PHẦN MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Xây dựng nông thôn mới (XDNTM) với mục đích lớn nhất nhằm nâng cao và phát triển đời sống vật chất tinh thần cho người dân; có kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội (KT-XH) phù hợp; cơ cấu kinh tế và các hình thức tổ chức sản xuất hợp lý, gắn phát triển nông nghiệp với công nghiệp, dịch vụ; phát triển nông thôn gắn với phát triển đô thị; xây dựng xã hội nông thôn dân chủ, bình đẳng, ổn định, giàu bản sắc văn hóa dân tộc; môi trường sinh thái được bảo vệ; giữ vững quốc phòng và an ninh, trật tự. Sau 10 năm triển khai, Chương tr nh XDNTM giai đoạn 2010-2020 đã đạt được những thành tựu quan trọng, được Đảng và Nhà nước đánh giá là “to lớn, toàn diện và mang tính lịch sử”. Đến hết năm 2020, Chương tr nh đã hoàn thành vượt 12,4% số xã đạt chuẩn nông thôn mới (NTM) so với mục tiêu đặt ra; tính đến tháng 7/2021, cả nước đã có 64,6% số xã đạt chuẩn NTM; có 194 đơn vị cấp huyện (chiếm 29%) đạt chuẩn NTM; có 12 tỉnh, thành phố đã có 100% số xã trực thuộc đạt chuẩn NTM, trong đó có 4 tỉnh (Nam Định, Đồng Nai, Hưng Yên và Hà Nam) đã được công nhận tỉnh hoàn thành nhiệm vụ XDNTM.
Thu nhập bình quân khu vực nông thôn năm 2020 đạt 41,7 triệu đồng/người/năm, gấp 1,7 lần so với năm 2015 và gấp 3,25 lần so với năm 2010; tỷ lệ hộ nghèo đa chiều khu vực nông thôn năm 2020 còn khoảng 7,1%, giảm 4,7% so với năm 2016… Năm 2015, huyện Đan Phượng vinh dự là huyện đầu tiên trên địa bàn thành phố Hà Nội được Thủ tướng Chính phủ công nhận đạt chuẩn NTM Huyện đang trong quá trình phấn đấu đạt NTMKM vào năm 2023 và đến năm 2025 phát triển lên quận. Trong quá trình thực hiện, huyện cần tích hợp các tiêu chí xây dựng nông thôn mới nâng cao (NTMNC), nông thôn mới kiểu mẫu (NTMKM) với các tiêu chí của đô thị, đặc biệt là hoàn thiện các tiêu chí phát triển lên quận. Đến nay huyện đã có 15/15 xã đạt chuẩn NTMNC; 5/15 xã đạt chuẩn NTMKM. Năm 2021, thu nhập bình quân đầu người của huyện cũng cao hơn mức b nh quân của thành phố.
Tổng giá trị sản xuất của toàn huyện Đan Phượng đạt 15.232 tỷ đồng, đạt 97,6% kế hoạch và tăng 7,8% so với cùng kỳ năm 2020. Cơ cấu kinh tế của huyện chuyển dịch theo hướng tích cực. Đến nay, tổng giá trị sản xuất công nghiệp - xây dựng của huyện chiếm 46,76%; thương mại - dịch vụ chiếm 46,5%; nông nghiệp còn 6,83%. Tổng thu ngân sách nhà nước trên địa bàn huyện đạt 864,5 tỷ đồng, đạt 111,4% dự toán.
2 Xây dựng NTM bao gồm cả xây dựng nông thôn mới nâng cao (XDNTMNC), xây dựng nông thôn mới kiểu mẫu (XDNTMKM) là một trong những nhiệm vụ quan trọng hàng đầu của đất nước, giúp cải thiện và nâng cao chất lượng đời sống vật chất cũng như tinh thần cho người dân sinh sống tại vùng nông thôn. Hiện nay có nhiều bài viết nghiên cứu về công tác xây dựng nông thôn mới nhưng còn ít nghiên cứu về quản lý nhà nước về xây dựng NTMKM. V vậy, tôi chọn đề tài “Quản lý nhà nước về xây dựng nông thôn mới kiểu mẫu tại huyện Đan Phượng, thành phố Hà Nội” để làm luận văn tốt nghiệp thạc sỹ quản lý kinh tế nhằm góp phần tiếp tục đẩy mạnh phát triển KT-XH tại huyện Đan Phượng trong thời gian tới. Tổng quan các công trình nghiên cứu có liên quan đến đề tài Chương tr nh XDNTM là một chương trình trọng tâm, xuyên suốt về nông nghiệp, nông dân, nông thôn.
Để thực hiện nhiệm vụ XDNTM, thời gian qua, đã có rất nhiều công trình nghiên cứu về XDNTM từ lý thuyết cho đến thực tiễn tại các địa phương cấp tỉnh, huyện, các bài nghiên cứu đã cung cấp rất nhiều các thông tin hữu ích, có ý nghĩa về phương pháp, cơ sở lý luận để hoàn thiện công tác QLNN về XDNTM. Tuy nhiên, tại mỗi thời kỳ khác nhau, mỗi địa phương, tỉnh, huyện khác nhau th lại có thực trạng về quản lý XDNTM riêng biệt, do đó cách tiếp cận để nghiên cứu đề tài là khác nhau. Tổng quan tình hình nghiên cứu về chủ đề nghiên cứu và những đề tài liên quan đến QLNN về XDNTM: Chẩu Thị Đào (2021), Quản lý nhà nước về xây dựng nông thôn mới tại huyện Na Hang, tỉnh Tuyên Quang, Luận văn Thạc sĩ chuyên ngành Quản lý kinh tế, Trường Đại học Thương Mại. Tác giả đã tr nh bày một số lý luận và thực tiễn về QLNN cấp huyện đối với XDNTM, nghiên cứu thực trạng quản lý NTM và đề xuất các nhóm giải pháp về hoàn thiện tổ chức bộ máy, hoàn thiện quy hoạch, chính sách, và thực hiện công tác kiểm tra, đánh giá kết quả thực hiện quy hoạch, kế hoạch, chính sách XDNTM tại huyện Na Hang, tỉnh Tuyên Quang; đưa ra một số kiến nghị đối với các Bộ, ngành ở Trung ương và đối với UBND tỉnh Tuyên Quang.
Lường Thị Hồng Vân (2018), Quản lý nhà nước về xây dựng nông thôn mới tại thành phố Sơn La, tỉnh Sơn La, Luận văn Thạc sĩ chuyên ngành Quản lý kinh tế, Trường Đại học Thương Mại. Tác giả đã đánh giá thực trạng QLNN về XDNTM tạithành phố Sơn La, tỉnh Sơn La, từ đó xác định những thành quả đã đạt được và các tồn tại, hạn chế, nguyên nhân từ đó đề xuất các giải pháp về hoàn thiện chính sách, huy động các nguồn kinh phí, nâng cao năng lực bộ máy quản lý, đổi mới các hình thức sản xuất, công tác tuyên truyền, vận động… và một số kiến nghị đối với 3 cấp tỉnh, Trung ương và cấp xã trên địa bàn thành phố Sơn La để hoàn thiện QLNN về XDNTM trên địa bàn thành phố Sơn La, tỉnh Sơn La. Trần Văn Nghĩa (2016), Xây dựng nông thôn mới ở các huyện của Hà Nội - những kinh nghiệm bước đầu, Tạp chí Lý luận chính trị (Cơ quan nghiên cứu và ngôn luận khoa học của Học viện chính trị quốc gia Hồ Chí Minh), đã chỉ ra những kết quả cơ bản của Thực hiện Chương tr nh XDNTM tại 17 huyện ngoại thành Hà Nội, chỉ ra những chỉ tiêu còn thấp, nguyên nhân và rút ra bài học kinh nghiệm cho việc XDNTM ở các huyện của Hà Nội. Nguyễn Thị Huệ (2014), Việc làm cho lao động nông nghiệp trong quá trình xây dựng nông thôn mới ở Thủ đô Hà Nội, Luận án tiến sỹ chuyên ngành Kinh tế chính trị, Học viện chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, đã đánh giá, phân tích thực trạng việc làm và giải quyết việc làm cho lao động nông nghiệp gắn với quá trình XDNTM ở Hà Nội; từ đó đề xuất phương hướng và giải pháp để gắn giải quyết việc làm cho lao động nông nghiệp với quá trình XDNTM ở Hà Nội giai đoạn 2015- 2020 định hướng 2030.
Nguyễn Thị Luyện (2017), Quản lý nhà nước về xây dựng nông thôn mới trên địa bàn huyện Phúc Thọ, thành phố Hà Nội, Luận văn Thạc sĩ chuyên ngành Quản lý kinh tế, Trường Đại học Thương Mại đã nghiên cứu công tác QLNN về XDNTM tại huyện Phúc Thọ, thành phố Hà Nội. Luận văn đã có phân tích thực trạng QLNN về XDNTM về công tác lãnh, chỉ đạo, công tác triển khai, thực hiện, đưa ra những hạn chế và nguyên nhân, từ đó đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện QLNN về XDNTM trên địa bàn huyện Phúc Thọ, thành phố Hà Nội đến năm 2020. Nguyễn Hoàng Mỹ Hạnh (2015), Đẩy mạnh xây dựng nông thôn mới ở Hà Nội, Luận văn Thạc sĩ chuyên ngành Quản lý kinh tế, Trường Đại học Quốc gia Hà Nội, đã có những nghiên cứu, phân tích, đánh giá những thành công và hạn chế của quá trình XDNTM, t m ra những nguyên nhân, từ đó đề xuất những định hướng, giải pháp nhằm đẩy mạnh quá tr nh XDNTM của Hà Nội. Nguyễn Mậu Thái (2015), Nghiên cứu xây dựng nông thôn mới tại các huyện phía Tây thành phố Hà Nội, Luận án Tiến sỹ chuyên ngành Kinh tế nông nghiệp, Học viện Nông nghiệp Việt Nam, đã nghiên cứu XDNTM các huyện Chương Mỹ, Thạch Thất, Ba V , đề xuất giải pháp đến năm 2020, định hướng đến năm 2030.
Các giải pháp gồm hoàn thiện cơ chế, chính sách XDNTM, công tác tuyên truyền, đào tạo nghề… phù hợp về mức độ đạt tiêu chí của từng địa phương. 4 Các công trình nghiên cứu có những góc độ tiếp cận khác nhau tới nhiều vấn đề, tuy nhiên đến nay hầu như chưa có công tr nh khoa học nào đi sâu nghiên cứu về QLNN về XDNTMKM trên địa bàn huyện Đan Phượng, thành phố Hà Nội. Trong quá trình nghiên cứu, tác giả có tham khảo, tiếp thu có chọn lọc và kế thừa những kết quả của các công trình khoa học đã được công bố. Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu 3.
Mục tiêu chung Mục tiêu nghiên cứu chung của luận văn là trên cơ sở khung lý thuyết về vấn đề nghiên cứu, phân tích và đánh giá thực trạng t nh hình QLNN về XDNTM tại huyện Đan Phượng, thành phố Hà Nội, từ đó đề xuất các giải pháp nhằm tăng cường quản lý của Nhà nước về XDNTM tại huyện Đan Phượng, thành phố Hà Nội. Mục tiêu cụ thể Một là, hệ thống hoá và làm rõ một số vấn đề lý luận và cơ sở thực tiễn về QLNN về XDNTMKM. Hai là, phân tích thực trạng QLNN về XDNTMKM tại huyện Đan Phượng, thành phố Hà Nội; đánh giá kết quả đạt được; những hạn chế, tồn tại và nguyên nhân. Ba là, trên cơ sở phương hướng, mục tiêu và bối cảnh mới trong thời gian tới, luận văn đề xuất giải pháp và kiến nghị nhằm hoàn thiện công tác QLNN về XDNTMKM tại huyện Đan Phượng, thành phố Hà Nội.
Câu hỏi nghiên cứu Để đạt được mục tiêu trên, đề tài nghiên cứu giải quyết 3 câu hỏi nghiên cứu như sau: - Cơ sở lý luận và nội dung về quản lý nhà nước về xây dựng nông thôn mới kiểu mẫu trên địa bàn cấp huyện là gì? - Thực trạng quản lý nhà nước về xây dựng nông thôn mới kiểu mẫu trên địa bàn huyện Đan Phượng, thành phố Hà Nội ra sao? - Huyện Đan Phượng cần làm gì và làm như thế nào để tăng cường quản lý nhà nước về xây dựng nông thôn mới kiểu mẫu? 4. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu 4. Đối tượng nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu của đề tài những vấn đề liên quan đến QLNN về xây dựng nông thôn mới kiểu mẫu tại huyện Đan Phượng, thành phố Hà Nội.