Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ NGUỒN VỐN VAY ĐỂ PHÁT TRIỂN QUỸ ĐẤT 1. Cơ sở lý luận về quản lý nguồn vốn vay để phát triển quỹ đất 1. Khái niệm, nhiệm vụ của tổ chức phát triển quỹ đất - Khái niệm tổ chức phát triển quỹ đất Theo Nghị định số 43/2014/NĐ-CP của Chính Phủ (2014) [8], quy định chi tiết thi hành một số điều của luật đất đai thì: “Tổ chức phát triển quỹ đất là đơn vị sự nghiệp công được thành lập theo quy định của pháp luật về thành lập, tổ chức lại, giải thể đơn vị sự nghiệp công lập; có tư cách pháp nhân, có trụ sở, con dấu riêng và được mở tài khoản để hoạt động theo quy định của pháp luật; có chi nhánh tại các quận, huyện, thị xã, thành phố thuộc tỉnh. Đối với địa phương đã có Tổ chức phát triển quỹ đất cấp tỉnh và cấp huyện thì tổ chức lại Tổ chức phát triển quỹ đất trên cơ sở hợp nhất Tổ chức phát triển quỹ đất cấp tỉnh và cấp huyện hiện có.
Tổ chức phát triển quỹ đất có chức năng tạo lập, phát triển, quản lý, khai thác quỹ đất; tổ chức thực hiện việc bồi thường, hỗ trợ và tái định cư; nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất của các tổ chức, hộ gia đình, cá nhân; tổ chức thực hiện việc đấu giá quyền sử dụng đất và thực hiện các dịch vụ khác”. Tổ chức để phát triển quỹ đất là tổ chức được giao nhiệm vụ thực hiện việc bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất; thực hiện đầu tư tạo quỹ đất, quỹ nhà tái định cư theo quy hoạch; đầu tư tạo quỹ đất và phát triển quỹ đất để đấu giá quyền sử dụng. - Khái niệm Quỹ phát triển đất Quỹ phát triển đất của tỉnh là tổ chức tài chính Nhà nước, trực thuộc Ủy ban nhân dân tỉnh do Ủy ban nhân dân tỉnh quyết định thành lập. Quỹ có tư cách pháp nhân, hoạt động hạch toán độc lập, có con dấu riêng, được mở tài khoản tại Kho bạc nhà nước và các tổ chức tín dụng để hoạt động theo quy định của pháp luật.
Quỹ có chức năng nhận vốn từ nguồn NSNN (tiền sử LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 6 dụng đất, tiền thuê đất, tiền thu từ đấu giá quyền sử dụng đất, nguồn khác thuộc NSNN) và huy động các nguồn khác theo quy định để cho vay vốn và chi hỗ trợ trong lĩnh vực bồi thường, hỗ trợ và tái định cư; tạo quỹ đất và phát triển quỹ đất phục phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh. Theo Điều 111 của Luật Đất đai năm 2015 “Quỹ phát triển đất được thành lập theo quy định của pháp luật về thành lập, tổ chức lại, giải thể đơn vị sự nghiệp công lập hoặc được ủy thác cho Quỹ đầu tư phát triển, quỹ tài chính khác của địa phương trước ngày 01 tháng 01 năm 2015. Quỹ phát triển đất là tổ chức tài chính nhà nước, trực thuộc Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, có tư cách pháp nhân, hạch toán độc lập, có con dấu riêng, được mở tài khoản tại Kho bạc Nhà nước và các tổ chức tín dụng để hoạt động theo quy định của pháp luật. Đối với Quỹ phát triển đất đã thành lập trước ngày 01 tháng 7 năm 2014 thì tiếp tục hoạt động theo quy định của Nghị định này”.
[10] - Nhiệm vụ của Quỹ phát triển đất: Quỹ phát triển đất có nhiệm vụ tiếp nhận nguồn vốn theo quy định tại khoản 1 Điều 34 Nghị định số 69/2009/NĐ-CP ngày 13 tháng 8 năm 2009 của Chính phủ quy định bổ sung về quy hoạch sử dụng đất, giá đất, thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư. Từ nguồn cung ứng trên quỹ tiến hành cho các tổ chức vay vốn để thực hiện các nhiệm vụ được giao, sau đó thu hồi vốn đã cho vay theo quy định [5]: + Cho các tổ chức phát triển quỹ đất vay vốn để tổ chức thực hiện việc bồi thường, hỗ trợ tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất; tạo quỹ đất và phát triển quỹ đất để đấu giá quyền sử dụng đất phục vụ kinh tế - xã hội của địa phương. + Nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất trong khu vực đã có quy hoạch phải thu hồi đất mà người sử dụng đất trong khu vực đã có quy hoạch phải thu hồi đất mà người sử dụng đất có nhu cầu chuyển nhượng trước khi Nhà nước thu hồi đất. Từ đó tổ chức phát triển các khu tái định cư phục vụ việc thu hồi đất thực hiện các dự án, đồng thời tổ chức thực hiện đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng trên quỹ đất đã được giao quản lý để đấu giá.
LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 7 + Cho các tổ chức được giao nhiệm vụ vay vốn thực hiện việc bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất. + Cho các tổ chức được giao nhiệm vụ vay vốn thực hiện đầu tư tạo quỹ đất, quỹ nhà tái định cư theo quy hoạch; thực hiện thu hồi vốn đã cho vay. Ngoài ra, Quỹ thực hiện cho vay vốn từ ngân sách Nhà nước để chi hỗ trợ thực hiện các nhiệm vụ quy định sau: + Vay vốn từ ngân sách Nhà nước trong việc chi hỗ trợ thực hiện các đề án đào tạo nghề, chuyển đổi nghề nghiệp cho các đối tượng bị Nhà nước thu hồi đất; + Vay vốn từ Ngân sách nhà nước để chi hỗ trợ khoản chênh lệch cho hộ gia đình, cá nhân vào khu tái định cư trong trường hợp hộ gia đình, cá nhân nhận đất ở, nhà ở tái định cư mà số tiền được bồi thường, hỗ trợ nhỏ hơn giá trị một suất tái định cư tối thiểu. + Vay vốn từ ngân sách Nhà nước để chi hỗ trợ xây dựng khu tái định cư; hỗ trợ xây dựng các công trình hạ tầng tại các địa phương có đất bị thu hồi.
Nếu cần đình chỉ, thu hồi vốn đã ứng, kinh phí đã hỗ trợ khi phát hiện các tổ chức, đơn vị vi phạm quy định về sử dụng vốn vay, kinh phí hỗ trợ thì phải trình Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh quyết định. Quỹ phải quản lý vốn và tài sản của Quỹ theo quy định của pháp luật, đồng thời chấp hành các quy định của pháp luật về quản lý tài chính, kế toán, kiểm toán và các quy định khác liên quan đến hoạt động của Quỹ. Phải thực hiện chế độ báo cáo định kỳ hoặc đột xuất theo quy định hiện hành và theo yêu cầu của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền và thực hiện các nhiệm vụ khác do UBND tỉnh giao. Quỹ phát triển đất hoạt động theo nguyên tắc bảo toàn vốn, bù đắp chi phí phát sinh trong quá trình hoạt động và không vì mục đích lợi nhuận.
Cơ chế tài chính áp dụng cho quỹ là cơ chế đối với đơn vị sự nghiệp công lập có thu tự đảm bảo một phần hoặc bảo đảm toàn bộ chi phí hoạt động. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Khái niệm, vai trò và nguyên tắc quản lý nguồn vốn vay để phát triển quỹ đất - Khái niệm quản lý nhà nước: Quản lý nhà nước được hiểu là việc nhà nước dùng quyền lực thông qua các văn bản, các chế tài pháp luật để xác lập ổn định xã hội, phát triển kinh tế theo đường hướng định sẵn trong mục tiêu. Thông qua các bộ máy quản lý nhà nước từ cấp trung ương đến cấp địa phương nhằm đảm bảo sức mạnh của nhà nước.
Một số khái niệm quản lý nhà nước như: Theo Phan Huy Đường và cộng sự, (2017): “Quản lý nhà nước là sự tác động có tổ chức và điều chỉnh bằng quyền lực Nhà nước đối với các quá trình xã hội và hành vi hoạt động của con người để duy trì và phát triển các mối quan hệ xã hội và trật tự pháp luật nhằm thực hiện những chức năng và bảo vệ tổ quốc xã hội chủ nghĩa” [8] hay Ngô Huy Toàn (2009) lại cho rằng “Quản lý nhà nước là dạng quản lý xã hội mang tính quyền lực nhà nước, được sử dụng quyền lực nhà nước để điều chỉnh các quan hệ xã hội và hành vi hoạt động của con người để duy trì, phát triển các mối quan hệ xã hội, trật tự pháp luật nhằm thực hiện chức năng và nhiệm vụ của Nhà nước”. [18] - Khái niệm quản lý nguồn vốn vay để phát triển quỹ đất. Theo Nghị định số 43/2014/NĐ-CP của Chính Phủ (2014) [6], nguồn vốn của Quỹ Phát triển đất được ngân sách nhà nước phân bổ, bố trí vào dự toán ngân sách địa phương, được cấp khi bắt đầu thành lập, bổ sung định kỳ hàng năm; huy động từ các nguồn vốn khác gồm: Vốn viện trợ, tài trợ, hỗ trợ hoặc ủy thác quản lý của các tổ chức quốc tế, tổ chức và cá nhân trong nước và ngoài nước theo chương trình hoặc dự án viện trợ, tài trợ, ủy thác theo quy định của pháp luật. Căn cứ kế hoạch sử dụng đất hàng năm, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh có trách nhiệm trình Hội đồng nhân dân cùng cấp quyết định mức vốn ngân sách nhà nước cấp cho Quỹ phát triển đất khi thành lập, mức trích bổ sung cho LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 9 Quỹ phát triển đất cụ thể hàng năm cho phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương.
Quỹ phát triển đất được sử dụng nguồn vốn để cho các tổ chức vay vốn thực hiện việc bồi thường, giải phóng mặt bằng và tạo quỹ đất theo quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất đã được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt. Như vậy, quản lý nguồn vốn vay để phát triển quỹ đất là hoạt động thực thi quyền lực nhà nước do các cơ quan nhà nước thực hiện nhằm quản lý nguồn vốn vay cho các tổ chức để thực hiện việc bồi thường, giải phóng mặt bằng và tạo quỹ đất theo quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất đã được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt theo đúng quy định của Nhà nước về phát triển quỹ đất của từng địa phương. Nguồn vốn vay để phát triển quỹ đất bao gồm: - Nguồn vốn hoạt động của Quỹ bao gồm vốn Ủy ban nhân dân tỉnh cấp và các nguồn vốn khác. - Các nguồn vốn khác của Quỹ gồm: vốn viện trợ, tài trợ, hỗ trợ hoặc ủy thác quản lý của các tổ chức quốc tế, tổ chức và cá nhân trong nước và ngoài nước theo chương trình hoặc dự án viện trợ, tài trợ, ủy thác theo quy định của pháp luật.