Luận văn thạc sĩ biến đổi khí hậu lượng giá tác động của biến đổi khí hậu đối với nuôi trồng thủy sản tại việt nam nghiên cứu trường hợp nuôi ngao tại xã giao xuân huyện giao thủy tỉnh nam định

Luận văn thạc sĩ phân tích tác động của biến đổi khí hậu đến nuôi trồng thủy sản, tập trung vào nuôi ngao tại Giao Xuân, Nam Định.

• Tác giả: Nguyễn Anh Minh
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Viết Thành
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Biến đổi khí hậu
• Đề tài: Tác động của biến đổi khí hậu đến nuôi trồng thủy sản tại Việt Nam: Nghiên cứu trường hợp nuôi ngao tại Giao Xuân, Nam Định
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. Tác động của biến đổi khí hậu đối với nuôi trồng thủy sản thế giới và Việt Nam
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỊA BÀN NGHIÊN CỨU, PHƯƠNG PHÁP VÀ SỐ LIỆU
• 2.1. Đặc điểm tình hình nuôi ngao xã Giao Xuân, huyện Giao Thủy, tỉnh Nam Định
• 2.2. Phương pháp lượng giá tổn thất rủi ro do biến đổi khí hậu đối với nuôi trồng thủy sản
• 2.3. Số liệu dùng cho lượng giá tổn thất rủi ro do biến đổi khí hậu đối với nghề nuôi ngao xã Giao Xuân, huyện Giao Thủy, tỉnh Nam Định
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Tác động của biến đổi khí hậu tới nghề nuôi ngao xã Giao Xuân, huyện Giao Thủy, tỉnh Nam Định những năm gần đây
• 3.2. Lượng giá tổn thất rủi ro do biến đổi khí hậu đối với nghề nuôi ngao xã Giao Xuân, huyện Giao Thủy, tỉnh Nam Định
• 3.3. Khuyến nghị các biện pháp thích ứng đối với nghề nuôi ngao xã Giao Xuân, huyện Giao Thủy, tỉnh Nam Định
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tác động của biến đổi khí hậu đối với nuôi trồng thủy sản tại Việt Nam

Biến đổi khí hậu đang trở thành một trong những vấn đề nghiêm trọng nhất ảnh hưởng đến ngành nuôi trồng thủy sản tại Việt Nam. Theo báo cáo của Tổ chức Nông Lương Liên Hiệp Quốc (FAO), Việt Nam là một trong những quốc gia chịu ảnh hưởng nặng nề nhất từ biến đổi khí hậu, đặc biệt là trong lĩnh vực thủy sản. Thủy sản đóng góp khoảng 3,92% GDP của cả nước, với hàng triệu lao động phụ thuộc vào ngành này. Tuy nhiên, biến đổi khí hậu đã gây ra những hiện tượng thời tiết cực đoan như bão, lũ lụt và xâm nhập mặn, làm giảm năng suất và chất lượng sản phẩm thủy sản. Các nghiên cứu cho thấy, biến đổi khí hậu tại Việt Nam có thể dẫn đến thiệt hại kinh tế lên tới 25 tỷ USD vào năm 2030. Điều này cho thấy sự cần thiết phải có những biện pháp thích ứng và quản lý tài nguyên nước hiệu quả để bảo vệ ngành thủy sản.

1.1. Tác động đến nghề nuôi ngao tại Giao Xuân

Nghề nuôi ngao tại xã Giao Xuân, huyện Giao Thủy, tỉnh Nam Định là một trong những ngành kinh tế chủ lực của địa phương. Tuy nhiên, biến đổi khí hậu đã làm thay đổi điều kiện môi trường sống của ngao, dẫn đến tình trạng ngao chết hàng loạt trong các đợt bão lớn hoặc do thay đổi nhiệt độ đột ngột. Nghiên cứu cho thấy rằng, trong những năm gần đây, tình trạng nắng nóng và mưa lớn đã làm giảm đáng kể sản lượng ngao, gây thiệt hại cho người nuôi. Việc đánh bắt thủy sản ngày càng khó khăn hơn do sự thay đổi của môi trường sống, ảnh hưởng trực tiếp đến sinh kế của hàng nghìn hộ dân tại Giao Xuân. Do đó, cần có những giải pháp bảo vệ môi trường và phát triển bền vững cho nghề nuôi ngao.

1.2. Thách thức và cơ hội trong ngành thủy sản

Ngành thủy sản Việt Nam đang phải đối mặt với nhiều thách thức từ biến đổi khí hậu, nhưng cũng có những cơ hội để phát triển. Các nhà khoa học đã chỉ ra rằng, mặc dù biến đổi khí hậu có thể làm giảm sản lượng, nhưng cũng có thể tạo ra những điều kiện thuận lợi cho một số loại thủy sản phát triển. Việc áp dụng công nghệ mới trong quản lý nuôi trồng thủy sản có thể giúp tăng cường khả năng thích ứng với những thay đổi của môi trường. Bảo vệ môi trường và quản lý tài nguyên nước là hai yếu tố quan trọng để đảm bảo sự phát triển bền vững cho ngành thủy sản. Các chính sách hỗ trợ từ chính phủ cũng cần được thực hiện để giúp người dân địa phương có thể thích ứng với biến đổi khí hậu.

II. Giải pháp thích ứng với biến đổi khí hậu trong nuôi trồng thủy sản

Để giảm thiểu tác động của biến đổi khí hậu đối với ngành nuôi trồng thủy sản, cần thiết phải triển khai các giải pháp thích ứng hiệu quả. Một trong những giải pháp quan trọng là quản lý tài nguyên nước một cách bền vững. Việc xây dựng các hệ thống tưới tiêu thông minh có thể giúp người nuôi trồng thủy sản tối ưu hóa việc sử dụng nước, đồng thời giảm thiểu thiệt hại do hạn hán hay ngập lụt. Bên cạnh đó, việc đánh bắt thủy sản cần được thực hiện một cách có trách nhiệm, đảm bảo bảo tồn nguồn lợi thủy sản và hệ sinh thái biển. Các chương trình đào tạo và nâng cao nhận thức cho ngư dân về biến đổi khí hậu và các biện pháp thích ứng cũng rất cần thiết. Chính phủ cần có những chính sách hỗ trợ người dân trong việc áp dụng công nghệ mới và phát triển các mô hình nuôi trồng thủy sản bền vững.

2.1. Xây dựng chiến lược phát triển bền vững

Một chiến lược phát triển bền vững cho ngành nuôi trồng thủy sản cần phải được xây dựng dựa trên việc đánh giá tác động của biến đổi khí hậu. Các nghiên cứu hiện có cho thấy rằng, việc tích hợp các yếu tố môi trường vào quy hoạch phát triển ngành thủy sản sẽ giúp tăng cường khả năng thích ứng với những thay đổi của khí hậu. Cần thiết phải có một hệ thống giám sát và đánh giá liên tục để điều chỉnh các chính sách và biện pháp phù hợp. Các mô hình nuôi trồng thủy sản thân thiện với môi trường, như nuôi ngao kết hợp với các loại cây trồng khác, có thể giúp tăng cường tính bền vững và giảm thiểu tác động tiêu cực từ biến đổi khí hậu.

2.2. Tăng cường hợp tác quốc tế

Việc hợp tác quốc tế trong lĩnh vực nghiên cứu và phát triển công nghệ nuôi trồng thủy sản là rất quan trọng trong bối cảnh biến đổi khí hậu. Các quốc gia có thể chia sẻ kinh nghiệm và công nghệ để cải thiện khả năng thích ứng của ngành thủy sản. Các tổ chức quốc tế cũng cần hỗ trợ tài chính và kỹ thuật cho các dự án phát triển bền vững trong lĩnh vực này. Hợp tác giữa các tổ chức phi chính phủ và cộng đồng địa phương cũng rất cần thiết để nâng cao nhận thức và khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu. Sự kết hợp giữa các nguồn lực trong và ngoài nước sẽ tạo ra sức mạnh tổng hợp, góp phần bảo vệ và phát triển ngành thủy sản Việt Nam trong bối cảnh biến đổi khí hậu.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Biến đổi khí hậu (BĐKH) đang trở thành thách thức toàn cầu với tác động sâu rộng đến nhiều lĩnh vực, trong đó có ngành nuôi trồng thủy sản. Theo báo cáo của Tổ chức DARA quốc tế và Diễn đàn các nước dễ bị tổn thương do biến đổi khí hậu (CVF), Việt Nam đứng đầu danh sách các quốc gia chịu thiệt hại nghiêm trọng từ BĐKH trong ngành thủy sản, với mức thiệt hại ước tính khoảng 1,5 tỷ USD năm 2010 và dự kiến tăng lên 25 tỷ USD vào năm 2030. Việt Nam có đường bờ biển dài khoảng 3.260 km, mật độ dân cư cao tập trung ở vùng ven biển, khiến ngành thủy sản đặc biệt dễ bị tổn thương trước các biến động khí hậu như bão, lũ lụt, xâm nhập mặn và nhiệt độ tăng.

Nghiên cứu tập trung vào nghề nuôi ngao tại xã Giao Xuân, huyện Giao Thủy, tỉnh Nam Định – một trong những vùng nuôi ngao lớn nhất miền Bắc với diện tích nuôi khoảng 1.500 ha, tạo việc làm ổn định cho hơn 3.000 lao động thường xuyên và hàng chục nghìn lao động thời vụ. Ngao Giao Thủy chiếm hơn 44% sản lượng ngao thương phẩm của các tỉnh ven biển phía Bắc, đóng góp quan trọng vào kinh tế địa phương.

Mục tiêu nghiên cứu là lượng giá tác động của biến đổi khí hậu đối với nghề nuôi ngao tại xã Giao Xuân, từ đó đề xuất các giải pháp thích ứng nhằm giảm thiểu thiệt hại, góp phần phát triển bền vững ngành nuôi trồng thủy sản. Nghiên cứu sử dụng số liệu khí tượng trong 20 năm qua, khảo sát thực tế tại địa phương và áp dụng các phương pháp lượng giá rủi ro dựa trên kịch bản biến đổi khí hậu. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa thiết thực trong việc hỗ trợ chính quyền và cộng đồng địa phương xây dựng chiến lược ứng phó hiệu quả với biến đổi khí hậu.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên lý thuyết về biến đổi khí hậu như một hiện tượng ngoại ứng và hàng hóa công cộng, theo báo cáo Stern (2007). Biến đổi khí hậu do con người gây ra tạo ra các chi phí xã hội mà các tác nhân phát thải không phải chịu trách nhiệm trực tiếp, dẫn đến thất bại thị trường. Khí hậu được xem là hàng hóa công cộng, không ai có thể bị loại trừ khỏi lợi ích và việc sử dụng của một người không làm giảm lợi ích của người khác.

Khung chính sách thích ứng (Adaptation Policy Framework - APF) của UNDP (2003) được áp dụng để đánh giá rủi ro và tính dễ bị tổn thương của nghề nuôi ngao trước các tác động của biến đổi khí hậu. Trong đó, rủi ro được xác định là sự kết hợp giữa xác suất xảy ra thảm họa (hazard), tính dễ bị tổn thương (vulnerability) và giá trị các yếu tố bị ảnh hưởng (exposure).

Phương pháp lượng giá rủi ro của Trung tâm quốc tế về tai biến địa chất (ICG, Na Uy) được sử dụng với công thức tổng quát:

$$ R = H \times V \times E $$

trong đó:

• $R$ là rủi ro hay khả năng tổn thất do tai biến gây ra,
• $H$ là xác suất xảy ra tai biến,
• $V$ là mức độ dễ bị tổn thương (từ 0 đến 1),
• $E$ là giá trị của các yếu tố có thể bị tổn thất (con người, tài sản, sinh kế).

Ngoài ra, phương pháp phân tích cây sự kiện (Event Tree Analysis) được áp dụng để xác định xác suất xảy ra các kịch bản biến đổi khí hậu và mức độ thiệt hại tương ứng.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu bao gồm:

• Số liệu khí tượng thủy văn thu thập từ 5 trạm khu vực Nam Định trong 20 năm (1990-2009),
• Khảo sát thực địa và phỏng vấn sâu 13 hộ nuôi ngao tại xã Giao Xuân,
• Thảo luận nhóm với đại diện cộng đồng và các chuyên gia,
• Số liệu thứ cấp từ Sở Tài nguyên và Môi trường Nam Định, UBND xã Giao Xuân,
• Kết quả mô hình IMPACT của Viện nghiên cứu chính sách lương thực thế giới (IFPRI).

Phương pháp phân tích bao gồm:

• Phân tích thống kê số liệu khí tượng để xác định xu hướng biến đổi khí hậu,
• Lượng giá thiệt hại dựa trên công thức rủi ro của ICG kết hợp với phân tích cây sự kiện để xác định xác suất và mức độ thiệt hại theo các kịch bản biến đổi khí hậu,
• Phân tích định tính từ phỏng vấn và thảo luận nhóm để đánh giá tác động xã hội, kinh tế và đề xuất giải pháp thích ứng.

Timeline nghiên cứu kéo dài từ năm 2013 đến 2014, tập trung vào thu thập số liệu thực địa, phân tích dữ liệu và xây dựng báo cáo luận văn.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Nhiệt độ trung bình năm tại Nam Định tăng 0,6°C trong 20 năm qua (1990-2009), tương đương 0,03°C mỗi năm, với nhiệt độ mùa hè tăng 0,1-0,3°C/thập kỷ. Nhiệt độ tăng làm giảm hàm lượng oxy hòa tan trong nước, ảnh hưởng tiêu cực đến sinh trưởng của ngao.

2. Lượng mưa trung bình năm có xu hướng giảm dần, trong khi phân bố mưa không đều, tập trung chủ yếu vào các tháng mùa mưa (5-10), gây ra hiện tượng ngập úng và xâm nhập mặn vào mùa khô.

3. Độ ẩm không khí trung bình giảm 2,36% trong 20 năm, số giờ nắng trung bình năm giảm khoảng 95 giờ, làm tăng áp lực nhiệt và ảnh hưởng đến môi trường sống của ngao.

4. Tần suất và cường độ bão, lũ lụt gia tăng, gây thiệt hại lớn về cơ sở hạ tầng nuôi ngao, phá hủy đê bao, chòi canh và làm ngao chết hàng loạt. Ví dụ, bão số 7 năm 2005 gây thiệt hại 74,35 tỷ đồng cho ngành thủy sản tỉnh Nam Định.

5. Hiện tượng nắng nóng kéo dài và xâm nhập mặn tăng cao làm ngao sinh trưởng chậm, tỷ lệ chết tăng từ 20-80% trong các đợt nắng nóng năm 2013, tương đương thiệt hại khoảng 4.000 tấn ngao, trị giá hàng chục tỷ đồng.

6. Mật độ nuôi ngao dày đặc và kỹ thuật nuôi chưa đồng bộ làm giảm năng suất và chất lượng sản phẩm, thời gian nuôi kéo dài từ 18-24 tháng, trong khi năng suất trung bình chỉ đạt 30-80 tấn/ha/năm, thấp hơn so với tiềm năng.

Thảo luận kết quả

Các số liệu khí tượng cho thấy xu hướng biến đổi khí hậu rõ rệt tại khu vực nghiên cứu, phù hợp với các kịch bản biến đổi khí hậu của Bộ Tài nguyên và Môi trường Việt Nam. Nhiệt độ tăng và lượng mưa thay đổi làm giảm chất lượng môi trường nước, ảnh hưởng trực tiếp đến sinh trưởng và sức khỏe của ngao.

Thiệt hại do bão và lũ lụt không chỉ làm giảm sản lượng mà còn tăng chi phí bảo trì, sửa chữa cơ sở hạ tầng nuôi trồng. So với các nghiên cứu quốc tế, mức độ thiệt hại tại Giao Xuân tương đồng với các vùng nuôi thủy sản ven biển khác chịu tác động của BĐKH.

Phân tích cây sự kiện giúp xác định xác suất và mức độ thiệt hại theo từng kịch bản, từ đó lượng giá được rủi ro kinh tế. Kết quả cho thấy, nếu không có giải pháp thích ứng hiệu quả, thiệt hại có thể tăng lên đáng kể vào năm 2030.

Ngoài ra, các yếu tố xã hội như thiếu vốn, hạn chế kỹ thuật và hạ tầng giao thông kém cũng làm giảm khả năng thích ứng của người dân, làm tăng tính dễ bị tổn thương của cộng đồng nuôi ngao.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ nhiệt độ trung bình năm, lượng mưa, độ ẩm và số giờ nắng trong 20 năm, cùng bảng tổng hợp thiệt hại do các hiện tượng thiên tai và phân tích xác suất cây sự kiện.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường đào tạo và chuyển giao kỹ thuật nuôi ngao bền vững nhằm giảm mật độ nuôi, cải thiện chất lượng con giống và nâng cao năng suất. Thời gian thực hiện: 1-2 năm. Chủ thể: Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, Trung tâm bảo tồn sinh vật biển.

2. Xây dựng hệ thống cảnh báo sớm và quản lý rủi ro thiên tai cho nghề nuôi ngao, bao gồm dự báo bão, lũ và nắng nóng để người dân chủ động ứng phó. Thời gian: 1 năm. Chủ thể: Trung tâm Khí tượng Thủy văn tỉnh, UBND xã Giao Xuân.

3. Đầu tư cải tạo và nâng cấp cơ sở hạ tầng nuôi trồng thủy sản, như đê bao, hệ thống thoát nước và bơm nước ngọt để giảm thiểu tác động của xâm nhập mặn và lũ lụt. Thời gian: 3-5 năm. Chủ thể: UBND huyện Giao Thủy, các tổ chức tài trợ.

4. Hỗ trợ tài chính và chính sách ưu đãi cho người nuôi ngao nhằm giảm áp lực vốn, khuyến khích áp dụng công nghệ mới và mở rộng quy mô sản xuất. Thời gian: liên tục. Chủ thể: Ngân hàng Chính sách Xã hội, các tổ chức tín dụng.

5. Phát triển hợp tác xã và tổ chức nghề nghiệp mạnh mẽ để tăng cường liên kết chuỗi giá trị, cải thiện tiêu thụ sản phẩm và nâng cao khả năng thích ứng cộng đồng. Thời gian: 2-3 năm. Chủ thể: Hội Nuôi nhuyễn thể, UBND xã.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Chính quyền địa phương và các cơ quan quản lý nhà nước: Sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chính sách, kế hoạch phát triển ngành thủy sản và ứng phó biến đổi khí hậu phù hợp với điều kiện địa phương.

2. Người nuôi ngao và cộng đồng địa phương: Nắm bắt thông tin về tác động của biến đổi khí hậu, áp dụng các giải pháp kỹ thuật và quản lý nhằm giảm thiểu rủi ro và nâng cao hiệu quả sản xuất.

3. Các tổ chức phi chính phủ và tổ chức quốc tế: Hỗ trợ xây dựng chương trình phát triển bền vững, cung cấp tài chính và kỹ thuật cho các dự án thích ứng biến đổi khí hậu trong lĩnh vực thủy sản.

4. Nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành biến đổi khí hậu, thủy sản và phát triển bền vững: Tham khảo phương pháp nghiên cứu, số liệu thực tế và kết quả phân tích để phát triển các nghiên cứu tiếp theo hoặc ứng dụng trong thực tiễn.

Câu hỏi thường gặp

1. Biến đổi khí hậu ảnh hưởng như thế nào đến nghề nuôi ngao?
   Biến đổi khí hậu làm tăng nhiệt độ nước, thay đổi lượng mưa, gây bão lũ và xâm nhập mặn, ảnh hưởng trực tiếp đến sinh trưởng, sức khỏe và năng suất ngao. Ví dụ, nắng nóng kéo dài năm 2013 khiến tỷ lệ ngao chết lên đến 80%.

2. Phương pháp lượng giá thiệt hại do biến đổi khí hậu được áp dụng ra sao?
   Nghiên cứu sử dụng công thức rủi ro R = H × V × E, kết hợp phân tích cây sự kiện để xác định xác suất và mức độ thiệt hại theo các kịch bản biến đổi khí hậu, từ đó lượng giá thiệt hại kinh tế cụ thể.

3. Nguồn dữ liệu chính của nghiên cứu là gì?
   Dữ liệu bao gồm số liệu khí tượng thủy văn 20 năm, khảo sát thực địa 13 hộ nuôi ngao, phỏng vấn sâu, thảo luận nhóm cộng đồng và số liệu thứ cấp từ các cơ quan chức năng tỉnh Nam Định.

4. Giải pháp nào được đề xuất để giảm thiểu thiệt hại do biến đổi khí hậu?
   Các giải pháp gồm đào tạo kỹ thuật nuôi bền vững, xây dựng hệ thống cảnh báo sớm, cải tạo cơ sở hạ tầng, hỗ trợ tài chính và phát triển tổ chức nghề nghiệp nhằm tăng khả năng thích ứng của cộng đồng.

5. Nghiên cứu có thể áp dụng cho các vùng nuôi thủy sản khác không?
   Phương pháp và kết quả nghiên cứu có thể tham khảo và điều chỉnh áp dụng cho các vùng nuôi thủy sản ven biển khác có điều kiện khí hậu và xã hội tương tự, giúp nâng cao khả năng ứng phó biến đổi khí hậu.

Kết luận

• Nhiệt độ trung bình năm tại Nam Định tăng 0,6°C trong 20 năm qua, cùng với biến động lượng mưa và độ ẩm, ảnh hưởng tiêu cực đến nghề nuôi ngao.
• Tần suất bão, lũ lụt và hiện tượng nắng nóng kéo dài gia tăng, gây thiệt hại lớn về sản lượng và cơ sở hạ tầng nuôi ngao.
• Phương pháp lượng giá rủi ro kết hợp phân tích cây sự kiện giúp xác định thiệt hại kinh tế theo các kịch bản biến đổi khí hậu đến năm 2030.
• Các giải pháp thích ứng cần được triển khai đồng bộ, bao gồm đào tạo kỹ thuật, cảnh báo sớm, cải tạo hạ tầng và hỗ trợ tài chính cho người nuôi.
• Nghiên cứu góp phần nâng cao nhận thức và hỗ trợ xây dựng chính sách ứng phó biến đổi khí hậu cho ngành nuôi trồng thủy sản tại Việt Nam.

Next steps: Triển khai các giải pháp đề xuất, mở rộng nghiên cứu sang các vùng nuôi thủy sản khác và cập nhật số liệu theo thời gian để điều chỉnh chính sách phù hợp.

Các cơ quan quản lý, nhà nghiên cứu và cộng đồng nuôi ngao cần phối hợp chặt chẽ để thực hiện các biện pháp thích ứng, bảo vệ sinh kế và phát triển bền vững ngành thủy sản trước thách thức biến đổi khí hậu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: TONG QUAN 1. Tác động của biến đỗi khí hậu đối với nuôi trồng thủy sản thé giới và Việt Nam 1. Tác động của bién đổi khí hậu đối với nuôi trong thủy sản thế giới Nuôi trồng và đánh bắt thủy sản đóng góp đáng ké đối với an ninh lương thực và sinh kế nhưng cũng phụ thuộc rất nhiều vào hệ sinh thái biển, tuy nhiên, thực tế này ít được quan tâm. Thật vậy, các loài cá cung cấp nguồn thức ăn giàu dinh dưỡng cho 3 tỷ người trên trái đất và ít nhất 50% lượng đạm và khoáng chất từ động vật cho 400 triệu người ở các nước nghèo nhất trên thế giới.

Hơn 500 triệu người ở các nước đang phát triển đang phải sống phụ thuộc, một cách trực tiếp hay gián tiếp vào nuôi trồng và đánh bắt thủy sản cho sinh kế của họ. Các sản phâm về cá cũng là mặt hàng lương thực có giá trị thương mại lớn nhất thế giới chiến hơm 37% giá trị thương mại trên toàn thế giới (FAO, 2008). Theo số liệu của Tổ chức Nông Lương Liên Hiệp Quốc (FAO), thủy sản hiện đang là mặt hàng thực phẩm được tiêu thụ mạnh nhất với khoảng 102 tỉ đô la năm 2008. Cũng theo số liệu của FAO thì từ nay cho đến năm 2015, tiêu thụ thủy sản tính theo đầu người trên toàn cau sẽ tăng trưởng khoảng 0,8%/năm, tổng nhu cau thủy sản và các sản phẩm thủy sản sẽ tăng khoảng 2,1%/năm.

Biến đổi khí hậu toàn cầu đang ngày càng ảnh hưởng lớn đến lĩnh vực NTTS, trong đó nhiệt độ đóng vai trò quan trọng trong quá trình sinh trưởng, phát triển của sinh vật nói chung và các loài nuôi trồng thuỷ sản nói riêng. Hiện tượng nắng nóng đã làm cho nhiệt độ nước tăng lên quá ngưỡng chịu đựng của nhiều loài thủy sinh. Thay đổi nhiệt độ còn là điều kiện phát sinh của nhiều loài dịch bệnh xảy ra cho các loài nuôi. Nhiệt độ tăng cao làm cho sức khỏe của các loài nuôi, môi trường nước bị xấu đi, là điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của các loài sinh vật gây hại (FAO, 2008).

Theo báo cáo của Tổ chức Nông lương thé giới FAO năm 2008, biến đổi khí hậu toàn cầu có thê tác động tiêu cực lẫn tích cực lên ngành nuôi trồng thủy sản do các tác động trực tiếp cũng như gián tiếp lên các nguồn lực tự nhiên phục vụ ngành nuôi trồng thủy sản, có thể kể ra như nước, dat, giống, thức ăn và năng lượng. Hoạt động đánh bắt thủy sản cung cấp một lượng đáng kể đầu vào về con giống và thức ăn cho nuôi trồng thủy sản và đến lượt mình, lĩnh vực này lại tác động tới năng suất và khả năng sinh lợi của hệ thong nuôi trồng thủy sản (FAO, 2008). Tính dễ bị tôn thương của cộng đồng 5 nuôi trồng thủy sản là do sự phụ thuộc vào các nguồn lực tự nhiên cũng như sự phơi lộ trước các hiện tượng thời tiết cực đoan. Báo cáo của FAO năm 2008 cũng chi ra rằng những biến đổi về thời tiết có thé làm tăng áp lực đối với trữ lượng thủy sản.

Biến đổi khí hậu không chỉ ảnh hưởng tới năng suất mà con làm tăng tính dé bị tổn thương trước các bệnh truyền nhiễm, làm tăng rủi ro và giảm doanh thu cho các nông hộ. Nhiệt độ nước bề mặt đại dương tăng cùng với hiện tượng axit hóa đại dương tác động mạnh mẽ tới hệ sinh thái biển. Biến đổi khí hậu đang làm thay đổi sự phân bố các loài cá và năng suất nuôi trồng các loài nước ngọt cũng như nước mặn. Điều này ảnh hưởng tới tính bền vững của nuôi trồng và đánh bắt thủy sản cũng như sinh kế của các cộng đồng sống bang nghé này, đồng thời tác động tới khả năng bắt và thu giữ các bon của đại dương (Harley, 2006).

Hiện tượng axit hóa đại dương gây ảnh hưởng không tốt tới các loài sinh vật biển như tôm, hàu hay rạn san hô để tạo nên lớp vỏ của chúng — quá trình này được gọi là canxi hóa. Điều này ảnh hưởng tới toàn bộ lưới thức ăn dưới đại đương. Ngoài ra, dan cư ven biển và sống bằng nghé cá cũng như các nước xuất khẩu thủy sản đặc biệt dé bị tốn thương trước biến đổi khí hậu. Các cộng đồng NTTS ở Bangladesh không chỉ chiu tác động của hiện tượng nước biển dâng mà còn chịu ảnh hưởng của lũ lụt và sự gia tăng của các cơn bão.

Cộng đồng sống phụ thuộc vào sông Cửu Long sản xuất hơn 1 triệu tan các basa mỗi năm và sinh kế cũng như sản lượng cá đang phải đương đầu với hiện tượng xâm nhập mặn do nước biển dâng. Một số mô hình khí hậu chi ra rang sản lượng cá toàn cầu có thé tăng dưới 10% vào năm 2090 có thé coi là một tác động tích cực của BĐKH. De Silva va Doris Soto trong nghiên cứu “Biến đổi khí hậu và nuôi trồng thủy sản: các tác động tiềm tàng, thích ứng và giảm thiểu” (2009) đã nêu rằng nóng lên toàn cau sẽ là yếu tố biến đồi khí hậu chính tác động lên ngành nuôi trồng thủy sản, và điều này dẫn tới nhiệt độ nước bề mặt tăng. Theo dự tính, điều này sẽ thấy T 0 các khu vực nước lạnh và ảnh hưởng tới việc nuôi trồng thủy sản tại của vùng ôn đới, như cá hồi và các loài thân mềm.

Hiện tượng ấm lên toàn cầu cũng có thể khiến cho các loài tảo độc sinh trưởng nhiều hon và làm gia tăng các độc tố đặc biệt gây hại cho việc nuôi trồng các loài thân mềm. Tuy nhiên, cũng có những ảnh hưởng tích cực do hiện tượng ấm lên toàn cầu, đó là nhiệt độ tăng sẽ làm tăng khả năng sinh trưởng của quần 6 thể vật nuôi và tăng sản lượng nói chung đặc biệt ở khu vực nhiệt đới và á nhiệt đới (Soto, 2009) Theo báo cáo “Tác động của Biến đổi khí hậu lên NTTS toàn cầu: một viễn cảnh toàn cầu” của DFID cũng đã chỉ ra rằng: gió và sóng mạnh có thể phá hủy cơ sở hạ tầng NTTS như việc nuôi các loài sò hến, tôm cua và các loài cá có vây trên lồng, bè và điều này sẽ làm giảm sản lượng cũng như phá hủy các trang thiết bị hỗ trợ. Hiện tượng ngập lụt ở khu vực duyên hải cũng sẽ trở nên trầm trọng hơn ở các vùng thấp/ trũng — khu vực thích hợp cho nuôi trồng một số loài nước lợ như tôm. Ảnh hưởng của bão và áp thấp nhiệt đới lên NTTS cũng sẽ trở nên khắc nghiệt hơn tại đối với NTTS nước mặn và nước lợ, và các ngành này thường mang lại lợi nhuận cao gây ra thiệt hại lớn về kinh tế.

Leo William và Antonio Rota trong báo cáo “Tác động của Biến đổi khí hậu đối với nghề cá và thủy sản ở các nước đang phát triển và cơ hội thích ứng” cũng nhấn mạnh rằng biến đổi khí hậu ảnh hưởng rõ rệt tới nuôi trồng và đánh bắt thủy sản. Ở các vùng vĩ độ thấp, ảnh hưởng tiêu cực có xu hướng lớn hơn đối với đánh bắt, phá hủy hệ sinh thái quan trọng như rạn san hô, rừng ngập mặn, làm giảm trữ lượng cá do nhiệt độ nước bề mặt tăng đồng và góp phần giảm năng suất. Điều ảnh ảnh hưởng mạnh mẽ tới an ninh lương thực và việc làm ở những khu vực sống phụ thuộc vào nghề cá (Williams L., 2010) Nghiên cứu “Thich ứng với biến đổi khí hậu của ngành công nghiệp nuôi hau của Úc: phân tích và thực thi chính sách” của Peat Leith và Marcus Haward năm 2010 cũng đã chỉ ra rằng biến đồi khí hậu sẽ ảnh hưởng tới nghề nuôi hau theo nhiều hướng khác nhau ở các khu vực khác nhau có thé ké ra như sự mạnh lên của dòng hải lưu Đông Uc, thay đổi lượng mưa, thay đổi tần suất của các đợt nang nóng, nước biển dâng và hiện tượng axit hóa đại dương (Leith, 2010). Nhóm nghiên cứu của Donata Melaku Canu, Viện nghiên cứu quốc gia về đại dương và địa vật lý Y cũng đưa ra nhận định: vào cuối thế kỷ 21, theo kịch bản A2 của IPCC, nhiệt độ có nguy cơ tăng lên 4°C sẽ khiến giảm sản lượng của nghề nuôi ngao khu vực pha Venice do thay đổi về chất dinh dưỡng có trong nước (Canu, 2010).

Các nghiên cứu của NOAA cũng chỉ ra rằng độ pH nước biển cũng giảm 0,02/ thập ky trong 30 năm qua và độ axit của đại dương cũng tăng 30% kế từ khi cách mang công nghiệp dién ra. Các loài kiên tạo vỏ từ canxi như hau, ngao rat nhạy cam đối với sự thay đôi này, đặc biệt khi còn sống. Chỉ một sự thay đổi nhỏ về độ pH cũng dẫn tới sự thay đổi lớn trong cơ thé. Dưới đây là bảng tóm tắt những tác động trực tiếp của biến đổi khí hậu lên nuôi trồng và đánh bắt thủy sản theo Trung tâm nghề cá thế giới (World Fish Center - WFC, 2007) Bang 1.

Các hình thức tác động trực tiếp do biến déi khí hậu đối với nuôi trồng thủy sản Tac động doi với nuôi trong Tác nhân Tac động sinh lý thủy sản Sự phát triển của các loài tảo độc; Giảm lượng oxi hòa tan; Gia tăng các dịch Thay đổi cơ sở hạ tầng và chỉ phí bệnh; Thay đổi hệ sinh thái; Thay đổi vận hành. thành phần các sinh vật phù du. Mùa sinh trưởng dài hơn; Tỷ lệ tử vong Nhiều khả năng sẽ tăng sản tự nhiên giảm vào mùa đông: Tăng khả lượng và lợi nhuận năng trao đồi chat và tỷ lệ tăng trưởng. Thay đôi Nhiều khả năng sẽ mang lại lợi của nhiệt Tăng năng suất ban đầu.

nhuận nhưng đánh đổi lại là sự độ nước thay đồi thành phần các loài. biển bề mặt Thay đổi thời gian và khả năng di cư, đẻ Ảnh hưởng tới khả năng cung trứng và trưởng thành cũng như tỷ lệ cấp con giống. Thay đổi địa điểm và kích cỡ các khu Ảnh hưởng tích cực và tiêu cực. vực thích hợp cho từng loài.

Nguy hiêm với các rạn san hô là nơi cư Các mối nguy hai từ sóng biển trú của nhiêu loài đông thời bảo vệ bờ ảnh hưởng tới cơ sở hạ tầng và lũ biên khỏi các tác động của song. lụt sẽ trầm trọng hơn. Giảm các vùng đất thích hợp cho Mắt đất. nuôi trông thủy sản.

Thay đổi sự sinh trưởng, phân bé và cơ Mực nước Thay đổi hệ thống cửa sông câu các loài và gidng cho nuôi trông. biển dâng Giảm lượng nước ngọt cho nuôi Xâm nhập mặn vào nước ngâm. trồng thủy sản và chuyển sang các loài nước lợ. Suy giảm giông trong nuôi trồng thủy sản.