Luận án tiến sĩ về quản lý nhà nước đối với tổ chức hành nghề công chứng tại tỉnh Đắk Lắk

Luận án tiến sĩ phân tích quản lý nhà nước đối với tổ chức hành nghề công chứng tại tỉnh Đắk Lắk, từ thực tiễn và giải pháp cải tiến.

• Tác giả: Lê Thùy Anh
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Anh Hùng
• Trường học: Học viện Khoa học xã hội
• Chuyên ngành: Luật Hiến pháp và Luật Hành chính
• Đề tài: Quản lý nhà nước đối với tổ chức hành nghề công chứng từ thực tiễn tỉnh Đắk Lắk
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Đắk Lắk

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN – PHÁP LÝ VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI CÁC TỔ CHỨC HÀNH NGHỀ CÔNG CHỨNG
• 1.1. Khái quát chung về công chứng và tổ chức hành nghề công chứng
• 1.2. Thẩm quyền và nội dung quản lý nhà nước đối với các tổ chức hành nghề công chứng
• 1.3. Hình thức quản lý nhà nước đối với các tổ chức hành nghề công chứng
• 1.4. Kinh nghiệm quản lý nhà nước đối với các tổ chức hành nghề công chứng ở nước ngoài
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI CÁC TỔ CHỨC HÀNH NGHỀ CÔNG CHỨNG TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH ĐẮK LẮK
• 2.1. Thực tiễn tỉnh Đắk Lắk và các nhân tố ảnh hưởng đến quản lý nhà nước đối với các tổ chức hành nghề công chứng
• 2.2. Đánh giá thực trạng quản lý nhà nước đối với các tổ chức hành nghề công chứng trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk
• 2.3. Những ưu điểm, hạn chế và nguyên ngân của những hạn chế trong quản lý nhà nước đối với các tổ chức hành nghề công chứng trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk
• 3. CHƯƠNG 3: ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI CÁC TỔ CHỨC HÀNH NGHỀ CÔNG CHỨNG
• 3.1. Định hướng nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước đối với các tổ chức hành nghề công chứng
• 3.2. Giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước đối với các tổ chức hành nghề công chứng
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Khái quát chung về công chứng và tổ chức hành nghề công chứng

Công chứng là một hoạt động pháp lý quan trọng, giúp đảm bảo tính an toàn pháp lý cho các giao dịch dân sự và thương mại. Quản lý nhà nước đối với hoạt động này đóng vai trò thiết yếu trong việc bảo vệ quyền lợi của các bên tham gia giao dịch. Tổ chức hành nghề công chứng tại Đắk Lắk cần tuân thủ các quy định của pháp luật công chứng để hoạt động hiệu quả. Theo Luật Công chứng 2014, công chứng viên có trách nhiệm chứng nhận tính hợp pháp của các văn bản, từ đó tạo ra sự tin cậy cho các giao dịch. Việc quản lý nhà nước cần được thực hiện một cách đồng bộ và hiệu quả để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của xã hội về dịch vụ công chứng.

1.1. Khái niệm công chứng và tổ chức hành nghề công chứng

Công chứng là hoạt động mà công chứng viên thực hiện để chứng nhận tính hợp pháp của các văn bản. Tổ chức hành nghề công chứng bao gồm các văn phòng công chứng và công chứng viên, những người có trách nhiệm thực hiện các giao dịch công chứng. Quy định công chứng cần được thực hiện nghiêm ngặt để đảm bảo tính chính xác và hợp pháp của các tài liệu. Tại Đắk Lắk, sự phát triển của các tổ chức hành nghề công chứng đã góp phần nâng cao chất lượng dịch vụ và đáp ứng nhu cầu của người dân. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức trong việc quản lý và phát triển các tổ chức này.

II. Thực trạng quản lý nhà nước đối với các tổ chức hành nghề công chứng trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk

Thực trạng quản lý nhà nước đối với các tổ chức hành nghề công chứng tại Đắk Lắk cho thấy nhiều vấn đề cần được giải quyết. Các văn phòng công chứng chưa phân bố đồng đều, dẫn đến tình trạng thiếu hụt dịch vụ ở một số khu vực. Công tác thanh tra, kiểm tra chưa được thực hiện thường xuyên, gây khó khăn trong việc đảm bảo chất lượng dịch vụ. Hơn nữa, sự phối hợp giữa các cơ quan nhà nước trong việc thực hiện các thủ tục hành chính liên quan đến công chứng còn hạn chế. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động của các tổ chức hành nghề công chứng mà còn làm giảm sự tin tưởng của người dân vào hệ thống pháp luật.

2.1. Đánh giá thực trạng quản lý nhà nước đối với các tổ chức hành nghề công chứng

Đánh giá thực trạng cho thấy rằng quản lý nhà nước đối với các tổ chức hành nghề công chứng tại Đắk Lắk còn nhiều bất cập. Các văn bản quy phạm pháp luật chưa được cập nhật kịp thời, dẫn đến việc áp dụng không đồng bộ. Hơn nữa, sự thiếu hụt về nhân lực và cơ sở vật chất cũng là một trong những nguyên nhân chính gây ra tình trạng này. Cần có những giải pháp cụ thể để nâng cao hiệu quả quản lý, từ đó đảm bảo quyền lợi cho người dân và nâng cao chất lượng dịch vụ công chứng.

III. Định hướng và giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước đối với các tổ chức hành nghề công chứng

Để nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước đối với các tổ chức hành nghề công chứng, cần có những định hướng rõ ràng và giải pháp cụ thể. Trước hết, cần hoàn thiện hệ thống pháp luật liên quan đến công chứng, đảm bảo tính đồng bộ và khả thi trong thực tiễn. Thứ hai, cần tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra để đảm bảo các tổ chức hành nghề công chứng hoạt động đúng quy định. Cuối cùng, việc đào tạo và nâng cao chất lượng đội ngũ công chứng viên cũng là một yếu tố quan trọng để nâng cao hiệu quả hoạt động của các tổ chức này.

3.1. Giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước đối với các tổ chức hành nghề công chứng

Giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước bao gồm việc xây dựng các chương trình đào tạo cho công chứng viên, cải thiện cơ sở hạ tầng cho các văn phòng công chứng, và tăng cường sự phối hợp giữa các cơ quan nhà nước. Cần có các chính sách khuyến khích đầu tư vào lĩnh vực công chứng, từ đó tạo ra môi trường thuận lợi cho sự phát triển của các tổ chức hành nghề công chứng. Việc này không chỉ giúp nâng cao chất lượng dịch vụ mà còn góp phần bảo vệ quyền lợi của người dân trong các giao dịch pháp lý.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Hoạt động công chứng đóng vai trò thiết yếu trong việc đảm bảo tính an toàn pháp lý cho các giao dịch dân sự, thương mại, đặc biệt là các giao dịch chuyển quyền liên quan đến tài sản có giá trị lớn. Tại tỉnh Đắk Lắk, nhu cầu công chứng ngày càng tăng cao, đặt ra yêu cầu cấp thiết về quản lý nhà nước đối với các tổ chức hành nghề công chứng nhằm đảm bảo hoạt động này diễn ra hiệu quả, minh bạch và đúng pháp luật. Tỉnh Đắk Lắk với diện tích tự nhiên 13.085 km², dân số đa dạng gồm 47 dân tộc, trong đó người Kinh chiếm trên 70%, có nhiều vùng sâu, vùng xa với điều kiện kinh tế - xã hội còn nhiều khó khăn, tạo nên những thách thức đặc thù trong công tác quản lý nhà nước.

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là làm sáng tỏ các vấn đề lý luận và thực tiễn về quản lý nhà nước đối với các tổ chức hành nghề công chứng trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk từ năm 2014 đến nay, đồng thời đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý. Nghiên cứu tập trung phân tích các quy định pháp luật, thực trạng hoạt động công chứng, các nhân tố ảnh hưởng và vai trò của các cơ quan quản lý nhà nước trong việc điều hành hoạt động công chứng tại địa phương. Ý nghĩa của nghiên cứu thể hiện qua việc góp phần hoàn thiện chính sách pháp luật, nâng cao hiệu lực quản lý, đồng thời hỗ trợ phát triển kinh tế - xã hội tỉnh Đắk Lắk thông qua việc đảm bảo an toàn pháp lý cho các giao dịch dân sự.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên phương pháp nghiên cứu duy vật biện chứng và duy vật lịch sử, kết hợp với quan điểm của Đảng và Nhà nước về xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, cải cách hành chính và cải cách tư pháp. Hai lý thuyết trọng tâm được áp dụng là lý thuyết quản lý nhà nước và lý thuyết về hoạt động công chứng trong hệ thống pháp luật bổ trợ tư pháp.

Khái niệm quản lý nhà nước được hiểu là hoạt động có tổ chức, định hướng và có mục đích của chủ thể quản lý nhằm điều chỉnh các quá trình xã hội và hành vi con người theo mục tiêu đã định. Trong lĩnh vực công chứng, quản lý nhà nước bao gồm việc xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật, tổ chức thực thi, thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm đối với các tổ chức hành nghề công chứng. Các khái niệm chính bao gồm: công chứng, tổ chức hành nghề công chứng (Phòng công chứng và Văn phòng công chứng), quản lý nhà nước, hiệu quả quản lý và các hình thức quản lý nhà nước (pháp lý và phi pháp lý).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp phân tích, tổng hợp các văn bản pháp luật, tài liệu học thuật và số liệu thống kê liên quan đến hoạt động công chứng tại tỉnh Đắk Lắk. Phương pháp thống kê và so sánh được áp dụng để đánh giá thực trạng quản lý nhà nước và hiệu quả hoạt động của các tổ chức hành nghề công chứng.

Phương pháp điều tra thực tiễn được tiến hành thông qua khảo sát, phỏng vấn các cán bộ quản lý nhà nước, công chứng viên và người dân trên địa bàn tỉnh nhằm thu thập thông tin về các khó khăn, vướng mắc trong công tác quản lý và thực thi pháp luật công chứng. Cỡ mẫu khảo sát khoảng 50-70 người, được chọn theo phương pháp chọn mẫu phi xác suất nhằm đảm bảo tính đại diện cho các nhóm đối tượng liên quan. Thời gian nghiên cứu kéo dài từ năm 2018 đến 2020, tập trung phân tích các số liệu từ năm 2014 đến nay.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Phân bố tổ chức hành nghề công chứng chưa đồng đều: Tỉnh Đắk Lắk hiện có 3 Phòng công chứng và 7 Văn phòng công chứng được thành lập từ năm 2018 đến 2019. Tuy nhiên, các VPCC chủ yếu tập trung ở thành phố Buôn Ma Thuột và các huyện gần quốc lộ, trong khi các huyện vùng sâu, vùng xa như Ea Súp, Buôn Đôn, Lắk chưa có VPCC, gây khó khăn cho người dân tiếp cận dịch vụ công chứng.

2. Chất lượng và năng lực đội ngũ công chứng viên còn hạn chế: Số lượng công chứng viên chưa đáp ứng đủ nhu cầu ngày càng tăng, đặc biệt tại các địa bàn khó khăn. Trình độ và năng lực chuyên môn của một bộ phận cán bộ quản lý nhà nước và công chứng viên chưa đồng đều, ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý và chất lượng dịch vụ.

3. Công tác thanh tra, kiểm tra chưa thường xuyên và hiệu quả: Việc thanh tra, kiểm tra các tổ chức hành nghề công chứng chưa được tiến hành định kỳ, dẫn đến khó phát hiện và xử lý kịp thời các vi phạm pháp luật. Tỷ lệ vi phạm về thủ tục, thu phí sai quy định vẫn còn tồn tại, ảnh hưởng đến uy tín của hoạt động công chứng.

4. Ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý còn hạn chế: Mặc dù UBND tỉnh đã ban hành Quy chế quản lý và vận hành cơ sở dữ liệu công chứng từ năm 2017, việc cập nhật, khai thác và sử dụng dữ liệu điện tử chưa đồng bộ và hiệu quả, gây khó khăn trong việc giám sát và quản lý các tổ chức hành nghề công chứng.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của những hạn chế trên xuất phát từ nhiều yếu tố khách quan và chủ quan. Về khách quan, điều kiện kinh tế - xã hội của tỉnh Đắk Lắk còn nhiều khó khăn, đặc biệt ở các vùng dân tộc thiểu số với tỷ lệ biết chữ thấp, làm giảm hiệu quả công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật. Về chủ quan, công tác quản lý nhà nước chưa được đầu tư đầy đủ về nhân lực, cơ sở vật chất và công nghệ, dẫn đến việc thực thi pháp luật chưa nghiêm ngặt và đồng bộ.

So sánh với các nghiên cứu về quản lý công chứng tại các tỉnh khác và kinh nghiệm quốc tế, việc phân bố tổ chức hành nghề công chứng không đồng đều là vấn đề phổ biến, đòi hỏi sự điều chỉnh chính sách phù hợp với đặc thù địa phương. Việc ứng dụng công nghệ thông tin được xem là giải pháp then chốt để nâng cao hiệu quả quản lý, tuy nhiên cần có sự đầu tư đồng bộ và đào tạo chuyên sâu cho cán bộ quản lý.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ phân bố số lượng VPCC theo địa bàn, bảng thống kê số lượng công chứng viên và tần suất thanh tra, kiểm tra trong các năm gần đây để minh họa rõ hơn thực trạng và xu hướng phát triển.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường phân bổ và phát triển tổ chức hành nghề công chứng tại vùng sâu, vùng xa: UBND tỉnh phối hợp với Sở Tư pháp xây dựng kế hoạch thành lập VPCC tại các huyện khó khăn trong vòng 3 năm tới nhằm đảm bảo người dân tiếp cận dịch vụ công chứng thuận tiện.

2. Nâng cao chất lượng đội ngũ công chứng viên và cán bộ quản lý: Tổ chức các khóa đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ công chứng và kỹ năng quản lý nhà nước định kỳ hàng năm, ưu tiên cho cán bộ và công chứng viên tại các địa bàn khó khăn.

3. Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm: Thiết lập lịch trình thanh tra định kỳ và đột xuất, phối hợp với Hội Công chứng viên tỉnh để phát hiện và xử lý nghiêm các vi phạm, nâng cao tính răn đe và tuân thủ pháp luật.

4. Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý: Đầu tư nâng cấp hệ thống cơ sở dữ liệu công chứng, đào tạo cán bộ sử dụng thành thạo công nghệ, xây dựng phần mềm quản lý hiện đại để giám sát hoạt động công chứng hiệu quả hơn trong vòng 2 năm tới.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý nhà nước địa phương: Giúp các sở, ban ngành và UBND tỉnh có cơ sở khoa học để xây dựng chính sách, quy hoạch phát triển tổ chức hành nghề công chứng phù hợp với đặc thù địa phương.

2. Công chứng viên và tổ chức hành nghề công chứng: Nâng cao nhận thức về vai trò, trách nhiệm và các quy định pháp luật liên quan, từ đó cải thiện chất lượng dịch vụ và hiệu quả hoạt động.

3. Học giả, nghiên cứu sinh ngành Luật và Quản lý nhà nước: Cung cấp tài liệu tham khảo chuyên sâu về quản lý nhà nước trong lĩnh vực công chứng, góp phần phát triển nghiên cứu khoa học và đào tạo.

4. Doanh nghiệp và người dân: Hiểu rõ hơn về quy trình, quyền lợi và nghĩa vụ khi sử dụng dịch vụ công chứng, từ đó nâng cao sự phối hợp và tuân thủ pháp luật trong các giao dịch dân sự.

Câu hỏi thường gặp

1. Quản lý nhà nước đối với tổ chức hành nghề công chứng là gì?
   Quản lý nhà nước là hoạt động có tổ chức, định hướng của cơ quan nhà nước nhằm điều chỉnh hoạt động của các tổ chức hành nghề công chứng theo quy định pháp luật, đảm bảo hoạt động diễn ra hiệu quả và đúng pháp luật.

2. Tại sao cần phân bố đồng đều các tổ chức hành nghề công chứng?
   Phân bố đồng đều giúp người dân ở mọi vùng miền, đặc biệt vùng sâu, vùng xa, dễ dàng tiếp cận dịch vụ công chứng, giảm thiểu rủi ro pháp lý và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội địa phương.

3. Những khó khăn chính trong quản lý nhà nước đối với công chứng tại Đắk Lắk là gì?
   Khó khăn gồm phân bố tổ chức công chứng không đồng đều, năng lực cán bộ và công chứng viên chưa đồng đều, công tác thanh tra kiểm tra chưa thường xuyên, và ứng dụng công nghệ thông tin còn hạn chế.

4. Làm thế nào để nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực công chứng?
   Cần tăng cường đào tạo nhân lực, đẩy mạnh thanh tra kiểm tra, ứng dụng công nghệ thông tin hiện đại và xây dựng chính sách phát triển tổ chức hành nghề công chứng phù hợp với điều kiện địa phương.

5. Vai trò của công nghệ thông tin trong quản lý nhà nước về công chứng là gì?
   Công nghệ thông tin giúp lưu trữ, quản lý hồ sơ, chia sẻ dữ liệu và giám sát hoạt động công chứng hiệu quả, giảm thiểu sai sót và tăng tính minh bạch trong quản lý.

Kết luận

• Công chứng là hoạt động bổ trợ tư pháp quan trọng, góp phần đảm bảo an toàn pháp lý cho các giao dịch dân sự và thương mại tại tỉnh Đắk Lắk.
• Quản lý nhà nước đối với các tổ chức hành nghề công chứng cần được thực hiện đồng bộ, hiệu quả nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của xã hội.
• Thực trạng quản lý tại Đắk Lắk còn nhiều hạn chế như phân bố tổ chức công chứng chưa đồng đều, năng lực cán bộ và công chứng viên chưa đồng đều, công tác thanh tra kiểm tra chưa thường xuyên.
• Đề xuất các giải pháp trọng tâm gồm phát triển tổ chức công chứng vùng sâu, nâng cao chất lượng nhân lực, tăng cường thanh tra kiểm tra và ứng dụng công nghệ thông tin.
• Nghiên cứu là cơ sở khoa học quan trọng để các cơ quan quản lý nhà nước, tổ chức hành nghề công chứng và các đối tượng liên quan nâng cao hiệu quả hoạt động, góp phần phát triển kinh tế - xã hội tỉnh Đắk Lắk trong giai đoạn tới.

Hành động tiếp theo là triển khai các giải pháp đề xuất, đồng thời tiếp tục nghiên cứu, cập nhật thực tiễn để hoàn thiện công tác quản lý nhà nước đối với tổ chức hành nghề công chứng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN – PHÁP LÝ VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI CÁC TỔ CHỨC HÀNH NGHỀ CÔNG CHỨNG 1. Khái quát chung về công chứng và tổ chức hành nghề công chứng 1. Khái niệm công chứng và tổ chức hành nghề công chứng  Khái niệm công chứng Nguồn gốc của hoạt động công chứng có từ thời Ai Cập cổ đại, thời đại mà việc “chính thức hóa” các văn bản ghi chép trở nên quan trọng với nhân loại lúc bấy giờ. Ở Ai Cập cổ đại vào năm 2750-2250 trước Công nguyên, người Ai Cập cổ đại “sesh” hay người chép sách ở Vương quốc cổ Ai Cập được biết đến là những người chép biên niên sử đầu tiên được lịch sử ghi lại.

Những người chép sách góp phần tạo nên một cấp độ của bộ máy quan liêu thời Ai Cập cổ đại. Từ thư cá nhân cho đến các tuyên bố chính thức, hồ sơ thuế và các tài liệu khác đều qua tay họ. Nguồn gốc của thuật ngữ “notary” (công chứng viên) trong Tiếng Anh bắt nguồn từ thuật ngữ “notarius”.Thời La Mã cổ đại, trước năm 535 TCN, những ông tổ thực sự của các công chứng viên được sinh ra ở Đế chế La Mã.Nhiều người cho rằng Công chứng viên đầu tiên trong lịch sử là một người nô lệ La Mã tên là Tiro. Ông đã phát minh ra một hệ thống viết tốc ký, mà ông gọi là notae nhằm để ghi chép lại bài phát biểu của nhà hùng biện nổi tiếng lúc bấy giờ Cicero.

Những người viết tốc ký khác được biết đến với cái tên notarii và scribae. Thời bấy giờ, việc biết đọc biết viết không được phổ biến rộng rãi, các công chứng viên hay còn gọi là các “notarius” là người soạn hợp đồng, di chúc hoặc các loại tài liệu quan trọng khác có tính phí. Với sự phát triển của đế chế La Mã, tỷ lệ biết chữ tăng lên, nhu cầu về công chứng viên cũng tăng lên. Sau này, vào thế kỷ XV, một công chứng viên đã đồng hành cùng Christopher Columbus trong chuyến hải trình của ông ấy để đảm bảo vua Ferdinand và hoàng hậu Isabella rằng tất cả những phát hiện đều được công chứng ghi chép đầy đủ.

Công chứng viên được xem là một công chức được ủy quyền công khai để phục vụ như một người vô tư, không thiên vị làm chứng cho việc ký kết giấy tờ pháp lý. Việc ký kết hợp đồng này thường bao gồm chứng thư chuyển nhượng bất động sản, bản khai có tuyên thệ, di chúc, văn bản ủy quyền. Mục đích chính của công chứng viên là để ngăn 8 luan an cản sự gian lận. Công chứng viên không được từ chối làm chứng một văn bản dựa vào chủng tộc, quốc gia, vùng miền hay giới tính [56].

Công chứng là việc công chứng viên chứng nhận tính xác thực, tính hợp pháp của hợp đồng, giao dịch khác bằng văn bản mà theo quy định của pháp luật phải công chứng hoặc cá nhân, tổ chức tự nguyện yêu cầu công chứng. Trong khi đó,“chứng thực” là việc cơ quan nhà nước có thẩm quyền căn cứ vào bản chính để chứng thực bản sao là đúng với bản chính, hoặc chứng thực chữ ký trong các giấy tờ, văn bản là chữ ký của người đã yêu cầu chứng thực. Công chứng viên đóng vai trò là một nhân chứng vô tư, không vụ lợi xác nhận danh tính của người ký vào văn bản [54, tr. Từ điển Hán-Việt (của tác giả Đào Duy Anh), Nxb.

Khoa học và Xã hội ấn hành năm 2004, đưa ra định nghĩa về công chứng như sau: “Công chứng có nghĩa là lấy quyền công mà làm chứng”. Theo từ điển Black’s Law Dictionary 8th định nghĩa công chứng viên là người được nhà nước trao quyền để quản lý thi hành việc tuyên thệ, chứng nhận văn bản, chứng thực tính xác thực của chữ ký và chính thức hóa các hành vi trong lĩnh vực thương mại như xác nhận công cụ chuyển nhượng “negotiable instruments”. Trong Nghị định số 45/HĐBT ngày 27/02/1991 của Hội đồng Bộ trưởng về tổ chức và hoạt động công chứng nhà nước, Điều 1 xác định: “Công chứng nhà nước là việc chứng nhận tính xác thực các hợp đồng và giấy tờ theo quy định của pháp luật, nhằm bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của công dân và cơ quan nhà nước, tổ chức kinh tế, tổ chức xã hội (sau đây gọi chung là các tổ chức), góp phần phòng ngừa vi phạm pháp luật, tăng cường pháp chế XHCN. Các hợp đồng và giấy tờ đã được công chứng có giá trị chứng cứ”.

Nghị định số 31/CP ngày 18/5/1996 của Chính phủ về tổ chức và hoạt động công chứng nhà nước, khái niệm công chứng được nêu tại Điều 1: “Công chứng là việc chứng nhận tính xác thực của các hợp đồng và giấy tờ theo quy định của pháp luật, nhằm bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của công dân và cơ quan nhà nước, tổ chức kinh tế, tổ chức xã hội (sau đây gọi chung là tổ chức), góp phần phòng ngừa vi phạm pháp luật, tăng cường pháp chế XHCN. Các hợp đồng và giấy tờ đã được công chứng nhà nước chứng nhận hoặc Ủy ban nhân dân cấp có thẩm quyền chứng thực có giá trị chứng cứ, trừ trường hợp bị Tòa án nhân dân tuyên bố là vô hiệu”. 9 luan an Sau 5 năm, khái niệm “công chứng” được sửa đổi theo Nghị định số 75/2000/NĐ- CP ngày 08/12/2001 của Chính phủ về công chứng, chứng thực Khoản 1, Điều 2 ghi rõ: “Công chứng là việc Phòng Công chứng chứng nhận tính xác thực của hợp đồng được giao kết hoặc giao dịch khác được xác lập trong quan hệ dân sự, kinh tế, thương mại và quan hệ xã hội khác (sau đây gọi là hợp đồng, giao dịch) và thực hiện các việc khác theo quy định của Nghị định này; Chứng thực là việc Ủy ban nhân dân cấp huyện, cấp xã xác nhận sao y giấy tờ, hợp đồng, giao dịch và chữ ký của cá nhân trong các giấy tờ phục vụ cho việc thực hiện các giao dịch của họ theo quy định của Nghị định này”. Theo Điều 2 Luật Công chứng 2006: “Công chứng là việc công chứng viên chứng nhận tính xác thực, tính hợp pháp của hợp đồng, giao dịch khác (sau đây gọi là hợp đồng, giao dịch) bằng văn bản mà theo quy định của pháp luật phải công chứng hoặc cá nhân, tổ chức tự nguyện yêu cầu công chứng”.

Khoản 1 Điều 2 Luật Công chứng 2014: “Công chứng là việc công chứng viên của một tổ chức HNCC chứng nhận tính xác thực, hợp pháp của hợp đồng, giao dịch dân sự khác bằng văn bản (sau đây gọi là hợp đồng, giao dịch), tính chính xác, hợp pháp, không trái đạo đức xã hội của bản dịch giấy tờ, văn bản từ tiếng Việt sang tiếng nước ngoài hoặc từ tiếng nước ngoài sang tiếng Việt (sau đây gọi là bản dịch) mà theo quy định của pháp luật phải công chứng hoặc cá nhân, tổ chức tự nguyện yêu cầu công chứng”. Như vậy từ những khái niệm nêu trên có thể kết luận, công chứng là việc công chứng viên thực hiện quyền mà nhà nước trao cho để chứng nhận tính hợp pháp, tính xác thực của hợp đồng giao dịch.  Khái niệm tổ chức hành nghề công chứng: Vào thời kỳ đầu của hoạt động công chứng, Nhà nước ta không thành lập cơ quan công chứng chuyên trách. Mọi động có tính chất công chứng đều do Ủy ban nhân dân cấp cơ sở thực hiện theo hình thức thị thực, chứng thực trên cơ sở Sắc lệnh số 59/SL ngày 15/11/1945 ấn định Thể lệ về việc thị thực các giấy tờ và Sắc lệnh số 85/SL ngày 29/02/1952 về Thể lệ trước bạ về các việc mua, bán, cho, đổi nhà cửa, ruộng đất [25, tr.

Sự ra đời của thông tư số 574/QLTPK hướng dẫn công tác công chứng Nhà nước ngày 10/07/1987 do Bộ Tư pháp ban hành, Thông tư số 858/QLTPK ngày 15/10/1987 của Bộ Tư pháp hướng dẫn thực hiện các việc làm công chứng và Nghị định số 45/CP về 10 luan an tổ chức và hoạt động của Công chứng nhà nước ngày 27/02/1991 do Chính phủ ban hành là bước khởi đầu cho quá trình hình thành và hoạt động của các phòng công chứng trên cả nước. Lúc bấy giờ tổ chức HNCC là cơ quan nhà nước hoạt động với mục đích giúp các cá nhân, tổ chức lập và xác nhận các văn bản, sự kiện có ý nghĩa pháp lý, hợp pháp hóa và làm cho các văn bản, sự kiện đó có hiệu lực thực hiện. Trải qua giai đoạn phát triển của lịch sử, từ việc ghi nhận văn bản pháp luật đầu tiên quy định về tổ chức hoạt động công chứng ở Việt Nam trong Nghị định số 45/HĐBT, đến việc ghi nhận sự thay đổi trong thuật ngữ “phòng công chứng nhà nước” và “phòng công chứng” đánh dấu quá trình xã hội hóa công chứng trong Nghị định số 75/2000/NĐ-CP. Theo định nghĩa về công chứng trong Nghị định này, có thể rút ra được định nghĩa tổ chức HNCC là nơi thực hiện việc chứng nhận tính xác thực của hợp đồng được giao kết hoặc giao dịch khác được xác lập trong quan hệ dân sự, kinh tế, thương mại và quan hệ xã hội khác.

Luật công chứng năm 2006 đánh dấu một dấu mốc quan trọng với sự xuất hiện của tổ chức công chứng của tư nhân là VPCC. Sự ra đời của VPCC là kết quả của quá trình thay đổi về tư duy và nhận thức về nền kinh tế thị trường của Đảng và nhà nước Việt Nam, từ chỗ hoạt động công chứng chỉ do nhà nước độc quyền thực hiện cho tới việc chuyển giao quyền nay cho tổ chức tư nhân thay mặt nhà nước cung cấp dịch vụ công. Như vậy, tổ chức HNCC hiện nay không phải là cơ quan nhà nước, mà nó tồn tại hai loại hình: là đơn vị sự nghiệp công lập đối với Phòng công chứng, và là công ty hợp danh đối với VPCC. Tuy được xây dựng thành hai loại hình khác nhau, pháp luật vẫn xây dựng quy định chung về quyền và nghĩa vụ cho các tổ chức HNCC này, mà không có sự phân biệt giữa nhà nước và tư nhân.

Như vậy, tổ chức HNCC là nơi chứng nhận tính xác thực, hợp pháp của hợp đồng, giao dịch dân sự bao gồm Phòng công chứng và Văn phòng công chứng. bao gồm Phòng công chứng và Văn phòng công chứng được tổ chức và hoạt động theo quy định của Luật Công chứng và các văn bản quy phạm pháp luật khác có liên quan. Đặc điểm, nguyên tắc của hoạt động công chứng 11 luan an Công chứng là hành động xác thực, là đặc điểm của hệ thống công chứng dân luật. Nó phản ánh trung thực ý chí của các bên.

Hoạt động này yêu cầu một vài yếu tố cần thiết như sau: - Hoạt động công chứng phải tuân thủ pháp luật.