phần Mở đầu, Kết luận và Kiến nghị nội dung luận văn bao gồm 3 chƣơng: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn của công tác quản lý đầu tƣ XDCB từ nguồn vốn NSNN; Chƣơng 2: Thực trạng công tác quản lý đầu tƣ XDCB từ nguồn vốn NSNN tại tỉnh Đồng Tháp; Chƣơng 3: Một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý đầu tƣ XDCB từ nguồn vốn NSNN tại tỉnh Đồng Tháp. Hồ Thị Hồng Xuyên 17 Luận văn Thạc sỹ Quản lý kinh tế - Ưng Lê Anh Đạt – Lớp QKT20 PHẦN 2. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU CHƢƠNG 1. MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ ĐẦU TƢ XÂY DỰNG CƠ BẢN 1.
Tổng quan về đầu tƣ xây dựng cơ bản 1. Khái niệm đầu tư xây dựng cơ bản Đầu tƣ xây dựng cơ bản là hoạt động đầu tƣ để tạo ra các tài sản cố định đƣa vào hoạt động trong các lĩnh vực kinh tế xã hội nhằm thu đƣợc lợi ích dƣới các hình thức khác nhau. Xét một cách tổng thể, không một hoạt động đầu tƣ nào mà không cần phải có các tài sản cố định. Tài sản cố định bao gồm toàn bộ các cơ sở vật chất, kỹ thuật đủ các tiêu chuẩn theo quy định của Nhà nƣớc.
Để có đƣợc tài sản cố định chủ đầu tƣ có thể thực hiện bằng nhiều cách tiến hành xây dựng mới các tài sản cố định. Xây dựng cơ bản chỉ là một khâu trong hoạt động đầu tƣ xây dựng cơ bản. Xây dựng cơ bản là các hoạt động cụ thể để tạo ra các tài sản cố định (khảo sát, thiết kế, xây dựng, lắp đặt). Kết quả của hoạt động xây dựng cơ bản là các tài sản cố định, có một năng lực sản xuất và phục vụ nhất định.
Vậy ta có thể nói: Xây dựng cơ bản là một quá trình đổi mới và tái sản xuất mở rộng có kế hoạch các tài sản cố định của nền kinh tế quốc dân trong các ngành sản xuất vật chất, cũng nhƣ không sản xuất vật chất. Nó là quá trình xây dựng cơ sở vật chất và kỹ thuật cho chủ nghĩa xã hội. Theo Luật Đầu tƣ của Việt Nam (2014): Đầu tƣ là việc nhà đầu tƣ bỏ vốn bằng các loại tài sản hữu hình hoặc vô hình để hình thành tài sản tiến hành các hoạt động đầu tƣ theo quy định của Luật và các quy định khác của pháp luật có liên quan. Theo Bùi Mạnh Cƣờng (2012): Đầu tƣ xây dựng cơ bản (Đầu tƣ XDCB) là hoạt động đầu tƣ nhằm tạo ra các công trình xây dựng theo mục đích của ngƣời đầu tƣ, là lĩnh vực sản xuất vật chất tạo ra các tài sản cố định (TSCĐ) và tạo ra cơ sở vật chất kỹ thuật cho xã hội.
Đầu tƣ XDCB là một hoạt động kinh tế. Đầu tƣ XDCB của nhà nƣớc có ý nghĩa cực kỳ quan trọng trong nền kinh tế thị trƣờng định hƣớng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam. Trong những năm qua nhà nƣớc đã giành hàng chục ngàn tỷ đồng mỗi năm cho đầu tƣ XDCB. Đầu tƣ XDCB của nhà nƣớc chiếm tỷ trọng lớn và giữ vai trò quan trọng trong toàn bộ hoạt động đầu tƣ XDCB của nền kinh tế ở Việt Nam.
Đầu tƣ XDCB của nhà nƣớc đã tạo ra nhiều công trình, nhà máy, đƣờng giao thông,… quan trọng, đƣa lại nhiều lợi ích kinh tế - xã hội thiết thực. Tuy GVHD: TS. Hồ Thị Hồng Xuyên 18 Luận văn Thạc sỹ Quản lý kinh tế - Ưng Lê Anh Đạt – Lớp QKT20 nhiên, nhìn chung hiệu quả đầu tƣ XDCB của nhà nƣớc ở nƣớc ta còn thấp thể hiện trên nhiều khía cạnh nhƣ: đầu tƣ sai, đầu tƣ khép kín, đầu tƣ dàn trải, thất thoát, lãng phí, tiêu cực, tham nhũng. Đầu tư xây dựng cơ bản từ nguồn vốn ngân sách nhà nước Đầu tƣ XDCB từ nguồn vốn NSNN là một bộ phận của đầu tƣ phát triển.
Đây chính là quá trình bỏ vốn từ nguồn vốn NSNN để tiến hành các hoạt động XDCB nhằm tái sản xuất giản đơn và tái sản xuất mở rộng ra các tài sản cố định trong nền kinh tế. Do vậy đầu tƣ XDCB từ nguồn vốn NSNN là tiền đề quan trọng trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội của nền kinh tế nói chung và của các cơ sở sản xuất kinh doanh nói riêng. Đầu tƣ XDCB là hoạt động chủ yếu tạo ra tài sản cố định đƣa vào hoạt động trong lĩnh vực kinh tế - xã hội, nhằm thu đƣợc lợi ích với nhiều hình thức khác nhau. Đầu tƣ Xây dựng cơ bản trong nền kinh tế quốc dân đƣợc thông qua nhiều hình thức xây dựng mới, cải tạo, mở rộng, hiện đại hoá hay khôi phục tài sản cố định cho nền kinh tế.
Khái niệm và vai trò của vốn ngân sách nhà nước trong đầu tư XDCB a) Khái niệm Điều 5, Điều 6, Luật Ngân sách 2015: Ngân sách nhà nƣớc (NSNN) là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nƣớc đã đƣợc cơ quan nhà nƣớc có thẩm quyền quyết định và đƣợc thực hiện trong một năm để đảm bảo thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nƣớc. Ngân sách nhà nƣớc bao gồm ngân sách Trung ƣơng và ngân sách địa phƣơng. Ngân sách địa phƣơng bao gồm ngân sách của đơn vị hành chính các cấp có Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân của Luật Tổ chức Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân bao gồm: - Ngân sách Tỉnh, Thành phố trực thuộc Trung ƣơng (gọi chung là ngân sách Tỉnh), bao gồm ngân sách cấp Tỉnh và ngân sách các huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc Tỉnh. - Ngân sách huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc Tỉnh (gọi chung là ngân sách huyện) bao gồm ngân sách cấp Huyện và ngân sách các xã, phƣờng, thị trấn.
- Ngân sách xã, phƣờng, thị trấn (gọi chung là ngân sách cấp cơ sở). b) Vai trò của vốn đầu tư XDCB từ NSNN Trong nền kinh tế quốc dân, vốn ĐT XDCB từ NSNN có vai trò rất quan trọng đối GVHD: TS. Hồ Thị Hồng Xuyên 19 Luận văn Thạc sỹ Quản lý kinh tế - Ưng Lê Anh Đạt – Lớp QKT20 với phát triển kinh tế - xã hội. Vai trò đó đƣợc thể hiện trên các mặt sau: Một là, các dự án ĐT XDCB bằng nguốn vố NSNN là những dự án chủ yếu nhằm xây dựng hệ thống kết cấu hạ tầng vật chất, tạo điều kiện thúc đẩy nền kinh tế phát triển nhanh.
Vốn ĐTXDCB từ NSNN góp phần quan trọng vào việc xây dựng và phát triển cơ sở vật chất kỹ thuật, hình thành kết cấu hạ tầng chung cho đất nƣớc nhƣ giao thông, thủy lợi, điện, trƣờng học, trạm y tế…. Hai là, vốn ĐTXDCB từ NSNN góp phần quan trọng vào việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế, hình thành những ngành mới, tăng cƣờng chuyên môn hóa và phân công lao động xã hội. Chẳng hạn, để chuyển dịch mạnh cơ cấu kinh tế theo hƣớng công nghiệp hóa, hiện đại hóa đến năm 2020, Đảng và Nhà nƣớc tập trung vốn đầu tƣ vào những ngành, lĩnh vực trọng điểm, mũi nhọn nhƣ công nghiệp dầu khí, hàng không, hàng hải, đặc biệt là giao thông đƣờng bộ, đƣờng sắt, cao tốc, đầu tƣ vào một số ngành công nghệ cao….Thông qua việc phát triển kết cấu hạ tầng để tạo lập môi trƣờng thuận lợi, tạo sự lan tỏa đầu tƣ và phát triển kinh doanh, thúc đẩy phát triển xã hội. Ba là, vốn ĐTXDCB từ NSNN có vai trò định hƣớng hoạt động đầu tƣ trong nền kinh tế.
Việc Nhà nƣớc bỏ vốn đầu tƣ vào kết cấu hạ tầng và các ngành, lĩnh vực có tính chiến lƣợc không những có vai trò dẫn dắt hoạt động đầu tƣ trong nền kinh tế mà còn góp phần định hƣớng hoạt động của nền kinh tế. Thông qua ĐTXDCB vào các ngành, lĩnh vực quan trọng, VĐT từ NSNN có tác dụng kích thích các chủ thể kinh tế, các lực lƣợng trong xã hội đầu tƣ phát triển sản xuất kinh doanh, tham gia liên kết và hợp tác trong xây dựng kết cấu hạ tầng và phát triển KT – XH. Trên thực tế, gắn với việc phát triển hệ thống điện, đƣờng giao thông là sự phát triển mạnh mẽ của các khu công nghiệp, thƣơng mại, các cơ sở kinh doanh và dân cƣ. Bốn là, vốn ĐTXDCB từ NSNN có vai trò quan trọng trong việc giải quyết các vấn đề xã hội nhƣ xóa đói, giảm nghèo, phát triển vùng sâu, vùng xa.
Thông qua việc đầu tƣ phát triển kết cấu hạ tầng, các cơ sở sản xuất kinh doanh và các công trình văn hóa xã hội góp phần quan trọng vào việc giải quyết việc làm, tăng thu nhập, cải thiện và nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho nhân dân ở nông thôn, vùng sâu, vùng xa. Để đảm bảo cho nền kinh tế không ngừng phát triển, sản xuất kinh doanh đƣợc mở rộng, điều trƣớc hết và căn bản là phải tiến hành hoạt động ĐTXDCB. Đối với bất cứ một phƣơng thức sản xuất nào cũng đều đòi hỏi phải có cơ sở vật chất kỹ thuật tƣơng ứng, đây là nhiệm vụ của hoạt động ĐTXDCB. Hồ Thị Hồng Xuyên 20 Luận văn Thạc sỹ Quản lý kinh tế - Ưng Lê Anh Đạt – Lớp QKT20 Năm là, các dự án ĐTXDCB bằng nguồn vố NSNN tác động đến tổng cung và tổng cầu trong nền kinh tế.
Về tổng cầu, đầu tƣ là một yếu tố chiếm tỷ trọng lớn trong tổng cầu của toàn bộ nền kinh tế. Theo số liệu của Ngân hàng thế giới, đầu tƣ thƣờng chiếm khoảng 24 – 28% trong cơ cấu tổng cầu của tất cả các nƣớc trên thế giới. Đối với tổng cầu, tác động của đầu tƣ là ngắn hạn. Về tổng cung, khi các dự án đầu tƣ phát huy tác dụng, có năng lực mới đi vào hoạt động thì tổng cung, đặc biệt là tổng cung dài hạn tăng lên, kéo theo sản lƣợng tiềm năng tăng và do đó, giá cả sản phẩm giảm.
Sản lƣợng tăng, giá cả giảm cho phép tiêu dùng tăng. Tăng tiêu dùng sẽ kích thích sản xuất tăng hơn nữa. Sản xuất phát triển là nguồn gốc để tăng tích lũy, phát triển kinh tế xã hội, tăng thu nhập cho ngƣời lao động, nâng cao đời sống cho mọi thành viên trong xã hội. Sáu là, các dự án ĐTXDCB bằng nguồn vốn NSNN có tác động hai mặt đến sự ổn định kinh tế.
Các dự án ĐTXDCB bằng nguồn vốn NSNN đã tạo tiền đề cho tăng trƣởng và phát triển nền kinh tế, làm chuyển dịch cơ cấu kinh tế, phân bổ hợp lý các nguồn lực sản xuất, đẩy nhanh tốc độ phát triển lực lƣợng sản xuất. Đồng thời, lực lƣợng sản xuất phát triển đã tạo tiền đề để củng cố quan hệ sản xuất.