Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động thực tập nghề của HSSV các trường Cao đẳng Y tế. Chương 2: Thực trạng về quản lý hoạt động thực tập nghề của HSSV trường Cao đẳng Y tế Điện Biên, TP Điện Biên. Chương 3: Biện pháp quản lý hoạt động thực tập nghề của HSSV trường Cao đẳng Y tế Điện Biên, TP Điện Biên. Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.vn/ Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG THỰC TẬP NGHỀ CỦA HSSV CÁC TRƢỜNG CAO ĐẲNG Y TẾ 1.
Tổng quan vấn đề nghiên cứu 1. Nghiên cứu về quản lý hoạt động thực tập nghề của HSSV các trường Y trên thế giới Với quan điểm thực tập chính là trọng tâm của giáo dục y học, và lấy người học làm trung tâm, trong “Sổ tay giáo dục dành cho cán bộ y tế” (1992), tác giả J. Guilbert đã nêu lên và giải quyết những vấn đề cơ bản như: xây dựng một kế hoạch thực tập, theo dõi kiểm tra đánh giá quá trình thực hiện kế hoạch thực tập, quản lý việc lượng giá các kỹ năng thực hành của sinh viên, quản lý đánh giá phương pháp hướng dẫn thực tập của giảng viên, phương pháp đánh giá cuối đợt thực tập của sinh viên… - Tài liệu hướng dẫn thực hành: “Giảng dạy nhân viên chăm sóc sức khỏe” của Fred Abbatt và Rosemary McMahon (1985) là một chuyên luận khá công phu về công tác giảng dạy nhân viên y tế ở nhiều nước trên thế giới. Các tác giả đã giảng giải về cách để người giảng viên biết cụ thể là sinh viên cần phải học gì.
Từ kỹ thuật phân tích nhiệm vụ sẽ đưa tới sự phân biệt rõ ràng giữa các điều cần học khác nhau: kiến thức, thái độ hay kỹ năng thao tác tay nghề. Định nghĩa của những gì cần học cung cấp cơ sở để nhà quản lý xây dựng kế hoạch chung cho các chương trình khóa học, kế hoạch đánh giá và lựa chọn các phương pháp giảng dạy cũng như kế hoạch quản lý chúng. - “Giải pháp cho tình trạng sinh viên chưa đạt yêu cầu trong thực tập lâm sàng” là công trình nghiên cứu của các tác giả Scanlan Judith, Care, và Gessler Sandra trong tạp chí Nurse Educator (2001) đã nêu lên và phân tích tình trạng sinh viên chưa đạt yêu cầu trong thực tập lâm sàng, từ đó đề xuất những biện pháp khắc phục nhằm nâng cao chất lượng đào tạo tay nghề cho nhân viên y tế. Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.vn/ - Trong bài viết: “Tầm quan trọng của thực tập lâm sàng trong đào tạo điều dưỡng” tác giả Katie Tonarely (2010) đã nêu lên là trong quá trình được đào tạo để trở thành người điều dưỡng chuyên nghiệp, sinh viên Điều dưỡng phải tham gia thực tập lâm sàng dưới sự hướng dẫn của giáo viên.
Mục đích của việc thực tập này là chuẩn bị cho sinh viên có thể làm công việc chăm sóc bệnh nhân một cách độc lập và thích đáng. Tác giả cũng nhấn mạnh đến những lợi ích của thực tập lâm sàng là giúp sinh viên Điều dưỡng có được những thái độ phù hợp trong việc chăm sóc người bệnh một cách chuyên nghiệp. Nhờ vào xử lý các tình huống lâm sàng, người giảng viên có thể đánh giá kiến thức của sinh viên về quản lý thuốc, kỷ năng ghi nhận và báo cáo những thay đổi về tình trạng sức khỏe người bệnh, lập kế hoạch chăm sóc và thực hiện kế hoạch chăm sóc ấy, và thái độ của họ đối với người bệnh. Một khi sinh viên đã có thể thực hiện các công việc nêu trên một cách có hệ thống và có hiệu quả, tức là kỹ năng nghề nghiệp của họ đã đạt yêu cầu.
Điều này không chỉ đúng với sinh viên Điều dưỡng mà còn đúng với cả sinh viên Kỹ thuật Y học nữa. Nghiên cứu hoạt động thực tập, quản lý hoạt động thực tập nghề của HSSV các trường Y ở Việt Nam Hoạt động thực tập nói chung luôn được các nhà giáo dục quan tâm và nghiên cứu. Hầu hết các công trình nghiên cứu tuy ở dưới nhiều hình thức khác nhau nhưng đều cùng một mục đích là nâng cao chất lượng thực tập và chất lượng đào tạo. Việc nghiên cứu vấn đề thực tập thực ra không phải là một đề tài hoàn toàn mới lạ vì hoạt động TT là một hoạt động đã có từ lâu tại các trường sư phạm, trường Đại học Y, Cao đẳng Y và Trung cấp Y trong cả nước.
Các Hội thảo, Hội nghị chuyên đề trong những năm gần đây: - Nguyễn Xuân Khang (2006), Một số biện pháp quản lý thực tập lâm sàng, NXBYH Hà Nội. - Nguyễn Thanh Hà (2007), Chất lượng và các điều kiện đảm bảo chất lượng dạy học các môn thực hành chuyên môn nghề, Tạp chí Giáo dục số 146. Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.vn/ - Vụ Khoa Học Đào Tạo, Bộ Y Tế (1990), Một số vấn đề trong sư phạm y học, NXBYH, Hà nội. - Hội thảo khoa học Quốc gia “Sinh viên với đào tạo đáp ứng nhu cầu xã hội, nhu cầu đất nước” do GS.TSKH Nguyễn Thiện Nhân - Bộ trưởng Bộ GD - ĐT - Phó thủ tướng chính phủ chủ trì, ngày 20/8/2008, nhấn mạnh việc ngành giáo dục chủ động xây dựng chương trình chú trọng thực học, thực hành, chuẩn bị kỹ năng nghề cho người học; các cơ sở đào tạo tăng cường tổ chức các hoạt động, các loại hình câu lạc bộ để sinh viên có điều kiện rèn luyện các kỹ năng liên quan đến nghề, phát huy được năng lực của bản thân sau khi ra trường.
- Hội thảo “Tiềm năng và khả năng của Trường Đại học Tiền Giang trong hợp tác về khoa học công nghệ”, nhấn mạnh việc phối hợp tổ chức hướng dẫn sinh viên khối ngành kỹ thuật, công nghiệp thực hành, thực tập tại các Trung tâm chuyển giao công nghệ của Sở công nghệ. Một số đề tài nghiên cứu khoa học: - "Thực trạng quản lý thực tập tại trường Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch" Luận văn thạc sỹ giáo dục học của tác giả Nguyễn Thị Kim Thoa. Các tác giả đã nêu lên những vấn dề đang được đặt ra hiện nay đối với hoạt động thực tập ngành y của SV và đề xuất những giải pháp khắc phục nhằm nâng cao chất lượng đào tạo nghề cho sinh viên. “Thực trạng quản lý thực tập ở Khoa Điều dưỡng – Kỹ thuật Y học, Đại Học Y Dược thành phố Hồ Chí Minh” Luận văn thạc sỹ giáo dục học của tác giả Vũ Thị Kim Ngọc Fred Abbatt-Rosemary Mc Mahon (1985), Tài liệu hướng dẫn thực hành giảng dạy nhân viên chăm sóc sức khỏe (bản dịch), đề án SIDA, Hà Nội.
Nguyễn Xuân Khang (2006), Một số biện pháp quản lý thực tập lâm sàng, NXBYH Hà Nội. Fred Abbatt-Rosemary Mc Mahon (1985), Tài liệu hướng dẫn thực hành giảng dạy nhân viên chăm sóc sức khỏe (bản dịch), đề án SIDA, Hà Nội. Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.vn/ - “Thực trạng việc quản lý thực tập ở trường Cao đẳng bán công hoa sen và một số giải pháp” (2004) - Luận văn thạc sĩ của tác giả Bùi Trân Thúy - Trường Cao đẳng bán công Hoa sen. Đây là một công trình nghiên cứu phân tích thực trạng của việc quản lý thực tập của trường Hoa Sen.
Từ đó đề xuất những giải pháp cụ thể nhằm giúp cho nhà trường, các bộ phận liên quan, các khoa, ngành có thể quản ký việc thực tập của sinh viên một cách chặt chẽ, hiệu quả hơn. Nhìn chung các đề tài quản lý hoạt động thực tập cũng chưa nhiều và riêng đối với ngành Y thì chỉ có một số luận văn tốt nghiệp của sinh viên Trung tâm đào tạo bồi dưỡng cán bộ y tế thành phố Hồ Chí Minh đề cập đến một số đặc điểm trong hoạt động thực tập. Đối với giảng viên trường thì các đề tài nghiên cứu khoa học hầu hết là các đề tài về chuyên môn không có đề tài về quản lý. Hoạt động thực tập nghề của HSSV các trƣờng Cao đẳng y tế 1.
Khái niệm về thực tập Thực tập (Stage) theo định nghĩa của tự điển LaRousse thì đây là giai đoạn học tập, nghiên cứu qua thực tế, được yêu cầu đối với học viên theo học một số nghề (thực tập luật sư, thực tập sư phạm), cũng là giai đoạn mà một người phải tạm thời đến làm việc tại doanh nghiệp để hoàn tất chương trình đào tạo. Thực tập là làm trong thực tế để áp dụng và củng cố kiến thức lý thuyết, trau dồi thêm về nghiệp vụ chuyên môn (Từ điển tiếng Việt - Viện Ngôn ngữ học, Hoàng Phê chủ biên - NXB Đà Nẵng 1998). Theo định nghĩa của Đại từ điển tiếng Việt (Nguyễn Như Ý chủ biên): Thực tập là tập làm trong thực tế để áp dụng, nâng cao nghiệp vụ chuyên môn: sinh viên đi thực tập ở nhà máy, sau đợt thực tập phải nộp tổng kết, báo cáo cho nhà trường. Hoạt động thực tập nghề Khái niệm nghề Từ điển tiếng Việt (năm 1998) đưa ra định nghĩa” Nghề là công việc chuyên làm, theo sự phân công của xã hội”.
Khái niệm nghề của Nga Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.vn/ được định nghĩa là một loại hoạt động lao động đòi hỏi có đào tạo nhất định và thường là nguồn gốc của sự sống. Khái niệm nghề của Pháp được định nghĩa là một loại lao động có thói quen có kỹ năng, kỹ xảo một người để từ đó tìm được phương tiện sống. Ở Đức, nghề được định nghĩa là hoạt động cần thiết cho xã hội ở một lĩnh vực lao động nhất định, đòi hỏi phải được đào tạo ở một trình độ nào đó. Từ các khái niệm trên, chúng ta có thể hiểu nghề nghiệp như một dạng lao động vừa mang tính xã hội (Sự phân công của xã hội), vừa mang tính cá nhân (Nhu cầu bản thân) trong đó con người với tư cách là chủ thể hoạt động đòi hỏi để thoả mãn những nhu cầu nhất định.
Bất cứ nghề nghiệp nào cũng hàm chứa trong nó một hệ thống giá trị: Tri thức nghề, kỹ năng, kỹ xảo nghề, truyền thống nghề, hiệu quả do nghề mang lại. Nghề nghiệp là một dạng lao động đòi hỏi con người phải có một quá trình đào tạo chuyên biệt để có những kiến thức, chuyên môn nhất định. Khi tìm hiểu về khái niệm nghề cần quan tâm tới đặc điểm chuyên môn nghề và phân loại nghề vì nó là cơ sở để xác định nội dung đào tạo nghề và cấp trình độ đào tạo.
