MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Ngày nay, du lịch là một nhu cầu không thể thiếu được trong đời sống kinh tế xã hội và đã trở nên phổ biến ở nhiều quốc gia trên thế giới và như là một thói quen trong nếp sống sinh hoạt trong xã hội hiện đại. Không những vậy, Du lịch còn đóng góp phần to lớn vào nền kinh tế của nhiều quốc gia, được coi như nguồn thu chủ yếu, điều chỉnh cán cân thanh toán quốc tế, là sức hút, động lực phát triển của các ngành kinh tế khác. Xu hướng phát triển của Du lịch được dự báo là tiếp tục phát triển mạnh mẽ trên phạm vi toàn cầu trong thời gian tới.
Theo nhận định chung của Tổ chức Du lịch thế giới (UNWTO), số lượng khách du lịch quốc tế dự báo đến năm 2030 đạt khoảng 1,8 tỷ lượt. Đông Nam Á được đánh giá sẽ trở thành khu vực thu hút khách du lịch quốc tế lớn thứ 4 thế giới với 187 triệu lượt. Ở Việt Nam, trải qua 58 năm hình thành và phát triển đã khẳng định vị trí vai trò của Du lịch trong nền kinh tế quốc dân. Tháng 04 Năm 2019, ngành du lịch Việt Nam đón 5,9 triệu khách quốc tế và 67 triệu lượt khách nội địa, tổng doanh thu đạt 620.000 tỷ đồng, Cả nước hiện có 2.022 doanh nghiệp lữ hành quốc tế, trong đó có 380 doanh nghiệp được cấp phép mới.650 hướng dẫn viên, trong đó 14.932 hướng dẫn viên quốc tế, 8.456 hướng dẫn viên nội địa, 262 hướng dẫn viên tại điểm.
Chỉ tính riêng năm 2018, có 113 cơ sở lưu trú trong phân khách từ 3-5 sao được công nhận, trong đó 26 cơ sở lưu trú hạng 5 sao, 35 cơ sở lưu trú hạng 4 sao. Hiện nay, cả nước có 28.000 cơ sở lưu trú với trên 550.000 buồng phòng, tăng hơn 2.400 có sở lưu trú so với năm 2017. Trong số này, có 145 khách sạn 5 sao với 47.111 buồng, 267 khách sạn 4 sao với 35.467 buồng phòng. Năm 2017, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 08 về phát triển du LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 2 lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn.
Quốc hội khóa XIV thông qua Luật Du lịch (sửa đổi). Chính phủ, các Bộ ngành cũng thông qua, ban hành nhiều chính sách tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động du lịch phát triển hơn nữa, góp phần vào sự phát triển kinh tế xã hội của đất nước. Tỉnh Điện Biên nằm ở miền núi phía Tây Bắc Tổ quốc, Điện Biên có diện tích tự nhiên hơn 9.500 km2, dân số 567.000 người với mật độ dân số 59 người/1 km2, có trên 455 km đường biên giới với Lào, Trung Quốc, với nhiều cửa khẩu đường bộ như Tây Trang, Huổi Puốc - Na Son, A Pa Chải. Điện Biên nằm trên các trục giao thông quan trọng về đường bộ theo hướng Đông - Tây (QL6, 279); vòng cung Tây Bắc (QL6, QL12, QL4D, 4H…); đường hàng không nối với thủ đô Hà Nội.
Đây là nơi sinh sống của cộng đồng 19 dân tộc cùng chung sống, trong đó chủ yếu là dân tộc Thái, dân tộc Mông… mà mỗi dân tộc đều có bản sắc văn hóa riêng gắn với nghệ thuật ẩm thực và nghề thủ công truyền thống, trang phục, lễ hội truyền thống… Điều kiện tự nhiên tạo cho Điện Biên có hệ thống các hang động nguyên sơ, hệ thống sông hồ, các khu rừng nguyên sinh phong phú. Nổi bật, Điện Biên được biết đến với quần thể di tích lịch sử cấp quốc gia đặc biệt Chiến trường Điện Biên Phủ, một dấu mốc quan trọng trong lịch sử chống giặc ngoại xâm của nước ta. Chính vì vậy, Điện Biên luôn được đánh giá là tỉnh giàu tiềm năng phát triển đa dạng các loại hình du lịch, đặc biệt là du lịch văn hóa, lịch sử, du lịch sinh thái. Nguyên chủ tịch nước Trần Đại Quang từng khẳng định “Tỉnh Điện Biên cần phát huy tiềm năng thế mạnh nông lâm nghiệp và du lịch văn hóa lịch sử gắn phát triển kinh tế với đảm bảo an ninh quốc phòng nhằm sớm đưa Điện Biên trở thành tỉnh phát triển trung bình trong khu vực trung du và miền núi phía Bắc” Trong chuyến thăm và công tác tại tỉnh Điện Biên ngày 01/10/2016, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc nhận xét: “Điện Biên cần có những giải pháp LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 3 đột phá trong phát triển du lịch vì hội tụ nhiều tiềm năng du lịch trong các lĩnh vực sinh thái, văn hóa, biên giới và lịch sử; cần quan tâm đầu tư, làm tốt hơn nữa công tác quảng bá, xây dựng thương hiệu du lịch trên nền tảng kho tàng, truyền thống văn hóa của đồng bào dân tộc thiểu số ở địa phương” Trên cơ sở phát huy những lợi thế về tài nguyên, tiềm năng về du lịch, thời gian qua ngành du lịch tỉnh đã đạt được những thành quả nhất định, có những đóng góp nhất định trong sự phát triển kinh tế - xã hội của địa phương và đối với sự phát triển du lịch chung của cả nước.
Tuy nhiên, trên bình diện quốc gia, du lịch Điện Biên phát triển vẫn còn nhiều hạn chế và bất cập. Việc phân tích đánh giá thực trạng phát triển du lịch tỉnh Điện Biên, tìm ra nguyên nhân của những hạn chế đó có vai trò quyết định nhằm đề ra các định hướng, giải pháp đúng đắn, thúc đẩy phát triển du lịch của tỉnh. Du lịch ở tỉnh Điện Biên cho đến nay chưa được nghiên cứu đầy đủ, toàn diện để làm rõ, cụ thể nhiều vấn đề được đặt ra từ đó đưa ra các giải pháp giải quyết được các hạn chế tạo bước đột phá trong phát triển du lịch. Từ thực trạng trên đề tài “Quản lý nhà nước đối với các hoạt động du lịch trên địa bàn tỉnh Điện Biên” sẽ góp phần đưa ra các giải pháp, giải quyết các vấn đề dựa trên những cơ sở từ lý luận và thực tiễn, tạo động lực thúc đẩy phát triển du lịch Điện Biên trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, góp phần phát triển kinh tế - xã nội, đảm bảo an ninh quốc phòng của tỉnh.
Tổng quan về vấn đề nghiên cứu Vấn đề quản lý nhà nước về du lịch đã được rất nhiều tác giả nghiên cứu. Sau đây là một số công trình tiêu biểu: - Nguyễn Thị Thùy (2013), Quản lý nhà nước về du lịch tại huyện đảo Vân Đồn, tỉnh Quảng Ninh, Luận văn thạc sỹ Du lịch, Trường Đại học Khoa học xã hội và nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội. Luận văn đã phân tích LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 4 được đặc điểm, vai trò của ngành du lịch trong giai đoạn đầu phát triển nền kinh tế thị trường, đánh giá thực trạng QLNN về du lịch nói chung và đề xuất những giải pháp nhằm góp phần nâng cao hiệu lực QLNN về du lịch. Tuy nhiên, tác giả chỉ nghiên cứu vấn đề về du lịch ở một huyện đảo nhỏ.
Ngoài ra, còn một số bài viết liên quan đến vấn đề phát triển du lịch và QLNN về du lịch, cụ thể như: - Đỗ Hồng Thủy (2014), Quản lý nhà nước về bảo tồn khu di tích lịch sử trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh, Luận văn thạc sỹ Quản lý công, Học viện Hành chính Quốc gia. Luận văn đã phân tích được đặc điểm, vai trò bảo tồn khu di tích lịch sử trong đó hướng tới cơ chế, chính sách tuyên truyền và tổ chức các hoạt động quản lý và nhóm giải pháp phát huy giá trị khu di tích gắn liền với phát triển du lịch - Nguyễn Thị Doan (2015), Quản lý nhà nước về du lịch trên địa bàn Hà Nội, Luận văn thạc sỹ Quản lý kinh tế, Trường Đại học kinh tế, Đại học Quốc gia Hà Nội. Luận văn đã làm rõ thêm cơ sở lý luận về quản lý nahf nước về du lịch. Từ đó tìm hiểu, phân tích làm rõ thực trạng quản lý nhà nước về du lịch trên địa bàn Thành phố, từ đó chỉ ra những nguyên nhân, hạn chế trong công tác quản lý nhà nước về du lịch đồng thời đề ra những giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý nhà nước về du lịch trên địa bàn Thành phố - Lê Văn Minh (2015), “Xu hướng phát triển thị trường khách du lịch quốc tế và sản phẩm của Việt Nam”, bài nghiên cứu trên website Viện Nghiên cứu phát triển du lịch, bài viết đã đưa những xu hướng phát triển thị trường khách du lịch quốc tế, đánh giá thực trạng sản phẩm du lịch Việt Nam từ đó đề xuất các hướng, giải pháp phát triển sản phẩm phù hợp, đáp ứng nhu cầu phát triển của thị trường.
- Dương Đình Hiền (2016), “Phát triển du lịch tỉnh Điện Biên trong giai đoạn mới và những vấn đề đặt ra đối với phát triển sản phẩm du lịch”, LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 5 bài nghiên cứu trên website Viện Nghiên cứu phát triển du lịch, bài viết đã có những phân tích đánh gia sơ bộ về thực trạng phát triển du lịch tỉnh Điện Biên giai đoạn 2011-2015 và đề ra những giải pháp nhằm phát triển sản phẩm du lịch Điện Biên. - Nguyễn Thị Hương (2016) với đề tài “Nghiên cứu thống kê tác động tổng hợp của du lịch đến tăng trưởng kinh tế ở Việt Nam”, luận văn tiến sĩ kinh tế, Trường Đại học Kinh tế Quốc dân, luận văn đã hệ thống hóa một số lý luận cơ bản về du lịch, về tăng trưởng kinh tế, mối quan hệ của du lịch và tăng trưởng kinh tế từ phía cung, phía cầu trong tác động, ảnh hưởng liên ngành của toàn bộ nền kinh tế từ đó đề xuất giải pháp nhằm đẩy mạnh tác động tổng hợp của du lịch vào tăng trưởng kinh tế ở Việt Nam. Các công trình nghiên cứu trên là nguồn tư liệu để tham khảo và học hỏi. “Quản lý nhà nước đối với các hoạt động du lịch trên địa bàn tỉnh Điện Biên” là một đề tài mang tính đặc thù riêng, không sao chép và trùng lặp với bất kì công trình nghiên cứu nào trước đó.
Mục đích và nhiệm vụ của luận văn - Mục đích Trên cơ sở đánh giá thực trạng vấn đề quản lý nhà nước về du lịch của tỉnh Điện Biên để tìm ra các phương hướng, giải pháp nhằm hoàn thiện và nâng cao hơn nữa quản lý đối với du lịch trên địa bàn tỉnh. Qua đó thúc đẩy ngành du lịch của tỉnh phát triển nhanh, hiệu quả và bền vững, phù hợp với tình hình phát triển kinh tế của đất nước. - Nhiệm vụ + Hệ thống hoá một số vấn đề lý luận cơ bản về du lịch và quản lý nhà nước về hoạt động du lịch. + Phân tích, đánh giá thưc trạng quản lý nhà nước về hoạt động du lịch trên địa bàn tỉnh Điện Biên.