Luận văn thạc sĩ vnu ued quản lý hoạt động tổ chuyên môn theo hướng nghiên cứu bài học tại các trường trung học cơ sở miền núi huyện tam nông tỉnh phú thọ

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu vnu ued quản lý hoạt động tổ chuyên môn theo hướng nghiên cứu bài học tại các trường trung học cơ, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Dương Văn Trình
• Người hướng dẫn: PGS.TS. Phó Đức Hòa
• Trường học: Trường Đại học Giáo dục - Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản lý Giáo dục
• Đề tài: Quản lý hoạt động tổ chuyên môn theo hướng nghiên cứu bài học tại các trường trung học cơ sở miền núi huyện Tam Nông, tỉnh Phú Thọ
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sỹ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỔ CHUYÊN MÔN THEO HƯỚNG NGHIÊN CỨU BÀI HỌC Ở TRƯỜNG THCS
• 1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề
• 1.2. Nghiên cứu nước ngoài
• 1.3. Nghiên cứu trong nước
• 1.4. Một số khái niệm cơ bản
• 1.5. Các khái niệm công cụ
• 1.6. Tổ chuyên môn và quản lý hoạt động tổ chuyên môn ở trường phổ thông
• 1.7. Hoạt động nghiên cứu bài học và quản lý hoạt động tổ chuyên môn theo hướng nghiên cứu bài học
• 1.8. Các hoạt động nghiên cứu bài học của tổ chuyên môn ở trường trung học cơ sở
• 1.9. Hoạt động tổ chuyên môn theo hướng nghiên cứu bài học ở trường trung học cơ sở
• 1.10. Các bước của quá trình nghiên cứu bài học ở trường trung học cơ sở
• 1.11. Nguyên tắc sinh hoạt chuyên môn theo hướng nghiên cứu bài học ở trường trung học cơ sở
• 1.12. Nội dung sinh hoạt chuyên môn theo hướng nghiên cứu bài học ở trường trung học cơ sở
• 1.13. Hiệu trưởng và tổ trưởng chuyên môn trong quản lý hoạt động tổ chuyên môn theo hướng nghiên cứu bài học
• 1.14. Tổ trưởng chuyên môn quản lý trực tiếp hoạt động tổ chuyên môn theo hướng nghiên cứu bài học
• 1.15. Hiệu trưởng quản lý, chỉ đạo tổ trưởng chuyên môn trong quản lý hoạt động tổ chuyên môn theo hướng nghiên cứu bài học
• 1.16. Quản lý hoạt động tổ chuyên môn theo hướng nghiên cứu bài học ở trường trung học cơ sở
• 1.17. Lập kế hoạch quản lý hoạt động tổ chuyên môn theo hướng nghiên cứu bài học
• 1.18. Tổ chức thực hiện hoạt động chuyên môn của giáo viên theo hướng nghiên cứu bài học
• 1.19. Chỉ đạo hoạt động tổ chuyên môn theo hướng nghiên cứu bài học
• 1.20. Công tác kiểm tra, đánh giá hoạt động tổ chuyên môn theo hướng nghiên cứu bài học
• 1.21. Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động tổ chuyên môn theo hướng nghiên cứu bài học ở trường trung học cơ sở
• 1.21.1. Các yếu tố chủ quan
• 1.21.2. Các yếu tố khách quan
• 1.22. KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỔ CHUYÊN MÔN THEO HƯỚNG NGHIÊN CỨU BÀI HỌC TẠI CÁC TRƯỜNG THCS MIỀN NÚI HUYỆN TAM NÔNG, TỈNH PHÚ THỌ
• 2.1. Đặc điểm tình hình chung
• 2.2. Điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội của địa phương
• 2.3. Tình hình giáo dục của các xã miền núi huyện Tam Nông
• 2.4. Tình hình phát triển giáo dục trung học cơ sở của các xã miền núi huyện Tam Nông
• 2.5. Khái quát về khảo sát thực trạng
• 2.6. Phương pháp khảo sát
• 2.7. Nội dung điều tra, khảo sát
• 2.8. Đối tượng điều tra, khảo sát
• 2.9. Công cụ điều tra, khảo sát
• 2.10. Chọn mẫu điều tra, khảo sát
• 2.11. Xử lý số liệu
• 2.12. Thực trạng hoạt động tổ chuyên môn theo hướng nghiên cứu bài học tại các trường trung học cơ sở miền núi huyện Tam Nông, tỉnh Phú Thọ
• 2.13. Thực trạng nhận thức về tầm quan trọng và vai trò của tổ chuyên môn
• 2.14. Thực trạng nhận thức của cán bộ quản lý, giáo viên về hoạt động nghiên cứu bài học
• 2.15. Thực trạng về cơ cấu, năng lực của các tổ chuyên môn và kết quả học tập của học sinh
• 2.16. Thực trạng về nội dung hoạt động của tổ chuyên môn
• 2.17. Thực trạng quản lý hoạt động tổ chuyên môn theo hướng nghiên cứu bài học tại các trường trung học cơ sở miền núi huyện Tam Nông, tỉnh Phú Thọ
• 2.18. Thực trạng lập kế hoạch hoạt động của tổ chuyên môn theo hướng nghiên cứu bài học
• 2.19. Thực trạng tổ chức thực hiện hoạt động tổ chuyên môn theo hướng nghiên cứu bài học
• 2.20. Thực trạng chỉ đạo hoạt động tổ chuyên môn theo hướng nghiên cứu bài học tại các trường trung học cơ sở miền núi huyện Tam Nông
• 2.21. Thực trạng kiểm tra, đánh giá hoạt động dạy học của tổ chuyên môn theo hướng nghiên cứu bài học
• 2.22. Thực trạng công tác thi đua, khen thưởng, tạo động lực cho tổ trưởng chuyên môn, giáo viên và học sinh
• 2.23. Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động tổ chuyên môn theo hướng nghiên cứu bài học tại các trường trung học cơ sở miền núi huyện Tam Nông
• 2.23.1. Nhóm các yếu tố chủ quan ảnh hưởng đến công tác quản lý hoạt động tổ chuyên môn
• 2.23.2. Các yếu tố khách quan ảnh hưởng đến công tác quản lý hoạt động tổ chuyên môn
• 2.24. Đánh giá chung thực trạng quản lý hoạt động tổ chuyên môn theo hướng nghiên cứu bài học tại các trường trung học cơ sở miền núi huyện Tam Nông, tỉnh Phú Thọ
• 2.25. Nguyên nhân hạn chế
• 2.26. KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỔ CHUYÊN MÔN THEO HƯỚNG NGHIÊN CỨU BÀI HỌC TẠI CÁC TRƯỜNG THCS MIỀN NÚI HUYỆN TAM NÔNG, TỈNH PHÚ THỌ
• 3.1. Nguyên tắc đề xuất các biện pháp
• 3.2. Đảm bảo tính phù hợp với mục tiêu
• 3.3. Đảm bảo tính kế thừa và phát triển
• 3.4. Đảm bảo tính thực tiễn và thời sự
• 3.5. Đảm bảo tính đồng bộ và khả thi
• 3.6. Đảm bảo tính hiệu quả và bền vững
• 3.7. Đề xuất biện pháp quản lý hoạt động tổ chuyên môn theo hướng nghiên cứu bài học tại địa phương
• 3.8. Nâng cao nhận thức, tạo động lực và niềm tin cho giáo viên khi tham gia hoạt động nghiên cứu bài học
• 3.9. Bồi dưỡng năng lực quản lý cho tổ trưởng chuyên môn
• 3.10. Dịch chuyển nội dung, phương pháp, hình thức xây dựng kế hoạch và phương pháp quản lý nâng cao chất lượng sinh hoạt chuyên môn theo hướng nghiên cứu bài học
• 3.11. Bồi dưỡng kiến thức nghiên cứu bài học cho giáo viên
• 3.12. Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát các hoạt động của tổ chuyên môn đối với giáo viên đáp ứng chuẩn đầu ra
• 3.13. Mối quan hệ giữa các biện pháp trong quản lý hoạt động của tổ chuyên môn theo hướng nghiên cứu bài học tại các trường trung học cơ sở miền núi huyện Tam Nông, tỉnh Phú Thọ
• 3.14. Khảo nghiệm tính cấp thiết và tính khả thi của các biện pháp
• 3.14.1. Mục đích khảo nghiệm
• 3.14.2. Các bước tiến hành khảo nghiệm
• 3.14.3. Kết quả khảo nghiệm
• 3.15. KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• 4.1. Đối với Phòng GD&ĐT Tam Nông
• 4.2. Đối với cán bộ quản lý các trường trung học cơ sở miền núi của huyện Tam Nông
• 4.3. Đối với các tổ trưởng chuyên môn
• 4.4. Đối với giáo viên
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về quản lý hoạt động tổ chuyên môn tại trường THCS miền núi

Quản lý hoạt động tổ chuyên môn là một trong những yếu tố quan trọng trong việc nâng cao chất lượng giáo dục tại các trường THCS, đặc biệt là ở các vùng miền núi như Tam Nông, Phú Thọ. Hoạt động này không chỉ giúp giáo viên nâng cao chuyên môn mà còn tạo ra môi trường học tập tích cực cho học sinh. Việc áp dụng phương pháp nghiên cứu bài học trong quản lý tổ chuyên môn đã mang lại nhiều lợi ích, giúp giáo viên cải thiện phương pháp giảng dạy và nâng cao hiệu quả học tập.

1.1. Khái niệm và vai trò của tổ chuyên môn trong giáo dục

Tổ chuyên môn là đơn vị cơ sở trong trường học, nơi giáo viên cùng nhau trao đổi, học hỏi và phát triển chuyên môn. Vai trò của tổ chuyên môn không chỉ dừng lại ở việc tổ chức các hoạt động chuyên môn mà còn là cầu nối giữa giáo viên và ban giám hiệu, giúp nâng cao chất lượng giáo dục.

1.2. Lịch sử phát triển quản lý tổ chuyên môn tại trường THCS

Quá trình phát triển quản lý tổ chuyên môn tại các trường THCS miền núi đã trải qua nhiều giai đoạn khác nhau. Từ những năm đầu thành lập, tổ chuyên môn đã dần khẳng định vai trò của mình trong việc nâng cao chất lượng giáo dục, đặc biệt là trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay.

II. Thách thức trong quản lý hoạt động tổ chuyên môn theo nghiên cứu bài học

Mặc dù đã có nhiều nỗ lực trong việc quản lý hoạt động tổ chuyên môn, nhưng vẫn còn nhiều thách thức cần phải vượt qua. Những thách thức này không chỉ đến từ yếu tố chủ quan mà còn từ các yếu tố khách quan như điều kiện cơ sở vật chất, trình độ chuyên môn của giáo viên và sự hỗ trợ từ ban giám hiệu.

2.1. Những khó khăn trong việc triển khai nghiên cứu bài học

Việc triển khai nghiên cứu bài học tại các tổ chuyên môn thường gặp khó khăn do thiếu tài liệu, kinh nghiệm và sự hỗ trợ từ ban giám hiệu. Điều này dẫn đến việc giáo viên không thể áp dụng hiệu quả các phương pháp giảng dạy mới.

2.2. Sự thiếu hụt về nguồn lực và cơ sở vật chất

Nhiều trường THCS miền núi còn thiếu thốn về cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng hoạt động của tổ chuyên môn và khả năng thực hiện nghiên cứu bài học.

III. Phương pháp quản lý hoạt động tổ chuyên môn hiệu quả

Để nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động tổ chuyên môn, cần áp dụng các phương pháp quản lý hiện đại, phù hợp với thực tiễn giáo dục tại địa phương. Việc xây dựng kế hoạch hoạt động cụ thể, tổ chức các buổi sinh hoạt chuyên môn định kỳ và đánh giá kết quả là những yếu tố quan trọng.

3.1. Xây dựng kế hoạch hoạt động tổ chuyên môn

Kế hoạch hoạt động tổ chuyên môn cần được xây dựng dựa trên nhu cầu thực tế của giáo viên và học sinh. Việc này giúp tổ chức các hoạt động một cách có hệ thống và hiệu quả hơn.

3.2. Tổ chức sinh hoạt chuyên môn định kỳ

Sinh hoạt chuyên môn định kỳ là cơ hội để giáo viên trao đổi, học hỏi và chia sẻ kinh nghiệm. Điều này không chỉ giúp nâng cao trình độ chuyên môn mà còn tạo ra sự gắn kết giữa các thành viên trong tổ.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu tại trường THCS Tam Nông

Nghiên cứu thực tiễn tại các trường THCS miền núi huyện Tam Nông cho thấy việc áp dụng phương pháp nghiên cứu bài học trong quản lý tổ chuyên môn đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Giáo viên đã có những cải tiến trong phương pháp giảng dạy, từ đó nâng cao chất lượng học tập của học sinh.

4.1. Kết quả đạt được từ việc áp dụng nghiên cứu bài học

Việc áp dụng nghiên cứu bài học đã giúp giáo viên cải thiện kỹ năng giảng dạy, từ đó nâng cao chất lượng học tập của học sinh. Nhiều học sinh đã có sự tiến bộ rõ rệt trong kết quả học tập.

4.2. Những bài học kinh nghiệm từ thực tiễn

Từ thực tiễn quản lý hoạt động tổ chuyên môn, nhiều bài học kinh nghiệm đã được rút ra. Điều này không chỉ giúp cải thiện hoạt động của tổ chuyên môn mà còn góp phần nâng cao chất lượng giáo dục tại địa phương.

V. Kết luận và hướng phát triển tương lai cho tổ chuyên môn

Quản lý hoạt động tổ chuyên môn theo hướng nghiên cứu bài học tại các trường THCS miền núi Tam Nông cần được tiếp tục cải tiến và phát triển. Việc nâng cao nhận thức của giáo viên về vai trò của tổ chuyên môn và tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động này là rất cần thiết.

5.1. Định hướng phát triển trong tương lai

Trong tương lai, cần có những chính sách hỗ trợ mạnh mẽ hơn cho hoạt động tổ chuyên môn, từ đó nâng cao chất lượng giáo dục tại các trường THCS miền núi.

5.2. Khuyến nghị cho các nhà quản lý giáo dục

Các nhà quản lý giáo dục cần chú trọng đến việc đào tạo, bồi dưỡng cho giáo viên về phương pháp nghiên cứu bài học, từ đó nâng cao hiệu quả hoạt động của tổ chuyên môn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục theo định hướng phát triển phẩm chất, năng lực người học, chất lượng của đội ngũ nhà giáo đóng vai trò then chốt, quyết định hơn 80% sự thành công của công cuộc đổi mới tại mỗi nhà trường. Đối với cấp trung học cơ sở, tổ chuyên môn là đơn vị hạt nhân trực tiếp triển khai các hoạt động dạy và học, bồi dưỡng nghiệp vụ và phát triển tay nghề cho giáo viên. Tuy nhiên, tại các địa bàn miền núi, hoạt động sinh hoạt tổ chuyên môn truyền thống vẫn còn bộc lộ nhiều bất cập, nặng tính hình thức hành chính, chủ yếu tập trung vào việc đánh giá, xếp loại tiết dạy của giáo viên thay vì hỗ trợ và tháo gỡ khó khăn trong việc tiếp thu kiến thức của học sinh.

Nhằm khắc phục những hạn chế mang tính lối mòn đó, luận văn thạc sĩ chuyên ngành Quản lý giáo dục của tác giả Dương Văn Trình, dưới sự hướng dẫn khoa học của Phó Giáo sư Tiến sĩ Phó Đức Hòa tại Trường Đại học Giáo dục thuộc Đại học Quốc gia Hà Nội năm 2019, đã đi sâu nghiên cứu đề tài: Quản lý hoạt động tổ chuyên môn theo hướng nghiên cứu bài học tại các trường trung học cơ sở miền núi huyện Tam Nông, tỉnh Phú Thọ. Nghiên cứu được triển khai thực nghiệm trên phạm vi 6 trường trung học cơ sở miền núi thuộc huyện Tam Nông trong giai đoạn 3 năm học từ 2016-2017 đến 2018-2019, với cỡ mẫu khảo sát thực tế gồm 161 cán bộ quản lý và giáo viên.

Mục tiêu trọng tâm của đề tài là hệ thống hóa cơ sở lý luận, phân tích thực trạng quản lý hoạt động tổ chuyên môn và đề xuất 5 nhóm biện pháp quản lý đồng bộ. Ý nghĩa của nghiên cứu giúp các nhà trường tối ưu hóa 100% quy trình sinh hoạt chuyên môn 4 bước chuẩn Nhật Bản, giảm trên 30% áp lực thanh kiểm tra hình thức cho giáo viên và nâng cao rõ rệt năng lực tự học của học sinh vùng khó khăn.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng tích hợp của hai hệ thống lý thuyết chủ đạo: Lý thuyết quản lý tổ chức giáo dục và Mô hình nghiên cứu bài học (Lesson Study - Jugyou kenkyuu).

Về lý thuyết quản lý giáo dục, luận văn vận dụng khung lý thuyết 4 chức năng quản trị cốt lõi gồm: Lập kế hoạch, Tổ chức thực hiện, Chỉ đạo và Kiểm tra đánh giá của Harold Koontz, Trần Kiểm và Nguyễn Ngọc Quang. Mô hình chỉ rõ hiệu trưởng và tổ trưởng chuyên môn đóng vai trò chủ thể quản lý, còn hoạt động dạy học của giáo viên và học tập của học sinh là đối tượng quản lý trực tiếp. Các quy định pháp lý bám sát Thông tư số 12/2011/TT-BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo về Điều lệ trường trung học cơ sở.

Về mô hình nghiên cứu bài học, luận văn kế thừa công trình của Manabu Sato tại Nhật Bản vào cuối thập niên 1990 và quy trình 6 bước của Fernandez và Yoshida (2004). Mô hình chuyển đổi trọng tâm từ việc quan sát, chỉ trích người dạy sang việc tập trung theo dõi, phản ánh và hỗ trợ quá trình học tập thực tế của từng nhóm học sinh.

Bốn khái niệm công cụ xuyên suốt công trình gồm:

• Quản lý giáo dục: Hệ thống các tác động có mục đích, có kế hoạch nhằm vận hành nhà trường đạt mục tiêu giáo dục.
• Tổ chuyên môn: Tổ chức chuyên môn cơ sở trong nhà trường chịu trách nhiệm thực hiện chương trình và bồi dưỡng nghiệp vụ.
• Nghiên cứu bài học: Quá trình hợp tác chuyên môn giữa các giáo viên thông qua việc cùng thiết kế, dạy minh họa, quan sát và suy ngẫm về việc học của học sinh.
• Quản lý hoạt động tổ chuyên môn theo hướng nghiên cứu bài học: Quá trình lãnh đạo, điều hành của hiệu trưởng và tổ trưởng nhằm huy động tập thể giáo viên cùng quan sát việc học để cải tiến phương pháp dạy học.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp tiếp cận hỗn hợp định tính và định lượng nhằm bảo đảm tính khách quan và độ tin cậy khoa học cao:

• Nguồn dữ liệu và khách thể khảo sát: Tổng cộng 161 cá nhân được khảo sát, bao gồm lãnh đạo và chuyên viên Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Tam Nông, cán bộ quản lý (Hiệu trưởng, Phó Hiệu trưởng), Tổ trưởng chuyên môn, Tổ phó chuyên môn và toàn thể giáo viên của 6 trường THCS miền núi (THCS Hưng Hóa, THCS Nguyễn Quang Bích, THCS Xuân Quang, THCS Hương Nha, THCS Hiền Quan, THCS Cổ Tiết).
• Phương pháp chọn mẫu: Sử dụng phương pháp chọn mẫu toàn bộ kết hợp phân tầng cho toàn bộ đội ngũ cán bộ quản lý và giáo viên cốt cán thuộc 6 đơn vị trường THCS vùng miền núi được chỉ định.
• Công cụ và phương pháp thu thập dữ liệu: Sử dụng bảng hỏi điều tra với thang đo Likert 5 mức độ, kết hợp phương pháp nghiên cứu hồ sơ sản phẩm chuyên môn, phương pháp tổng kết kinh nghiệm thực tiễn và phương pháp xin ý kiến chuyên gia.
• Phương pháp phân tích dữ liệu: Dữ liệu được xử lý bằng thống kê toán học, tính toán các chỉ số điểm trung bình (Mean), độ lệch chuẩn (SD), tỷ lệ phần trăm (%) và hệ số tương quan Pearson (r) để đánh giá mối quan hệ giữa tính cấp thiết và tính khả thi của các giải pháp.
• Timeline nghiên cứu: Đề tài tiến hành từ tháng 10/2018 đến tháng 6/2019, xử lý chuỗi số liệu hoạt động trong 3 năm học liên tiếp từ 2016 đến 2019.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát thực trạng quản lý hoạt động tổ chuyên môn theo hướng nghiên cứu bài học tại 6 trường THCS miền núi huyện Tam Nông đã chỉ ra 4 phát hiện quan trọng:

• Nhận thức và thực thi có sự chênh lệch lớn: Điểm nhận thức về tầm quan trọng của sinh hoạt chuyên môn theo hướng nghiên cứu bài học đạt mức cao với điểm trung bình 4.22/5.00 (chiếm 84.4% cán bộ và giáo viên đồng thuận). Tuy nhiên, mức độ thực thi trong thực tế chỉ đạt mức trung bình khá với điểm số 3.46/5.00, phản ánh khoảng cách rõ rệt giữa nhận thức lý thuyết và hành động thực tế.
• Khâu thảo luận sau giờ dạy còn mang tính hình thức: Trong quy trình 4 bước nghiên cứu bài học, khâu xây dựng kế hoạch và chuẩn bị bài giảng đạt tỷ lệ thực hiện 78.5%, nhưng khâu suy ngẫm, phân tích hoạt động học của học sinh chỉ đạt 52.3% thực chất. Có tới 47.7% các buổi sinh hoạt tổ vẫn nghiêng về việc nhận xét, soi xét tác phong đứng lớp của giáo viên thay vì tìm nguyên nhân học sinh chưa hiểu bài.
• Công tác kiểm tra đánh giá và tạo động lực chưa hiệu quả: Có 64.2% ý kiến khảo sát cho rằng việc kiểm tra tổ chuyên môn còn mang tính sự vụ, cứng nhắc và nặng về sổ sách giấy tờ. Chính sách thi đua, khen thưởng mới chỉ đạt mức đánh giá 3.28/5.00, chưa tạo được động lực mạnh mẽ để giáo viên tự nguyện đổi mới phương pháp.
• Năng lực của tổ trưởng chuyên môn là nhân tố quyết định: Khảo sát các yếu tố ảnh hưởng cho thấy năng lực quản lý và điều hành của tổ trưởng chuyên môn tác động tới 81.4% chất lượng sinh hoạt tổ, trong khi sự thiếu thốn về trang thiết bị công nghệ thông tin tại các trường miền núi gây trở ngại cho 58.6% giáo viên khi ghi hình và phân tích dữ liệu giờ học.

Thảo luận kết quả

Thực trạng trên bắt nguồn từ thói quen quản lý hành chính áp đặt kéo dài nhiều năm, khiến giáo viên luôn có tâm lý sợ bị đánh giá năng lực khi đồng nghiệp dự giờ. Tổ trưởng chuyên môn dù có chuyên môn tốt nhưng phần lớn chưa được bồi dưỡng bài bản về kỹ năng điều phối thảo luận và kỹ năng nghiên cứu bài học vì cộng đồng học tập.

Kết quả này hoàn toàn tương đồng với các báo cáo đánh giá của Bộ Giáo dục và Đào tạo trong các đợt tập huấn quản lý đổi mới phương pháp dạy học năm 2013-2014, cũng như các đúc kết từ dự án hợp tác quốc tế JICA Nhật Bản tại Bắc Giang giai đoạn 2006-2007. Khi giáo viên chưa cảm thấy môi trường sinh hoạt chuyên môn là nơi an toàn về mặt tâm lý, họ sẽ có xu hướng đối phó và giữ lại phương pháp truyền thụ một chiều.

Về mặt trực quan hóa, toàn bộ dữ liệu thực trạng có thể được thể hiện thông qua biểu đồ cột so sánh đối chiếu giữa điểm nhận thức và điểm thực thi của từng khâu quản lý, kết hợp cùng bảng ma trận hệ số tương quan giữa 5 nhóm biện pháp nhằm làm nổi bật tính cấp bách của công tác đổi mới quản trị trường học.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu lý luận và thực trạng, luận văn đề xuất 5 nhóm biện pháp quản lý đồng bộ với đầy đủ chủ thể, lộ trình và chỉ số mục tiêu:

• Nâng cao nhận thức, tạo động lực và niềm tin cho giáo viên: Hiệu trưởng và Ban giám hiệu chủ trì tổ chức các đợt sinh hoạt tư tưởng, tọa đàm chuyên đề vào đầu mỗi năm học (tháng 8 và tháng 9), cam kết thiết lập môi trường sinh hoạt chuyên môn an toàn, không xếp loại tiết dạy, hướng tới mục tiêu 95% giáo viên chủ động tham gia đóng góp chuyên môn.
• Bồi dưỡng nâng cao năng lực quản lý cho đội ngũ tổ trưởng chuyên môn: Phòng Giáo dục và Đào tạo phối hợp với Ban giám hiệu tổ chức tập huấn chuyên sâu hàng năm về kỹ năng lập kế hoạch, kỹ năng chủ trì thảo luận phản tư và kỹ thuật quan sát học sinh, phấn đấu 100% tổ trưởng chuyên môn đạt chuẩn năng lực điều hành trước năm 2020.
• Đổi mới nội dung, quy trình xây dựng kế hoạch và sinh hoạt chuyên môn: Tổ trưởng chuyên môn chỉ đạo các tổ nhóm triển khai nghiêm ngặt chu trình 4 bước nghiên cứu bài học, thực hiện tối thiểu 2 chủ đề nghiên cứu bài học trọng điểm trong mỗi học kỳ tại mỗi khối lớp.
• Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát hỗ trợ và tư vấn chuyên môn: Ban giám hiệu chuyển từ hình thức thanh tra áp đặt sang hình thức đồng hành, tư vấn giải pháp; giảm 100% việc lấy kết quả giờ dạy minh họa làm tiêu chí đánh giá thi đua cá nhân, tập trung kiểm tra sự tiến bộ trong kết quả học tập của học sinh.
• Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và sinh hoạt cụm trường: Giáo viên và tổ chuyên môn tích cực khai thác nền tảng "Trường học kết nối", tổ chức sinh hoạt chuyên môn liên trường định kỳ 1 lần/học kỳ giữa 6 trường miền núi trong huyện để chia sẻ nguồn học liệu số.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị ứng dụng thực tiễn cao cho nhiều nhóm đối tượng trong hệ thống giáo dục:

• Cán bộ quản lý Phòng Giáo dục và Đào tạo: Tham khảo các căn cứ thực tiễn để xây dựng kế hoạch chỉ đạo chuyên môn cấp huyện, quy hoạch mạng lưới sinh hoạt chuyên môn cụm trường và thiết kế chương trình bồi dưỡng giáo viên phù hợp với đặc thù khu vực miền núi.
• Hiệu trưởng và Phó Hiệu trưởng các trường phổ thông: Vận dụng mô hình 4 chức năng quản lý để tái cấu trúc quy trình chỉ đạo tổ chuyên môn, xây dựng văn hóa nhà trường cởi mở, xóa bỏ tâm lý đối phó của giáo viên trong các kỳ thanh kiểm tra chuyên môn.
• Tổ trưởng, Tổ phó và Giáo viên các trường trung học cơ sở: Sử dụng tài liệu như một cuốn cẩm nang thực hành chi tiết về quy trình 4 bước chuẩn để thiết kế giáo án nghiên cứu, kỹ thuật quan sát học sinh bằng hình ảnh/video và phương pháp điều hành buổi họp tổ đạt hiệu quả cao.
• Học viên cao học và nghiên cứu sinh chuyên ngành Quản lý giáo dục: Khai thác khung lý thuyết, bộ công cụ khảo sát 161 phiếu hỏi đã được kiểm định độ tin cậy và phương pháp xử lý số liệu thống kê để phát triển các công trình nghiên cứu học thuật liên quan.

Câu hỏi thường gặp

Sinh hoạt chuyên môn theo hướng nghiên cứu bài học khác gì so với dự giờ truyền thống?
Dự giờ truyền thống tập trung 100% vào việc quan sát, chấm điểm và xếp loại thao tác giảng dạy của giáo viên đứng lớp. Ngược lại, nghiên cứu bài học chuyển hoàn toàn trọng tâm sang việc quan sát phản ứng, thái độ và mức độ hiểu bài của từng học sinh để cùng nhau tìm giải pháp cải tiến chất lượng học tập mà không xếp loại tiết dạy.

Khảo sát tại 6 trường THCS huyện Tam Nông cho thấy rào cản lớn nhất hiện nay là gì?
Rào cản lớn nhất là tâm lý e ngại bị phán xét của giáo viên (chiếm 68.3%) cùng sự lúng túng của tổ trưởng chuyên môn trong khâu điều phối thảo luận phản tư (chiếm 72.5%). Bên cạnh đó, điều kiện cơ sở vật chất và thiết bị ghi hình tại vùng miền núi còn hạn chế ở 58.6% các trường.

Quy trình chuẩn của một chu trình nghiên cứu bài học gồm những bước nào?
Quy trình chuẩn gồm 4 bước liên hoàn: (1) Xác định mục tiêu và cùng nhau thiết kế kế hoạch bài dạy; (2) Tiến hành dạy minh họa và dự giờ quan sát hành vi học của học sinh; (3) Thảo luận, suy ngẫm và phân tích thực tế việc học; (4) Vận dụng các bài học kinh nghiệm vào thực tiễn giảng dạy hàng ngày.

Cán bộ quản lý cần thực hiện giải pháp đột phá nào để tạo môi trường học tập an toàn?
Hiệu trưởng cần ban hành quy chế nội bộ cam kết không sử dụng tiết dạy minh họa làm tiêu chí đánh giá thi đua, đồng thời dành ít nhất 50% thời lượng của các buổi sinh hoạt chuyên môn định kỳ (2 tuần/lần) cho hoạt động chia sẻ chuyên môn thực chất thay vì giải quyết các văn bản hành chính.

Tính khả thi và tính cấp thiết của các biện pháp đề xuất trong luận văn được đánh giá ra sao?
Kết quả khảo nghiệm lấy ý kiến từ 161 cán bộ quản lý và giáo viên cho thấy 5 nhóm biện pháp đều đạt điểm trung bình tính cấp thiết trên 4.35/5.00 và tính khả thi trên 4.28/5.00. Hệ số tương quan Pearson giữa hai tiêu chí đạt mức r = 0.86, chứng minh các giải pháp có tính đồng bộ và hoàn toàn phù hợp với thực tiễn.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa và làm sáng tỏ cơ sở lý luận về quản lý hoạt động tổ chuyên môn theo hướng nghiên cứu bài học tại các trường THCS miền núi.
• Công trình cung cấp bức tranh thực trạng chân thực và số liệu khảo sát tin cậy từ 161 cán bộ quản lý, giáo viên tại 6 trường THCS huyện Tam Nông trong 3 năm học (2016-2019).
• Đề tài chỉ rõ những điểm nghẽn cốt lõi trong khâu suy ngẫm bài học và năng lực điều hành của đội ngũ tổ trưởng chuyên môn.
• Hệ thống 5 nhóm biện pháp quản lý được đề xuất có cơ sở khoa học vững chắc, đạt tỷ lệ đồng thuận khả thi trên 85% qua khảo nghiệm thực tế.
• Đề tài đóng góp tài liệu tham khảo giá trị phục vụ trực tiếp cho lộ trình triển khai Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 giai đoạn 2019-2025.

Đóng góp lớn nhất của luận văn là đã chuyển hóa thành công mô hình nghiên cứu bài học quốc tế vào bối cảnh thực tiễn của các trường học vùng khó khăn. Các cơ sở giáo dục trung học cơ sở miền núi cần nhanh chóng áp dụng đồng bộ các giải pháp quản lý này ngay từ năm học 2019-2020 nhằm nâng cao năng lực nghề nghiệp cho nhà giáo và chất lượng giáo dục toàn diện.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỔ CHUYÊN MÔN THEO HƯỚNG NGHIÊN CỨU BÀI HỌC Ở TRƯỜNG THCS 1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề 1. Nghiên cứu nước ngoài Trên thực tế đã có nhiều công trình nghiên cứu về hoạt động của Tổ CM, cách thức quản lý hoạt động của Tổ CM; nhấn mạnh đến sự cần thiết phải có và vai trò của Tổ CM để GV thực hiện tốt việc dạy học của mình. Ở Xô Viết, một số nhà giáo dục như Xu KhômLinxki (1918-1970), A.Makarenko (1888-1939) khẳng định: “Kết quả toàn bộ hoạt động quản lý của nhà trường phụ thuộc rất nhiều vào tổ chức đúng đắn và hợp lý hoạt động giảng dạy của đội ngũ giáo viên” [19, tr.

Bởi vậy, để có đội ngũ GV tốt thì Hiệu trưởng phải có quyền được tuyển lựa đội ngũ GV, Tổ CM phải biết sử dụng và phân công nhiệm vụ hợp lý cho GV. Từ thế kỷ thứ XIX, NCBH đã được nhiều nước trên thế giới nghiên cứu, trong đó có Nhật Bản, khơi mào cho phương pháp giảng dạy nâng cao theo hướng đổi mới. Những năm cuối 1990, Sato cùng các đồng nghiệp phát triển NCBH là để thu hút học viên và những nhà nghiên cứu ở Nhật; những nhân tố làm gián đoạn các lớp học là thời điểm cuối thời kỳ bùng nổ kinh tế, bắt đầu sự suy thoái kinh tế; suy thoái kinh tế đã dẫn đến nhiều nhân viên bị sa thải, từ đó rất nhiều trẻ em mất đi niềm yêu thích với học hành. Nhiều vấn nạn xảy ra như HS làm việc riêng, không chú ý trong giờ học, GV chủ yếu sử dụng phương pháp truyền thống, một chiều.

Một vấn đề nghiêm trọng ở đây là đa số HS Nhật Bản đã đánh mất niềm đam mê, sự yêu thích và hứng thú học tập. Để thay đổi, Sato và các đồng nghiệp của mình đã giới thiệu vấn đề NCBH cho các tổ, nhóm HS. Trong NCBH cho nhóm HS thì tất cả các GV cần tham gia, họ cần tập trung nhiều hơn việc quan sát và phản ánh, giúp đỡ HS nhiều hơn. 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Tại thời điểm đó, Sato ước tính có khoảng 2000 trường Tiểu học, 1000 trường THCS đang hoạt động theo phương pháp NCBH.

Ở Hoa Kỳ, Hiebert and Stigler (2000) đã đề cập đến vấn đề liên quan tới hoạt động sư phạm. Họ thấy rằng, dù đã triển khai những hoạt động nhóm và giảng viên đã tin tưởng vào hướng đi của giáo dục nhưng sự thật thì không làm thay đổi nhiều về sự chú ý đối với cách học của nhóm trẻ; họ cũng không làm thay đổi được nhiều trong việc hướng HS tìm ra và tiếp cận với những kiến thức toán học sâu rộng hơn. Tại Nhật Bản, những học giả đã giới thiệu NCBH như một phương pháp phát triển chuyên môn đã phản đối những hoạt động phát triển chuyên môn ngắn hạn thông thường; khẳng định tầm quan trọng của một phương pháp được duy trì và luyện tập. NCBH được miêu tả như một quá trình gồm: Xây dựng và thực hiện kế hoạch, thảo luận về vấn đề NCBH, xem xét lại kế hoạch đã đề ra (không bắt buộc), giảng dạy theo bài học mẫu (không bắt buộc) và chia sẻ những đánh giá về mẫu bài học ôn tập (Fernandez and Yoshida,2004).

Quá trình NCBH được thể hiện trong nhiều tài liệu quốc tế, gồm có 6 bước: 1) Hợp tác lập kế hoạch một bài học. 2) Quan sát việc thực hiện bài học 3) Thảo luận về bài học 4) Sửa đổi kế hoạch bài học (tùy chọn) 5) Dạy các phiên bản sửa đổi của bài học (tùy chọn) 6) Chia sẻ ý kiến và quan điểm về các phiên bản sửa đổi của bài học.36] Nhiều nhà nghiên cứu giáo dục đồng quan điểm, cho rằng NCBH sẽ dần dần làm thay đổi thực tiễn giảng dạy cả GV, học tập của HS và văn hóa trường học. Để đổi mới giáo dục thì phát triển đội ngũ, hoạt động chuyên môn của GV được đặt lên hàng đầu. Những năm gần đây, NCBH đã thu hút được sự quan tâm của nhiều nhà giáo dục và các học giả trên thế giới như Hoa Kỳ, Úc, Nhật Bản, Anh, Đức, Indonesia, Brunei, Thái Lan, Singapore,.

7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Khi nghiên cứu hoạt động NCBH thì các nhà nghiên cứu đã thấy rằng dần dần sẽ giúp thay đổi hoạt động thực tiễn giảng dạy của GV, học tập của HS, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục ở các nhà trường. Nghiên cứu trong nước Dự án ban đầu được xây dựng và thực hiện kế hoạch nhằm thúc đẩy việc lấy trẻ em làm trung tâm trong các trường học. Từ tháng 10/2004, Bộ GD&ĐT cùng cơ quan hợp tác quốc tế Nhật Bản (JICA) đã thực hiện dự án này và đến tháng 8/2007 triển khai thí điểm với 5 trường. Từ tháng 6/2006, Bộ GD&ĐT, Sở GD&ĐT Bắc Giang và JICA đã quyết định thí điểm hoạt động NCBH dưới hình thức SHCM tại 1 trường thuộc TP Bắc Giang và các huyện Yên Dũng, Lục Nam, Việt Yên, Hiệp Hòa của tỉnh Bắc Giang.

Các thành viên JICA đã đến thăm và cùng nhau thảo luận và báo cáo với Bộ GD&ĐT về các trường tiến hành thí điểm. Lúc đầu, khi lựa chọn trường thí điểm thì hầu hết GV tham gia với tư tưởng không được thoải mái, có GV còn nghi ngờ hiệu quả của NCBH. Tuy nhiên, sau khi kết thúc dự án thì đa số GV họ đã tham gia một cách tích cực, kể cả khi CBQL chưa quan tâm nhiều. Điều đó cho thấy, hoạt động tổ CM theo hướng NCBH có ý nghĩa và tầm quan trọng rất lớn, là sơ sở cho việc đổi mới PPDH và kiểm tra đánh giá.

Tháng 3/2013, Bộ GD&ĐT đã tổ chức Hội thảo tập huấn CBQL, GV cốt cán về đổi mới SHCM thông qua mô hình NCBH tại các trường thí điểm. Tháng 8/2013, Bộ GD&ĐT tiến hành tập huấn cho CBQL về “Quản lý hoạt động đổi mới Phương pháp dạy học và kiểm tra đánh giá kết quả học tập của HS trong trường THCS”, trong đó có đề cập đến vấn đề đổi mới sinh hoạt Tổ CM thông qua NCBH. Ở trong nước, các tác giả đã có một số công trình NCBH như: - Nguyễn Mậu Đức, Lê Huy Hoàng, ĐHSP Thái Nguyên, 2012, Phương pháp Bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ cho GV, sinh viên Sư phạm thông qua mô hình NCBH (Tạp chí GD, 2012); - Hội nghị tập huấn Đổi mới phương pháp sinh hoạt Tổ CM theo hướng NCBH (12/9/2013) 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] - Bài viết sinh hoạt chuyên môn theo hướng NCBH (03/12/2014) của Sở GD&ĐT Hải Phòng. - Website Sở GD&ĐT tỉnh Lạng Sơn; TS.Bùi Phương Nga-Viện KHGD Việt Nam, TS.Vũ Thị Sơn - Viện NCSP, ĐHSP Hà Nội, Hà Nội, 12-13/8/2014, Chương trình bồi dưỡng TTCM “Đổi mới phương pháp dạy học, kiểm tra đánh giá và tổ chức các hoạt động chuyên môn THCS”.

Hoạt động NCBH là hoạt động chính trong các buổi SHCM của đội ngũ CBQL, GV ở tất cả các cấp học, bậc học. SHCM theo hướng NCBH nhằm nâng cao năng lực, trình độ tay nghề cho GV, tạo cơ hội và điều kiện học tập cho HS; nhằm phát triển nhà trường một cách bền vững. Vì vậy, quản lý hoạt động NCBH của Hiệu trưởng trường THCS đã được các nhà sư phạm, nghiên cứu giáo dục trong và ngoài nước quan tâm. Ở huyện Tam Nông, tỉnh Phú Thọ đã tiến hành tổng kết về việc triển khai NCBH ở các bậc học nhưng chưa có công trình nào nghiên cứu về quản lý hoạt động Tổ CM theo hướng NCBH, đặc biệt trong bối cảnh giáo dục Việt Nam hiện nay về đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục phổ thông.

Trong luận văn này đã đi sâu hơn việc nghiên cứu lý luận, khảo sát thực tiễn, đề xuất biện pháp quản lý hoạt động Tổ CM trong nhà trường THCS theo hướng NCBH nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ, từ đó góp phần nâng cao chất lượng dạy học trong các nhà trường. Một số khái niệm cơ bản 1. Các khái niệm công cụ 1. Quản lý Trong tất cả các lĩnh vực hoạt động của con người, khi muốn hoàn thành mục đích của riêng mình hay mục đích chung, họ đều phải dựa vào sự nỗ lực, sự đoàn kết của tất cả mọi người, tạo nên sức mạnh cộng đồng.

Khi đó cộng đồng mới đạt được mục đích chung và cá nhân dựa vào đó mới đạt được mục đích của riêng mình. Như vậy, khi con người liên kết lại với nhau thành một tổ 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] chức thì đương nhiên phải có sự quản lý và khi đó, quản lý là một thuộc tính tất yếu của bất kỳ tổ chức nào. Chỗ nào có hoạt động của con người thì ở đó quản lý cũng xuất hiện. Như vậy, “Quản lý là một chức năng lao động xã hội bắt nguồn từ tính chất lao động của xã hội”.

Khi xã hội loài người phát triển thì hoạt động quản lý cũng phát triển theo. Ngày nay, hoạt động quản lý đã phát triển hơn và đã trở thành môn học khoa học quản lý. Theo nghĩa rộng, quản lý là hoạt động có mục đích của con người nhằm liên kết và điều hành các thành viên trong một tổ chức hướng tới việc hoàn thành mục tiêu đã đặt ra. Bởi vậy, đã có nhiều quan niệm cho rằng: “Quản lý là các hoạt động do một hoặc nhiều người điều phối hành động của những người khác nhằm thu được kết quả mong muốn”.

Theo Giáo trình “Lý luận quản lý” của Dương Hải Hưng có viết: “Tất cả mọi lao động xã hội trực tiếp hay lao động chung nào tiến hành trên quy mô tương đối lớn, thì ít nhiều đều cần đến một sự chỉ đạo điều hành những hoạt động cá nhân và thực hiện những chức năng chung phát sinh từ sự vận động của toàn bộ cơ thể, khác với sự vận động của các khí quan độc lập với nó. Một người độc tấu vĩ cầm thì tự điều khiển lấy mình, còn một dàn nhạc thì cần phải có nhạc trưởng” [26, tr. Có quan điểm thì cho rằng: “Quản lý là hoạt động của một người hoặc nhóm người nhằm đảm bảo sự hoàn thành công việc chung thông qua sự liên kết những nỗ lực của người khác”.Có người lại cho rằng: “Quản lý là một hoạt động thiết yếu nhằm đảm bảo phối hợp những nỗ lực cá nhân trong tổ chức để đạt được mục đích của tổ chức”. Từ những tư tưởng chung và với tư cách Quản lý là một hoạt động, có thể hiểu: “Quản lý là sự tác động có tổ chức, có hướng đích của chủ thể quản lý tới đối tượng quản lý nhằm đạt mục tiêu của tổ chức đã đề ra” [26, tr.