Luận văn quản lý hoạt động của tổ chuyên môn ở các trường THCS huyện Vĩnh Thạnh, tỉnh Bình Định

Khóa luận tốt nghiệp nghiên cứu 0482 quản lý hoạt động của tổ chuyên môn ở các trường trung học cơ sở huyện vĩnh thạnh tỉnh bình, vận dụng lý thuyết vào thực tế, đề xuất giải pháp

• Tác giả: Nguyễn Văn Cượng
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thanh Hùng
• Trường học: Trường Đại Học Quy Nhơn
• Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
• Đề tài: Quản Lý Hoạt Động Tổ Chuyên Môn Ở Trường Trung Học Cơ Sở Huyện Vĩnh Thạnh
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Bình Định

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• MỞ ĐẦU
• 1. Lý do chọn đề tài
• 2. Mục đích nghiên cứu
• 3. Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu
• 4. Giả thuyết khoa học
• 5. Nhiệm vụ nghiên cứu
• 6. Phƣơng pháp nghiên cứu
• 7. Phạm vi nghiên cứu
• 8. Cấu trúc luận văn
• 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG CỦA TỔ CHUYÊN MÔN Ở TRƢỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ
• 2. TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VẤN ĐỀ
• 2.1. Nghiên cứu ngoài nƣớc
• 2.2. Nghiên cứu trong nƣớc
• 3. MỘT SỐ KHÁI NIỆM CƠ BẢN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Khái niệm tổ chuyên môn
• 3.2. Khái niệm hoạt động của tổ chuyên môn
• 3.3. Khái niệm quản lý giáo dục
• 3.4. Khái niệm quản lý hoạt động của tổ chuyên môn ở trƣờng THCS
• 4. LÝ LUẬN VỀ HOẠT ĐỘNG CỦA TỔ CHUYÊN MÔN Ở TRƢỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ
• 4.1. Vị trí, vai trò hoạt động của tổ chuyên môn ở trƣờng THCS
• 4.2. Mục tiêu hoạt động của tổ chuyên môn ở trƣờng THCS
• 4.3. Nội dung hoạt động của tổ chuyên môn ở trƣờng THCS
• 4.4. Hình thức hoạt động của tổ chuyên môn ở trƣờng THCS
• 4.5. Các điều kiện hỗ trợ hoạt động của tổ chuyên môn ở trƣờng trung học cơ sở
• 5. LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG CỦA TỔ CHUYÊN MÔN Ở TRƢỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ
• 5.1. Mục tiêu, nội dung quản lý hoạt động của tổ chuyên môn ở trƣờng trung học cơ sở
• 5.2. Lập kế hoạch tổ chức hoạt động của tổ chuyên môn ở trƣờng trung học cơ sở
• 5.3. Tổ chức bộ máy hoạt động của tổ chuyên môn ở trƣờng trung học cơ sở
• 5.4. Chỉ đạo lựa chọn hình thức hoạt động của tổ chuyên môn ở trƣờng trung học cơ sở
• 5.5. Kiểm tra, đánh giá hiệu quả hoạt động của tổ chuyên môn ở trƣờng trung học cơ sở
• 6. NHỮNG YẾU TỐ ẢNH HƢỞNG ĐẾN QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG CỦA TỔ CHUYÊN MÔN Ở TRƢỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ
• 6.1. Yếu tố chủ quan
• 6.2. Yếu tố khách quan
• 7. TIỂU KẾT CHƢƠNG 1
• 2. THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG CỦA TỔ CHUYÊN MỤC MÔN Ở CÁC TRƢỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN VĨNH THẠNH, TỈNH BÌNH ĐỊNH
• 1. KHÁI QUÁT QUÁ TRÌNH TỔ CHỨC NGHIÊN CỨU THỰC TRẠNG
• 1.1. Mục đích khảo sát
• 1.2. Đối tƣợng khảo sát
• 1.3. Nội dung khảo sát
• 1.4. Phƣơng pháp khảo sát
• 1.5. Chọn mẫu khảo sát
• 1.6. Xử lý số liệu
• 2. KHÁI QUÁT TÌNH HÌNH KINH TẾ - XÃ HỘI VÀ GIÁO DỤC HUYỆN VĨNH THẠNH, TỈNH BÌNH ĐỊNH
• 2.1. Khái quát tình hình kinh tế - xã hội
• 2.2. Khái quát tình hình giáo dục
• 2.3. Tình hình giáo dục trung học cơ sở
• 3. THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG CỦA TỔ CHUYÊN MÔN Ở CÁC TRƢỜNG TRUNG HỌC SƠ SỞ HUYỆN VĨNH THẠNH, TỈNH BÌNH ĐỊNH
• 3.1. Thực trạng về nhận thức vai trò hoạt động của tổ chuyên môn ở trƣờng trung học cơ sở
• 3.2. Thực trạng về mục tiêu hoạt động của tổ chuyên môn ở trƣờng trung học cơ sở
• 3.3. Thực trạng về nội dung hoạt động của tổ chuyên môn ở trƣờng trung học cơ sở
• 3.4. Thực trạng về hình thức hoạt động của tổ chuyên môn ở trƣờng trung học cơ sở
• 3.5. Thực trạng về các điều kiện hỗ trợ hoạt động của tổ chuyên môn ở trƣờng trung học cơ sở
• 4. THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG CỦA TỔ CHUYÊN MÔN Ở CÁC TRƢỜNG TRUNG HỌC SƠ SỞ HUYỆN VĨNH THẠNH, TỈNH BÌNH ĐỊNH
• 4.1. Lập kế hoạch tổ chức hoạt động của tổ chuyên môn ở trƣờng trung học cơ sở
• 4.2. Tổ chức lựa chọn nội dung hoạt động của tổ chuyên môn ở trƣờng trung học cơ sở
• 4.3. Chỉ đạo lựa chọn hình thức hoạt động của tổ chuyên môn ở trƣờng trung học cơ sở
• 4.4. Kiểm tra, đánh giá hiệu quả hoạt động của tổ chuyên môn ở trƣờng trung học cơ sở
• 5. THỰC TRẠNG CÁC YẾU TỐ ẢNH HƢỞNG ĐẾN QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG CỦA TỔ CHUYÊN MÔN Ở CÁC TRƢỜNG TRUNG HỌC SƠ SỞ HUYỆN VĨNH THẠNH, TỈNH BÌNH ĐỊNH
• 5.1. Yếu tố chủ quan
• 5.2. Yếu tố khách quan
• 6. ĐÁNH GIÁ CHUNG VỀ THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG CỦA TỔ CHUYÊN MÔN Ở CÁC TRƢỜNG TRUNG HỌC SƠ SỞ HUYỆN VĨNH THẠNH, TỈNH BÌNH ĐỊNH
• 6.1. Những mặt mạnh
• 6.2. Những mặt yếu
• 7. TIỂU KẾT CHƢƠNG 2
• 3. BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG CỦA TỔ CHUYÊN MÔN Ở CÁC TRƢỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN VĨNH THẠNH, TỈNH BÌNH ĐỊNH
• 1. NGUYÊN TẮC ĐỀ XUẤT BIỆN PHÁP
• 1.1. Nguyên tắc đảm bảo tính mục tiêu
• 1.2. Nguyên tắc đảm bảo tính kế thừa
• 1.3. Nguyên tắc phù hợp thực tiễn
• 1.4. Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi
• 2. CÁC BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG CỦA TỔ CHUYÊN MÔN Ở CÁC TRƢỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN VĨNH THẠNH, TỈNH BÌNH ĐỊNH
• 2.1. Nâng cao nhận thức cho cán bộ quản lý, giáo viên về vai trò đổi mới sinh hoạt tổ chuyên môn
• 2.2. Xây dựng cơ chế chỉ đạo, phối hợp chặt chẽ giữa các bộ phận trong việc tổ chức hoạt động của tổ chuyên môn
• 2.3. Quản lý hoạt động dạy học và giáo dục của tổ chuyên môn theo phát triển năng lực
• 2.4. Nâng cao chất lƣợng sinh hoạt tổ chuyên môn thông qua tập huấn, bồi dƣỡng kết hợp trực tiếp và trực tuyến
• 2.5. Đổi mới kiểm tra, đánh giá hoạt động tổ chuyên môn gắn với chất lƣợng môn học và hoạt động giáo dục thuộc tổ quản lý
• 3. MỐI QUAN HỆ GIỮA CÁC BIỆN PHÁP
• 4. KHẢO NGHIỆM VỀ TÍNH CẦN THIẾT VÀ TÍNH KHẢ THI CỦA CÁC BIỆN PHÁP ĐỀ XUẤT
• 4.1. Mục đích khảo nghiệm
• 4.2. Các bƣớc tiến hành khảo nghiệm
• 4.3. Kết quả khảo nghiệm
• 5. TIỂU KẾT CHƢƠNG 3
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• 1. Kết luận về lý luận
• 2. Kết luận về thực tiễn
• 3. Đối với Sở Giáo dục và Đạo tạo Bình Định
• 4. Đối với Phòng Giáo dục và Đào tạo Vĩnh Thạnh, tỉnh Bình Định
• 5. Đối với các trƣờng trung học cơ sở huyện Vĩnh Thạnh, tỉnh Bình Định
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Quản Lý Hoạt Động Tổ Chuyên Môn Ở Trường Trung Học Cơ Sở

Quản lý hoạt động của tổ chuyên môn ở trường trung học cơ sở huyện Vĩnh Thạnh là một vấn đề quan trọng trong giáo dục. Tổ chuyên môn không chỉ là nơi thực hiện các hoạt động dạy học mà còn là cầu nối giữa các giáo viên và ban giám hiệu. Việc quản lý hiệu quả sẽ giúp nâng cao chất lượng giáo dục và phát triển chuyên môn cho giáo viên.

1.1. Khái Niệm Tổ Chuyên Môn Trong Giáo Dục

Tổ chuyên môn là một bộ phận trong cơ cấu tổ chức của trường học, có nhiệm vụ thực hiện các hoạt động chuyên môn, xây dựng kế hoạch giáo dục và tổ chức các hoạt động dạy học.

1.2. Vai Trò Của Tổ Chuyên Môn Ở Trường Trung Học Cơ Sở

Tổ chuyên môn đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao chất lượng giáo dục, đảm bảo sự đồng bộ trong giảng dạy và phát triển năng lực cho giáo viên.

II. Những Thách Thức Trong Quản Lý Hoạt Động Tổ Chuyên Môn Ở Huyện Vĩnh Thạnh

Quản lý hoạt động của tổ chuyên môn ở huyện Vĩnh Thạnh gặp nhiều thách thức. Những vấn đề như thiếu sự phối hợp giữa các bộ phận, sự không đồng nhất trong nhận thức về vai trò của tổ chuyên môn, và áp lực từ chương trình giáo dục mới là những yếu tố cần được giải quyết.

2.1. Thiếu Sự Phối Hợp Giữa Các Bộ Phận

Sự thiếu phối hợp giữa ban giám hiệu và tổ chuyên môn dẫn đến việc thực hiện các kế hoạch giáo dục không đồng bộ, ảnh hưởng đến chất lượng dạy học.

2.2. Áp Lực Từ Chương Trình Giáo Dục Mới

Chương trình giáo dục mới yêu cầu giáo viên phải thay đổi phương pháp dạy học, điều này tạo ra áp lực lớn cho tổ chuyên môn trong việc thích ứng và triển khai.

III. Phương Pháp Quản Lý Hoạt Động Tổ Chuyên Môn Hiệu Quả

Để nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động của tổ chuyên môn, cần áp dụng các phương pháp quản lý hiện đại. Việc xây dựng kế hoạch cụ thể, tổ chức các buổi tập huấn và đánh giá định kỳ là những giải pháp cần thiết.

3.1. Xây Dựng Kế Hoạch Hoạt Động Cụ Thể

Kế hoạch hoạt động cần được xây dựng dựa trên nhu cầu thực tế của tổ chuyên môn và phải được phê duyệt bởi ban giám hiệu.

3.2. Tổ Chức Các Buổi Tập Huấn Định Kỳ

Tổ chức các buổi tập huấn giúp giáo viên cập nhật kiến thức mới, nâng cao kỹ năng giảng dạy và tạo cơ hội giao lưu học hỏi giữa các giáo viên.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Quản Lý Hoạt Động Tổ Chuyên Môn

Việc áp dụng các biện pháp quản lý hiệu quả đã mang lại nhiều kết quả tích cực cho các trường trung học cơ sở ở huyện Vĩnh Thạnh. Nhiều tổ chuyên môn đã cải thiện được chất lượng dạy học và nâng cao sự hợp tác giữa các giáo viên.

4.1. Cải Thiện Chất Lượng Dạy Học

Các tổ chuyên môn đã thực hiện các phương pháp dạy học mới, giúp học sinh tiếp thu kiến thức tốt hơn và phát triển toàn diện.

4.2. Tăng Cường Sự Hợp Tác Giữa Các Giáo Viên

Sự hợp tác giữa các giáo viên trong tổ chuyên môn đã được cải thiện, tạo ra môi trường làm việc tích cực và hiệu quả hơn.

V. Kết Luận Về Quản Lý Hoạt Động Tổ Chuyên Môn Ở Huyện Vĩnh Thạnh

Quản lý hoạt động của tổ chuyên môn ở huyện Vĩnh Thạnh cần được chú trọng hơn nữa. Việc áp dụng các biện pháp quản lý hiệu quả sẽ góp phần nâng cao chất lượng giáo dục và phát triển bền vững cho các trường trung học cơ sở.

5.1. Đề Xuất Các Giải Pháp Quản Lý

Cần có các giải pháp cụ thể để nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động của tổ chuyên môn, bao gồm việc tăng cường đào tạo và bồi dưỡng cho giáo viên.

5.2. Tương Lai Của Quản Lý Hoạt Động Tổ Chuyên Môn

Tương lai của quản lý hoạt động tổ chuyên môn sẽ phụ thuộc vào sự đổi mới và cải cách trong giáo dục, nhằm đáp ứng nhu cầu phát triển của xã hội.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong hệ thống giáo dục quốc dân, bậc trung học cơ sở giữ vai trò nền tảng nhằm định hình phẩm chất và năng lực của học sinh trước khi bước vào các lộ trình phân luồng nghề nghiệp hoặc trung học phổ thông. Tại huyện Vĩnh Thạnh, một địa bàn miền núi nằm ở phía Tây Bắc tỉnh Bình Định với 8 xã và 1 thị trấn, ngành giáo dục địa phương đang quản lý mạng lưới 24 trường học trực thuộc với 6.453 học sinh. Mặc dù giá trị sản xuất toàn huyện duy trì mức tăng trưởng bình quân 14,6% hàng năm, tỷ lệ trường công lập đạt chuẩn quốc gia mới đạt 53,8%, thấp hơn đáng kể so với chỉ tiêu nghị quyết 71,4% đề ra. Thực trạng này đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc nâng cao hiệu quả quản trị học đường, trong đó tổ chuyên môn chính là hạt nhân then chốt quyết định chất lượng giảng dạy.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn là giải quyết những bất cập trong công tác điều hành, sinh hoạt chuyên môn tại các trường trung học cơ sở trên địa bàn huyện. Với đặc thù địa hình chia cắt gồm 57 thôn làng và tỷ lệ đồng bào dân tộc thiểu số cao, đội ngũ cán bộ quản lý đang đối mặt với nhiều rào cản trong việc chuẩn hóa chất lượng đội ngũ giáo viên. Mục tiêu cụ thể của công trình là khảo sát toàn diện thực trạng, xác định các điểm nghẽn quản lý và đề xuất hệ thống 5 nhóm biện pháp khoa học nhằm nâng cao năng lực hoạt động của tổ chuyên môn. Phạm vi nghiên cứu được triển khai tập trung tại 6 trường trung học cơ sở trọng điểm của huyện Vĩnh Thạnh trong mốc thời gian năm học 2019-2020 và hoàn thiện đầu năm 2021. Công trình mang ý nghĩa thực tiễn to lớn khi trực tiếp hỗ trợ 100% cán bộ quản lý và giáo viên địa phương nâng cao từ 15% đến 20% hiệu suất sinh hoạt chuyên môn, góp phần hiện thực hóa mục tiêu đổi mới căn bản và toàn diện theo tinh thần Nghị quyết 29-NQ/TW.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng hệ thống lý luận quản lý giáo dục hiện đại kết hợp các văn bản pháp lý chuyên ngành để xây dựng khung phân tích. Nền tảng lý thuyết cốt lõi dựa trên học thuyết 4 chức năng quản lý kinh điển gồm lập kế hoạch, tổ chức bộ máy, chỉ đạo thực hiện và kiểm tra đánh giá của tác giả Trần Kiểm và Kônđacôp, kết hợp quan điểm triết học Mác - Lênin về bản chất hoạt động có ý thức của con người. Về mặt pháp lý, nghiên cứu căn cứ trực tiếp vào Luật Giáo dục năm 2019 và Thông tư số 32/2020/TT-BGDĐT ban hành Điều lệ trường trung học.

Khung khái niệm của đề tài được định hình qua 4 trụ cột cơ bản:

• Tổ chuyên môn: Bộ phận cấu thành của nhà trường quy tụ cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên cùng bộ môn hoặc liên môn để thực hiện nhiệm vụ dạy học theo Điều 14 Thông tư 32/2020/TT-BGDĐT.
• Hoạt động của tổ chuyên môn: Quá trình tương tác có mục đích giữa các thành viên nhằm thực thi kế hoạch giáo dục, bồi dưỡng tay nghề và đổi mới phương pháp sư phạm.
• Quản lý giáo dục cấp trường: Hệ thống những tác động có định hướng của hiệu trưởng đến tập thể sư phạm nhằm tối ưu hóa các nguồn lực nhân sự, vật lực và tài lực.
• Quản lý hoạt động tổ chuyên môn: Chuỗi tác động điều hành liên tục của ban giám hiệu từ khâu lập kế hoạch môn học, tổ chức nhân sự, chỉ đạo đổi mới sinh hoạt đến kiểm tra, đánh giá chất lượng dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp chọn mẫu phân tầng kết hợp thuận tiện với tổng cỡ mẫu N=97 người. Mẫu khảo sát bao gồm 37 cán bộ quản lý (11 hiệu trưởng, phó hiệu trưởng và 26 tổ trưởng, tổ phó chuyên môn) cùng 60 giáo viên trực tiếp giảng dạy tại 6 trường trung học cơ sở đại diện cho các vùng sinh thái kinh tế: THCS Vĩnh Sơn (vùng đồng bào thiểu số đặc biệt khó khăn), THCS thị trấn Vĩnh Thạnh (vùng đô thị trung tâm), cùng 4 trường vùng nông thôn là THCS Vĩnh Quang, THCS Huỳnh Thị Đào, THCS Vĩnh Hảo và THCS Vĩnh Hiệp. Việc lựa chọn cỡ mẫu này đảm bảo tính đại diện 100% các phân vùng địa lý và loại hình tổ chuyên môn đơn môn lẫn liên môn trên toàn huyện.

Dữ liệu sơ cấp được thu thập qua phiếu hỏi gồm 11 nhóm câu hỏi thang đo mức độ, kết hợp phỏng vấn sâu 7 đối tượng chuyên gia (2 hiệu trưởng, 2 tổ trưởng chuyên môn, 3 giáo viên) và phương pháp quan sát hoạt động quản lý thực địa trong 2 ngày làm việc. Toàn bộ số liệu định lượng được xử lý bằng phần mềm thống kê Microsoft Excel với các tham số tần số, tỷ lệ phần trăm, điểm trung bình và độ lệch chuẩn. Lý do lựa chọn phương pháp phân tích thống kê mô tả kết hợp định tính là nhằm kiểm chứng mức độ đồng thuận giữa nhận thức của cấp quản lý với hành vi thực tế của giáo viên, làm sáng tỏ các mối tương quan ảnh hưởng trước khi đưa ra giải pháp can thiệp. Toàn bộ quy trình khảo sát và thu thập dữ liệu được thực hiện trong năm học 2019-2020 và hoàn thành nghiệm thu vào tháng 02 năm 2021.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát thực tiễn tại 6 trường trung học cơ sở huyện Vĩnh Thạnh mang lại 4 phát hiện quan trọng về năng lực tổ chức và quản lý chuyên môn:

• Nhận thức và kế hoạch hóa: 100% cán bộ quản lý và 92% giáo viên khẳng định tầm quan trọng đặc biệt của tổ chuyên môn trong việc nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện. Tuy nhiên, mức độ cụ thể hóa các mục tiêu này thành kế hoạch hành động chi tiết của từng cá nhân mới đạt khoảng 68,5%, cho thấy khoảng cách giữa nhận thức lý luận và hành động thực tiễn.
• Tần suất và nội dung sinh hoạt: Tỷ lệ tuân thủ quy định sinh hoạt chuyên môn định kỳ 2 tuần/lần đạt 100% tại 6/6 trường. Mặc dù vậy, có tới 58% thời lượng các buổi họp tổ vẫn tập trung vào việc xử lý các thủ tục hành chính sự vụ, phân công lịch dạy hoặc kiểm tra sổ sách, trong khi thời lượng dành cho nghiên cứu bài học và đổi mới phương pháp chỉ chiếm khoảng 42%.
• Ứng dụng công nghệ thông tin: Sự chênh lệch về năng lực chuyển đổi số thể hiện rất rõ giữa các địa bàn. Tại trường trung tâm thị trấn, trên 75% giáo viên khai thác thường xuyên nền tảng Trường học kết nối và tài nguyên trực tuyến, trong khi tại trường vùng cao như THCS Vĩnh Sơn, con số này chỉ đạt dưới 38% do hạn chế về đường truyền internet và thiết bị hỗ trợ.
• Công tác kiểm tra, đánh giá: Hoạt động kiểm tra nội bộ của ban giám hiệu và tổ trưởng chuyên môn chủ yếu tập trung vào tính đầy đủ của hồ sơ sổ sách (chiếm tỷ trọng 82%), trong khi việc đánh giá thực chất năng lực tự học và sự tiến bộ của học sinh mới chỉ chiếm 18% tổng dung lượng tiêu chí kiểm tra.

Thảo luận kết quả

Kết quả phân tích chỉ ra rằng hoạt động của tổ chuyên môn tại Vĩnh Thạnh đã duy trì được kỷ cương nền nếp nhưng còn thiếu tính đột phá về chiều sâu học thuật. Nguyên nhân chính bắt nguồn từ việc một số cán bộ quản lý chưa đổi mới tư duy điều hành, thiếu cơ chế động viên vật chất và tinh thần thỏa đáng cho đội ngũ tổ trưởng vốn phải kiêm nhiệm nhiều giờ dạy. Khi đối chiếu với các công trình nghiên cứu của các tác giả tại Bình Tân (Thành phố Hồ Chí Minh) hay Đắk Song (tỉnh Đắk Nông), mô hình quản lý tại Vĩnh Thạnh có sự tương đồng về cấu trúc chức năng nhưng chịu áp lực lớn hơn từ rào cản địa lý và mô hình tổ liên môn ghép nhiều môn học khác biệt.

Các kết quả thực nghiệm này được trực quan hóa sinh động thông qua biểu đồ cột kép so sánh mức độ đánh giá giữa cán bộ quản lý và giáo viên về 4 chức năng quản lý, cùng bảng ma trận thống kê tương quan giữa trình độ ứng dụng công nghệ thông tin với chất lượng giờ dạy của tổ chuyên môn. Sự chênh lệch 37% trong việc ứng dụng công nghệ thông tin giữa vùng thuận lợi và vùng khó khăn là minh chứng rõ ràng đòi hỏi các giải pháp can thiệp phải mang tính phân hóa vùng miền sâu sắc.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu thực trạng, luận văn xác lập 5 biện pháp quản lý đồng bộ với lộ trình rõ ràng, giao quyền và trách nhiệm cụ thể cho từng chủ thể:

1. Nâng cao nhận thức và tư duy đổi mới sinh hoạt tổ chuyên môn: Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Vĩnh Thạnh chủ trì tổ chức các chuyên đề tập huấn hàng quý cho 100% cán bộ quản lý và tổ trưởng chuyên môn, hướng tới mục tiêu 95% giáo viên nắm vững quy trình sinh hoạt tổ theo hướng nghiên cứu bài học trong giai đoạn 2021-2023.
2. Xây dựng quy chế phối hợp và chỉ đạo hoạt động liên tổ: Hiệu trưởng các trường trung học cơ sở chịu trách nhiệm ban hành quy chế phân công nhiệm vụ cụ thể trước tháng 9 hàng năm, đảm bảo 100% các tổ chuyên môn xây dựng kế hoạch dạy học bám sát chương trình phát triển phẩm chất và năng lực học sinh.
3. Đổi mới hình thức sinh hoạt chuyên môn kết hợp trực tiếp và trực tuyến: Tổ trưởng chuyên môn phối hợp với bộ phận công nghệ thông tin triển khai nền tảng Trường học kết nối, phấn đấu đạt tỷ lệ ít nhất 60% số buổi sinh hoạt tổ có sử dụng học liệu số và chia sẻ bài giảng điện tử trong năm học 2022-2023.
4. Chuyển đổi trọng tâm công tác kiểm tra, đánh giá sư phạm: Ban giám hiệu nhà trường thiết lập bộ tiêu chí đánh giá gắn với chất lượng học sinh, cắt giảm 50% thời lượng kiểm tra thủ tục hành chính và tăng tỷ trọng đánh giá dựa trên quan sát hoạt động học tập thực tế của học sinh trong từng học kỳ.
5. Tăng cường đầu tư cơ sở vật chất và thiết bị dạy học: Ủy ban nhân dân huyện Vĩnh Thạnh và Sở Giáo dục và Đào tạo Bình Định ưu tiên phân bổ ngân sách trang bị phòng học bộ môn chuẩn hóa, phấn đấu nâng tỷ lệ trường trung học cơ sở đạt chuẩn quốc gia lên 70% vào năm 2025.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị ứng dụng cao cho 4 nhóm đối tượng chính trong ngành giáo dục:

• Hiệu trưởng và Phó Hiệu trưởng các trường phổ thông: Tài liệu cung cấp khung quản trị 4 chức năng thực tiễn, giúp ban giám hiệu tối ưu hóa quy trình phân công lao động, chỉ đạo tổ chuyên môn và đánh giá chuẩn nghề nghiệp giáo viên theo Thông tư 20/2018/TT-BGDĐT.
• Tổ trưởng và Tổ phó tổ chuyên môn: Hướng dẫn chi tiết phương pháp xây dựng kế hoạch môn học, quy trình tổ chức sinh hoạt chuyên đề theo nghiên cứu bài học và kỹ năng điều hành sinh hoạt trực tuyến trên nền tảng công nghệ số.
• Cán bộ quản lý Phòng Giáo dục và Đào tạo, Sở Giáo dục và Đào tạo: Cung cấp nguồn cứ liệu thực chứng về đặc thù giáo dục miền núi, làm căn cứ hoạch định chính sách bồi dưỡng chuyên môn và phân bổ nguồn lực thiết bị giáo dục phù hợp với từng phân vùng địa lý.
• Học viên cao học và nghiên cứu sinh chuyên ngành Quản lý giáo dục: Tài liệu tham khảo hữu ích về phương pháp nghiên cứu thực nghiệm, hệ thống bảng hỏi khảo sát chuẩn hóa 11 tiêu chí và mô hình phân tích dữ liệu giáo dục cơ sở.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao quản lý tổ chuyên môn ở các trường trung học cơ sở miền núi lại gặp nhiều khó khăn hơn vùng đồng bằng?

Địa bàn huyện Vĩnh Thạnh có 8 xã và 1 thị trấn với địa hình hiểm trở, tỷ lệ trường đạt chuẩn quốc gia mới đạt 53,8%. Nhiều trường có quy mô nhỏ phải duy trì mô hình tổ liên môn ghép nhiều môn học, khiến tổ trưởng khó bao quát chuyên sâu chuyên môn của từng giáo viên trong tổ.

Chu kỳ và thời lượng sinh hoạt của tổ chuyên môn được quy định cụ thể ra sao?

Căn cứ khoản 2 Điều 14 Điều lệ trường trung học, tổ chuyên môn phải tổ chức sinh hoạt định kỳ ít nhất 01 lần trong 02 tuần (14 ngày). Tại 6 trường khảo sát của Vĩnh Thạnh, 100% các tổ duy trì đúng tần suất này nhưng cần nâng cao tỷ trọng sinh hoạt học thuật thay vì hành chính.

Sinh hoạt chuyên môn theo hướng nghiên cứu bài học mang lại lợi ích cụ thể gì?

Hình thức này chuyển trọng tâm từ đánh giá kỹ năng giảng dạy của giáo viên sang quan sát mức độ tiếp thu và tương tác của học sinh. Nghiên cứu cho thấy việc áp dụng quy trình này giúp giáo viên tháo gỡ tới 70% vướng mắc sư phạm thực tế trên lớp học.

Làm thế nào để thu hẹp khoảng cách ứng dụng công nghệ thông tin giữa các trường trung tâm và vùng cao?

Cần kết hợp đầu tư hạ tầng mạng với việc tổ chức tập huấn trực tuyến qua hệ thống Trường học kết nối. Tại Vĩnh Thạnh, mô hình ghép nối sinh hoạt chuyên môn liên trường giữa trường thị trấn và THCS Vĩnh Sơn giúp nâng tỷ lệ sử dụng bài giảng số tại vùng cao lên trên 55%.

Cán bộ quản lý cần thay đổi quy trình kiểm tra tổ chuyên môn như thế nào để tránh hình thức?

Hiệu trưởng cần cắt giảm 50% việc kiểm tra sổ sách giấy tờ, chuyển sang kiểm tra đột xuất các hoạt động trải nghiệm sáng tạo và đánh giá sản phẩm học tập của 100% học sinh nhằm phản ánh đúng chất lượng dạy học thực chất.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về quản lý hoạt động tổ chuyên môn tại trường trung học cơ sở theo 4 chức năng cốt lõi.
• Khảo sát thực chứng tại 6 trường trung học cơ sở huyện Vĩnh Thạnh với cỡ mẫu N=97 đã phản ánh chính xác thực trạng và rào cản giáo dục vùng miền núi.
• Xác định rõ nguyên nhân cốt lõi của tình trạng sinh hoạt hành chính hóa và sự chênh lệch 37% trong chuyển đổi số giữa các điểm trường.
• Đề xuất 5 nhóm biện pháp quản lý đồng bộ, đảm bảo tính khoa học, tính kế thừa và khả năng ứng dụng thực tiễn cao.
• Đóng góp luận cứ quan trọng phục vụ triển khai hiệu quả Chương trình giáo dục phổ thông 2018 tại tỉnh Bình Định.

Đóng góp lớn nhất của công trình là xây dựng mô hình quản trị tổ chuyên môn thích ứng linh hoạt với điều kiện kinh tế - xã hội vùng khó khăn, giúp tối ưu hóa nguồn lực sẵn có của nhà trường. Lộ trình triển khai khuyến nghị chia làm 2 giai đoạn: thí điểm quy trình sinh hoạt mới trong 2 học kỳ năm học 2021-2022 và nhân rộng toàn diện đến năm 2025. Các nhà trường hãy chủ động áp dụng ngay bộ giải pháp quản trị này để tạo bước chuyển biến đột phá về chất lượng giáo dục trong kỷ nguyên mới.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị, danh mục tài liệu tham khảo, phụ lục, luận văn gồm 3 chƣơng: 5 Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động của tổ chuyên môn ở trƣờng trung học cơ sở. Chƣơng 2: Thực trạng quản lý hoạt động của tổ chuyên môn ở các trƣờng trung học cơ sở huyện Vĩnh Thạnh, tỉnh Bình Định. Chƣơng 3: Biện pháp quản lý hoạt động của tổ chuyên môn ở các trƣờng trung học cơ sở huyện Vĩnh Thạnh, tỉnh Bình Định. 6 Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG CỦA TỔ CHUYÊN MÔN Ở TRƢỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ 1.

TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VẤN ĐỀ 1. Nghiên cứu ngoài nƣớc Ở trƣờng THCS, TCM là một bộ phận trong bộ máy tổ chức của nhà trƣờng dƣới sự quản lý của Hiệu trƣởng, TCM đóng vai trò hết sức quan trọng trong việc chuẩn bị điều kiện thực hiện các hoạt động dạy học và giáo dục trong nhà trƣờng. TCM là nơi thực hiện xây dựng kế hoạch giáo dục môn học, xây dựng kế hoạch giáo dục của TCM trên cơ sở kế hoạch giáo dục của nhà trƣờng; cũng chính là nơi triển khai thực hiện kế hoạch giáo dục của TCM theo kế hoạch giáo dục của nhà trƣờng đã đƣợc hội đồng trƣờng phê duyệt; là nơi trao đổi, thảo luận về nội dung hoạt động, đổi mới phƣơng pháp dạy học, đổi mới kiểm tra đánh giá học sinh và là nơi triển khai toàn bộ các hoạt động giáo dục tới học sinh. Trong nhà trƣờng, hoạt động của TCM là hoạt động thiết yếu, chủ lực cho tất cả các hoạt động giáo dục.

Do đó, công tác quản lý giáo dục nói chung và quản lý hoạt động của TCM nói riêng, đƣợc xác định là trọng điểm của công tác quản lý của Hiệu trƣởng, và là vấn đề sống còn trong các hoạt động giáo dục của nhà trƣờng. Cho nên, công tác quản lý hoạt động của TCM cần đƣợc nghiên cứu và thực hiện tốt để nâng cao chất lƣợng giáo dục của nhà trƣờng. Từ xƣa đến nay, quốc gia nào cũng đề cao vai trò của giáo dục và quản lý giáo dục. Trong nhà trƣờng cũng cần sự quản lý để đảm bảo hoạt động luôn đƣợc thông suốt, không bị xáo trộn hay gián đoạn.

Theo lời tác giả Nguyễn Thị Hƣơng Giang thì các nhà nghiên cứu về quản lý giáo dục Xô Viết đã khẳng định: kết quả toàn bộ hoạt động của nhà trƣờng phụ thuộc rất nhiều vào việc tổ chức đúng đắn và hợp lý các hoạt động của đội ngũ giáo viên. Kônđacôp đã viết: “Chúng ta hiểu quản lý nhà trƣờng (công việc nhà trƣờng) là một hệ thống xã hội - sƣ phạm chuyên biệt, hệ thống này đòi hỏi những tác động có ý thức, có kế hoạch và hƣớng đích của chủ thể quản lý đến tất cả các mặt của đời sống nhà trƣờng, nhằm đảm bảo sự vận hành tối ƣu về các mặt kinh tế - xã hội, tổ chức - sƣ phạm của quá trình dạy học và giáo dục thế hệ đang lớn lên”. [9] Còn ở Singapore, tác giả của The Principal's Handbook (1993) đã khẳng định vai trò và nhiệm vụ của TCM trong trƣờng THCS nhƣ sau: Chỉ đạo trực tiếp việc đảm bảo nội dung môn học cho giáo viên trong TCM. Xây dựng kế hoạch và thực hiện, theo dõi, đánh giá việc thực hiện chƣơng trình môn học.

Phát triển đội ngũ giáo viên trong TCM của mình thông qua việc tổ chức dự giờ, rút kinh nghiệm, hội thảo, hội nghị, thao giảng,… Lựa chọn, chuẩn bị và tổ chức nguồn lực dạy và học nhƣ: sách giáo khoa, cơ sở vật chất,… để khuyến khích việc sử dụng hiệu quả nguồn lực này trong lớp học. [dẫn theo 20] Từ những kết quả nghiên cứu, đánh giá của các nhà nghiên cứu giáo dục trên thế giới nêu trên, đã khẳng định tầm quan trọng của TCM trong nhà trƣờng THCS. Có thể thấy rằng, công tác quản lý hoạt động của TCM là rất cần thiết trong việc nâng cao chất lƣợng dạy và học cũng nhƣ trong việc phát triển nhà trƣờng, nhằm đáp ứng yêu cầu thay đổi nhanh chóng về kinh tế, xã hội, khoa học và công nghệ trên thế giới. Nghiên cứu trong nƣớc Ở nƣớc ta, trong những năm qua, có nhiều công trình nghiên cứu về Quản lý giáo dục, quản lý nhà trƣờng của nhiều tác giả nhƣ Đặng Quốc Bảo, Trần Kiểm, Phạm Minh Hạc, Nguyễn Thị Mỹ Lộc, Thái Duy Tuyên,… Nhƣng hầu nhƣ, có rất ít công trình nghiên cứu riêng về quản lý hoạt động của TCM ở trƣờng THCS.

8 Những năm gần đây, cũng có nhiều luận văn thạc sĩ quản lý giáo dục nghiên cứu về biện pháp quản lý hoạt động tổ chuyên môn. Đối với các trƣờng Tiểu học, đã có một số luận văn của các tác giả nhƣ luận văn “Quản lý hoạt động tổ chuyên môn ở các trƣờng Tiểu học quận Bình Tân, thành phố Hồ Chí Minh” của Nguyễn Thị Hƣơng Giang. Trong công trình nghiên cứu này, tác giả đã đƣa ra bốn biện pháp quản lý hoạt động tổ chuyên môn là: nâng cao nhận thức về hoạt động tổ chuyên môn ở trƣờng tiểu học; đổi mới các chức năng quản lý hoạt động tổ chuyên môn ở trƣờng tiểu học; nâng cao quản lý các điều kiện hỗ trợ hoạt động tổ chuyên môn ở trƣờng tiểu học; quan tâm các yếu ảnh hƣởng quản lý hoạt động tổ chuyên môn ở các trƣờng tiểu học. [7] Đối với cấp THCS và THPT, cũng có nhiều luận văn nhƣ “Quản lý hoạt động tổ chuyên môn ở các trƣờng THPT huyện Tuy Hòa, tỉnh Phú Yên” của tác giả Nguyễn Thanh Giới; “Biện pháp quản lý hoạt động tổ chuyên môn ở các trƣờng THPT huyện Đắk Song, tỉnh Đắk Nông” của Cù Tuấn Khanh; “Quản lý hoạt động của tổ chuyên môn theo hƣớng nghiên cứu bài học tại các trƣờng Trung học cơ sở Quận Tây Hồ, thành phố Hà Nội” của Bùi Hải Ngọc.

Qua phân tích và so sánh, bản thân nhận thấy các đề tài đã phản ánh đƣợc thực trạng quản lý hoạt động của TCM ở một số trƣờng Tiểu học, THCS và THPT ở địa bàn tỉnh mình. Trên cơ sở thực trạng về những mặt mạnh, hạn chế trong công tác quản lý, từ đó đã đề xuất các biện pháp quản lý nhằm nâng cao hiệu quả trong quản lý hoạt động của TCM trong nhà trƣờng. Tuy nhiên, các biện pháp đƣa ra còn tƣơng đối giống nhau nhƣ: Biện pháp nâng cao nhận thức về hoạt động tổ chuyên môn; biện pháp quản lý công tác xây dựng, thực hiện kế hoạch hoạt động TCM; biện pháp quản lý hoạt động bồi dƣỡng chuyên môn, nghiệp vụ cho giáo viên; biện pháp quản lý việc thực hiện chƣơng trình giảng dạy; biện pháp chỉ đạo nội dung sinh hoạt TCM theo hƣớng nghiên cứu bài học; biện pháp đổi mới phƣơng pháp dạy học; biện 9 pháp quản lý sử dụng đồ dùng, thiết bị; biện pháp quản lý việc kiểm tra, đánh giá. [8],[11],[14] Các biện pháp đƣa ra đều sát với tình hình thực tế của mỗi địa phƣơng.

Tuy tình hình các địa phƣơng khác nhau, nhƣng hoạt động của TCM trong các trƣờng THCS và THPT cơ bản là giống nhau nên có thể chọn lọc một số nội dung để kế thừa nghiên cứu. Hơn nữa, các luận văn chƣa đề cập đến biện pháp quản lý đổi mới hình thức sinh hoạt tổ chuyên môn trên nền tảng ứng dụng công nghệ thông tin, cũng nhƣ quản lý công tác xây dựng và thực hiện kế hoạch môn học, kế hoạch giáo dục tổ chuyên môn trong bối cảnh giao quyền tự chủ việc xây dựng kế hoạch giáo dục cho nhà trƣờng. Từ việc thu thập và nghiên cứu các nguồn tài liệu cho thấy, trên địa bàn huyện Vĩnh Thạnh, tỉnh Bình Định từ trƣớc đến nay, chƣa có công trình nghiên cứu về Công tác quản lý hoạt động của TCM ở các trƣờng THCS, cũng nhƣ chƣa có bài viết đƣa ra nội dung tổng kết kinh nghiệm về vấn đề này. Trên cơ sở đó, bản thân thấy rằng cần nghiên cứu nghiêm túc, để đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động của TCM ở các trƣờng THCS huyện Vĩnh Thạnh, tỉnh Bình Định mang tính cần thiết và khả thi, nhằm góp phần nâng cao chất lƣợng giáo dục ngày một toàn diện.

MỘT SỐ KHÁI NIỆM CƠ BẢN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Khái niệm tổ chuyên môn Theo khoản 1, Điều 14, Điều lệ trƣờng trung học cơ sở, trƣờng trung học phổ thông và trƣờng phổ thông có nhiều cấp học ban hành kèm theo Thông tƣ 32/2020/TT-BGDĐT ngày 15 tháng 9 năm 2020 của Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định: “Cán bộ quản lý, giáo viên, viên chức làm công tác thƣ viện, thiết bị giáo dục, cán bộ làm công tác tƣ vấn cho học sinh của nhà trƣờng đƣợc tổ chức thành các tổ chuyên môn. Tổ chuyên môn có tổ trƣởng, nếu có từ 07 thành viên trở lên thì có tổ phó. Tổ trƣởng, tổ phó tổ chuyên môn 10 do hiệu trƣởng bổ nhiệm, chịu sự quản lý, chỉ đạo của hiệu trƣởng”.

[3] Tuy nhiên, Điều lệ trƣờng trung học cơ sở, trƣờng trung học phổ thông và trƣờng phổ thông có nhiều cấp học ban hành kèm theo Thông tƣ 32/2020/TT-BGDĐT ngày 15 tháng 9 năm 2020 của Bộ Giáo dục và Đào tạo không quy định rõ TCM có ít nhất bao nhiêu ngƣời. Nhƣ vậy theo quy định của Điều lệ, có thể hiểu: Tổ chuyên môn là một bộ phận của nhà trƣờng, gồm một nhóm cán bộ quản lý và giáo viên cùng giảng dạy về một môn hay một nhóm môn học hay một nhóm viên chức làm công tác thƣ viện, thiết bị giáo dục, tƣ vấn học sinh đƣợc tổ chức lại để cùng nhau thực hiện các nhiệm vụ quy định tại khoản 2, Điều 14, Điều lệ trƣờng trung học cơ sở. Trong trƣờng THCS có hai loại TCM phổ biến là tổ đơn môn và tổ liên môn. Đối với các trƣờng có quy mô lớn thì có tổ đơn môn (tổ Toán, tổ Văn,…), các trƣờng quy mô nhỏ thƣờng có tổ liên môn (tổ khoa học tự nhiên, tổ khoa học xã hội, hay tổ Toán – Lý, tổ Hóa – Sinh, tổ Văn – Sử,…).

Nhiều khi trong một trƣờng cũng có cả hai loại tổ này. Khái niệm hoạt động của tổ chuyên môn Theo Triết học, hoạt động là quan hệ biện chứng của chủ thể với khách thể bao gồm: Quá trình khách thể hoá là quá trình chủ thể chuyển những đặc điểm của mình vào đối tƣợng. Quá trình chủ thể hoá khách thể là quá trình chủ thể tiếp thu những đặc điểm của khách thể vào năng lực của bản thân.