đặt vấn đề lao động - việc làm vào vị trí hàng đầu trong các chính sách kinh tế, xã hội, coi đó là một trong những mục tiêu kinh tế vĩ mô quan trọng cần phải giải quyết. Kinh doanh hộ gia đình đang đóng vai trò quyết định trong giải quyết việc làm cho người lao động, đặc biệt là khi tỷ lệ thất nghiệp ở thành thị còn cao, nhu cầu việc làm mới rất lớn. - Trên thực tế, kinh doanh hộ gia đình có những điều kiện thuận lợi để thu hút nguồn lực lao động, ở chỗ: 10 + Kinh doanh hộ gia đình thích hợp với quy mô vốn nhỏ, suất đầu tư cho một chỗ làm việc của khu vực kinh tê này thấp hơn nhiều so với các doanh nghiệp thuộc thành phần kinh tế khác. + Không hoặc ít có nhu cầu tăng quy mô vốn.
+ Không cần đầu tư vào công nghệ vừa đòi hỏi vốn lớn, vừa rủi ro cao. + Nhanh chóng thu hồi vốn, đồng thời vừa năng động, vừa dễ rút ra khỏi thị trường. + Là khu vực kinh doanh phù hợp với tâm lý kinh doanh của người Việt Nam. Do quy mô vốn nhỏ nên các cơ sở sản xuất kinh doanh hộ gia đình có khả năng thích nghi rất cao với điều kiện nông thôn, nơi có nhiều lao động dôi dư, lao động nông nhàn, trình độ dân trí thấp và đời sống còn nhiều khó khăn.
Thứ hai: Kinh doanh hộ gia đình đóng góp quan trọng vào việc gia tăng tổng sản phẩm trong nước (GDP) và đóng góp ngân sách nhà nước, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Sự phát triển kinh doanh hộ gia đình thời gian qua đã khơi dậy những tiềm năng trí tuệ, kinh nghiệm, khả năng kinh doanh, tiền vốn, sức lao động, tài nguyên và các nguồn lực khác của đất nước cho phát triển kinh tế, xã hội. Nhờ khai thác và sử dụng tốt những nguồn tiềm năng này vào quá trình sản xuất, kinh doanh hộ gia đình đã tạo ra một khối lượng lớn sản phẩm cho xã hội, đồng thời nâng cao thu nhập của người lao động, tạo động lực thúc đẩy quá trình sản xuất phát triển, góp phần vào tăng trưởng của nền kinh tế. Thứ ba: Kinh doanh hộ gia đình góp phần thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp hoá, hiện đại hoá; đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn.
Sự phát triển của kinh doanh hộ gia đình đã thu hút ngày càng nhiều lao động nông nghiệp vào các ngành phi nông nghiệp. Có thể nói, các cơ sở sản xuất kinh doanh hộ gia đình trong lĩnh vực phi nông nghiệp là những chủ thể cơ bản ban đầu đóng vai trò thực hiện chuyển đổi cơ cấu kinh tế từng địa phương, góp phần thực 11 hiện chuyển dịch cơ cấu kinh tế nước ta theo hướng CNH, HĐH. Cùng với sự gia tăng số cơ sở, lao động trong các ngành phi nông nghiệp, thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế thì ngay trong lĩnh vực nông nghiệp, các hộ sản xuất nông nghiệp cũng đang phát triển theo hướng như: phân vùng chuyên canh, ứng dụng công nghệ sinh học (nuôi trồng những giống cây, con có hiệu quả kinh tế cao, phương pháp canh tác tiên tiến); cơ giới hoá sản xuất, phát triển công nghiệp chế biến nông sản, mở rộng các ngành, nghề. Từ đó, tỷ trọng các ngành nông nghiệp (nông, lâm nghiệp, thuỷ sản) trong cơ cấu các ngành kinh tế giảm (tuy số lượng tuyệt đối vẫn tăng) và tỷ trọng công nghiệp và dịch vụ sẽ tăng lên, đáp ứng yêu cầu CNH, HĐH đất nước.
Thứ tư: Hiện nay, ở nước ta kinh doanh hộ gia đình chiếm tuyệt đại bộ phận của ngành nông nghiệp cũng như khu vực kinh tế nông thôn. Các hình thức kinh tế hộ gia đình của nông dân, kinh tế trang trại và các cơ sở sản xuất kinh doanh hoạt động trong các ngành công nghiệp và dịch vụ ở nông thôn đang có xu hướng phát triển khá nhanh, tạo nên sự thay đổi to lớn bộ mặt của nhiều vùng nông thôn. Do đó, công tác quan lý nhà nước đối với hộ gia đình kinh doanh có vai trò to lớn đối với quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế, đặc biệt đối với khu vực nông thôn. Khái niệm và đặc điểm quản lý nhà nước đối với kinh doanh hộ gia đình 1.
Khái niệm quản lý nhà nước đối với kinh doanh hộ gia đình - Quản lý nhà nước là gì? Quản lý nhà nước là sự tác động có tổ chức và điều chỉnh bằng quyền lực của nhà nước đối với các quá trình hoạt động trong xã hội và hành vi hoạt động của con người để duy trì và phát triển các mối quan hệ xã hội và trật tự của pháp luật nhằm thực hiện những chức năng và nhiệm vụ của nhà nước trong công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ tổ quốc xã hội chủ nghĩa (trích theo Giáo trình quản lý hành chính nhà nước). Công tác quản lý nhà nước là một hoạt động chức năng của nhà nước trong quản lý các vấn đề xã hội và có thể xem là hoạt động chức năng đặc biệt và được hiểu theo hai nghĩa: Nghĩa rộng và nghĩa hẹp. Đối với nghĩa rộng: công tác quản lý 12 nhà nước là toàn bộ hoạt động bộ máy của nhà nước, từ hoạt động lập pháp, hoạt động hành pháp, đến hoạt động tư pháp. Đối với nghĩa hẹp: công tác quản lý nhà nước chỉ bao gồm các hoạt động hành pháp.
- Quản lý nhà nước đối với kinh doanh hộ gia đình? Quản lý nhà nước đối với kinh doanh hộ gia đình là sự tác động có chủ đích, có tổ chức và bằng pháp quyền nhà nước lên các hộ gia đình kinh doanh và vì mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. Quản lý nhà nước đối với kinh doanh hộ gia đình là sự tác động của cơ quan quyền lực nhà nước bằng các phương thức công quyền đối với quá trình hình thành, hoạt động và chấm dứt sự tồn tại của hoạt động kinh doanh hộ gia đình. Quản lý nhà nước đối với kinh doanh hộ gia đình còn được hiểu là việc sử dụng quyền lực nhà nước để can thiệp và điều chỉnh hoạt động của hoạt động kinh doanh hộ gia đình. Việc can thiệp và điều chỉnh của nhà nước được thực hiện bằng công cụ pháp luật, chính sách, chiến lược, quy hoạch, kế hoạch, bộ máy cơ quan quản lý nhà nước.
Trong nền kinh tế theo cơ chế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, các thực thể kinh tế tham gia vào các thị trường theo quy luật của thị trường. Các hộ gia đình tự chủ quyết định sản xuất kinh doanh trong khuôn khổ pháp luật, nhà nước quản lý nền kinh tế bằng pháp luật, nguyên tắc pháp quyền xã hội chủ nghĩa được đề cao. Như vậy, quản lý nhà nước đối với kinh doanh hộ gia đình là sự tác động có tổ chức và bằng quyền lực của nhà nước thông qua một hệ thống các chính sách kinh tế lên hoạt động kinh doanh hộ gia đình nhằm sử dụng có hiệu quả nhất các nguồn lực phát triển kinh tế để đạt được các mục tiêu phát triển đã đặt ra. Cần khẳng định rằng, quản lý nhà nước đối với kinh doanh hộ gia đình không chỉ là các hoạt động quy hoạch, điều hành, kiểm soát sự phát triển của hộ gia đình mà còn bao hàm cả hoạt động khuyến khích, hỗ trợ sự phát triển của các hộ gia đình.
Quản lý nhà nước đối với kinh doanh hộ gia đình bao gồm cả việc tạo lập môi trường pháp lý ổn định và bình đẳng cho các hộ gia đình, xác lập chính sách khuyến khích đầu tư phát triển và biện pháp xúc tiến đầu tư, tạo điều kiện cho các hộ gia đình 13 phát triển, phối hợp đồng bộ trong việc cung cấp các nguồn nhân lực, tài lực, vật lực đảm bảo thông suốt đầu vào và đầu ra cho hoạt động kinh doanh hộ gia đình. Những đặc điểm cơ bản của quản lý nhà nước đối với kinh doanh hộ gia đình Trong điều kiện chuyển sang nền kinh tế thị trường định hướng XHCN hiện nay ở Việt Nam, kinh doanh hộ gia đình là một trong những chủ thể kinh doanh, sản xuất tạo ra các sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ phục vụ nhu cầu tiêu dùng của đời sống kinh tế - xã hội. Kinh doanh hộ gia đình có những nét riêng biệt so với các loại hình doanh nghiệp như: doanh nghiệp nhà nước, hợp tác xã, công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty hợp danh, công ty cổ phần, doanh nghiệp tư nhân, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài. Vì vậy, khi nghiên cứu về công tác quản lý nhà nước đối với kinh doanh hộ gia đình và xuất phát từ những đặc điểm riêng biệt của đối tượng quản lý, công tác quản lý nhà nước đối với kinh doanh hộ gia đình có một số đặc trưng cơ bản như sau: Thứ nhất: Quản lý nhà nước mang tính chất quyền lực nhà nước, Quản lý nhà nước được thiết lập trên cơ sở “quyền uy” và “sự phục tùng” ở các phương diện hành chính và pháp luật.
Toàn bộ các tác động nội dung tổ chức và điều chỉnh của công tác quản lý nhà nước được tiến hành dựa trên cơ sở quyền lực của nhà nước và được thể hiện thông qua cụng cụ pháp luật và được đảm bảo bằng các biện pháp cưỡng chế nhà nước. Thứ hai: Quản lý nhà nước là hoạt động mang tính tổ chức, điều hành và điều chỉnh. Cụ thể, các hoạt động quản lý nhà nước là quá trình tổ chức xã hội, điều hành xã hội và điều chỉnh xã hội. Tất cả các hoạt động của xã hội đều được nhà nước sử dụng các công cụ, phương pháp quản lý để tạo ra một xã hội có tổ chức trên cơ sở có sự điều hành của Nhà nước và điều chỉnh những hoạt động của Nhà nước đó theo định hướng đã đặt ra.
Thứ ba: Quản lý nhà nước phải dựa trên cơ sở nền tảng của một thể chế nhất định. Cụ thể, các thể chế này phải được xây dựng dựa trên những chuẩn mực nhất định tạo nền tảng cơ sở cho cả chủ thể quản lý và đối tượng quản lý phải tuân theo 14 nhằm đạt được mục tiêu quản lý đã đề ra. Thứ tư: Quản lý nhà nước đối với kinh doanh hộ gia đình thể hiện tính phân biệt quản lý với các thành phần kinh tế khác.