phần mở đầu, kết luận, khuyến nghị và tài liệu tham khảo, luận văn được trình bày trong 3 chương: Chƣơng 1. Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động của tổ chuyên môn trong trường Trung học cơ sở Chƣơng 2. Thực trạng quản lý hoạt động của tổ chuyên môn trong các trường Trung học cơ sở trên địa bàn Huyện Thanh Trì, thành phố Hà Nội. Biện pháp quản lý hoạt động của tổ chuyên môn trong các trường Trung học cơ sở trên địa bàn Huyện Thanh Trì, thành phố Hà Nội.
4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG CỦA TỔ CHUYÊN MÔN TRONG TRƢỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ 1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề Công tác chuyên môn là hoạt động quan trọng, chủ yếu, quyết định sự tồn tại và phát triển của nhà trường. Tổ chuyên môn là một bộ phận cấu thành, nơi thực thi nhiệm vụ dạy học và giáo dục học sinh. Một nhà trường chỉ có thể thay đổi bằng chính nội lực của mình.
Động lực quan trọng để giúp nhà trường phát triển chính là mối quan hệ, sự tương tác, giúp đỡ lẫn nhau trong khối đoàn kết và sự nỗ lực vươn lên của mỗi cá nhân. Sinh hoạt chuyên môn là một hoạt động nhằm bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ, năng lực sư phạm cho giáo viên, góp phần tháo gỡ những khó khăn trong quá trình giảng dạy và thực hiện nhiệm vụ. Hoạt động tổ chuyên môn là những vấn đề về thực hiện nhiệm vụ giảng dạy và giáo dục HS, thực hiện các văn bản chỉ đạo, thực thi nhiệm vụ năm học và các yêu cầu mang tính thức tiễn được mang ra thảo luận, phân tích dưới nhiều góc độ và rút ra những kết luận sư phạm, những biện pháp khả thi có thể vận dụng vào thực tiễn, từ đó nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ của GV. Quản lý hoạt động TCM của người Hiệu trưởng là vấn đề đã được nghiên cứu có cơ sở pháp lý và cơ sở lý luận từ quan điểm chỉ đạo của Đảng và Nhà nước về công tác tổ chức cán bộ, công tác xây dựng phát triển đội ngũ.
Quyết định số 305/BGD ngày 26/3/1996 của Bộ GD&ĐT trong chương VIII, về quản lý nhà trường trung học, TCM có chức năng: “Giúp hiệu trưởng điều hành và thực hiện các hoạt động nghiệp vụ sư phạm. Trực tiếp quản lý lao động của giáo viên trong tổ”. Quyết định số 1955/QĐ-BGDĐT ngày 30/5/2014 của Bộ GD-ĐT đã chỉ rõ nhiệm vụ trọng tâm của giáo dục trung học là: “Tập trung phát triển đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý giáo dục về năng lực chuyên môn, kỹ năng xây dựng và thực hiện kế hoạch giáo dục theo định hướng phát triển năng lực học sinh; năng lực đổi mới phương pháp dạy học, kiểm tra đánh giá; quan tâm phát triển đội ngũ TTCM; chú trọng đổi mới sinh hoạt chuyên môn…”. Vấn đề quản lý hoạt động của TCM trong nhà trường đã có nhiều công trình 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com nghiên cứu.
Luận văn thạc sĩ chuyên ngành quản lý giáo dục của một số tác giả đã viết về đề tài này như: Đề tài “Quản lý hoạt động tổ chuyên môn theo hướng nghiên cứu bài học ở trường THCS Tây Tựu, Quận Bắ c Từ Liêm, Thành phố Hà Nội” của tác giả Nguyễn Thị Thúy Hằng, năm 2015. Qua đề tài nghiên cứu, tác giả đã chỉ rõ người TTCM giữ vai trò quản lý trực tiếp trong việc chỉ đạo, quản lý hoạt động dạy học nhằm nâng cao chất lượng dạy và học trong nhà trường THCS. Quản lý sinh hoa ̣t TCM theo hướng nghiên cứu bài học chính là quá trình nhà quản lý thực hiện các chức năng quản lý để điều hành sinh hoạt tổ chuyên môn theo định hướng; tập trung phân tích nhiều hơn các vấn đề liên quan đến người học, nhằm khuyến khích GV tìm ra nguyên nhân tại sao HS chưa đạt kết quả như mong muốn và tìm biện pháp để nâng cao chất lượng dạy học, tạo cơ hội cho HS được tham gia vào quá trình học tập. Đề tài “Quản lý hoạt động của tổ chuyên môn tại trường trung học cơ sở Liên Trung, huyện Đan Phượng, thành phố Hà Nội trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay” của tác giả Đỗ Thị Nguyệt, năm 2015.
Tác giả đã khẳng định yếu tố then chốt quyết định đến hướng đi và hiệu quả dạy học của nhà trường chính là người quản lý và chủ thể quản lý đó chính là TTCM. Qua đó, tôi nhâ ̣n thấ y rằ ng: Thông qua TCM, Hiệu trưởng thực hiện quản lý về công tác quy hoạch và bồi dưỡng TTCM, công tác xây dựng và thực hiện kế hoạch của TCM, hoạt động dạy học, đổi mới phương pháp dạy học, sinh hoạt tổ chuyên môn. Chất lượng hoạt động của các TCM có ảnh hưởng rất lớn đến chất lượng dạy và học của nhà trường. Để quản lý tố t hoa ̣t đô ̣ng TCM thì cầ n chú ý các vấ n đề : công tác bổ nhiệm tổ trưởng, nhóm trưởng có năng lực và tâm huyết là rất cần thiết; triển khai xây dựng kế hoạch năm học, hướng dẫn TCM xây dựng kế hoạch của tổ, nhóm chuyên môn; quản lý hồ sơ chuyên môn của tổ và của GV; chỉ đạo xây dựng và thực hiện đầy đủ chương trình, kế hoạch dạy học, kế hoạch giáo dục, công tác kiểm tra đánh giá (KTĐG); quản lý dự giờ, thao giảng được TCM thực hiện có hiệu quả và có chất lượng.
Tuy nhiên, quá trình quản lý hoạt động TCM trong trường cũng bộc lộ những điểm hạn chế. Đó là năng lực quản lý của đội ngũ tổ trưởng, tổ phó chuyên môn; công tác xây dựng, thực hiện kế hoạch; quản lý hoạt động dạy học; quản lý hoạt động sinh hoạt của TCM cũng còn hạn chế. Bài viết “Thực trạng hoạt động tổ chuyên môn ở trường THCS quận Hai Bà 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Trưng- Thành phố Hà Nội” của Thạc sĩ Ngô Thị Phương Thảo trên tạp chí thiết bị giáo dục- số 94 –6/2013. Tác giả đã khẳng đị nh TCM là nơi trực tiếp thực hiện mọi quá trình chỉ đạo đổi mới phương pháp để nâng cao chấ t lươ ̣ng da ̣y ho ̣c trong nhà trường.
Qua đó , nhằ m nâng cao chấ t lươ ̣ng sinh hoa ̣t TCM cần thực hiện các biện pháp: quản lí kế hoạch hoạt động; chỉ đạo thực hiện đổi mới SHCM; tăng cường quản lí hoạt động KTĐG học sinh của TCM; quản lí công tác tự học và tự bồi dưỡng của GV; quản lí công tác sử dụng thiết bị dạy học… thực hiê ̣n đồ ng bô ̣ các giải pháp trên sẽ nâng cao chấ t lươ ̣ng hoa ̣t đô ̣ng của TCM. Nhiều nhà sư phạm đi sâu nghiên cứu một cách toàn diện về vai trò, vị trí, nhiệm vụ, tổ chức quá trình dạy học của người giáo viên nói riêng và vấn đề quản lý hoạt động của TCM trong nhà trường nhằm nâng cao chất lượng giáo dục. Tuy nghiên cứu ở nhiều góc độ khác nhau, các cấp học khác nhau nhưng các tác giả đều đi đến một kết luận chung nhất đó là khẳng định được vị trí, vai trò của TTCM trong nhà trường, chỉ rõ quản lý hoạt động của TCM trong nhà trường là một yếu tố không thể thiếu và quyết định đến chất lượng giáo dục; đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động TCM nhằm mang lại hiệu quả thiết thực cho đơn vị mình. Kết quả mà các tác giả đã chỉ ra sẽ là những tri thức làm tiền đề cho tác giả tiếp tục thực hiện nghiên cứu và hoàn thành luận văn này.
Các khái niệm cơ bản 1. Quản lý Khái niệm quản lý (management) là khái niệm rất chung, tổng quát, có rất nhiều định nghĩa khác nhau về quản lý: Theo tác giả Đặng Quốc Bảo: “ Quản lý là một quá trình tác động gây ảnh hưởng của chủ thể quản lý lên khách thể quản lý nhằm đạt mục tiêu chung”[1] Theo các tác giả Nguyễn Thị Mỹ Lộc và Nguyễn Quốc Chí, khái niệm về quản lý được định nghĩa như sau: “Quản lý là tác động có định hướng, có chủ đích của chủ thể quản lý (người quản lý) đến khách thể quản lý (người bị quản lý) trong một tổ chức nhằm làm cho tổ chức vận hành và đạt được mục đích của tổ chức” [17; Tr.16] Tác giả Hà Sĩ Hồ quan niệm rằng: “Quản lý là một hoạt động có định hướng, có tổ chức, lựa chọn trong các đối tượng có thể dựa trên các thông tin về tình trạng của đối tượng được ổn định và làm cho nó phát triển tới mục đích đã định” [26, Tr.34] 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Từ những quan niệm khác nhau về khái niệm quản lý, tác giả nhận thấy: tuy mỗi khái niệm có những cách tiếp cận khác nhau, song có thể hiểu rằng: Quản lý là sự tác động liên tục có tổ chức, có định hướng của chủ thể quản lý (người quản lý) lên khách thể quản lý (người bị quản lý) bằng việc thực hiện các chức năng quản lý nhằm làm cho tổ chức vận hành đạt tới mục tiêu quản lý. Quản lý là quá trình đi đến mục tiêu trên cơ sở thực hiện đúng, đủ và có sáng ta ̣o các chức năng quản lý. Có bốn chức năng quản lý cơ bản: kế hoạch hoá (planning), tổ chức (organizing), chỉ đạo (leading) và kiểm tra (controlling).
Quản lý vừa là một khoa học, vừa là một nghệ thuật: Quản lý là khoa học vì nó là lĩnh vực tri thức được hệ thống hóa và là đối tượng nghiên cứu đặc biệt, là khoa học phân loại kiến thức, giải thích các mối quan hệ nhất là mối quan hệ giữa chủ thể quản lý và khách thể quản lý. Quản lý là một nghệ thuật vì nó hoạt động đặc biệt đòi hỏi sự khôn khéo, tinh tế, linh hoạt, tính toán, ứng xử, giao lưu để đạt được mục đích. Quản lý giáo dục Giáo dục hình thành và tồn tại trong xã hội loài người, là một hoạt động thực tiễn tồn tại khách quan. Giáo dục là một quá trình hoạt động, để quá trình Giáo dục đạt hiệu quả cao nhất thiết cần có sự quản lý.