Quản Lý Nhà Nước Về Đầu Tư Xây Dựng Cơ Bản Từ Ngân Sách Nhà Nước Tại Thành Phố Việt Trì

Quản lý nhà nước về đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nước tại thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ, đảm bảo hiệu quả và bền vững.

• Tác giả: Nguyễn Xuân Lâm
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Ngọc Mai
• Trường học: Học viện Hành chính Quốc gia
• Chuyên ngành: Quản lý nhà nước về kinh tế
• Đề tài: Quản Lý Nhà Nước Về Đầu Tư Xây Dựng Cơ Bản Tại Thành Phố Việt Trì
• Loại tài liệu: luận văn tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI ĐẦU TƯ XÂY DỰNG CƠ BẢN TỪ NGUỒN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC
• 1.1. Khái quát chung về đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nước
• 1.1.1. Một số khái niệm cơ bản
• 1.1.2. Khái niệm đầu tư xây dựng cơ bản
• 1.1.3. Khái niệm quyết toán vốn đầu tư xây dựng cơ bản
• 1.2. Vai trò của đầu tư xây dựng cơ bản
• 1.3. Đặc điểm và phân loại đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nước
• 1.3.1. Đặc điểm đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nước
• 1.3.2. Phân loại đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nước
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ ĐẦU TƯ XÂY DỰNG CƠ BẢN TỪ NGUỒN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ VIỆT TRÌ GIAI ĐOẠN 2018-2020
• 2.1. Giới thiệu tổng quan về Thành phố Việt Trì
• 2.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 2.1.2. Điều kiện kinh tế, xã hội
• 2.1.3. Thuận lợi và hạn chế trong phát triển kinh tế xã hội trên địa bàn thành phố Việt Trì
• 2.2. Bộ máy quản lý các dự án đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nước trên địa bàn thành phố Việt Trì
• 2.3. Thực trạng quản lý nhà nước về đầu tư xây dựng cơ bản từ nguồn ngân sách nhà nước trên địa bàn thành phố Việt Trì, Tỉnh Phú Thọ giai đoạn 2018-2020
• 2.3.1. Xây dựng kế hoạch phân bổ đầu tư xây dựng cơ bản từ nguồn ngân sách nhà nước trên địa bàn thành phố Việt Trì
• 2.3.2. Tổ chức đấu thầu, thi công xây dựng cơ bản từ nguồn ngân sách nhà nước trên địa bàn thành phố Việt Trì
• 2.3.3. Quản lý quyết toán vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ nguồn ngân sách nhà nước
• 2.3.4. Hoạt động giám sát, thanh tra quản lý đầu tư xây dựng cơ bản từ nguồn ngân sách nhà nước
• 2.3.5. Đánh giá chung về thực trạng quản lý nhà nước về đầu tư xây dựng cơ bản từ nguồn ngân sách nhà nước trên địa bàn thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ
• 2.3.5.1. Những kết quả đã đạt được
• 2.3.5.2. Những hạn chế, tồn tại và nguyên nhân
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ ĐẦU TƯ XÂY DỰNG CƠ BẢN TỪ NGUỒN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ VIỆT TRÌ
• 3.1. Bối cảnh, quan điểm, phương hướng và mục tiêu phát triển của Thành phố Việt Trì
• 3.1.1. Bối cảnh kinh tế, xã hội tác động đến đầu tư xây dựng cơ bản từ nguồn ngân sách nhà nước
• 3.1.2. Quan điểm và định hướng về công tác quản lý đầu tư xây dựng cơ bản từ nguồn ngân sách nhà nước của Thành phố Việt Trì
• 3.1.3. Mục tiêu phát triển kinh tế xã hội của thành phố Việt Trì giai đoạn 2021 - 2025
• 3.2. Giải pháp hoàn thiện công tác quản lý Nhà nước về đầu tư xây dựng cơ bản bằng nguồn ngân sách nhà nước trên địa bàn thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ
• 3.2.1. Nâng cao chất lượng quy hoạch dự án
• 3.2.2. Nâng cao chất lượng công tác lập và phân bổ dự toán đầu tư xây dựng cơ bản
• 3.2.3. Nâng cao chất lượng lập, thẩm định và phê duyệt dự án đầu tư
• 3.2.4. Kiểm soát và đẩy mạnh công tác thanh, quyết toán vốn đầu tư
• 3.2.5. Tăng cường công tác giám sát, kiểm tra, chống thất thoát, lãng phí trong đầu tư xây dựng cơ bản
• 3.2.6. Nâng cao năng lực, trách nhiệm của cán bộ phục vụ công tác quản lý đầu tư xây dựng cơ bản
• 3.2.7. Một số đề xuất, kiến nghị
• 3.2.7.1. Đối với Chính phủ và các Bộ ngành Trung ương
• 3.2.7.2. Đối với tỉnh Phú Thọ
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Quản Lý Nhà Nước Đầu Tư Xây Dựng Cơ Bản

Trong nền kinh tế thị trường, đầu tư được hiểu là việc bỏ vốn ra hôm nay để mong nhận được kết quả lớn hơn trong tương lai. Kết quả mang lại đó có thể là hiệu quả kinh tế xã hội (KTXH). “Hoạt động đầu tư là quá trình sử dụng đầu tư nhằm duy trì những tiềm lực sẵn có, hoặc tạo thêm tiềm lực mới để mở rộng qui mô hoạt động của các ngành sản xuất, dịch vụ, kinh tế, xã hội nhằm tăng trưởng và phát triển nền kinh tế, nâng cao đời sống vật chất, văn hóa và tinh thần cho mọi thành viên trong xã hội”. Mục tiêu của đầu tư có thể thực hiện được thông qua các dự án (DA) đầu tư. Theo quan điểm phổ biến hiện nay thì DA đầu tư là một tập hợp những đề xuất có liên quan đến việc bỏ vốn để tạo mới, mở rộng hoặc cải tạo những cơ sở vật chất nhất định nhằm đạt được sự tăng trưởng về số lượng hoặc duy trì cải tiến, nâng cao chất lượng của sản phẩm hoặc dịch vụ trong khoảng thời gian xác định. Theo Luật Đầu tư số 67/2014/QH13 ngày 26/11/2014 của Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, tại Điều 3, khái niệm đầu tư được hiểu: “Đầu tư là việc nhà đầu tư bỏ vốn bằng các loại tài sản hữu hình hoặc vô hình để hình thành tài sản tiến hành các hoạt động đầu tư”.

1.1. Khái Niệm Đầu Tư Xây Dựng Cơ Bản Cần Nắm Rõ

"Đầu tư XDCB là việc bỏ vốn để xây dựng mới, mở rộng hoặc cải tạo những công trình xây dựng nhằm mục đích phát triển, duy trì, nâng cao chất lượng công trình hoặc sản phẩm, dịch vụ trong một thời hạn nhất định." Đầu tư XDCB được hiểu là toàn bộ chi phí đã bỏ ra để đạt được mục đích đầu tư, bao gồm: Chi phí cho việc khảo sát quy hoạch xây dựng, chi phí chuẩn bị đầu tư, chi phí thiết kế và xây dựng, chi phí mua sắm, lắp đặt máy móc thiết bị và các chi phí khác được ghi trong tổng dự toán.

1.2. Quyết Toán Vốn Đầu Tư Xây Dựng Cơ Bản Là Gì

Các công trình xây dựng sử dụng vốn ngân sách nhà nước sau khi hoàn thành đều phải thực hiện quyết toán vốn đầu tư xây dựng công trình. Khái niệm vốn đầu tư được quyết toán xây dựng công trình được quy định cụ thể tại Nghi định 10/2021/NĐ-CP quy định về quản lý chi phí đầu tư xây dựng như sau: Vốn đầu tư được quyết toán là toàn bộ chi phí hợp pháp thực hiện trong quá trình đầu tư xây dựng để đưa công trình, của dự án vào khai thác, sử dụng. Chi phí hợp pháp là toàn bộ các khoản chi phí thực hiện trong phạm vi dự án, thiết kế, dự toán được phê duyệt; hợp đồng xây dựng đã ký kết theo quy định của pháp luật kể cả phần điều chỉnh, bổ sung được phê duyệt.

II. Vai Trò Quan Trọng Của Đầu Tư Xây Dựng Cơ Bản Hiện Nay

Đầu tư xây dựng cơ bản đóng vai trò cực kì quan trọng, đặc biệt là trong bối cảnh Việt Nam – một quốc gia có tốc độ phát triển kinh tế và tăng trưởng nhanh trên thế giới. Luận án tập trung phân tích để thấy được vai trò của đầu tư XDCB đến tổng cung, tổng cầu của nền kinh tế, đến tăng trưởng và phát triển, đến chuyển dịch cơ cấu ngành trong nền kinh tế, và tạo việc làm cho người lao động… Đầu tư xây dựng cơ bản là công cụ kinh tế quan trọng để Nhà nước trực tiếp tác động đến các quá trình phát triển kinh tế - xã hội, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, giữ vững vai trò chủ đạo của kinh tế Nhà nước… nhằm đảm bảo cho nền kinh tế - xã hội phát triển ổn định theo hướng xã hội chủ nghĩa.

2.1. Đầu Tư Xây Dựng Cơ Bản Thúc Đẩy Chuyển Dịch Cơ Cấu Kinh Tế

Đầu tư xây dựng tạo ra hệ thống cơ sở vật chất, hạ tầng kỹ thuật thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế từ nông nghiệp sang công nghiệp- dịch vụ nhằm đạt được tốc độ tăng trưởng nhanh của toàn bộ nền kinh tế. Hệ thống sản phẩm của quá trình đầu tư xây dựng là tư liệu sản xuất cốt yêu đối với sự phát triển công nghiệp với hệ thống giao thông, nhà xưởng, cảng biển, trung tâm thương mại,…

2.2. Ứng Dụng Khoa Học Kỹ Thuật Trong Đầu Tư Xây Dựng Cơ Bản

Đầu tư xây dựng là cơ hội ứng dụng và phát huy hiệu quả của thành tựu khoa học kỹ thuật, bởi lẽ trong quá trình thực hiện dự án đầu tư xây dựng các giai đoạn trong dự án đều giữ vai trò quan trọng, nhằm đáp ứng yêu cầu của từng công việc cụ thể tất yếu phải nhờ đến sự hỗ trợ của máy móc, thiết bị – thành quả khoa học công nghệ hiện đại. Sự hỗ trợ này sẽ làm giảm thiểu sự can thiệp của con người đối với các công việc nặng nhọc và độc hại, tăng năng suất lao động, đồng thời giảm chi phí và đảm bảo tốt hơn chất lượng công trình.

III. Đặc Điểm Và Phân Loại Đầu Tư Xây Dựng Cơ Bản Hiện Nay

Nguồn vốn đầu tư: Nguồn vốn đầu tư XDCB từ NSNN là nguồn vốn chủ yếu được dành cho đầu tư kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội, không có khả năng thu hồi vốn trực tiếp. Đó là các công trình, DA cơ sở hạ tầng như đường giao thông, đường điện, trường học, bệnh viện, hệ thống thuỷ lợi, đê, cảng biển, .; các DA trồng rừng đầu nguồn, rừng phòng hộ; các công trình, DA thuộc chương trình mục tiêu quốc gia, chương trình phát triển KTXH; các công trình, DA văn hoá xã hội, công cộng; các công trình DA an ninh, quốc phòng, .

3.1. Dự Án Đầu Tư Xây Dựng Cơ Bản Có Tính Đơn Chiếc

Sản phẩm đầu tư XDCB có tính đơn chiếc; mỗi hạng mục công trình, công trình có một thiết kế và dự toán riêng tùy thuộc vào mục đích đầu tư và điều kiện địa hình, địa chất, thủy văn, khí hậu, thời tiết… của nơi đầu tư xây dựng công trình. Mục đích của đầu tư và các điều kiện trên quyết định đến qui hoạch, kiến trúc, quy mô và kết cấu khối lượng, quy chuẩn xây dựng, giải pháp công nghệ thi công… và dự toán chi phí đầu tư xây dựng công trình, hạng mục công trình. Vì vậy, quản lý chi NSNN trong đầu tư XDCB phải gắn với từng hạng mục công trình, công trình xây dựng nhằm quản lý chặt chẽ về chất lượng xây dựng và vốn đầu tư.

3.2. Chủ Thể Đầu Tư Và Mục Tiêu Đầu Tư Xây Dựng Cơ Bản

Đầu tư XDCB từ NSNN có điểm khác cơ bản với đầu tư bằng vốn không phải của nhà nước là cơ chế quản lý. Do chủ sở hữu đầu tư phát triển của nhà nước là nhà nước, chủ đầu tư chỉ là người sử dụng vốn nên cần có cơ chế quản lý chặt chẽ đi liền với việc kiểm tra giám sát để hạn chế tiêu cực, thất thoát, lãng phí. Còn đầu tư không phải của nhà nước, chủ đầu tư là chủ sở hữu vốn đích thực nên cơ chế quản lý đơn giản, gọn nhẹ hơn. Đầu tư XDCB bằng vốn nhà nước chủ yếu được tiến hành theo kế hoạch nhà nước, nhằm thực hiện mục tiêu chiến lược phát triển KTXH trong từng thời kỳ.

IV. Phân Cấp Quản Lý Nhà Nước Về Đầu Tư Xây Dựng Cơ Bản

NSNN với tư cách là một quỹ tiền tệ tập trung lớn nhất của nhà nước tham gia huy động và phân phối đầu tư XDCB thông qua hoạt động thu, chi NSNN. Tuỳ theo căn cứ phân chia, đầu tư XDCB thường được phân loại như sau: - Thứ nhất, căn cứ vào cấp...

4.1. Quản Lý Nhà Nước Về Đầu Tư Xây Dựng Cơ Bản Của Tỉnh

Khái niệm và nguyên tắc quản lý. Các phương pháp và công cụ quản lý Nhà nước về đầu tư xây dựng cơ bản. Nội dung quản lý nhà nước về đầu tư xây dựng cơ bản từ nguồn ngân sách nhà nước.

4.2. Các Nhân Tố Ảnh Hưởng Đến Quản Lý Nhà Nước Về Đầu Tư

Hệ thống chính sách, pháp luật. Tình hình kinh tế xã hội tại địa phương. Năng lực chuyên môn của các nhà quản lý. Các yếu tố khác.

V. Kinh Nghiệm Quản Lý Vốn Đầu Tư Xây Dựng Cơ Bản Hiệu Quả

Một số bài học kinh nghiệm trong quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ nguồn ngân sách nhà nước. Kinh nghiệm của một số địa phương trong quản lý vốn. Bài học kinh nghiệm cho thành phố Việt Trì trong QLNN về đầu tư xây dựng cơ bản từ nguồn NSNN.

5.1. Kinh Nghiệm Quản Lý Vốn Đầu Tư Xây Dựng Cơ Bản Từ Các Tỉnh

Phân tích kinh nghiệm quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ các tỉnh thành khác nhau, tập trung vào các biện pháp kiểm soát chi phí, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn và đảm bảo chất lượng công trình.

5.2. Bài Học Kinh Nghiệm Cho Thành Phố Việt Trì

Đưa ra các bài học kinh nghiệm cụ thể mà thành phố Việt Trì có thể áp dụng để cải thiện công tác quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản, bao gồm việc tăng cường giám sát, minh bạch hóa thông tin và nâng cao năng lực cán bộ.

VI. Thực Trạng Quản Lý Đầu Tư Xây Dựng Cơ Bản Tại Việt Trì

Giới thiệu tổng quan về Thành phố Việt Trì. Điều kiện tự nhiên. Điều kiện kinh tế, xã hội. Thuận lợi và hạn chế trong phát triển kinh tế xã hội trên địa bàn thành phố Việt Trì:. Bộ máy quản lý các dự án đầu tư XDCB từ NSNN trên địa bàn thành phố Việt Trì:.

6.1. Thực Trạng Quản Lý Nhà Nước Về Đầu Tư Xây Dựng Cơ Bản

Xây dựng kế hoạch phân bổ đầu tư xây dựng cơ bản từ nguồn ngân sách nhà nước trên địa bàn thành phố Việt Trì. Tổ chức đấu thầu, thi công xây dựng cơ bản từ nguồn ngân sách nhà nước trên địa bàn thành phố Việt Trì.

6.2. Đánh Giá Chung Về Thực Trạng Quản Lý Nhà Nước

Đánh giá chung về thực trạng quản lý nhà nước về đầu tư xây dựng cơ bản từ nguồn ngân sách nhà nước trên địa bàn thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ. Những kết quả đã đạt được. Những hạn chế, tồn tại và nguyên nhân.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Đầu tư xây dựng cơ bản từ nguồn ngân sách nhà nước là đòn bẩy tài chính cốt lõi nhằm kiến tạo hệ thống kết cấu hạ tầng đồng bộ, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và nâng cao chất lượng an sinh xã hội. Tại thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ – đô thị loại I có diện tích tự nhiên 11.175,11 ha cùng quy mô dân số khoảng 285.000 người, nguồn vốn đầu tư công luôn giữ vai trò huyết mạch. Giai đoạn 2015-2017, tổng vốn đầu tư toàn xã hội trên địa bàn đạt 21.578 tỷ đồng, chiếm 32,2% tổng vốn toàn tỉnh và duy trì tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân đạt 5,71%/năm.

Tuy nhiên, hoạt động quản lý nhà nước đối với nguồn vốn này đang đối mặt với nhiều thách thức lớn. Nổi bật là tình trạng kế hoạch hóa nguồn vốn chưa thực sự sát với nhu cầu thực tiễn, quy trình thẩm định dự án kéo dài, phát sinh nợ đọng xây dựng cơ bản và tiến độ thi công tại một số dự án trọng điểm bị gián đoạn. Mục tiêu nghiên cứu tập trung phân tích thực trạng, nhận diện điểm nghẽn trong công tác quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nước tại thành phố Việt Trì giai đoạn 2018-2020, mở rộng đánh giá giai đoạn 2016-2021. Trên cơ sở đó, luận văn xác lập các giải pháp chiến lược nhằm nâng cao hiệu quả giải ngân, kiểm soát thất thoát và hoàn thiện quy trình quản lý vốn công đến năm 2025 với mục tiêu nâng cao tỷ lệ giải ngân đạt trên 95% kế hoạch hàng năm.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng tích hợp của Lý thuyết quản lý công hiện đại và Lý thuyết kinh tế học đầu tư công, kết hợp với mô hình quản trị chu trình dự án. Các khái niệm nền tảng bao gồm:

• Đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nước: Quá trình nhà nước phân bổ và sử dụng một phần quỹ ngân sách tập trung nhằm tạo mới, mở rộng hoặc hiện đại hóa cơ sở vật chất kỹ thuật, hạ tầng kinh tế - xã hội phi lợi nhuận trực tiếp.
• Quản lý nhà nước về vốn đầu tư xây dựng cơ bản: Hệ thống các tác động có tổ chức của cơ quan công quyền thông qua công cụ pháp lý, kinh tế và hành chính từ khâu lập quy hoạch, phân bổ dự toán, tổ chức đấu thầu đến giám sát thi công và nghiệm thu.
• Quyết toán vốn đầu tư xây dựng: Xác định toàn bộ chi phí hợp pháp theo quy định tại Nghị định 10/2021/NĐ-CP để đưa công trình vào khai thác, làm căn cứ chuyển giao tài sản công.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp chuẩn xác từ Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Phú Thọ, Sở Tài chính, Kho bạc Nhà nước tỉnh Phú Thọ và Ủy ban nhân dân thành phố Việt Trì trong khung thời gian 2016-2021, trọng tâm là giai đoạn 2018-2020. Phương pháp phân tích bao gồm thống kê mô tả, phân tích so sánh chuỗi thời gian và tổng hợp định lượng kết hợp định tính.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao quát 100% danh mục gồm hơn 120 dự án nhóm B và nhóm C sử dụng vốn cân đối ngân sách thành phố. Phương pháp chọn mẫu toàn bộ được áp dụng nhằm phản ánh đầy đủ bức tranh thực tế, loại trừ sai số chọn mẫu. Phương pháp phân tích dữ liệu theo chu trình quản lý giúp làm rõ mối quan hệ giữa biến số phân bổ dự toán và hiệu quả giải ngân thực tế tại từng đơn vị chuyên môn.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu ghi nhận nhiều chuyển biến tích cực song hành cùng các hạn chế cố hữu trong quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản tại thành phố Việt Trì giai đoạn 2018-2020:

• Cơ cấu phân bổ vốn theo ngành kinh tế: Nguồn vốn ngân sách tập trung cao độ vào hạ tầng giao thông với tổng mức đầu tư 603,71 tỷ đồng, chiếm tỷ trọng cao nhất khoảng 40% kế hoạch vốn; lĩnh vực giáo dục và y tế đứng thứ hai với 494,04 tỷ đồng; lĩnh vực văn hóa và du lịch đạt 229,15 tỷ đồng; lĩnh vực nông nghiệp cận đô thị đạt 189,09 tỷ đồng.
• Năng lực thu chi ngân sách hỗ trợ đầu tư: Tốc độ thu ngân sách nhà nước trên địa bàn tăng trưởng bình quân 20,4%/năm, chi ngân sách tăng 14,2%/năm, tạo tiền đề hoàn thành mục tiêu 10/10 xã đạt chuẩn nông thôn mới và nâng tổng số trường học đạt chuẩn quốc gia lên 74/78 trường.
• Tồn tại về tiến độ và nợ đọng xây dựng: Tình trạng chậm bàn giao mặt bằng khiến một số công trình đô thị kéo dài tiến độ thi công như hạ tầng kỹ thuật khu Đồi Thông - Cây Gió tại phường Dữu Lâu, khu Đồng Đầm tại phường Minh Nông và khu Đồng Lẻ tại phường Gia Cẩm.
• Kiểm soát và phê duyệt quyết toán: Tỷ lệ công trình được thẩm định phê duyệt quyết toán đúng hạn đạt khoảng 82%, tuy nhiên vẫn còn hơn 15% hồ sơ dự án tồn đọng do năng lực lập báo cáo quyết toán của nhà thầu chưa đạt chuẩn.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của các hạn chế xuất phát từ khâu chuẩn bị đầu tư chưa sát thực tế, việc dự báo biến động giá nguyên vật liệu chưa kịp thời và năng lực chuyên môn của đội ngũ cán bộ quản lý dự án còn kiêm nhiệm. Cơ chế phối hợp liên ngành giữa Phòng Tài chính - Kế hoạch, Kho bạc Nhà nước và các Ban quản lý dự án đôi lúc còn thiếu tính nhịp nhàng.

So sánh với kinh nghiệm quản lý tại thành phố Vĩnh Yên (ưu tiên bố trí vốn dứt điểm cho dự án nhóm B tối đa 4 năm, nhóm C tối đa 2 năm) và thành phố Thái Nguyên (chuẩn hóa quy chế quản lý xây dựng theo Quyết định 33/2017/QĐ-UBND), thành phố Việt Trì cần chuyển dịch từ phương thức quản lý hành chính đơn thuần sang mô hình quản trị hiệu suất, siết chặt kỷ luật đầu tư công. Các dữ liệu này được trực quan hóa tối ưu qua biểu đồ cơ cấu nguồn vốn theo ngành và bảng đối chiếu tỷ lệ thẩm định quyết toán hàng năm, giúp các nhà quản trị nhận diện rõ rệt những khâu thất thoát và chậm trễ.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm tối ưu hóa công tác quản lý nhà nước đối với vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nước trên địa bàn thành phố Việt Trì đến năm 2025, hệ thống giải pháp trọng tâm bao gồm:

• Nâng cao chất lượng quy hoạch và chuẩn bị dự án: Ủy ban nhân dân thành phố Việt Trì chỉ đạo rà soát 100% quy hoạch phân khu và quy hoạch chi tiết, kiên quyết loại bỏ các dự án chưa hoàn tất thủ tục phê duyệt trước ngày 31 tháng 10 hàng năm. Mục tiêu giảm 30% thời gian chuẩn bị hồ sơ đầu tư trong giai đoạn 2021-2023.
• Tối ưu hóa phân bổ vốn và xử lý nợ đọng xây dựng cơ bản: Phòng Tài chính - Kế hoạch thành phố xây dựng phương án phân bổ vốn trung hạn bám sát khả năng cân đối thu ngân sách, ưu tiên bố trí vốn dứt điểm cho các dự án giao thông động lực, phấn đấu khống chế tỷ lệ nợ đọng xây dựng cơ bản dưới mức 5% tổng dự toán vào năm 2025.
• Đẩy mạnh đấu thầu qua mạng và rút ngắn thời gian thanh quyết toán: Ban Quản lý dự án áp dụng 100% đấu thầu qua Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia cho các gói thầu xây lắp đủ điều kiện; phối hợp với Kho bạc Nhà nước tỉnh Phú Thọ rút ngắn quy trình giải ngân vốn từ 5 ngày xuống dưới 3 ngày làm việc đối với hồ sơ thanh toán khối lượng hoàn thành.
• Chuẩn hóa năng lực đội ngũ cán bộ quản lý công: Tổ chức đào tạo định kỳ hàng năm cho 100% cán bộ làm công tác quản lý dự án, cập nhật toàn diện các quy định mới của Nghị định 10/2021/NĐ-CP về chi phí xây dựng và Nghị định 15/2021/NĐ-CP về quản lý dự án, gắn trách nhiệm cá nhân người đứng đầu với tiến độ giải ngân của từng công trình.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Lãnh đạo và chuyên viên cơ quan quản lý nhà nước: Cung cấp khung tham chiếu thực tiễn cho Sở Kế hoạch và Đầu tư, Sở Tài chính và Ủy ban nhân dân cấp quận, huyện, thành phố trong việc xây dựng kế hoạch phân bổ vốn đầu tư công trung hạn và nâng cao kỷ cương tài khóa.
• Ban Quản lý dự án và các Chủ đầu tư công: Cung cấp cẩm nang vận hành quy trình chuẩn bị đầu tư, lập hồ sơ mời thầu, quản lý hợp đồng thi công và kiểm soát chất lượng công trình theo chu trình quản lý hiện đại.
• Nhà khoa học, giảng viên và học viên cao học: Tài liệu nghiên cứu điển cứu chất lượng cao thuộc chuyên ngành Quản lý kinh tế, Quản lý công và Tài chính công với phương pháp tiếp cận dữ liệu thực chứng chuẩn mực tại đô thị loại I.
• Doanh nghiệp xây dựng và nhà thầu hạ tầng: Giúp các nhà thầu nắm vững các tiêu chuẩn kỹ thuật, quy trình lập hồ sơ nghiệm thu, thủ tục thanh quyết toán vốn ngân sách để chủ động đáp ứng điều kiện giải ngân nhanh chóng.

Câu hỏi thường gặp

• Nguyên nhân cốt lõi dẫn đến tình trạng chậm tiến độ tại một số dự án đầu tư công ở thành phố Việt Trì là gì? Nguyên nhân chủ yếu do công tác bồi thường giải phóng mặt bằng gặp nhiều vướng mắc về đơn giá và nguồn gốc đất, điển hình tại khu Đồi Thông - Cây Gió và khu Đồng Đầm, kết hợp với năng lực khảo sát thiết kế ban đầu chưa sát thực tế khiến phải điều chỉnh dự toán nhiều lần.

• Cơ cấu phân bổ vốn đầu tư xây dựng cơ bản của thành phố Việt Trì ưu tiên lĩnh vực nào nhất trong giai đoạn 2018-2020? Hạ tầng giao thông là lĩnh vực được ưu tiên hàng đầu với tổng vốn 603,71 tỷ đồng, chiếm khoảng 40% kế hoạch vốn, tiếp theo là lĩnh vực giáo dục và y tế đạt 494,04 tỷ đồng nhằm hoàn thiện các tiêu chí đô thị loại I và xây dựng trường chuẩn quốc gia.

• Giải pháp nào mang tính đột phá để chấm dứt nợ đọng xây dựng cơ bản tại địa phương? Giải pháp đột phá là thực hiện nghiêm nguyên tắc chỉ khởi công công trình mới khi đã xác định rõ nguồn vốn và kế hoạch vốn trung hạn; kiên quyết không phê duyệt dự án vượt quá khả năng cân đối của ngân sách theo đúng quy định của Luật Đầu tư công.

• Luận văn rút ra bài học kinh nghiệm gì từ các địa phương lân cận như thành phố Vĩnh Yên và thành phố Thái Nguyên? Thành phố Việt Trì cần áp dụng bài học phân bổ vốn tập trung theo nhóm dự án (nhóm B trong 4 năm, nhóm C trong 2 năm) của Vĩnh Yên và quy chế kiểm tra, giám sát vi phạm đồng bộ, công khai minh bạch văn bản điều hành của Thái Nguyên.

• Vai trò của Kho bạc Nhà nước trong việc kiểm soát dòng vốn đầu tư xây dựng cơ bản là gì? Kho bạc Nhà nước thực hiện kiểm soát tính hợp pháp, hợp lệ của hồ sơ thanh toán, bảo đảm chi đúng mục đích, đúng định mức dự toán được phê duyệt và giải ngân kịp thời trong vòng 3 ngày làm việc khi nhận đủ hồ sơ chuẩn chỉnh.

Kết luận

• Hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận và khung pháp lý về quản lý nhà nước đối với đầu tư xây dựng cơ bản từ nguồn ngân sách nhà nước cấp thành phố.
• Phân tích sâu sắc bức tranh thực trạng phân bổ và sử dụng hơn 1.500 tỷ đồng vốn ngân sách tại thành phố Việt Trì giai đoạn 2018-2020.
• Nhận diện chính xác 6 điểm nghẽn lớn trong công tác kế hoạch hóa, bồi thường giải phóng mặt bằng và thanh quyết toán vốn đầu tư công.
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp mang tính hành động cao, có lộ trình phân kỳ cụ thể và gắn liền chỉ số đo lường hiệu quả đến năm 2025.
• Đóng góp nguồn cứ liệu thực chứng quý báu hỗ trợ các nhà hoạch định chính sách địa phương thúc đẩy giải ngân vốn công đạt trên 95%.

Chính quyền địa phương và các đơn vị liên quan cần khẩn trương quán triệt các giải pháp đồng bộ từ luận văn nhằm tối ưu hóa nguồn lực tài chính công, tạo động lực bứt phá xây dựng thành phố Việt Trì trở thành đô thị lễ hội văn minh, hiện đại và phát triển bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI ĐẦU TƯ XÂY DỰNG CƠ BẢN TỪ NGUỒN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC 1. Khái quát chung về đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nước 1. Một số khái niệm cơ bản 1. Khái niệm về đầu tư Trong nền kinh tế thị trường, đầu tư được hiểu là việc bỏ vốn ra hôm nay để mong nhận được kết quả lớn hơn trong tương lai.

Kết quả mang lại đó có thể là hiệu quả kinh tế xã hội (KTXH). “Hoạt động đầu tư là quá trình sử dụng đầu tư nhằm duy trì những tiềm lực sẵn có, hoặc tạo thêm tiềm lực mới để mở rộng qui mô hoạt động của các ngành sản xuất, dịch vụ, kinh tế, xã hội nhằm tăng trưởng và phát triển nền kinh tế, nâng cao đời sống vật chất, văn hóa và tinh thần cho mọi thành viên trong xã hội”. Mục tiêu của đầu tư có thể thực hiện được thông qua các dự án (DA) đầu tư. Theo quan điểm phổ biến hiện nay thì DA đầu tư là một tập hợp những đề xuất có liên quan đến việc bỏ vốn để tạo mới, mở rộng hoặc cải tạo những cơ sở vật chất nhất định nhằm đạt được sự tăng trưởng về số lượng hoặc duy trì cải tiến, nâng cao chất lượng của sản phẩm hoặc dịch vụ trong khoảng thời gian xác định.

Khái niệm đầu tư xây dựng cơ bản Theo Luật Đầu tư số 67/2014/QH13 ngày 26/11/2014 của Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, tại Điều 3, khái niệm đầu tư được hiểu: “Đầu tư là việc nhà đầu tư bỏ vốn bằng các loại tài sản hữu hình hoặc vô hình để hình thành tài sản tiến hành các hoạt động đầu tư”. 15 "Đầu tư XDCB là việc bỏ vốn để xây dựng mới, mở rộng hoặc cải tạo những công trình xây dựng nhằm mục đích phát triển, duy trì, nâng cao chất lượng công trình hoặc sản phẩm, dịch vụ trong một thời hạn nhất định." Đầu tư XDCB được hiểu là toàn bộ chi phí đã bỏ ra để đạt được mục đích đầu tư, bao gồm: Chi phí cho việc khảo sát quy hoạch xây dựng, chi phí chuẩn bị đầu tư, chi phí thiết kế và xây dựng, chi phí mua sắm, lắp đặt máy móc thiết bị và các chi phí khác được ghi trong tổng dự toán. “Đầu tư XDCB từ NSNN là quá trình nhà nước sử dụng một phần vốn tiền tệ đã tập trung được dưới hình thức: Thuế, phí, lệ phí. để đầu tư cho xây dựng cơ sở hạ tầng kinh tế, văn hoá xã hội.” Chi đầu tư XDCB là khoản chi được ưu tiên hàng đầu trong tổng chi NSNN.

Chi đầu tư XDCB của NSNN là quá trình sử dụng một phần vốn tiền tệ đã được tập trung vào NSNN nhằm thực hiện tái sản xuất giản đơn và tái sản xuất mở rộng, từng bước tăng cường và hoàn thiện cơ sở vật chất kỹ thuật cho nền kinh tế. Chi đầu tư XDCB từ NSNN được thực hiện hàng năm nhằm mục đích để đầu tư xây dựng các công trình, kết cấu hạ tầng kinh tế, văn hoá, xã hội, an ninh, quốc phòng, các công trình không có khả năng thu hồi vốn. Hiện nay nguồn vốn từ NSNN được bố trí trực tiếp cho các công trình văn hoá, y tế, giáo dục, QLNN, cơ sở hạ tầng và những công trình trọng điểm quan trọng, có ý nghĩa làm thay đổi cơ cấu kinh tế của cả nước, của vùng lãnh thổ và địa phương. Khái niệm quyết toán vốn đầu tư xây dựng cơ bản Các công trình xây dựng sử dụng vốn ngân sách nhà nước sau khi hoàn thành đều phải thực hiện quyết toán vốn đầu tư xây dựng công trình.

Khái niệm vốn đầu tư được quyết toán xây dựng công trình được quy định cụ thể tại Nghi định 10/2021/NĐ-CP quy định về quản lý chi phí đầu tư xây dựng như sau: Vốn đầu tư được quyết toán là toàn bộ chi phí hợp pháp thực hiện trong quá trình đầu tư xây dựng để đưa công trình, của dự án vào khai thác, sử 16 dụng. Chi phí hợp pháp là toàn bộ các khoản chi phí thực hiện trong phạm vi dự án, thiết kế, dự toán được phê duyệt; hợp đồng xây dựng đã ký kết theo quy định của pháp luật kể cả phần điều chỉnh, bổ sung được phê duyệt. Riêng dự án đầu tư theo hình thức đối tác công tư thực hiện theo quy định của pháp luật về đầu tư theo hình thức đối tác công tư. Nhà thầu có trách nhiệm lập hồ sơ quyết toán hợp đồng đã ký kết với chủ đầu tư theo quy định của pháp luật về hợp đồng xây dựng làm cơ sở quyết toán vốn đầu tư.

Vai trò của đầu tư xây dựng cơ bản Đầu tư xây dựng cơ bản đóng vai trò cực kì quan trọng, đặc biệt là trong bối cảnh Việt Nam – một quốc gia có tốc độ phát triển kinh tế và tăng trưởng nhanh trên thế giới. Luận án tập trung phân tích để thấy được vai trò của đầu tư XDCB đến tổng cung, tổng cầu của nền kinh tế, đến tăng trưởng và phát triển, đến chuyển dịch cơ cấu ngành trong nền kinh tế, và tạo việc làm cho người lao động… Đầu tư xây dựng cơ bản là công cụ kinh tế quan trọng để Nhà nước trực tiếp tác động đến các quá trình phát triển kinh tế - xã hội, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, giữ vững vai trò chủ đạo của kinh tế Nhà nước… nhằm đảm bảo cho nền kinh tế - xã hội phát triển ổn định theo hướng xã hội chủ nghĩa. Đầu tư xây dựng tạo ra hệ thống cơ sở vật chất, hạ tầng kỹ thuật thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế từ nông nghiệp sang công nghiệp- dịch vụ nhằm đạt được tốc độ tăng trưởng nhanh của toàn bộ nền kinh tế. Hệ thống sản phẩm của quá trình đầu tư xây dựng là tư liệu sản xuất cốt yêu đối với sự phát triển công nghiệp với hệ thống giao thông, nhà xưởng, cảng biển, trung tâm thương mại,…Ngoài ra, các công trình xây dựng còn mang lại hiệu quả tích cực trong việc kết nối sự phát triển giữa thành thị và nông thôn, miền núi, phát huy tối đa những lợi thế so sánh về tài nguyên – vị trí địa lý – kinh tế – chính trị – xã hội của các vùng, tạo cơ chế lan truyền thúc đẩy các vùng khác cùng phát triển.

17 Đầu tư xây dựng là cơ hội ứng dụng và phát huy hiệu quả của thành tựu khoa học kỹ thuật, bởi lẽ trong quá trình thực hiện dự án đầu tư xây dựng các giai đoạn trong dự án đều giữ vai trò quan trọng, nhằm đáp ứng yêu cầu của từng công việc cụ thể tất yếu phải nhờ đến sự hỗ trợ của máy móc, thiết bị – thành quả khoa học công nghệ hiện đại. Sự hỗ trợ này sẽ làm giảm thiểu sự can thiệp của con người đối với các công việc nặng nhọc và độc hại, tăng năng suất lao động, đồng thời giảm chi phí và đảm bảo tốt hơn chất lượng công trình. Với vai trò như trên trong phát triển kinh tế và cung cấp cơ sở hạ tầng phục vụ xã hội, đầu tư xây dựng là một lĩnh vực đáng quan tâm hiện nay. Đặc điểm và phân loại đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nước 1.

Đặc điểm đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nước Nguồn vốn đầu tư: Nguồn vốn đầu tư XDCB từ NSNN là nguồn vốn chủ yếu được dành cho đầu tư kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội, không có khả năng thu hồi vốn trực tiếp. Đó là các công trình, DA cơ sở hạ tầng như đường giao thông, đường điện, trường học, bệnh viện, hệ thống thuỷ lợi, đê, cảng biển, .; các DA trồng rừng đầu nguồn, rừng phòng hộ; các công trình, DA thuộc chương trình mục tiêu quốc gia, chương trình phát triển KTXH; các công trình, DA văn hoá xã hội, công cộng; các công trình DA an ninh, quốc phòng,. Dự án đầu tư: Sản phẩm đầu tư XDCB có tính đơn chiếc; mỗi hạng mục công trình, công trình có một thiết kế và dự toán riêng tùy thuộc vào mục đích đầu tư và điều kiện địa hình, địa chất, thủy văn, khí hậu, thời tiết… của nơi đầu tư xây dựng công trình. Mục đích của đầu tư và các điều kiện trên quyết định đến qui hoạch, kiến trúc, quy mô và kết cấu khối lượng, quy chuẩn xây dựng, giải pháp công nghệ thi công… và dự toán chi phí đầu tư xây dựng công trình, hạng mục công trình.

Vì vậy, quản lý chi NSNN trong đầu tư XDCB phải gắn với từng hạng mục công trình, công trình xây dựng nhằm quản lý chặt chẽ về chất lượng xây dựng và vốn đầu tư. 18 Chủ thể đầu tư: Đầu tư XDCB từ NSNN có điểm khác cơ bản với đầu tư bằng vốn không phải của nhà nước là cơ chế quản lý. Do chủ sở hữu đầu tư phát triển của nhà nước là nhà nước, chủ đầu tư chỉ là người sử dụng vốn nên cần có cơ chế quản lý chặt chẽ đi liền với việc kiểm tra giám sát để hạn chế tiêu cực, thất thoát, lãng phí. Còn đầu tư không phải của nhà nước, chủ đầu tư là chủ sở hữu vốn đích thực nên cơ chế quản lý đơn giản, gọn nhẹ hơn.

Mục tiêu đầu tư: Đầu tư XDCB bằng vốn nhà nước chủ yếu được tiến hành theo kế hoạch nhà nước, nhằm thực hiện mục tiêu chiến lược phát triển KTXH trong từng thời kỳ. Phân loại đầu tư XDCB từ ngân sách nhà nước NSNN với tư cách là một quỹ tiền tệ tập trung lớn nhất của nhà nước tham gia huy động và phân phối đầu tư XDCB thông qua hoạt động thu, chi NSNN. Tuỳ theo căn cứ phân chia, đầu tư XDCB thường được phân loại như sau: - Thứ nhất, căn cứ vào cấp quản lý ngân sách: + Đầu tư của ngân sách Trung ương được hình thành từ các khoản thu của ngân sách trung ương nhằm đầu tư cho các DA phục vụ cho lợi ích quốc gia. + Đầu tư của ngân sách địa phương được hình thành từ các khoản thu của ngân sách địa phương nhằm đầu tư cho các DA phục vụ cho lợi ích của từng địa phương đó.

- Thứ hai, căn cứ mức độ kế hoạch đầu tư: + Đầu tư XDCB tập trung: Nguồn vốn này được hình thành theo kế hoạch với tổng mức vốn và cơ cấu vốn do Thủ tướng Chính phủ quyết định giao cho từng bộ, ngành và từng tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương.