Luận văn thạc sĩ quy hoạch và quản lý tài nguyên nước lựa chọn và kiến nghị phương pháp đánh giá tình trạng dễ bị tổn thương do tác động của biến đổi khí hậu tới lĩnh vực nông nghiệp

Luận văn thạc sĩ phân tích phương pháp đánh giá tình trạng dễ bị tổn thương của nông nghiệp trước biến đổi khí hậu và quản lý tài nguyên nước.

• Tác giả: Nguyễn Thành Trung
• Người hướng dẫn: PGS.TS: Hà Lương Thuần
• Trường học: Trường Đại học Thủy lợi
• Chuyên ngành: Quy hoạch và Quản lý Tài nguyên nước
• Đề tài: Đánh giá tác động biến đổi khí hậu đối với nông nghiệp: Phương pháp và kiến nghị
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU VÀ TÁC ĐỘNG CỦA BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU
• 1.1. BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU
• 1.2. TÁC ĐỘNG CỦA BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU
• 2. CHƯƠNG II: TỔNG QUAN CÁC PHƯƠNG PHÁP ĐÁNH GIÁ TÌNH TRẠNG DỄ BỊ TỔN THƯƠNG DO TÁC ĐỘNG CỦA BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU
• 2.1. KHÁI NIỆM TÌNH TRẠNG DỄ BỊ TỔN THƯƠNG
• 2.2. CÁC KHUNG PHƯƠNG PHÁP ĐÁNH GIÁ TÌNH TRẠNG DỄ BỊ TỔN THƯƠNG
• 2.3. NHẬN XÉT
• 3. CHƯƠNG III: KIẾN NGHỊ PHƯƠNG PHÁP ĐÁNH GIÁ TÌNH TRẠNG DỄ BỊ TỔN THƯƠNG TRONG NÔNG NGHIỆP DO TÁC ĐỘNG CỦA BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU
• 3.1. CƠ SỞ KHOA HỌC ĐỀ XUẤT PHƯƠNG PHÁP
• 3.2. ĐỀ XUẤT PHƯƠNG PHÁP ĐÁNH GIÁ TÌNH TRẠNG DỄ BỊ TỔN THƯƠNG TRONG NÔNG NGHIỆP
• 4. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Biến đổi khí hậu và tác động đến nông nghiệp

Biến đổi khí hậu (biến đổi khí hậu) đã trở thành một trong những vấn đề cấp thiết của thế kỷ 21, đặc biệt là đối với lĩnh vực nông nghiệp. Tại Việt Nam, nghiên cứu cho thấy rằng tác động môi trường của biến đổi khí hậu có thể dẫn đến những thay đổi lớn trong sản xuất nông nghiệp. Các yếu tố như thay đổi thời tiết, nhiệt độ và lượng mưa đều ảnh hưởng đến năng suất nông nghiệp. Theo báo cáo của Ngân hàng Thế giới, Việt Nam là một trong những quốc gia chịu ảnh hưởng nặng nề nhất từ biến đổi khí hậu. Các kịch bản dự báo cho thấy rằng tác động đến sản xuất nông nghiệp sẽ gia tăng, gây ra những thách thức lớn cho nông dân và các nhà hoạch định chính sách. Việc đánh giá tác động này là cần thiết để có thể đưa ra những biện pháp ứng phó hiệu quả.

1.1. Tác động đến sản xuất nông nghiệp

Nghiên cứu cho thấy rằng tác động đến sản xuất nông nghiệp từ biến đổi khí hậu có thể dẫn đến sự thay đổi trong cơ cấu cây trồng và mùa vụ. Nhiệt độ tăng cao và biến đổi lượng mưa có thể làm giảm năng suất của các loại cây trồng chủ lực. Theo IPCC, những thay đổi này không chỉ ảnh hưởng đến năng suất mà còn đến chất lượng sản phẩm nông nghiệp. Đặc biệt, việc thiếu nước tưới tiêu trong mùa khô có thể dẫn đến tình trạng khô hạn, gây khó khăn cho sản xuất. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc nghiên cứu và áp dụng các phương pháp đánh giá tác động của biến đổi khí hậu để có thể đưa ra các giải pháp thích ứng hiệu quả.

II. Phương pháp đánh giá tác động

Việc đánh giá tình trạng dễ bị tổn thương do biến đổi khí hậu là một bước quan trọng trong việc ứng phó với các tác động của nó. Có nhiều phương pháp khác nhau được áp dụng trên thế giới để đánh giá tình trạng này. Các phương pháp này thường dựa trên các khung lý thuyết và mô hình thực tiễn, nhằm xác định mức độ ảnh hưởng của biến đổi khí hậu đến các yếu tố nông nghiệp. Các phương pháp như phân tích rủi ro và mô hình hóa được sử dụng để dự đoán các tác động trong tương lai. Việc sử dụng các mô hình này không chỉ giúp hiểu rõ hơn về tình hình hiện tại mà còn dự đoán được các xu hướng trong tương lai, từ đó có thể đưa ra các chính sách phù hợp.

2.1. Các phương pháp đánh giá hiện có

Hiện nay, có nhiều phương pháp được áp dụng để đánh giá tình trạng dễ bị tổn thương trong lĩnh vực nông nghiệp. Các khung phương pháp này bao gồm việc sử dụng dữ liệu lịch sử và mô hình hóa để dự đoán các tác động trong tương lai. Những phương pháp này không chỉ giúp đánh giá tác động hiện tại mà còn giúp xác định các biện pháp giảm thiểu và thích ứng. Một số phương pháp nổi bật bao gồm phân tích hệ thống và phân tích chi phí-lợi ích. Việc áp dụng các phương pháp này cần được thực hiện một cách đồng bộ và có sự tham gia của cộng đồng để đảm bảo tính chính xác và khả thi của các giải pháp.

III. Kiến nghị chính sách

Để ứng phó với các tác động của biến đổi khí hậu, việc xây dựng các chính sách nông nghiệp bền vững là điều cần thiết. Chính phủ cần có những kiến nghị chính sách cụ thể nhằm giảm thiểu tác động của biến đổi khí hậu đến nông nghiệp. Các chính sách này nên tập trung vào việc tăng cường năng lực cho nông dân, cải thiện hệ thống tưới tiêu và phát triển các giống cây trồng chịu hạn. Đồng thời, việc bảo vệ môi trường cũng cần được chú trọng để đảm bảo sự phát triển bền vững cho ngành nông nghiệp. Các chương trình đào tạo và hỗ trợ kỹ thuật cho nông dân cũng cần được triển khai để nâng cao khả năng ứng phó với biến đổi khí hậu.

3.1. Các biện pháp giảm thiểu

Các biện pháp giảm thiểu tác động của biến đổi khí hậu đến nông nghiệp cần được thực hiện đồng bộ và linh hoạt. Việc áp dụng các công nghệ mới trong sản xuất nông nghiệp, như sử dụng giống cây trồng chịu hạn và hệ thống tưới tiết kiệm nước, là rất quan trọng. Đồng thời, cần có sự hỗ trợ từ chính phủ và các tổ chức phi chính phủ để thực hiện các chương trình bảo vệ môi trường và phát triển bền vững. Các biện pháp này không chỉ giúp giảm thiểu tác động mà còn nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm nông nghiệp trong bối cảnh biến đổi khí hậu.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Biến đổi khí hậu (BĐKH) đang là thách thức lớn của thế kỷ 21, ảnh hưởng sâu rộng đến nhiều lĩnh vực, đặc biệt là nông nghiệp – ngành kinh tế chủ lực của Việt Nam. Theo ước tính, Việt Nam là một trong những quốc gia chịu tác động nặng nề nhất của BĐKH và nước biển dâng, với các biểu hiện như tăng nhiệt độ trung bình năm khoảng 0,7°C trong 50 năm qua, biến đổi lượng mưa không đồng đều giữa các vùng, và mực nước biển dâng trung bình từ 49 đến 95 cm vào cuối thế kỷ 21 tùy theo kịch bản phát thải. Những thay đổi này đã và đang gây ra các hiện tượng thiên tai như lũ lụt, hạn hán, xâm nhập mặn, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sản xuất nông nghiệp và sinh kế của người dân.

Luận văn tập trung nghiên cứu lựa chọn và kiến nghị phương pháp đánh giá tình trạng dễ bị tổn thương do tác động của biến đổi khí hậu đối với lĩnh vực nông nghiệp tại Việt Nam. Mục tiêu cụ thể là đề xuất phương pháp đánh giá phù hợp, từ đó đưa ra các giải pháp ứng phó nhằm nâng cao năng lực thích ứng của ngành nông nghiệp và phát triển nông thôn. Phạm vi nghiên cứu bao gồm các vùng sinh thái chính của Việt Nam, với dữ liệu thu thập từ các báo cáo chính thức, mô hình khí hậu và thủy văn, cùng các kịch bản biến đổi khí hậu đến năm 2050 và 2100.

Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp cơ sở khoa học cho các nhà hoạch định chính sách và các bên liên quan trong ngành nông nghiệp để xây dựng chiến lược thích ứng hiệu quả, giảm thiểu thiệt hại do biến đổi khí hậu gây ra, đồng thời góp phần bảo đảm an ninh lương thực và phát triển bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên khung lý thuyết về tình trạng dễ bị tổn thương (TTDBTT) do IPCC (2007) đề xuất, trong đó TTDBTT được hiểu là mức độ mà một hệ thống dễ bị ảnh hưởng và không thể tự phục hồi trước các tác động tiêu cực của biến đổi khí hậu. Tình trạng này được biểu diễn như hàm số của ba thành phần chính: độ khắc nghiệt (Exposure), mức độ nhạy cảm (Sensitivity) và khả năng thích ứng (Adaptive Capacity). Công thức tổng quát là:

$$ V = f(E, S, AC) $$

Ngoài ra, luận văn tham khảo mô hình BBC của Đại học Liên Hiệp Quốc, tập trung đánh giá các khía cạnh kinh tế, xã hội và môi trường của tính dễ bị tổn thương, cũng như các phương pháp đánh giá của các tổ chức quốc tế như Văn phòng Khí nhà kính Úc, Văn phòng Phát triển quốc tế Canada và Trung tâm nghiên cứu ven biển NOAA (Mỹ). Các mô hình tác động như DSSAT, SPUR2, CLIRUN và WATBAL được sử dụng để mô phỏng ảnh hưởng của biến đổi khí hậu đến các hệ thống sinh thái, tài nguyên nước và sản xuất nông nghiệp.

Các khái niệm chính bao gồm:

• Tình trạng dễ bị tổn thương (Vulnerability)
• Độ khắc nghiệt (Exposure)
• Mức độ nhạy cảm (Sensitivity)
• Khả năng thích ứng (Adaptive Capacity)
• Kịch bản biến đổi khí hậu (Climate Scenarios)
• Mô hình đánh giá tác động (Impact Assessment Models)

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp giữa phân tích lý thuyết và thực tiễn, dựa trên dữ liệu thứ cấp thu thập từ các báo cáo của Bộ Tài nguyên và Môi trường, Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, các tổ chức quốc tế và các mô hình khí hậu, thủy văn đã được công bố. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm các vùng sinh thái đại diện cho các khu vực chịu ảnh hưởng khác nhau của biến đổi khí hậu tại Việt Nam.

Phương pháp phân tích bao gồm:

• Phân tích thống kê các số liệu về nhiệt độ, lượng mưa, mực nước biển dâng và các hiện tượng thiên tai trong 50 năm qua.
• Mô hình hóa thủy văn và khí hậu để dự báo các kịch bản biến đổi khí hậu đến năm 2050 và 2100.
• Đánh giá tình trạng dễ bị tổn thương dựa trên các chỉ số về độ khắc nghiệt, nhạy cảm và khả năng thích ứng của hệ thống nông nghiệp.
• So sánh và tổng hợp các phương pháp đánh giá hiện có trên thế giới và tại Việt Nam để lựa chọn phương pháp phù hợp nhất.
• Khảo sát chuyên gia và phân tích chính sách nhằm đề xuất các giải pháp ứng phó.

Timeline nghiên cứu kéo dài khoảng 8 tháng, từ thu thập dữ liệu, phân tích đến đề xuất phương pháp và giải pháp.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tác động rõ rệt của biến đổi khí hậu đến nhiệt độ và lượng mưa tại Việt Nam: Nhiệt độ trung bình năm tăng khoảng 0,7°C trong 50 năm qua; lượng mưa có xu hướng tăng 6-10% vào mùa mưa và giảm 0-5% vào mùa khô tại nhiều vùng. Mực nước biển dâng trung bình từ 49 đến 95 cm vào cuối thế kỷ 21 tùy theo kịch bản phát thải.

2. Sản lượng cây trồng chính bị suy giảm đáng kể: Tiềm năng năng suất lúa xuân giảm khoảng 405,8 kg/ha vào năm 2030 và 716,6 kg/ha vào năm 2050, tương đương giảm sản lượng khoảng 12 triệu tấn năm 2030 và 21,6 triệu tấn năm 2050. Ngô có nguy cơ giảm năng suất 44,5 kg/ha năm 2030 và 781,9 kg/ha năm 2050, dẫn đến giảm sản lượng lần lượt 500 nghìn tấn và 880,4 nghìn tấn.

3. Tình trạng xâm nhập mặn và thiếu nước ngày càng nghiêm trọng: Mực nước biển dâng 0,69 m sẽ làm khoảng 53.000 ha diện tích nông nghiệp tại Hải Phòng bị ảnh hưởng nghiêm trọng do nhiễm mặn, gây khó khăn trong cấp nước tưới và sinh hoạt. Độ mặn trên các sông ven biển tăng lên rõ rệt, ảnh hưởng đến nguồn nước ngọt.

4. Chưa có phương pháp đánh giá tình trạng dễ bị tổn thương thống nhất tại Việt Nam: Các phương pháp hiện nay chủ yếu dựa trên đánh giá và quản lý rủi ro thiên tai, chưa tích hợp đầy đủ các yếu tố về kinh tế, xã hội và môi trường theo khung lý thuyết quốc tế. Việc lựa chọn phương pháp phù hợp là cần thiết để áp dụng hiệu quả trong lĩnh vực nông nghiệp.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của các tác động trên là do sự gia tăng phát thải khí nhà kính dẫn đến hiệu ứng nhà kính, làm tăng nhiệt độ bề mặt trái đất và thay đổi các yếu tố khí hậu như lượng mưa, mực nước biển. Sự thay đổi này làm giảm khả năng sinh trưởng và năng suất cây trồng, đồng thời gây ra các hiện tượng thiên tai như hạn hán, lũ lụt, xâm nhập mặn.

So sánh với các nghiên cứu quốc tế, kết quả tại Việt Nam tương đồng với xu hướng giảm năng suất cây trồng ở các vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới, trong khi các vùng ôn đới có thể tăng năng suất. Các mô hình đánh giá tác động và tình trạng dễ bị tổn thương được sử dụng phổ biến trên thế giới như DSSAT, SPUR2 cũng được áp dụng trong nghiên cứu này, tuy nhiên cần điều chỉnh phù hợp với điều kiện đặc thù của Việt Nam.

Việc chưa có phương pháp đánh giá thống nhất gây khó khăn trong việc so sánh và tổng hợp kết quả, cũng như xây dựng chính sách thích ứng đồng bộ. Do đó, việc đề xuất một phương pháp đánh giá phù hợp, kết hợp các yếu tố kinh tế, xã hội và môi trường, có tính đến đặc thù vùng miền và khả năng thích ứng của cộng đồng là rất cần thiết.

Dữ liệu có thể được trình bày qua các biểu đồ thể hiện xu hướng tăng nhiệt độ, biến đổi lượng mưa theo vùng, bản đồ phân bố vùng dễ bị tổn thương, bảng tổng hợp suy giảm năng suất cây trồng theo năm và kịch bản biến đổi khí hậu.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Xây dựng và áp dụng phương pháp đánh giá tình trạng dễ bị tổn thương thống nhất cho lĩnh vực nông nghiệp: Phương pháp cần tích hợp các chỉ số về độ khắc nghiệt, nhạy cảm và khả năng thích ứng, phù hợp với điều kiện Việt Nam. Thời gian thực hiện trong 1-2 năm, do Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn chủ trì phối hợp với các viện nghiên cứu.

2. Tăng cường nghiên cứu và phát triển giống cây trồng chịu hạn, chịu mặn và thích ứng với biến đổi khí hậu: Đầu tư vào công nghệ sinh học và chọn tạo giống mới nhằm giảm thiểu suy giảm năng suất. Thời gian triển khai từ 3-5 năm, do các viện nghiên cứu nông nghiệp và các trường đại học thực hiện.

3. Xây dựng hệ thống cảnh báo sớm và quản lý nguồn nước hiệu quả: Phát triển hệ thống giám sát mực nước, độ mặn và lượng mưa để kịp thời ứng phó với các hiện tượng thiên tai. Thời gian thực hiện 2-3 năm, do Bộ Tài nguyên và Môi trường phối hợp với các địa phương.

4. Tăng cường năng lực cho cộng đồng nông thôn trong việc thích ứng với biến đổi khí hậu: Tổ chức đào tạo, nâng cao nhận thức và hỗ trợ kỹ thuật cho nông dân về các biện pháp canh tác bền vững, quản lý rủi ro thiên tai. Thời gian liên tục, do các tổ chức phi chính phủ và chính quyền địa phương thực hiện.

5. Hoàn thiện chính sách và cơ chế hỗ trợ thích ứng biến đổi khí hậu trong nông nghiệp: Xây dựng các chính sách ưu đãi, hỗ trợ tài chính và kỹ thuật cho các dự án thích ứng, đồng thời tăng cường hợp tác liên ngành. Thời gian thực hiện trong 1-2 năm, do Chính phủ và các bộ ngành liên quan đảm nhiệm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà hoạch định chính sách và cơ quan quản lý nhà nước: Sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng các chiến lược, chính sách ứng phó biến đổi khí hậu trong lĩnh vực nông nghiệp và phát triển nông thôn, đảm bảo an ninh lương thực và phát triển bền vững.

2. Các viện nghiên cứu và trường đại học: Áp dụng phương pháp đánh giá và dữ liệu nghiên cứu làm cơ sở cho các đề tài khoa học, đào tạo và phát triển công nghệ mới trong lĩnh vực biến đổi khí hậu và nông nghiệp.

3. Tổ chức phi chính phủ và các dự án phát triển cộng đồng: Sử dụng thông tin để thiết kế các chương trình nâng cao năng lực thích ứng cho cộng đồng nông thôn, hỗ trợ kỹ thuật và truyền thông về biến đổi khí hậu.

4. Người nông dân và các hợp tác xã nông nghiệp: Nắm bắt các kiến thức về tác động biến đổi khí hậu và các biện pháp thích ứng, từ đó áp dụng vào sản xuất nhằm giảm thiểu rủi ro và tăng hiệu quả kinh tế.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao cần đánh giá tình trạng dễ bị tổn thương trong nông nghiệp do biến đổi khí hậu?
   Đánh giá giúp xác định mức độ ảnh hưởng và các yếu tố rủi ro, từ đó xây dựng các biện pháp thích ứng phù hợp, giảm thiểu thiệt hại và bảo đảm an ninh lương thực.

2. Phương pháp đánh giá nào phù hợp nhất cho Việt Nam?
   Phương pháp tích hợp các chỉ số về độ khắc nghiệt, nhạy cảm và khả năng thích ứng, kết hợp mô hình khí hậu và thủy văn, được điều chỉnh theo đặc thù vùng miền và điều kiện sản xuất nông nghiệp Việt Nam.

3. Biến đổi khí hậu ảnh hưởng như thế nào đến năng suất cây trồng chính?
   Nhiệt độ tăng và lượng mưa biến đổi làm giảm năng suất lúa xuân khoảng 12% vào năm 2030 và 20% vào năm 2050; ngô giảm khoảng 18,7% và 32,9% tương ứng, gây thiệt hại lớn cho sản xuất nông nghiệp.

4. Các giải pháp thích ứng nào được đề xuất để giảm thiểu tác động?
   Bao gồm phát triển giống cây trồng chịu hạn mặn, quản lý nguồn nước hiệu quả, xây dựng hệ thống cảnh báo sớm, nâng cao năng lực cộng đồng và hoàn thiện chính sách hỗ trợ.

5. Làm thế nào để cộng đồng nông thôn nâng cao khả năng thích ứng?
   Thông qua đào tạo kỹ thuật canh tác bền vững, nâng cao nhận thức về biến đổi khí hậu, hỗ trợ tài chính và kỹ thuật từ các tổ chức, đồng thời phát triển các mô hình sinh kế đa dạng và bền vững.

Kết luận

• Biến đổi khí hậu đang gây ra những tác động nghiêm trọng đến nông nghiệp Việt Nam, đặc biệt là giảm năng suất cây trồng và gia tăng rủi ro thiên tai.
• Hiện chưa có phương pháp đánh giá tình trạng dễ bị tổn thương thống nhất, cần thiết phải lựa chọn và áp dụng phương pháp phù hợp với điều kiện Việt Nam.
• Nghiên cứu đã đề xuất các giải pháp ứng phó toàn diện, từ phát triển giống cây trồng đến quản lý nguồn nước và nâng cao năng lực cộng đồng.
• Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học quan trọng cho hoạch định chính sách và thực thi các chương trình thích ứng biến đổi khí hậu trong nông nghiệp.
• Các bước tiếp theo bao gồm triển khai áp dụng phương pháp đánh giá, phát triển các giải pháp thích ứng và giám sát hiệu quả thực hiện nhằm bảo đảm phát triển bền vững ngành nông nghiệp trước thách thức biến đổi khí hậu.

Quý độc giả và các nhà nghiên cứu được khuyến khích tham khảo và áp dụng kết quả nghiên cứu để góp phần nâng cao năng lực ứng phó biến đổi khí hậu trong lĩnh vực nông nghiệp và phát triển nông thôn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

LỜI CẢM ƠN Sau hơn 8 tháng thực hiện, luận văn Thạc sỹ chuyên nghành Quy hoạch và Quản lý Tài nguyên nước với đề tài: “Lựa chọn và kiến nghị phương pháp Đánh giá tình trang dễ bi ton thương do tác động cia Biến đổi khí hậu tới lĩnh vực nông nghiệp” đã được hoàn thành. Ngoài sự nỗ lực của bản thân, tác giả còn được sự chỉ bảo, hướng dẫn nhiệt tình của các thầy cô giáo và các đồng nghiệp, bạn bè. Trước hết, tôi xin chân thành cảm ơn Trường Đại học Thủy lợi, các thầy giáo, cô giáo Khoa Kỹ thuật Tài nguyên nước, các thầy giáo, cô giáo các bộ môn đã truyền đạt những kiến thức chuyên môn trong quá trình học tập. Tác giả xin bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc tới PGS.

Hà Lương Thuan — Viện nước, Tưới tiêu & Môi trường, người đã trực tiếp tận tình hướng dẫn, giúp đỡ và cung cấp những tài liệu, những thông tin cần thiết cho tác giả hoàn thành Luận văn này. Tác giả xin chân thành cảm ơn Ban Quản lý Trung ương các dự án Thuỷ lợi đã tạo điều kiện cho tôi theo học và hoàn thành khoá học cũng như sự giúp đỡ của các đồng nghiệp đã cung cấp các tài liệu cần thiết cho tác giả hoàn thành luận văn. Tuy nhiên do thời gian có hạn, trình độ còn hạn chế, số liệu va công tác xử lý số liệu với khối lượng lớn nên những thiếu sót của Luận văn là không thé tránh khỏi. Do đó, tác giả rất mong tiếp tục nhận được sự chỉ bảo giúp đỡ của các thầy cô giáo cũng như những ý kiến đóng góp của bạn bè và của đồng nghiệp.

Cuối cùng, tác giả xin chân thành cảm ơn tấm lòng của những người thân trong gia đình, bạn bè đã động viên giúp đỡ khích lệ tác giả trong suốt quá trình học tập và hoàn thành luận văn này. Xin chân thành cảm ơn. Hà Nội, tháng 9 năm 2012 Tác giả Nguyễn Thành Trung BAN CAM KET Tên tic giả: Nguyễn Thành Trung Học viên cao học CHI7Q. Người bướng dẫn PGS.TS: Hà Lương Thuần ‘Ten đề ải Luận van "Lựa chon và kiến nghị phương pháp Đánh giá tình trang dễ bị tổn thương do tác động của Biển đỏi khí hậu tới lĩnh vue nông nghiệp Tá giả xin cam đoan dé tải Luận văn được làm dựa tên cis liệu, tr liệu được thu thập từ nguồn thực tế, được công bổ trên báo cáo của các cơ quan nhà nước, được đăng tải trên các tạp chí chuyên ngành, sách, báo.

dé đưa ra một số xuất giải pháp. Tắc gia không sao chép bắt kỳ một Luận văn hoặc một để tả nghiên cứu nào trước đó. “Tác giả Nguyễn Thành Trung MỤC LỤC MỞ ĐÀU 1 CHUONG I BIEN DOI KHÍ HẬU VÀ TÁC DONG CUA BIEN DOI KHÍ HẬU. BIEN DOL KHÍ HẬU.

Tại châu Au.13, Tại Châu Mỹ- La tình w 1. Tại Châu Phi 1. Tại Châu Ce 9 1.,TAC DONG CỦA BIEN DOI KHÍ HẬU, 0 1. BIEN BOI KHÍ HẬU 6 VIETNAM.

Điễn biém bin đãi khí hậu tại Việt Nam. Kịch bản bién đổi khí hậu cho Việt Nam 15 1. Tác động tiềm Ấn cia biẫn đỗi hhi hậu đối với nông nghiệp 18 CHƯƠNG II TONG QUAN CÁC PHƯƠNG PHÁP DANH GIÁ TINH TRẠNG DE BỊ TON THUONG DO TAC DONG CUA BIEN ĐÔI KHÍ HẬU 26 2.1, KHÁI NIỆM TINH TRANG DE BỊ TON THƯƠNG.2, Mục dich đánh giá tinh trạng dễ bn thương 2 2. Các hich bản và mô hình ứng dung trong đánh giá TTDBTT.

CAC KHUNG PHƯƠNG PHÁP DANH GIÁ TINH TRANG DE BỊ TON THƯƠNG 30 2.211 Các khung, phương pháp đánh giá trên thé giới m 2.2 Các khung, phương pháp đánh giá TTDBTT tại Việt Nam 2 23. NHẬN XÉT 1 IIL CHƯƠNG KIEN NGHỊ PHƯƠNG PHÁP DANH GIA TINH TRANG DE BỊ TON THUONG TRONG NONG NGHIỆP DO TAC ĐỘNG CUA BIEN ĐÔI KHÍ HẬU 54 3. COSO KHOA HỌC ĐÈ XUẤT PHƯƠNG PH “ 4.11 Sự cần thất phải đánh giá TTPBTT trong lnk vực nông nghiệp s4 3.2 Theo dink nghĩa và khái nig xỀ tink trạng dé lấn đãi khí hậu (IPCC) sỹ 3.3 Những kết luận từ nhận xét các phương pháp đánh giá tình trạng dễ bị tin Tương trong nước và trên thể giới “ 32. DE XUẤT PHƯƠNG PHÁP ĐÁNH GIÁ GIA TINH TRẠNG DE BỊ TON THUONG TRONG NONG NGHIỆP.1 Cie gat đạn đánh giá TTDBTT tong nông nghiệp _ 3.2 Trình tự và nội dung đánh giá TTDBTT dựa vào cộng đẳng.

hỗ trợ đánh gid tình trang dễ bị tan thương.24 Khải niệm chung về ứng phi đối vii iến đỗi khí hậu phục vu thio luận về các biện pháp ứng phỏ cắp cộng đằng 4 KET LUẬN VA KIÊN NGHỊ 1w TÀI LIỆU THAM KHẢO. 80 MO ĐẦU 1 TÍNH CAP THIẾT CUA ĐÈ TÀI Hiện nay, Biến di khí hậu (BĐKH) là một trong những thch thúc lớn của thé ky 21, là vấn đề đang được sự quan tâm của cả thể giới. Việc nghiên cứu tác động. của BĐKII dang là một vẫn đề cấp thiết, được sự quan tâm của các cấp các ngành từ Trung ương tới địa phương.

Theo đánh giá của Ngân hàng thế giới thì Việt Nam. là một trong những nước sẽ chịu tác động mạnh mỹ của biển đổi khí hậu. Việt Nam đã thiết Kip một Chương trình hành động mục tiêu quốc gia để ứng phó với Biển đổi khí hậu và đã được Chính phủ thông qua vào thing 12/2008, Tuy nhiên việc nghiên cửu các tác động của biến đổi khí hậu tại Việt Nam đang ở giai đoạn dầu, theo báo cáo của Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn trong hội thio “Hướng tới chương trình hành động của ngành Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn nhằm giảm thiêu va thích ứng với Biến đổi khí hậu" tại Hà Nội ngày 11/1/2008 thi hiện tại ở Việt Nam vẫn chưa có một nghiên iru chỉ tiết đánh giá tác động của bi đổi khí hậu. đến lĩnh vực sản xuất nông nghiệp.

Do đó trong Chương trình mục tiêu quốc gia về biển đổi khí hậu đã nhận định rằng “Không ngừng nghiên cứu tác động của khí hậu toàn cầu, nước biển ding và các hiện tượng bit thường khác của khí hậu dé phòng, tránh”. Theo đánh giá chung thì lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn chịu ảnh hưởng. nhiều do tác động của BDKH, Trong nhiên cứu tác động của biến đổi khi hậu và các bin pháp giảm thiểu, thích ứng thì nghiên cứu đánh giá tình trạng dễ bị tổn thương là bước rung gian sau Khi đánh gid các tác động và trước khi đưa ra được các biện pháp giảm thiêu và thích ứng. Từ các đánh giá te động và tình trang dễ bi tin thương, ng ghép với cơ chế, chính sách, ién lược, định hướng phát triển của ngành trong tương lai thi chúng ta mới xác định được các biện pháp thích ứng và giảm thiểu.

“Có rất nhiều phương pháp đánh giá tinh trang dễ bị tổn thương trên thể giới và đã được áp dụng rộng ai, Đối với Việt Nam, hiện tại về phương pháp đánh gi tỉnh trạng dễ bị tổn thương chưa có sự thống nhất về phương pháp, các phương pháp. được sử dụng đều dya trên căn bản là đánh giả và quản lý rủ ro thiên tai ‘Theo đánh gi chung, hiện nay các phương pháp đánh gi về tỉnh trạng dễ bị tổn thương do BĐKII đều được sử dụng theo phương pháp riêng của từng cá nhân, tổ chức chuyên nghiên cứu về BĐKH. Chưa có một phương pháp thống nhất đánh. sii tinh trang dễ bị tổn thương để áp dung chung tại Việt Nam, vì vật rất cần thết để chon ra một phương pháp phủ hợp sử dụng cho đánh giá tinh trạng dễ bị tốn thương trong nông nghiệp và nông thôn II.MỤC ĐÍCH CUA ĐÈ TÀI = Để xuất được các phương pháp đánh giá tinh trạng dễ bị tổn thương trong Tĩnh vực nông nghiệp do tác động của biển đổi khí hậu.

- Đề xuất được các gi pháp ứng phố trong lĩnh vực nông nghiệp, góp phần nâng cao năng lực của ngành nông nghiệp và phát triển nông thôn trong ứng pho với biển đôi khí hậu TIL ĐỐI TƯỢNG VÀ PHAM VI NGHIÊN CUU Những vấn đỄ chung về Biển đổi khí hậu và kịch bản biến đổi khí hậu đổi với Việt Nam. Lựa chọn phương pháp đánh giá tỉnh trạng i tổn thương do tác động của biến đổi khí hậu. én nghị phương pháp đánh giá tình trang dễ bị tổn thương do tác động của biến đổi khí hậu đối với nông nghiệp. Lựa chọn và kiến nghị được phương pháp đánh giá tinh trang dễ bị tổn thương do biển đổi khí hậu đối với inh vực nông nghiệp.

Nghiên cứu, đánh giá tinh trạng dễ bị tổn thương trong nông nghiệp và nông thôn do tác động của Biển đổi khí hậu để áp dụng chung tại Việt Nam. CÁCH TIẾP CAN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CU, 4.1, Cách tiếp cận - Tiếp cận kết hợp chặt chẽ giữa nghiên cửu lý luận và thực tễn ở trong nước cũng như trên thể giồi: - Tiếp cận theo quan điểm thực tiễn, tổng hợp da mục tiêu; - Tiếp cận đáp ứng nhủ cầu; ~ Tiếp cận theo quan điểm hệ thông; - Tiếp cận có sự tham gia của cộng đồng: ~ Tiếp cận theo quan điểm bin vững, 4. Phương pháp nghiền cứu ~ Phương pháp kế thừa tai liệu và kết quả nghiên cứu đã có; ~ Dinh gi nhanh (PRA), phân tích theo khung logic (LFA): - Điều ta, khảo sắt thực dias - Phương pháp chuyên gia; + Nghiên cứu phân tích, thông kẻ: - Phương pháp phâních hệ thông: ~ Phương pháp sử dụng mô hình toán, thủy lực va thủy van, 4 CHUONG I BIEN DOI KHÍ HẬU VÀ TAC DONG CUA BIEN DOI KHÍ HẬU 1. BIEN ĐỐI KHÍ HẬU Khái niệm Khí hậu thường được định nghĩa là trung bình theo thời gian của thời tiết (thường là 30 năm).

Trong 1000 năm qua, nhiệt độ bề mặt Trái đất khả ôn định tuy nhiên 200 năm trở lại đây, đc biệt trong mẫy chục năm vừa qua khi công nghiệp phát triển, nhân loại bit đầu khai thác than đá, dầu lửa, khí đốt, con người đã thai vio bầu khí quyền một lượng khí như CO2, nơ ôxit và métan rất lớn làm bức xạ không thoát ra ngoài được khiến cho nhiệt độ bề mặt Trái đất nóng lên. Công ước khung về BDKH của Liên Hợp quốc (UNFCCC) định nghĩa về BDKH như sau: BĐKH là sy thay đổi khí hậu do tác động trực tiếp hay gián tiếp của các hoạt động con người Kim thay đổi hình phần của khí quyén toàn cầu, bên cạnh sự biển động của khí hậu tự nhiên, được quan sát qua nhiễu thời ky. “Nguyên nhân BĐKH được gây ra bởi hai nguyên nhân chính. Thứ nhát là nguyên nhân tự nhiên như thay đổi quỹ đạo chuyển động của trái đất, thay đổi của tặt trái đắ hàm lượng khí CO; trong khi quyển.