CHƯƠNG 1 NHỮNG LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ QLNN ĐỐI VỚI KINH DOANH MẶT HÀNG BÁNH KẸO NHẬP KHẨU TRÊN THỊ TRƯỜNG NỘI ĐỊA 1. Khái niệm, vai trò, phương pháp và công cụ QLNN đối với kinh doanh mặt hàng bánh kẹo nhập khẩu trên thị trường nội địa 1. Khái niệm QLNN đối với kinh doanh mặt hàng bánh kẹo nhập khẩu trên thị trường nội địa a. Kinh doanh mặt hàng bánh kẹo nhập khẩu trên thị trường nội địa Mặt hàng bánh kẹo là một trong những mặt hàng thực phẩm dinh dưỡng thông dụng trong nền kinh tế.
Sản phẩm bánh kẹo không chỉ được sử dụng trong tiêu dùng như một loại thực phẩm thông thường mà nó còn mang biểu tượng của sự sang trọng và lịch sự khi người ta sử dụng nó như một món quà để biếu, tặng đầy ý nghĩa. Như vậy, mặt hàng bánh kẹo nhập khẩu được hiểu là: Sản phẩm bánh kẹo có xuất xứ từ các quốc gia khác được nhập khẩu vào thị trường nội địa. Hiện nay, có rất nhiều quan điểm khác nhau đối với khái niệm về kinh doanh hay hoạt động kinh doanh. Nhưng dưới góc độ pháp lý thì kinh doanh được hiểu là: Việc thực hiện liên tục một, một số hoặc tất cả các công đoạn của quá trình đầu tư, từ sản xuất đến tiêu thụ sản phẩn hoặc cung ứng dịch vụ trên thị trường nhằm mục đích sinh lời.
[7] Hoạt động kinh doanh trong một số trường hợp được hiểu như hoạt động thương mại, khoản 1, điều 3, Luật thương mại 2005 giải thích: Hoạt động thương mại là hoạt động nhằm mục đích sinh lợi, bao gồm mua bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ, đầu tư, xúc tiến thương mại và các hoạt động nhằm mục đính sinh lợi khác. [8] Về bản chất, có thể hiểu kinh doanh mặt hàng bánh kẹo nhập khẩu trên thị trường nội địa là: Tổng hợp các mối quan hệ, các hoạt động trao đổi, mua bán mặt hàng bánh kẹo nhập khẩu giữa các chủ thể trên thị trường nội địa nhằm mục đích lợi nhuận. Trong đó, chủ thể, đối tượng trao đổi là các công ty sản xuất nước ngoài, người tiêu dùng và thương nhân kinh doanh mặt hàng bánh kẹo nhập khẩu, quan hệ trao đổi trong kinh doanh bánh kẹo nhập khẩu bao gồm các quan hệ chủ yếu giữa nhà sản xuất nước ngoài với thương nhân, thương nhân với nhau, nhà sản xuất nước Luan van 11 ngoài và thương nhân với người tiêu dùng trong nước. Ngoài ra, chủ thể tham gia vào kinh doanh bánh kẹo nhập khẩu còn có các nhà môi giới, tư vấn, giao nhận, quảng cáo, họ là những người cung cấp các dịch vụ hỗ trợ và thúc đẩy kinh doanh mặt hàng này phát triển.
[11] Trong kinh doanh mặt hàng bánh kẹo nhập khẩu, quan hệ giữa người bán và người mua được thể hiện trên thị trường thông qua hình thức trao đổi sản phẩm bánh kẹo – tiền tệ. Các quan hệ trao đổi mặt hàng bánh kẹo nhập khẩu được thực hiện bởi các phương thức mua bán khác nhau diễn ra trên cả phạm vi thị trường quốc tế và thị trường nội địa. QLNN đối với kinh doanh mặt hàng bánh kẹo nhập khẩu trên thị trường nội địa Quản lý Tiếp cận thứ nhất: Quản lý là một quá trình, trong đó chủ thể quản lý tổ chức, điều hành, tác động có định hướng, có chủ đích một cách khoa học và nghệ thuật vào khách thể quản lý nhằm đạt được kết quả tối ưu theo mục tiêu đã đề ra thông qua việc sử dụng các phương pháp và công cụ thích hợp. Tiếp cận thứ hai: Quản lý còn được hiểu là một hệ thống, bao gồm các thành tố: Đầu ra, đầu vào, quá trình biến đổi đầu vào thành đầu ra, môi trường và mục tiêu.
Các yếu tố trên luôn tác động qua lại lẫn nhau. Một mặt, chúng đặt ra các yêu cầu, những vấn đề quản phải giải quyết. Mặt khác, chúng ảnh hưởng tới hiệu lực và hiệu quả của quản lý. Quản lý là một hiện tượng khách quan trong mọi hình thái kinh tế - xã hội.
Nó là sự tất yếu của lao động tập thể và các hoạt động mang tính cộng đồng, xã hội. Ngày nay, nhận thức của con người về lợi ích và hiệu quả to lớn của quản lý trong nền kinh tế nói chung, cũng như trong thương mại nói riêng ngày càng cao. Quản lý trở thành vấn đề trọng tâm trong cải cách kinh tế của các quốc gia trên thế giới. Ở nước ta trong suốt 20 năm đổi mới vừa qua cũng là thời kỳ tiến hành cải cách kinh tế và thay đổi cơ chế quản lý trên cả tầm vĩ mô và doanh nghiệp.
[17] Quản lý nhà nước Quản lý Nhà nước là dạng quản lý xã hội mang tính quyền lực Nhà nước, được sử dụng quyền lực Nhà nước để điều chỉnh các quan hệ xã hội và hành vi hoạt động của con người để duy trì, phát triển các mối quan hệ xã hội, trật tự pháp luật nhằm thực hiện chức năng và nhiệm vụ của Nhà nước. Luan van 12 Quản lý nhà nước đối với kinh doanh là một bộ phận hợp thành của quản lý nhà nước về kinh tế. Đó là sự tác động có định hướng, có tổ chức của hệ thống cơ quan quản lý trên tầm vĩ mô về kinh doanh các cấp đến hệ thống bị quản lý thông qua việc sử dụng các công cụ và chính sách quản lý nhằm đạt được mục tiêu đã đặt ra trong điều kiện môi trường xác định. Quản lý nhà nước đối với kinh doanh bao giờ cũng là một quá trình thực hiện và phối hợp bốn chức năng cơ bản: Hoạch định, tổ chức, lãnh đạo và kiểm soát của các cơ quan quản lý vĩ mô các cấp.
Các cơ quan quản lý vĩ mô của nhà nước đối với kinh doanh là người ra quyết định, người tổ chức, điều hành và tác động tới các doanh nghiệp. Các tổ chức cá nhân tiến hành hoạt động kinh doanh trong phạm vi thị trường cả nước, thị trường từng địa phương theo phạm vi phân công, phân cấp quản lý. Nhà nước sử dụng quyền lực của mình trong điều hành và quản lý kinh doanh thông qua ban hành và sử dụng các công cụ kế hoạch hóa, chính sách, luật pháp và các quy định khác về kinh doanh để tác động tới các chủ thể người bán, người mua trên thị trường. Sự tác động của hệ thống quản lý nhà nước về kinh doanh đến đối tượng trao đổi luôn đặt trong mối quan hệ với môi trường cụ thể, xác định trong từng thời kỳ.
[17] Quản lý nhà nước về kinh tế Quản lý nhà nước về kinh tế là sự tác động có tổ chức và bằng pháp quyền của Nhà nước lên nền kinh tế quốc dân nhằm sử dụng có hiệu quả nhất các nguồn lực kinh tế trong và ngoài nước, các cơ hội có thể có, để đạt được các mục tiêu phát triển kinh tế đất nước đặt ra trong điều kiện hội nhập và mở trộng giao lưu quốc tế. Theo nghĩa rộng, quản lý Nhà nước về kinh tế được thực hiện thông qua ba cơ quan lập pháp, hành pháp và tư pháp của nhà nước. Theo nghĩa hẹp, quản lý Nhà nước về kinh tế được hiểu như hoạt động quản lý có tính chất nhà nước nhằm điều hành nền kinh tế, được thực hiện bởi cơ quan hành pháp (Chính phủ). [17] Quản lý nhà nước đối với kinh doanh mặt hàng bánh kẹo nhập khẩu Quản lý nhà nước đối với kinh doanh mặt hàng bánh kẹo nhập khẩu là quá trình cơ quan QLNN sử dụng các phương pháp, công cụ để tác động vào các chủ thể kinh doanh hàng bánh kẹo nhập khẩu nhằm đạt được mục tiêu, định hướng, dẫn dắt các chủ thể này thực hiện tốt kinh doanh bánh kẹo nhập khẩu trên thị trường nội địa.
Luan van 13 Ngoài ra, QLNN về kinh doanh mặt hàng bánh kẹo nhập khẩu là tác động của cơ quan QLNN về kinh doanh nhằm đạt được mục tiêu trong thời gian nhất định thông qua việc sử dụng các phương pháp, công cụ gắn với kinh doanh hàng hóa. Vì kinh doanh mặt hàng bánh kẹo nhập khẩu là một bộ phận của kinh doanh hàng thực phẩm. QLNN về kinh doanh mặt hàng bánh kẹo nhập khẩu đòi hỏi phải có một cơ chế phối hợp giữa các cơ quan quản lý nhà nước với phân công, phân cấp quản lý rõ ràng. QLNN đối với kinh doanh mặt hàng bánh kẹo nhập khẩu trên thị trường nội địa bao gồm các nội dung cơ bản như: Xây dựng và ban hành văn bản quy phạm pháp luật; tổ chức thực hiện và quản lý hoạt động; kiểm tra, thanh tra việc thực hiện; giải quyết khiếu nại và xử lý vi phạm.
Vai trò QLNN đối với kinh doanh mặt hàng bánh kẹo nhập khẩu trên thị trường nội địa Xuất phát từ thực trạng về vi phạm kinh doanh mặt hàng bánh kẹo nhập khẩu và chức năng chung của Nhà nước thì việc QLNN đối với kinh doanh mặt hàng này trên thị trường nội địa có vai trò rất lớn. Thứ nhất, nhà nước vai trò định hướng, hướng dẫn hoạt động của các doanh nghiệp kinh doanh, thông qua các văn bản pháp luật, chiến lược, các chương trình, mục tiêu… của mình mà nhà nước buộc các cơ sở kinh doanh phải tuân thủ theo các quy định chung. Từ đó các doanh nghiệp mới có cơ sở để tính toán, lựa chọn các quyết định đầu tư, kinh doanh sao cho phù hợp nhất. Nhà nước một mặt hướng dẫn, khuyến khích các doanh nghiệp kinh doanh thông qua chiến lược, quy hoạch, các chương trình dự án và kế hoạch vĩ mô đã đặt ra.
Mặt khác, nhà nước phải điều chỉnh thị trường khi cần thiết để đảm bảo ổn định kinh tế vĩ mô, duy trì sức mạnh nền tài chính quốc gia, giữ vững sức mua của tiền tệ, đảm bảo quyền lợi của người kinh doanh và người tiêu dùng. Ngoài ra, thông qua các văn bản, chính sách nhà nước cũng quy định rõ các nhiệm vụ quản lý nhà nước của từng Bộ, Ngành và các cấp để thay mặt nhà nước quản lý chặt chẽ vấn đề kinh doanh bánh kẹo nhập khẩu hiện nay. Thứ hai, QLNN đối với kinh doanh còn tạo lập ra môi trường thương mại cạnh tranh công bằng cho các chủ thể tham gia kinh doanh mặt hàng bánh kẹo nhập khẩu.