cư (khoảng 57.842 người), chiếm 31,4% tổng dân số của cả huyện.

Vùng đồng bằng Vùng đồng bằng nằm ở trung tâm và phía Đông, Đông Nam của huyện, có địa hình tương đối bằng phẳng, với số lượng nhỏ núi thấp xen kẽ, độc lập, độ cao chênh lệch từ 0,6- 5,0 m. Tổng diện tích tự nhiên của vùng khoảng 16.686 ha, chiếm 48% so với diện tích của cả huyện. Do đặc điểm địa hình và thổ nhưỡng vùng đồng bằng có thể phân thành 2 phụ vùng: Phụ vùng đồng bằng thấp hoặc trũng: được cấu thành chủ yếu bằng đất phù sa của hệ thống sông Cả, có độ cao địa hình từ 0,6- 3,5 m, nguồn nước khá dồi dào. Đây là vùng trọng điểm lúa của huyện, gồm các xã Nghi Vạn, Nghi Diên, Nghi Hoa, Nghi Thuận và một phần của Nghi Long, Nghi Tiến, Nghi Yên, Nghi Xá, Nghi Trung.

Phụ vùng đồng bằng cao: được cấu thành chủ yếu là đất cát biển, có độ cao từ 1,5- 5,0 m, là vùng đất màu của huyện. Phụ vùng bao gồm các xã Nghi Trường, Nghi Thịnh, Nghi Thạch, Nghi Long, Nghi Xá, Nghi Khánh, Nghi Yên, Nghi Tiến, Nghi Thiết, Nghi Thái, Phúc Thọ, Nghi Xuân, Nghi Phương, Nghi Trung, Nghi Quang. Đất đai, thổ nhưỡng Tổng diện tích đất tự nhiên của huyện Nghi Lộc là 34.800,96 ha được phân bố tại 30 xã và thị trấn, trong đó diện tích đất nông nghiệp là 24.404, 12 ha chiếm 70,13% diện tích đất tự nhiên. Diện tích đất nông nghiệp được phân chia thành đất sản xuất nông nghiệp là 14.821,57 ha, đất lâm nghiệp là 9.046,46 ha và đất thủy sản là 492,23 ha.

Diện tích đất phi nông nghiệp còn lại là 7.271,32 ha chiếm 20,89% diện tích đất tự nhiên và diện tích đất chưa sử dụng còn 3.125,52 ha chiếm 8,98% diện tích đất tự nhiên. Theo điều tra thổ nhưỡng, tài nguyên đất của Nghi Lộc có các loại chính sau: a) Đất phù sa cũ bị Feralit hóa: Loại đất này tập trung hầu hết các xã vùng lúa (xã Nghi Lâm, Nghi Kiều, Nghi Hưng, Nghi Mỹ, Nghi Phương, Nghi Long, Nghi Hoa, Nghi Thuận, Nghi Diên, Nghi Vạn, Nghi Trung, Nghi Yên, Nghi Tiến, Nghi Thiết, Nghi Quang, Nghi Xá, Nghi Khánh, Nghi Hợp, Nghi Thịnh, Nghi Phong, Nghi Xuân, Nghi Thái, Phúc Thọ, Nghi Thạch và Nghi Trường) đất có nguồn gốc từ phù sa hệ thống Sông Lam có diện tích khoảng 6.540ha chiếm 18,81% tổng diện tích tự nhiên của huyện. Đất có hàm lượng chất dinh dưỡng trung bình đến nghèo. b) Đất Feralit biến đổi do trồng lúa: Loại đất này phân bố ở các xã Nghi Kiều, Nghi Văn, Nghi Đồng, có diện tích 2.629ha chiếm 7,56% tổng diện tích tự nhiên của huyện.

Quá trình feralit tầng mặt đã bị hạn chế, tính chất đất thay đổi, đất được sử dụng để trồng Lúa tương đối ổn định. c) Đất dốc tụ: Loại đất này có diện tích khoảng 235ha, chỉ chiếm 0,68% tổng diện tích tự nhiên của huyện, nằm rải rác ở các xã Nghi Công Bắc, Nghi Công Nam, Nghi Kiều. Đất có nguồn gốc là trầm tích sông, biển và sông biển hỗn hợp, thường được sử dụng để trồng hoa màu như: lạc, đậu, vừng, khoai, sắn hoặc trồng cây lâm nghiệp. d) Đất Feralit vàng đỏ vùng đồi: 6 z Loại đất này có ở các xã vùng bán sơn địa như Nghi Công Bắc, Nghi Công Nam, Nghi Văn, Nghi Kiều, Nghi Mỹ, Nghi Đồng với diện tích khoảng 3.852ha chiếm 11,08% tổng diện tích tự nhiên của huyện.

Đây là loại đất quan trọng của huyện dùng để làm vườn, trồng cây ăn quả, cây lâm nghiệp khá tốt. e) Đất Feralit xói mòn: Loại đất này phân bố ở các vùng núi cao, nhiều nhất là vùng bán sơn địa, có diện tích khoảng 7.177,32 ha chiếm 20,64% tổng diện tích. Hiện tại phần lớn đã được trồng rừng để bảo vệ đất và bảo vệ môi trường. f) Đất mặn: Loại đất này phân bố ở vùng hạ lưu Sông Cấm thuộc các xã Nghi Phương, Nghi Đồng, Nghi Thuận, Nghi Hoa, Nghi Long, Nghi Xá, Nghi Tiến, Nghi Thiết, Nghi Quang và rải rác ở một số xã ven biển.

Loại đất này thường bị ảnh hưởng của nước mặn thuỷ triều với diện tích 977,59 ha chiếm 2,87% tổng diện tích tự nhiên của huyện. Sau khi xây dựng đập Nghi Quang ngăn mặn giữ ngọt nên một số diện tích đã cải tạo để trồng lúa và nuôi trồng thuỷ sản. g) Đất phù sa không được bồi: Loại đất này có ở các xã vùng Lúa dọc theo hai bên Sông nhà Lê, Sông Cấm diện tích có khoảng 3.371,33ha chiếm 9,7% tổng diện tích. (h) Đất cát cũ ven biển: Loại đất này phân bố hầu hết ở các xã vùng màu, diện tích khoảng 5.911,24 ha chiếm 17,0% tổng diện tích tự nhiên toàn huyện.

Đây là loại đất có diện tích lớn nhất của huyện, đất có thành phần là cát pha, hàm lượng sét thấp, phù hợp cho các loại rau màu và cây công nghiệp ngắn ngày. i) Đất cồn cát: Loại đất này có ở tất cả các xã ven biển như Nghi Thịnh, Nghi Xá, Nghi Trường, Nghi Thạch, Nghi Ân, Nghi Xuân, Nghi Phong, Nghi Thái, Phúc Thọ,. với diện tích khoảng 1.376,19 ha chiếm 3,96% tổng diện tích tự nhiên của huyện. Đây là loại đất được sử dụng để trồng cây chắn gió, chắn cát và trồng một số cây chịu hạn như: lạc, đậu, vừng,… 7 z 1.

Điều kiện khí tượng – thủy văn 1. Khí hậu, thời tiết Khí hậu huyện Nghi Lộc mang tính chất chuyển tiếp giữa khí hậu Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ, chịu ảnh hưởng của khí hâu nhiệt đới ẩm gió mùa với một số đặc trưng: - Chế độ nhiệt: Có 2 mùa rõ rệt và biên độ chênh lệch giữa hai mùa khá cao, mùa nóng từ tháng 5 đến tháng 9, nhiệt độ trung bình từ 23,5- 24,50C, tháng nóng nhất là tháng 7, nhiệt độ có thể lên tới 400C. Mùa lạnh từ tháng 10 đến tháng 4 năm sau, nhiệt độ trung bình từ 19,5- 20,50C, nhiệt độ có lúc xuống thấp đến 6,20C. Số giờ nắng trung bình năm là 1.

- Chế độ mưa: Lượng mưa trung bình hàng năm là 1.900 mm, lớn nhất khoảng 2.600 mm, nhỏ nhất 1. Lượng mưa phân bố không đều mà tập trung chủ yếu vào nửa cuối tháng 8 đến tháng 10, đây là thời điểm thường diễn ra lũ lụt. Lượng mưa thấp nhất từ tháng 1 đến tháng 4, chỉ chiếm 10% lượng mưa cả năm. - Chế độ gió: Có 2 hướng gió chính: + Gió mùa Đông Bắc thường xuất hiện vào mùa Đông từ tháng 11 đến tháng 4 năm sau.

+ Gió Đông xuất hiện từ tháng 5 đến tháng 10. Ngoài ra, trên địa bàn huyện còn ảnh hưởng bởi luồng gió phơn Tây Nam (gió Lào), mang đặc trưng của thời tiết đặc trưng vùng Bắc Trung Bộ. Gió phơn ở Nghi Lộc thường xuất hiện vào tháng 6, 7, 8; gây ra khô, nóng và hạn hán, ảnh hưởng đến sản xuất và đời sống sinh hoạt của người dân trên phạm vi toàn huyện. - Những đặc trưng về khí hậu là: Biên độ nhiệt độ giữa các mùa trong năm lớn, chế độ mưa tập trung vào mùa mưa bão (tháng 8- tháng 10), mùa nắng nóng có gió Lào khô hanh.

Chế độ thủy văn Nguồn nước mặt: Nghi Lộc có nguồn nước mặt khá dồi dào, bao gồm hệ thống sông Cấm, sông Lam, Kênh nhà Lê và 11 hồ chứa nước, 18 đập chứa nước với trữ lượng trên 21 triệu m3. Nguồn nước mặt đang được sử dụng để phục vụ sản xuất nông 8 z nghiệp, thau chua rửa mặn và ngọt hoá cho vùng đất nhiễm mặn hai bên hạ lưu sông Cấm.