Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TẠI CƠ QUAN HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC 1. Khái quát về quản lý chi ngân sách nhà nước 1. Cơ quan hành chính nhà nước CQHCNN là bộ phận hợp thành của bộ máy hành chính nhà nước, được thành lập để thực hiện chức năng quản lý hành chính nhà nước; hướng đến mục tiêu chung là thực thi quyền hành pháp, đảm bảo hiệu lực quản lý của nhà nước trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội. CQHCNN là các cơ quan quản lý hành chính nhà nước trong các lĩnh vực văn hóa, kinh tế, xã hội, chính trị, an ninh quốc phòng… hoạt động không vì mục tiêu lợi nhuận mà hoạt động vì mục đích chung phục vụ cộng đồng từ Trung ương đến địa phương nhằm thực hiện các mục tiêu của bộ máy hành chính nhà nước.
Tài chính của cơ quan hành chính nhà nước Tài chính trong cơ quan hành chính nhà nước được hiểu là các hoạt động thu và chi bằng tiền của các cơ quan nhà nước để đam bảo hoạt động thường xuyên của cơ quan nhà nước, đồng thời thực hiện các nhiệm vụ mà Nhà nước giao phó. Nguồn tài chính phục vụ hoạt động của các CQHCNN có thể do ngân sách nhà nước cấp phát toàn bộ hoặc một phần nhằm mục đích duy trì sự hoạt động cho sự tồn tại và phát triển của các cơ quan nhà nước. Hiện nay, một số tổ chức, CQHCNN được phép thu một số khoản thu như phí, lệ phí và các khoản thu khác theo luật pháp quy định nhằm bổ sung nguồn kinh phí hoạt động nhưng xét tổng thể thì nguồn kinh phí hoạt động chủ yếu vẫn do Nhà nước cấp để duy trì hoạt động của các cơ quan, tổ chức đó. Luan van 9 Các CQHCNN hoạt động theo dự toán được cấp có thẩm quyền giao, dựa trên nguồn kinh phí do NSNN cấp phát toàn bộ hoặc một phần và các nguồn kinh phí khác dựa trên nguyên tắc không bồi hoàn trực tiếp.
Các cơ quan, tổ chức này phải thực hiện dự toán thu, chi hàng năm trên cơ sở chế độ, tiêu chuẩn định mức do Nhà nước quy định và dựa trên quy chế chi tiêu nội bộ đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt. Trong quá trình hoạt động, các CQHCNN phải tuân thủ dự toán đã được duyệt. Trong trường hợp thực hiện điều chỉnh dự toán thì phải được cơ quan có thẩm quyền cho phép nhưng không làm thay đổi tổng mức dự toán đã được phê duyệt. Việc đảm bảo kinh phí hoạt động thường xuyên theo đúng chế độ, tiêu chuẩn định mức nhằm mục đích cho các CQHCNN hoạt động liên tục cũng là nguyên tắc quan trọng trong quản lý tài chính của các tổ chức công.
Quản lý tài chính của cơ quan hành chính nhà nước 1.1 Khái niệm Quản lý là quá trình mà chủ thể quản lý sử dụng các công cụ quản lý và phương pháp quản lý thích hợp nhằm điều khiển đối tượng quản lý hoạt động và phát triển nhằm đạt đến những mục tiêu đã định. Quản lý tài chính công là hoạt động của các chủ thể quản lý tài chính công thông qua việc sử dụng có chủ định các phương pháp quản lý và công cụ quản lý để tác động và điều khiển hoạt động của tài chính công nhằm đặt được các mục tiêu đã định. Quản lý tài chính trong các cơ quan hành chính nhà nước là quá trình áp dụng các công cụ và phương pháp quản lý nhằm tạo lập và sử dụng các quỹtiền tệ trong cơ quan hành chính nhà nước để đạt được những mục tiêu đã định. Đối tượng quản lý của quản lý tài chính trong CQHCNN là hoạt động tài chính của những cơ quan này.
Đó là mối quan hệ kinh tế trong phân phối Luan van 10 gắn liền với quá trình hình thành và sử dụng các quỹ tiền tệ trong mỗi cơ quan, đơn vị. Nguyên tắc và đặc điểm quản lý tài chính của cơ quan hành chính nhà nước * Nguyên tắc - Phải đảm bảo kịp thời, đầy đủ cho các cơ quan hoạt động bình thường, thực hành tiết kiệm, chống lãng phí và nâng cao hiệu quả quản lý. - Chấp hành dự toán đã được duyệt và điều chỉnh dự toán trong phạm vi cho phép. Mọi khoản chi đều phải có trong dự toán được giao.
- Trong công tác quản lý tài chính phải quản lý tốt, đảm bảo chấp hành chế độ, tiêu chuẩn định mức chi tiêu ngân sách, chế độ của Nhà nước. * Đặc điểm - Chi quản lý tài chính phải đảm bảo kinh phí hoạt động của các cơ quan hoạt động bình thường để phục vụ các nhiệm vụ chính trị được giao. - Công tác quản lý tài chính phải được thực hiện thống nhất từ Trung ương đến địa phương, các ngành, các cấp các đơn vị không được tùy ý đặt ra chế độ chi tiêu không đúng với quyền hạn được phân cấp. - Công tác quản lý tài chính cần được thực hiện tiết kiệm, hiệu quả, nâng cao hiệu quả cải cách tài chính công.
Cơ chế tự chủ tài chính đối với cơ quan hành chính nhà nước 1. Khái niệm Cơ chế tự chủ tài chính của các cơ quan hành chính nhà nước là việc các cơ quan hành chính nhà nước chủ động, trực tiếp sử dụng nguồn kinh phí được cấp có thẩm quyền quyết định giao theo số biên chế được giao nhằm thực hiện các nhiệm vụ của đơn vị mình. Hiện nay, các cơ quan HCNN thực hiện cơ chế tự chủ tài chính theo Nghị định 130/2005/NĐ-CP và Nghị định 117/2013/NĐ-CP quy định chế độ Luan van 11 tự chủ, tự chịu trách nhiệm về sử dụng biên chế và kinh phí quản lý hành chính đối với cơ quan nhà nước. Mục tiêu - Tạo điều kiện cho các cơ quan chủ động sử dụng biên chế và kinh phí quản lý hành chính một cách hợp lý nhất để hoàn thành tốt chức năng, nhiệm vụ được giao.
- Thúc đẩy việc sắp xếp tổ chức bộ máy tinh gọn, thực hành tiết kiệm, chống lãng phí trong việc sử dụng lao động, kinh phí quản lý hành chính. - Nâng cao hiệu suất lao động, hiệu quả sử dụng kinh phí quản lý hành chính, tăng thu nhập cho cán bộ, công chức. - Thực hiện quyền chủ động gắn với trách nhiệm của thủ trưởng cơ quan cán bộ và công chức trong việc thực hiện nhiệm vụ được giao. Nguyên tắc - Bảo đảm hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao.
- Không tăng biên chế và kinh phí quản lý hành chính được giao, trừ trường hợp điều chỉnh biên chế công chức và nhà nước thay đổi chính sách tiền lương, thay đổi định mức phân bổ dự toán ngân sách nhà nước, điều chỉnh tỷ lệ thay đổi ngân sách nhà nước cho lĩnh vực quản lý hành chính. - Quản lý, sử dụng kinh phí tiết kiệm, hiệu quả; thực hiện công khai dân chủ và bảo đảm quyền lới hợp pháp của cán bộ, công chức. Nội dung cơ chế tự chủ, tự chịu trách nhiệm về sử dụng biên chế và kinh phí quản lý hành chính (i) Về biên chế: - Được quyết định việc sắp xếp, phân công cán bộ, công chức theo vị trí công việc để bảo đảm hiệu quả thực hiện nhiệm vụ cơ quan. - Được điều động cán bộ, cộng chức trong nội bộ cơ quan.
- Trường hợp sử dụng biên chế thấp hơn so với chỉ tiêu được giao, cơ quan vẫn bảo đảm kinh phí quản lý hành chính theo chỉ tiêu biên chế được giao. Luan van 12 - Được hợp đồng thuê khoán công việc và hợp đồng lao động đối với một số vị trí theo quy định của phạm luật và trong phạm vi nguồn kinh phí quản lý hành chính được giao. (ii) Về kinh phí quản lý hành chính: Kinh phí quản lý hành chính giao cơ cơ quan thực hiện chế độ tự chủ từ các nguồn gồm: - Ngân sách nhà nước. - Các khoản phí, lệ phí được để lại theo chế độ quy định.
- Các khoản thu hợp pháp khác theo quy định của pháp luật. (iii) Quản lý và sử dụng kinh phí được giao: Trong quá trình quản lý tài chính, bắt đầu từ khâu lập dự toán, căn cứ vào văn bản hướng dẫn lập dự toán của cơ quan tài chính cấp trên và tình hình thực hiện nhiệm vụ năm trước và năm kế hoạch, cơ quan hành chính thực hiện chế độ tự chủ lập dự toán, trong đó phân ra dự toán chi thực hiện chế độ tự chủ và dự toán chi không thực hiện chế độ tự chủ. Đồng thời phải gửi thuyết minh chi tiết từng nội dung công việc gửi cơ quan cấp trên hoặc cơ quan tài chính cùng cập. (iv) Sử dụng kinh phí hành chính tiết kiệm được: - Khi kết thúc năm ngân sách, sau khi đã hoán thành các nhiệm vụ, công việc được giao, cơ quan thực hiện chế độ tự chủ có số chi thực tế thấp hơn số dự toán kinh phí quản lý hành chính được giao thực hiện chế độ tự chủ thì phần chênh lệch này được xác định là kinh phí quản lý hành chính tiết kiệm được.
Tuy nhiên, đối với khoản kinh phí đã giao nhưng chưa hoàn thành công việc trong năm phải chuyển sang năm sau để hoàn thành công việc đó không được xác định là kinh phí quản lý hành chính tiết kiệm được. - Phạm vi dử dung kinh phí tiết kiệm được: chi bổ sung thu nhập cho cán bộ công chức tại cơ quan theo hệ số tăng thêm quỹ tiền lương không qua tối đã Luan van 13 một lần so với mức tiền lương cấp bậc, chức vụ do nhà nước quy định chi trả thu nhập cho cán bộ, công chức; chi khen thưởng, phúc lợi cho cá nhân, tập thể theo kết quả công tác và thành tích đóng góp, trợ cấp đột xuất kho khăn cho cán bộ, công chức kể cả đôi với trường hợp nghỉ hưu, nghỉ mất sức, chi thêm chi người lao động trong biên chế khi thực hiện tinh giản biên chế. Khái niệm về quản lý chi ngân sách nhà nước Ngân sách nhà nước là toàn bộ các khoản thu chi của nhà nước được dự toán và thực hiện trong khoảng thời gian nhất định do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định để đảm bảo thực hiện chức năng nhiệm vụ của nhà nước. Chi ngân sách nhà nước là toàn bộ các khoản chi của Nhà nước được dự toán và thực hiện do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định để đảm bảo thực hiện chức năng nhiệm vụ của nhà nước.