Phân cấp quản lý ngân sách nhà nước tại tỉnh Thừa Thiên Huế

Luận văn phân cấp quản lý ngân sách nhà nước tại tỉnh Thừa Thiên Huế, phân tích thực trạng và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý.

• Trường học: Học viện Hành chính Quốc gia
• Chuyên ngành: Quản lý ngân sách nhà nước
• Đề tài: Quản lý ngân sách nhà nước tại Thừa Thiên Huế: Phân cấp và hiệu quả
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Thừa Thiên Huế

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN PHÂN CẤP QUẢN LÝ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC
• 1.1. Khái niệm, mục đích, căn cứ và nguyên tắc phân cấp quản lý ngân sách nhà nước
• 1.1.1. Khái niệm phân cấp quản lý ngân sách nhà nước
• 1.1.2. Mục đích phân cấp quản lý ngân sách nhà nước
• 1.1.3. Căn cứ thực hiện phân cấp quản lý ngân sách nhà nước
• 1.1.4. Nguyên tắc phân cấp quản lý ngân sách nhà nước
• 1.1.5. Nội dung phân cấp quản lý ngân sách nhà nước
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÂN CẤP QUẢN LÝ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TẠI TỈNH THỪA THIÊN HUẾ
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN PHÂN CẤP QUẢN LÝ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TẠI TỈNH THỪA THIÊN HUẾ
• KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về quản lý ngân sách nhà nước tại Thừa Thiên Huế

Quản lý ngân sách nhà nước (NSNN) tại Thừa Thiên Huế đóng vai trò quan trọng trong việc điều tiết kinh tế - xã hội của tỉnh. NSNN không chỉ là nguồn lực tài chính mà còn là công cụ để thực hiện các chính sách phát triển. Việc phân cấp quản lý NSNN giúp tăng cường tính chủ động của các cấp chính quyền địa phương trong việc sử dụng và khai thác nguồn lực tài chính. Tuy nhiên, thực trạng hiện tại vẫn còn nhiều thách thức cần được giải quyết.

1.1. Khái niệm và vai trò của ngân sách nhà nước

Ngân sách nhà nước là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước được dự toán và thực hiện trong một khoảng thời gian nhất định. Vai trò của NSNN là điều tiết vĩ mô nền kinh tế, đảm bảo thực hiện các chức năng của Nhà nước.

1.2. Cấu trúc ngân sách nhà nước tại Thừa Thiên Huế

Cấu trúc ngân sách tại Thừa Thiên Huế bao gồm ngân sách Trung ương và ngân sách địa phương. Sự phân chia này giúp xác định rõ trách nhiệm và quyền hạn của các cấp chính quyền trong quản lý NSNN.

II. Thách thức trong quản lý ngân sách nhà nước tại Thừa Thiên Huế

Mặc dù đã có những tiến bộ trong quản lý ngân sách, nhưng Thừa Thiên Huế vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Quy trình ngân sách chưa được chuẩn hóa, dẫn đến tình trạng chồng chéo trách nhiệm giữa các cơ quan. Điều này ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng ngân sách và khả năng đáp ứng nhu cầu phát triển của địa phương.

2.1. Quy trình ngân sách chưa thống nhất

Quy trình lập và thực hiện ngân sách tại Thừa Thiên Huế chưa được chuẩn hóa, gây khó khăn trong việc quản lý và kiểm soát chi tiêu.

2.2. Tình trạng chồng chéo trách nhiệm

Sự chồng chéo trong trách nhiệm giữa các cơ quan quản lý ngân sách dẫn đến hiệu quả sử dụng ngân sách không cao, ảnh hưởng đến sự phát triển kinh tế - xã hội.

III. Phương pháp phân cấp quản lý ngân sách nhà nước hiệu quả

Để nâng cao hiệu quả quản lý ngân sách nhà nước, cần áp dụng các phương pháp phân cấp hợp lý. Việc xác định rõ quyền hạn và trách nhiệm của các cấp chính quyền là rất quan trọng. Điều này không chỉ giúp tăng cường tính chủ động mà còn đảm bảo sự minh bạch trong quản lý ngân sách.

3.1. Xác định rõ quyền hạn và trách nhiệm

Cần có quy định rõ ràng về quyền hạn và trách nhiệm của các cấp chính quyền trong việc quản lý ngân sách, từ đó nâng cao tính chủ động trong sử dụng ngân sách.

3.2. Tăng cường công khai và minh bạch

Việc công khai thông tin ngân sách sẽ giúp người dân và các cơ quan chức năng giám sát hiệu quả hơn, từ đó nâng cao trách nhiệm giải trình của các cấp chính quyền.

IV. Ứng dụng thực tiễn trong quản lý ngân sách nhà nước tại Thừa Thiên Huế

Thực tiễn quản lý ngân sách nhà nước tại Thừa Thiên Huế đã cho thấy nhiều kết quả tích cực. Tuy nhiên, vẫn cần có những cải cách để nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách. Các giải pháp cần được triển khai đồng bộ để đảm bảo ngân sách được sử dụng hiệu quả nhất.

4.1. Kết quả thu ngân sách nhà nước

Trong giai đoạn 2011-2018, Thừa Thiên Huế đã đạt được nhiều kết quả tích cực trong thu ngân sách, với tốc độ tăng trưởng ổn định.

4.2. Chi ngân sách cho đầu tư phát triển

Chi ngân sách cho đầu tư phát triển đã được chú trọng, góp phần thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh.

V. Kết luận và định hướng tương lai cho quản lý ngân sách nhà nước

Quản lý ngân sách nhà nước tại Thừa Thiên Huế cần tiếp tục được cải thiện để đáp ứng yêu cầu phát triển. Việc phân cấp quản lý ngân sách cần được thực hiện một cách đồng bộ và hiệu quả hơn. Định hướng tương lai sẽ tập trung vào việc nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách và đảm bảo tính công bằng trong phân phối nguồn lực.

5.1. Định hướng cải cách quản lý ngân sách

Cần có những cải cách mạnh mẽ trong quản lý ngân sách để nâng cao hiệu quả sử dụng và đáp ứng nhu cầu phát triển của địa phương.

5.2. Tăng cường hợp tác giữa các cấp chính quyền

Hợp tác chặt chẽ giữa các cấp chính quyền sẽ giúp nâng cao hiệu quả quản lý ngân sách, đảm bảo sự phát triển bền vững cho Thừa Thiên Huế.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Quản lý tài chính công và phân cấp ngân sách nhà nước giữ vai trò cốt lõi trong việc đảm bảo nguồn lực cho sự phát triển kinh tế xã hội tại các địa phương. Trong giai đoạn 2016 - 2018, tỉnh Thừa Thiên Huế duy trì tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân đạt 7,3%/năm, quy mô tổng thu ngân sách nhà nước tích lũy giai đoạn 2011 - 2018 đạt 53.176 tỷ đồng. Tuy nhiên, cơ chế phân bổ và thực thi quyền hạn tài khóa tại địa phương vẫn đối mặt với nhiều rào cản: quy trình quản lý ngân sách chưa thực sự đồng bộ, tính chủ động của chính quyền cấp cơ sở còn thấp và áp lực phụ thuộc vào nguồn bổ sung từ ngân sách cấp trên vẫn ở mức cao.

Mục tiêu nghiên cứu tập trung làm rõ cơ sở lý luận, khảo sát toàn diện thực trạng phân cấp thu và chi ngân sách nhà nước trên địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế, từ đó xây dựng hệ thống giải pháp nâng cao hiệu quả quản trị tài chính công địa phương định hướng đến năm 2025. Phạm vi nghiên cứu bao quát 9 đơn vị hành chính cấp huyện gồm 1 thành phố Huế, 2 thị xã Hương Thủy, Hương Trà và 6 huyện vùng ven cùng 152 xã, phường, thị trấn trong chuỗi thời gian từ năm 2011 đến năm 2018.

Ý nghĩa của đề tài được khẳng định qua việc cung cấp luận cứ khoa học để hoàn thiện cơ chế điều tiết nguồn thu và tối ưu hóa phân bổ chi tiêu công. Với quy mô tổng sản phẩm trên địa bàn bình quân đầu người năm 2018 đạt 1.793 USD, việc hoàn thiện mô hình phân cấp không chỉ giúp tăng tỷ lệ tự cân đối của ngân sách địa phương vượt mức 65% mà còn tạo động lực khai thác triệt để nguồn lực kinh tế tại chỗ.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết phân cấp tài khóa và lý thuyết kinh tế công cộng về hàng hóa công của Richard Musgrave. Hai lý thuyết này chỉ rõ việc phân định trách nhiệm chi tiêu cho cấp chính quyền gần dân nhất sẽ tối đa hóa phúc lợi xã hội nhờ hiểu rõ nhu cầu địa phương. Đồng thời, mô hình phân cấp quản lý tài chính nhà nước theo Luật Ngân sách Nhà nước năm 2015 (Luật số 83/2015/QH13) được sử dụng làm chuẩn mực thể chế để đánh giá thẩm quyền ban hành chính sách, phân chia nguồn thu và quy trình chu trình ngân sách.

Các khái niệm chính được vận dụng bao gồm:

1. Phân cấp quản lý ngân sách nhà nước: Sự phân định thẩm quyền, trách nhiệm và quyền lợi giữa các cấp chính quyền trong việc khai thác nguồn thu và thực hiện nhiệm vụ chi.
2. Ngân sách địa phương: Toàn bộ các khoản thu chi thuộc thẩm quyền của chính quyền địa phương các cấp (tỉnh, huyện, xã).
3. Tỷ lệ phần trăm phân chia nguồn thu: Tỷ lệ điều tiết nguồn thu giữa ngân sách trung ương và ngân sách địa phương, hoặc giữa các cấp chính quyền địa phương với nhau.
4. Chu trình ngân sách: Chuỗi quy trình khép kín gồm lập dự toán, chấp hành ngân sách, kế toán và quyết toán ngân sách.

Theo quy định phân cấp hiện hành, nguồn thu ngân sách trung ương hưởng chiếm bình quân khoảng 66% đến 70% tổng thu ngân sách nhà nước, trong khi nguồn thu ngân sách địa phương được hưởng theo phân cấp chỉ chiếm khoảng 25% đến 30% tổng nguồn thu quốc gia trước khi nhận bổ sung cân đối.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp chính thống thu thập từ Sở Tài chính, Kho bạc Nhà nước tỉnh Thừa Thiên Huế và Cục Thống kê tỉnh xuyên suốt giai đoạn 8 năm từ năm 2011 đến năm 2018.

Về phương pháp chọn mẫu, đề tài áp dụng kỹ thuật chọn mẫu toàn bộ đối với 100% các đơn vị hành chính thuộc tỉnh Thừa Thiên Huế (cỡ mẫu gồm 09/09 đơn vị cấp huyện và 152 đơn vị cấp xã). Phương pháp này giúp loại bỏ sai số chọn mẫu, phản ánh toàn diện bức tranh tài khóa trên toàn bộ địa bàn tỉnh.

Phương pháp phân tích chủ đạo là phân tích thống kê mô tả, tổng hợp và so sánh chuỗi thời gian kết hợp phân tích cơ cấu tỷ trọng thu chi. Lý do lựa chọn phương pháp này xuất phát từ đặc thù dữ liệu tài chính công mang tính định lượng cao và biến động theo chu kỳ ổn định ngân sách 3 đến 5 năm. Phương pháp này cho phép nhận diện chính xác xu hướng chuyển dịch cơ cấu nguồn thu, mức độ đáp ứng của chi đầu tư phát triển so với chi thường xuyên và mức độ độc lập tài chính giữa các cấp chính quyền.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, tổng thu ngân sách nhà nước trên địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế tăng trưởng ổn định nhưng quy mô còn khiêm tốn. Tổng thu tăng từ 3.782 tỷ đồng năm 2011 lên 7.789 tỷ đồng năm 2018, đạt tốc độ tăng trưởng bình quân 10,74%/năm. Nguồn thu nội địa giữ vai trò nòng cốt khi chiếm tới 83% tổng thu, trong đó hoạt động sản xuất kinh doanh đóng góp 63% và thu tiền sử dụng đất chiếm 15% tổng thu nội địa.

Thứ hai, tỷ trọng thu ngân sách địa phương được hưởng có sự bứt phá mạnh mẽ sau khi áp dụng Luật Ngân sách Nhà nước năm 2015. Trong giai đoạn 2011 - 2014, tỷ lệ này chỉ dao động ở mức 33,30% đến 38,11%. Tuy nhiên, từ năm 2015 đến 2018, con số này đã tăng vọt lên khoảng 65,60% đến 86,51% (năm 2017 đạt đỉnh 86,51%), cao gấp 2,5 lần so với thời kỳ trước do các khoản thu phân chia được chuyển sang hưởng 100%.

Thứ ba, cơ cấu chi ngân sách bộc lộ sự mất cân đối nghiêm trọng giữa chi thường xuyên và chi đầu tư phát triển. Tổng chi ngân sách địa phương giai đoạn 2011 - 2018 đạt 73.756 tỷ đồng. Trong đó, chi thường xuyên chiếm tỷ trọng áp đảo lên tới 64%, trong khi chi đầu tư phát triển chỉ chiếm 30% (tương đương 22.238 tỷ đồng) và chi từ nguồn để lại chiếm 6%. Tỷ lệ chi thường xuyên so với chi đầu tư luôn duy trì ở mức cao, dao động từ 137% đến 349%.

Thứ tư, phân cấp chi có xu hướng tập trung mạnh về ngân sách cấp tỉnh. Tỷ trọng chi của ngân sách cấp tỉnh tăng từ 51,5% năm 2011 lên 57,1% năm 2018. Ngược lại, tỷ trọng chi của ngân sách cấp huyện giảm từ 37,8% xuống 34,4%, và cấp xã sụt giảm từ 10,7% xuống chỉ còn 8,4% vào năm 2018.

Thảo luận kết quả

Thực trạng chi thường xuyên chiếm tỷ trọng lớn (trên 60%) chủ yếu xuất phát từ việc điều chỉnh tăng mức lương cơ sở và các chính sách an sinh xã hội theo Quyết định số 87/2016/QĐ-UBND của UBND tỉnh. Nguồn thu của tỉnh vẫn phụ thuộc đáng kể vào các khoản thu từ đất đai (năm 2018 tăng 29%, chiếm 19,4% thu nội địa), cho thấy tính bền vững của nguồn thu chưa cao.

Kết quả nghiên cứu tại Thừa Thiên Huế tương đồng với các công trình nghiên cứu của Tô Thiện Hiền tại An Giang và Lê Toàn Thắng trên quy mô toàn quốc, phản ánh tình trạng chung là ngân sách cấp huyện và xã chưa thể tự cân đối mà phải dựa vào nguồn bổ sung từ cấp tỉnh chiếm từ 40% đến 60% tổng chi cấp cơ sở.

Về mặt trực quan hóa dữ liệu, các phát hiện trên được thể hiện rõ ràng qua biểu đồ cơ cấu nguồn thu ba cấp hành chính và bảng tổng hợp cân đối thu chi hàng năm, làm nổi bật khoảng cách tài khóa giữa khu vực đô thị trung tâm (thành phố Huế chiếm trên 60% nguồn thu cấp huyện) và các huyện miền núi như Nam Đông, A Lưới.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm hoàn thiện cơ chế phân cấp quản lý ngân sách nhà nước tại Thừa Thiên Huế đến năm 2025, các giải pháp cụ thể cần được triển khai đồng bộ:

Thứ nhất, điều chỉnh tăng tỷ lệ điều tiết nguồn thu cho ngân sách cấp huyện và xã. Hội đồng Nhân dân và Ủy ban Nhân dân tỉnh Thừa Thiên Huế cần nâng tỷ lệ phân chia nguồn thu từ các doanh nghiệp ngoài quốc doanh cho cấp huyện từ mức 60% - 70% hiện nay lên mức 75% - 80% trước năm 2024, tạo động lực cho chính quyền cơ sở đồng hành phát triển kinh tế tư nhân.

Thứ tư, tái cơ cấu nhiệm vụ chi, nâng dần tỷ trọng chi đầu tư phát triển lên mức tối thiểu 35% đến 38% tổng chi ngân sách trong giai đoạn 2021 - 2025. Sở Tài chính chủ trì phối hợp với Sở Kế hoạch và Đầu tư cắt giảm tối thiểu 10% chi phí hội họp, khánh tiết, quản lý hành chính để chuyển nguồn bổ sung cho các công trình hạ tầng trọng điểm.

Thứ ba, chuẩn hóa quy trình lập và kiểm soát dự toán ngân sách thông qua số hóa. Kho bạc Nhà nước tỉnh Thừa Thiên Huế cần hoàn thiện hệ thống dịch vụ công trực tuyến và thanh toán điện tử, phấn đấu rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ kiểm soát chi xuống dưới 15 ngày làm việc, ngăn ngừa thất thoát và nợ đọng xây dựng cơ bản.

Thứ tư, tăng cường quyền tự chủ ngân sách cho cấp xã xây dựng nông thôn mới. Ủy ban Nhân dân các huyện cần đảm bảo phân bổ tối thiểu 80% nguồn thu tiền sử dụng đất phát sinh trên địa bàn xã cho ngân sách cấp xã quản lý theo đúng Quyết định số 1600/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, hoàn thành dứt điểm mục tiêu này trong giai đoạn 2022 - 2025.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn cung cấp hệ thống dữ liệu thực chứng và cơ sở lý luận chuyên sâu, đặc biệt hữu ích cho 4 nhóm đối tượng sau:

1. Cơ quan quản lý nhà nước về tài chính tại địa phương: Lãnh đạo và chuyên viên tại Sở Tài chính, Cục Thuế, Kho bạc Nhà nước tỉnh Thừa Thiên Huế có thể ứng dụng trực tiếp các đề xuất để xây dựng định mức phân bổ dự toán ngân sách cho các thời kỳ ổn định ngân sách tiếp theo.
2. Thường trực Hội đồng Nhân dân và Ủy ban Nhân dân cấp huyện, thị xã: Tài liệu đóng vai trò cẩm nang thực tiễn trong việc xác định các khoản thu được hưởng 100%, xây dựng phương án thu nộp và bố trí vốn đầu tư công hiệu quả trên địa bàn quản lý.
3. Nhà nghiên cứu, giảng viên chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng và Quản lý công: Cung cấp nguồn học liệu tham khảo giá trị với chuỗi số liệu tài chính liên tục 8 năm (2011 - 2018), minh chứng sinh động cho việc thực thi Luật Ngân sách Nhà nước năm 2015.
4. Học viên cao học và sinh viên ngành Quản lý kinh tế: Mô hình phân tích thực trạng kết hợp đánh giá thể chế của luận văn là tài liệu tham khảo chuẩn mực để phát triển các đề tài nghiên cứu về phân cấp tài khóa và quản trị tài chính công.

Câu hỏi thường gặp

Việc phân cấp quản lý ngân sách mang lại lợi ích gì cho chính quyền cấp cơ sở tại Thừa Thiên Huế? Phân cấp giúp chính quyền huyện, xã chủ động khai thác nguồn thu tại chỗ và linh hoạt phân bổ nguồn lực theo nhu cầu thực tế. Sau năm 2015, tỷ trọng nguồn thu địa phương được hưởng tăng từ mức dưới 38% lên trên 65%, giúp các xã chủ động nguồn vốn xây dựng hạ tầng nông thôn mới mà không phải thụ động chờ kinh phí cấp trên.

Tại sao tỷ trọng thu ngân sách địa phương được hưởng tại tỉnh lại tăng vọt từ năm 2015? Sự gia tăng này là kết quả trực tiếp của việc triển khai Luật Ngân sách Nhà nước năm 2015. Luật đã chuyển nhiều khoản thu phân chia theo tỷ lệ phần trăm sang cơ chế phân cấp cho ngân sách địa phương hưởng 100%, đưa tỷ trọng thu được hưởng đạt mức cao 84,72% vào năm 2015 và 86,51% vào năm 2017.

Cơ cấu chi ngân sách tỉnh Thừa Thiên Huế giai đoạn 2011 - 2018 bộc lộ điểm hạn chế nào? Hạn chế lớn nhất là chi thường xuyên chiếm tỷ trọng quá cao (bình quân 64% tổng chi cả giai đoạn), trong khi chi đầu tư phát triển chỉ chiếm khoảng 30% (đạt 22.238 tỷ đồng). Điều này làm suy giảm nguồn lực dành cho các công trình hạ tầng kỹ thuật tạo động lực tăng trưởng dài hạn.

Quyết định số 87/2016/QĐ-UBND của UBND tỉnh Thừa Thiên Huế có ý nghĩa gì? Quyết định số 87/2016/QĐ-UBND ban hành định mức phân bổ dự toán chi thường xuyên ngân sách địa phương năm 2017, làm căn cứ pháp lý quan trọng cho thời kỳ ổn định ngân sách 2017 - 2020. Văn bản này chuẩn hóa định mức chi cho các cơ quan khối Đảng, chính quyền và phân định rõ chi thường xuyên giữa cấp tỉnh và cấp huyện.

Chính quyền cấp huyện và xã tại Thừa Thiên Huế gặp khó khăn gì lớn nhất trong tự chủ ngân sách? Khó khăn cốt lõi là nguồn thu phân tán và không đồng đều giữa các khu vực. Trong khi thành phố Huế đóng góp phần lớn nguồn thu, các huyện miền núi như Nam Đông, A Lưới có số thu rất nhỏ, khiến ngân sách cấp cơ sở tại các vùng này phải phụ thuộc tới hơn 50% vào nguồn bổ sung cân đối từ ngân sách tỉnh.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện khung lý thuyết và cơ sở pháp lý về phân cấp quản lý ngân sách nhà nước theo Luật Ngân sách Nhà nước năm 2015.
• Đánh giá chi tiết bức tranh tài chính công tỉnh Thừa Thiên Huế giai đoạn 2011 - 2018 với tổng thu đạt 53.176 tỷ đồng và tổng chi đạt 73.756 tỷ đồng.
• Ghi nhận bước tiến lớn trong quyền tự chủ thu khi tỷ lệ ngân sách địa phương được hưởng tăng từ 33,3% lên trên 65% - 86% sau năm 2015.
• Nhận diện các điểm nghẽn then chốt như tỷ trọng chi thường xuyên chiếm tới 64% và xu hướng tập trung quyền chi tiêu về cấp tỉnh (chiếm 57,1% năm 2018).
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp tài khóa đồng bộ thực hiện theo lộ trình 2021 - 2025 nhằm tăng quyền tự chủ cho cấp huyện và cấp xã.

Đóng góp lớn nhất của công trình là cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn vững chắc giúp các nhà hoạch định chính sách địa phương hoàn thiện cơ chế phân cấp tài khóa. Trong giai đoạn tiếp theo đến năm 2025, tỉnh Thừa Thiên Huế cần khẩn trương rà soát, ban hành các văn bản định mức phân bổ mới phù hợp với mục tiêu xây dựng tỉnh trở thành thành phố trực thuộc Trung ương. Các cấp quản lý và nhà nghiên cứu quan tâm có thể tiếp tục mở rộng đánh giá hiệu quả chi tiêu công theo kết quả đầu ra để tối ưu hóa nguồn lực tài chính địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở lý luận phân cấp quản lý Ngân sách Nhà nước. Chương 2: Thực trạng phân cấp quản lý Ngân sách Nhà nước tại tỉnh Thừa Thiên Huế. Chương 3: Giải pháp hoàn thiện phân cấp quản lý Ngân sách Nhà nước tại tỉnh Thừa Thiên Huế. 5 Chƣơng 1: CƠ SỞ LÝ LU N PHÂN CẤP QUẢN LÝ NGÂN SÁCH NHÀ NƢỚC 1.

Khái niệm, mục đích, căn cứ và nguyên tắc phân cấp quản lý ngân sách nhà nƣớc 1. Khái niệm phân cấp quản lý ngân sách nhà nước Ngân sách nhà nước là tiềm lực tài chính, là sức mạnh về mặt tài chính của nhà nước. Quản lý và điều hành NSNN có tác động chi phối trực tiếp đến các hoạt động khác trong nền kinh tế. NSNN vừa là nguồn lực để nuôi dưỡng bộ máy Nhà nước vừa là công cụ hữu ích để Nhà nước quản lý, điều tiết nền kinh tế quốc dân và giải quyết các vấn đề xã hội.

Theo Điểm 14, Điều 4, Luật Ngân sách Nhà nước số 83/2015/QH13: “Ngân sách nhà nước là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước được dự toán và thực hiện trong một khoảng thời gian nhất định do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định để bảo đảm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước”[15]. Phân cấp quản lý NSNN là một nội dung quan trọng của quá trình quản lý NSNN. Phân cấp quản lý NSNN liên quan đến sự phân phối nguồn NSNN giữa chính quyền Trung ương và chính quyền địa phương. Trong đó, phân cấp quản lý NSNN nhấn mạnh đến hai vấn đề cơ bản: (1) Sự phân chia nguồn thu và nhiệm vụ chi giữa chính quyền TW và CQĐP.

(2) Dựa trên chức năng của CQĐP để xác định nguồn thu và nhiệm vụ chi của các cấp chính quyền này. Đồng thời, phân cấp NSNN xác định cơ sở pháp lý để CQĐP có thể nâng cao hoặc chia sẻ các khoản chi tiêu nhiều hơn trong NSNN. Nói cách khác, phân cấp quản lý NSNN là sự phân công trách nhiệm và quyền hạn, cũng như lợi ích giữa các cấp khác nhau của chính quyền về quản lý và thực hiện NSNN. Theo Điều 8, Luật Ngân sách Nhà nước số 83/2015/QH13: “Phân cấp quản lý ngân sách là việc xác định phạm vi, trách nhiệm và quyền hạn của chính quyền các cấp, các đơn vị dự toán ngân sách trong việc quản lý ngân sách”[15].

Như vậy, có 6 thể thấy, phân cấp quản lý NSNN bao gồm thẩm quyền quyết định và quản lý NSNN; Đồng thời, phân cấp quản lý NSNN tập trung vào phân cấp quyền hạn, trách nhiệm giữa các cơ quan có liên quan đến thẩm quyền quyết định và thẩm quyền quản lý NSNN. Mục đích phân cấp quản lý ngân sách nhà nước Phân cấp quản lý NSNN là một nội dung quan trọng của quản lý NSNN. Phân cấp quản lý NSNN không chỉ liên quan đến công tác quản lý NSNN mà còn liên quan đến tổ chức bộ máy nhà nước và các vấn đề KT - XH. Mục đích của phân cấp quản lý NSNN thể hiện ở một số điểm sau: Thứ nhất, mục tiêu cốt lõi của phân cấp quản lý NSNN là nhằm đảm bảo các nguồn lực tài chính quốc gia được huy động và phân phối sử dụng một cách hiệu quả nhất.

Đồng thời, đảm bảo tính chủ động, sáng tạo trong hoạt động khai thác, sử dụng vốn NSNN, sự hài hòa về quyền lực trong quản lý KT - XH và quản lý ngân sách của các cấp chính quyền. Thứ hai, phân cấp quản lý NSNN là cách tốt nhất để gắn các hoạt động của NSNN với các hoạt động KT - XH một cách cụ thể. Phân cấp quản lý NSNN nhằm tập trung đầy đủ và kịp thời, đúng chính sách.