phần mở đầu, kết luận, khuyến nghị, tài liệu tham khảo và phụ lục, nội dung luận văn được trình bày trong 3 chương: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về quản lí hoạt động tổ chuyên môn ở trường Trung học cơ sở trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay. Chƣơng 2: Thực trạng hoạt động của tổ chuyên môn và quản lý hoạt động của tổ chuyên môn trường Trung học cơ sở Châu Văn Liêm, quâ ̣n Phú Nhuâ ̣n, thành phố Hồ Chí Minh. Chƣơng 3: Biện pháp quản lý hoạt động tổ chuyên môn ở trường Trung học cơ sở Châu Văn Liêm, quâ ̣n Phú Nhuâ ̣n , thành phố Hồ Chí Minh trong bố i cảnh đổ i mới giáo du ̣c hiê ̣n nay. 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỔ CHUYÊN MÔN Ở TRƢỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ TRONG BỐI CẢNH ĐỔI MỚI GIÁO DỤC HIỆN NAY 1.
Tổng quan nghiên cứu vấn đề Nâng cao chất lượng hoạt động chuyên môn trong nhà trường là vấn đề quan trọng, được nhiều nhà khoa học trên thế giới, trong đó có Việt Nam quan tâm nghiên cứu. Các tác giả đã dành nhiều công sức tìm hiểu, nghiên cứu hoạt động thực tiễn tại các cơ sở giáo dục, tìm ra nhiều biện pháp quản lý, trong đó có quản lý hoạt động chuyên môn, sao cho hiệu quả nhất, nhằm nâng cao chất lượng giáo dục của nhà trường. Hoạt động của tổ chuyên môn là một hoạt động thiết yếu, chủ lực cho tất cả hoạt động giáo dục trong nhà trường. Mọi công tác chuyên môn được bàn bạc, thống nhất và đi đến thực hiện đều phải thông qua sinh hoạt giữa các thành viên trong tổ, vai trò quản lý của tổ trưởng góp phần không ít vào việc đảm bảo hiệu quả hoạt động đúng theo tiến độ của kế hoạch đã được xây dựng, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục trong nhà trường.
Ở Việt Nam đã có nhiều công trình nghiên cứu, chủ yếu về mặt lý luận như quản lý và chức năng quản lý, về tiêu chuẩn và các phẩm chất cần có của người quản lý, về vai trò của hiệu trưởng, về sự liên hệ giữa khoa học quản lý và khoa học khác, cũng có những công trình nghiên cứu riêng về chân dung người hiệu trưởng trường học, có thể kể đến là các công trình của các tác giả như: Đặng Quốc Bảo, Nguyễn Thị Mỹ Lộc, Nguyễn Ngọc Quang, Hà Sỹ Hồ, Nguyễn Văn Lê, Lê Tuấn,.Trong các công trình đó, các tác giả đã nhấn mạnh vai trò của quản lý trong việc thực hiện mục tiêu giáo dục. Nghiên cứu công tác quản lý nhà trường nói chung và quản lý hoạt động tổ chuyên môn trong nhà trường nói riêng là một trong những nội dung quan trọng và cần thiết, nhằm nâng cao chất lượng dạy và học trong nhà trường, đã có rất nhiều công trình, nhiều đề tài nghiên cứu. Riêng ở trường 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Đại học giáo dục- Đại học quốc gia Hà Nội đã có nhiều nghiên cứu quản lý chuyên môn ở nhiều khía cạnh khác nhau như: quản lý hoạt động dạy học, quản lý công tác bồi dưỡng chuyên môn,…phân bố ở các bậc học từ Tiểu học, Trung học cơ sở, Trung học phổ thông đến các Trung tâm Giáo dục thường xuyên. Gần đây có các công trình nghiên cứu về Biện pháp quản lý tổ chuyên môn ở các trường Tiểu học của tác giả Hoàng Phương An, hay Biện pháp chỉ đạo của hiệu trưởng đối với tổ chuyên môn ở trường Trung học phổ thông của tác giả Giang Thị Thu Hà, Quản lý hoạt động tổ chuyên môn ở trường Trung học phổ thông Đồng Bành, tỉnh Lạng Sơn, tác giả Hoàng Mạnh Hùng; Quản lý hoạt động của tổ chuyên môn ở trường Trung học cơ sở Vân Hà, Đông Anh, Hà Nội, tác giả Lê Quang Hoa Quản lý hoạt động của tổ chuyên môn đáp ứng yêu cầu phát triển năng lực dạy học cho giáo viên ở Trường Trung học phổ thông Nam Khoái Châu, tỉnh Hưng Yên của Nguyễn Thị Khuyên.…nhưng chủ yếu nghiên cứu ở các trường thuộc khu vực Hà Nội Thành phố Hồ Chí Minh, đối với các cơ sở giáo dục phổ thông, nhất là bậc Trung học cơ sở có rất ít công trình, chuyên đề, bài viết, tham luận về các vấn đề quản lý hoạt động tổ chuyên môn.
Đặc biệt, năm học 2014-2015, là năm học đầu tiên triển khai thực hiện “Đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo”, với chủ trương đổi mới hoạt động tổ chuyên môn trong nhà trường chưa được nghiên cứu nhiều, chưa có đề tài nào đề cập đến vấn đề này một cách cụ thể. Xuất phát từ thực tế trên, chúng tôi cho rằng quản lý hoạt đô ̣ng tổ chuyên môn ở trường Trung học cơ sở Châu Văn Liêm , quâ ̣n Phú Nhuâ ̣n , thành phố Hồ Chí Minh trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay là vấn đề cấp thiết, cần được nghiên cứu nghiêm túc nhằm góp phần nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo của nhà trường. Một số khái niệm cơ bản của đề tài 1. Quản lý Xuất phát từ những góc độ nghiên cứu khác nhau, rất nhiều học giả 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com trong và ngoài nước đã đưa ra giải thích không giống nhau về quản lý.
Cho đến nay, vẫn chưa có một định nghĩa thống nhất về quản lý. Đặc biệt là kể từ thế kỷ 21, các quan niệm về quản lý lại càng phong phú. Các trường phái quản lý học đã đưa ra những định nghĩa về quản lý như sau: Theo F.W Taylor (1856-1915), là một trong những người đầu tiên khai sinh ra khoa học quản lý và là “cha đẻ của thuyết quản lý theo khoa học”[8,tr28], tiếp cận quản lý dưới góc độ kinh tế - kỹ thuật đã cho rằng: Quản lý là hoàn thành công việc của mình thông qua người khác và biết được một cách chính xác họ đã hoàn thành công việc một cách tốt nhất và rẻ nhất. Theo Henrry Fayol (1841-1925), là người đầu tiên tiếp cận quản lý theo quy trình và là người có tầm ảnh hưởng to lớn trong lịch sử tư tưởng quản lý từ thời kỳ cận - hiện đại tới nay, quan niệm rằng: Quản lý là một tiến trình bao gồm tất cả các khâu lập kế hoạch, tổ chức, phân công điều khiển và kiểm soát các nỗ lực của cá nhân, bộ phận và sử dụng có hiệu qủa các nguồn lực vật chất khác của tổ chức để đạt được mục tiêu đề ra.
- Các tác giả Harol Koontz, Cyril O’Donnell, Heinz Weihrich cho rằng “Quản lý là một hoạt động thiết yếu, nó đảm bảo những nỗ lực cá nhân nhằm đạt được các mục đích của nhóm. Mục tiêu của mọi nhà quản lý là nhằm hình thành môi trường trong đó con người có thể đạt được các mục đích của nhóm với thời gian, tiền bạc, vật chất và sự bất mãn cá nhân ít nhất.Mác đã xem quản lý là kết quả tất yếu của quá trình phát triển lao động xã hội. Ông viết: “Tất cả mọi lao động xã hội trực tiếp hay lao động chung nào, tiến hành trên quy mô tương đối lớn, thì ít nhiều cũng đều cần đến một sự chỉ đạo để điều hành những hoạt động cá nhân và thực hiện những chức năng chung, phát sinh từ sự vận động của toàn bộ cơ thể sản xuất khác với sự vận động của những khí quan độc lập của nó. Một người độc tấu vĩ cầm tự điều khiển lấy mình, còn một dàn nhạc thì cần phải có một nhạc trưởng“ [17, tr.
Theo tác giả Nguyễn Quốc Chí và Nguyễn Thị Mỹ Lộc thì: Quản lý là 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com tác động có định hướng, có chủ đích của chủ thể quản lý (người quản lý) đến khách thể quản lý (người bị quản lý) trong một tổ chức nhằm làm cho tổ chức vận hành đạt được mục đích của tổ chức” [8, tr.9] Tác giả Nguyễn Ngọc Quang cho rằng: “Quản lý là tác động có mục đích, có kế hoạch của chủ thể quản lý đến những người lao động nói chung là khách thể quản lý nhằm thực hiện được những mục tiêu dự kiến.25] Tác giả Phạm Viết Vượng định nghĩa: “Quản lý là sự tác động có ý thức của chủ thể quản lý lên đối tượng quản lý nhằm chỉ huy, điều hành, hướng dẫn các quá trình xã hội và hành vi của cá nhân hướng tới mục đích hoạt động chung và phù hợp với quy luật khách quan”. Theo tâm lý học: “Quản lý là sự kết hợp giữa quản và lý. Quản bao gồm sự coi giữ, điều khiển, trông nom, theo dõi. Lý được hiểu là lý luận và sự phân biệt phải trái, sự sửa sang, sắp xếp, thanh lý, sự dự đoán công việc tạo ra thiết chế hành động để đưa hệ thống vào phát triển”.
Do đó, nếu người quản lý chỉ chú trọng chăm lo “quản”, xem nhẹ lý thì tổ chức sẽ bị trì trệ, bảo thủ, chậm phát triển; nếu chỉ quan tâm “lý” thì tổ chức sẽ phát triển không bền vững. Vì vậy, trong “quản” phải có “lý” và trong “lý” phải có “quản”. Có như vây, tổ chức mới phát triển bền vững và trạng thái cân bằng động. Theo quan điểm hệ thống, quản lý là sự tác động có tổ chức, có định hướng của chủ thể quản lý lên đối tượng quản lý nhằm sử dụng có hiệu quả các tiềm năng, cơ hội của hệ thống để đạt được mục tiêu đặt ra trong điều kiện biến đổi của môi trường.
Như vậy, tuy có nhiều cách tiếp cận khác nhau, song có thể nói rằng: Quản lý là quá trình tác động có kế hoạch, có chủ đích, hợp qui luật của chủ thể quản lý đến đối tượng quản lý, nhằm sử dụng có hiệu quả các tiềm năng, các cơ hội của tổ chức, đưa tổ chức đạt đến mục tiêu đã xác định. Lao động quản lý là một dạng lao động đặc biệt, gắn với lao động tập thể và là kết quả của sự phân công lao động xã hội, nhưng lao động quản lý lại có thể phân chia thành một hệ thống các dạng hoạt động xác định mà theo 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com đó chủ thể quản lý có thể tác động vào đối tượng quản lý. Các dạng hoạt động xác định này được gọi là các chức năng quản lý. Chức năng của quản lý là hình thức biểu hiện sự tác động có chủ định của chủ thể quản lý lên đối tượng quản lý.
Có thể hiểu chức năng quản lý là một nội dung cơ bản của quá trình quản lý, là việc làm không thể thiếu được của chủ thể quản lý.