Quản lý hoạt động nghiên cứu khoa học sư phạm ứng dụng của giáo viên ở các trường trung học phổ thông tỉnh lào cai theo tiếp cận năng lực

Quản lý hoạt động nghiên cứu khoa học sư phạm ứng dụng của giáo viên tại trường trung học phổ thông Lào Cai theo tiếp cận năng lực.

• Tác giả: Đỗ Thanh Tùng
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Thị Yến Phương
• Trường học: Viện Khoa Học Giáo Dục Việt Nam
• Chuyên ngành: Quản Lý Giáo Dục
• Đề tài: Quản Lý Hoạt Động Nghiên Cứu Khoa Học Sư Phạm Ứng Dụng Tại Trường THPT Lào Cai
• Loại tài liệu: Luận Án Tiến Sĩ
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC
• MỞ ĐẦU
• 1. Lí do chọn đề tài
• 2. Mục đích nghiên cứu luận án
• 3. Khách thể, đối tượng nghiên cứu
• 4. Giả thuyết khoa học
• 5. Nhiệm vụ nghiên cứu
• 6. Phạm vi và giới hạn nghiên cứu
• 7. Phương pháp nghiên cứu
• 8. Luận điểm bảo vệ
• 9. Kết quả nghiên cứu của luận án
• 10. Nơi thực hiện đề tài
• 11. Bố cục đề tài luận án
• 2. CƠ SỞ LÍ LUẬN QUẢN LÍ HOẠT ĐỘNG NGHIÊN CỨU KHOA HỌC SƯ PHẠM ỨNG DỤNG CỦA GIÁO VIÊN TRUNG HỌC PHỔ THÔNG THEO TIẾP CẬN NĂNG LỰC
• 2.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề
• 2.1.1. Công trình nghiên cứu về tiếp cận năng lực
• 2.1.2. Các công trình nghiên cứu về khoa học sư phạm ứng dụng, quản lí khoa học sư phạm ứng dụng
• 2.1.3. Khái quát các các công trình nghiên cứu và vấn đề đặt ra luận án tiếp tục giải quyết
• 2.2. Những vấn đề lí luận về hoạt động nghiên cứu khoa học sư phạm ứng dụng của giáo viên ở các trường trung học phổ thông theo tiếp cận năng lực
• 2.2.1. Năng lực và tiếp cận năng lực
• 2.2.2. Giáo viên và năng lực của giáo viên Trung học phổ thông
• 2.2.3. Nghiên cứu khoa học sư phạm ứng dụng
• 2.2.4. Nghiên cứu khoa học sư phạm ứng dụng của giáo viên trung học phổ thông
• 2.2.5. Nghiên cứu khoa học sư phạm ứng dụng của giáo viên ở trường trung học phổ thông theo tiếp cận năng lực
• 2.3. Những vấn đề lí luận về quản lí hoạt động nghiên cứu khoa học sư phạm ứng dụng của giáo viên ở các trường trung học phổ thông theo tiếp cận năng lực
• 2.3.1. Quản lí, quản lí giáo dục
• 2.3.2. Quản lí hoạt động nghiên cứu khoa học sư phạm ứng dụng của giáo viên trường trung học phổ thông theo tiếp cận năng lực
• 2.3.3. Nội dung quản lí hoạt động nghiên cứu khoa học sư phạm ứng dụng của giáo viên trường trung học phổ thông theo tiếp cận năng lực
• 2.4. Những yếu tố tác động đến MỤC quản LỤC lí hoạt động nghiên cứu khoa học sư phạm ứng dụng trong trường trung học phổ thông
• 2.4.1. Tác động từ xu thế phát triển kinh tế, xã hội của đất nước và địa phương
• 2.4.2. Tác động từ chủ trương, chính sách phát triển giáo dục của Đảng, Nhà nước và địa phương
• 2.4.3. Tác động từ quá trình đổi mới giáo dục và nhiệm vụ của nhà trường THPT hiện nay
• 2.4.4. Tác động quy chế, quy định về hoạt động nghiên cứu KHSPƯD ở trường trung học phổ thông
• 2.4.5. Tác động từ môi trường sư phạm và các điều kiện đảm bảo cho hoạt động nghiên cứu KHSPƯD ở trường Trung học phổ thông
• 2.4.6. Tác động từ thực trạng phẩm chất và năng lực của cán bộ quản lí và đội ngũ giáo viên ở các trường trung học phổ thông hiện nay
• 3. THỰC TRẠNG VỀ QUẢN LÍ HOẠT ĐỘNG NGHIÊN CỨU KHOA HỌC SƯ PHẠM ỨNG DỤNG CỦA GIÁO VIÊN TRUNG HỌC PHỔ THÔNG TỈNH LÀO CAI THEO TIẾP CẬN NĂNG LỰC
• 3.1. Khái quát chung về văn hóa, giáo dục tỉnh Lào Cai
• 3.1.1. Khái quát chung về văn hóa
• 3.1.2. Khái quát chung về giáo dục
• 3.1.3. Khái quát tình hình giáo dục Trung học phổ thông
• 3.2. Tổ chức nghiên cứu, điều tra, khảo sát, đánh giá thực trạng
• 3.2.1. Mục đích điều tra, khảo sát
• 3.2.2. Đối tượng, địa bàn, thời gian điều tra, khảo sát
• 3.2.3. Nội dung tiến hành điều tra, khảo sát
• 3.2.4. Phương pháp nghiên cứu thực trạng
• 3.2.5. Xử lí kết quả khảo sát
• 3.3. Thực trạng hoạt động nghiên cứu khoa học sư phạm ứng dụng của giáo viên các trường Trung học phổ thông tỉnh Lào Cai
• 3.3.1. Thực trạng chất lượng đội ngũ giáo viên THPT tỉnh Lào Cai
• 3.3.2. Thực trạng nhận thức về nghiên cứu khoa học sư phạm ứng dụng của giáo viên các trường Trung học phổ thông tỉnh Lào Cai
• 3.3.3. Thực trạng động cơ nghiên cứu khoa học sư phạm ứng dụng của giáo viên các trường Trung học phổ thông tỉnh Lào Cai
• 3.3.4. Thực trạng kết quả hoạt động nghiên cứu khoa học sư phạm ứng dụng của giáo viên các trường Trung học phổ thông tỉnh Lào Cai
• 3.4. Thực trạng quản lí hoạtMỤC động LỤC nghiên cứu khoa học sư phạm ứng dụng của giáo viên các trường Trung học phổ thông tỉnh Lào Cai….
• 3.4.1. Thực trạng quản lí xây dựng kế hoạch hoạt động nghiên cứu khoa học sư phạm ứng dụng ở trường Trung học phổ thông
• 3.4.2. Thực trạng quản lí nội dung, phương pháp, quy trình tổ chức hoạt động nghiên cứu khoa học sư phạm ứng dụng ở trường Trung học phổ thông
• 3.4.3. Thực trạng quản lí nguồn nhân lực nghiên cứu khoa học sư phạm ứng dụng ở các trường Trung học phổ thông
• 3.4.4. Thực trạng quản lí hoạt động bồi dưỡng đội ngũ cán bộ quản lí, giáo viên về hoạt động nghiên cứu khoa học sư phạm ứng dụng
• 3.4.5. Thực trạng quản lí các điều kiện đảm bảo cho hoạt động nghiên cứu khoa học sư phạm ứng dụng
• 3.4.6. Thực trạng quản lí kiểm tra, đánh giá hoạt động nghiên cứu khoa học sư phạm ứng dụng
• 3.5. Thực trạng mức độ ảnh hưởng của các yếu tố tác động đến quản lí hoạt động nghiên cứu khoa học sư phạm ứng dụng ở các trường Trung học phổ thông tỉnh Lào Cai
• 3.6. Đánh giá chung ưu điểm, hạn chế và nguyên nhân của thực trạng
• 3.6.1. Đánh giá chung. Ưu điểm và nguyên nhân của ưu điểm
• 3.6.2. Hạn chế và nguyên nhân của hạn chế
• 4. YÊU CẦU VÀ BIỆN PHÁP QUẢN LÍ HOẠT ĐỘNG NGHIÊN CỨU KHOA HỌC SƯ PHẠM ỨNG DỤNG CỦA GIÁO VIÊN TRUNG HỌC PHỔ THÔNG TỈNH LÀO CAI THEO TIẾP CẬN NĂNG LỰC
• 4.1. Yêu cầu quản lí hoạt động nghiên cứu KHSPƯD của giáo viên ở các trường Trung học phổ thông theo tiếp cận năng lực
• 4.1.1. Gắn hoạt động nghiên cứu KHSPƯD của giáo viên ở các trường Trung học phổ thông theo tiếp cận năng lực với quá trình đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục
• 4.1.2. Gắn hoạt động nghiên cứu KHSPƯD với quá trình dạy học và phát triển năng lực của giáo viên ở các trường Trung học phổ thông
• 4.1.3. Hoạt động nghiên cứu KHSPƯD phải bám sát đặc điểm của các nhà trường Trung học phổ thông trên địa bàn tỉnh Lào Cai
• 4.2. Biện pháp quản lí hoạt MỤC động LỤC nghiên cứu khoa học sư phạm ứng dụng của giáo viên các trường Trung học phổ thông tỉnh Lào Cai theo tiếp cận năng lực
• 4.2.1. Xây dựng, hoàn thiện các quy chế, quy định về hoạt động nghiên cứu KHSPƯD của giáo viên ở các trường THPT đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục
• 4.2.2. Xây dựng và tổ chức lực lượng thực hiện kế hoạch hoạt động nghiên cứu KHSPƯD ở trường THPT theo tiếp cận năng lực
• 4.2.3. Tổ chức thực hiện quy trình nghiên cứu khoa học sư phạm ứng dụng của giáo viên theo hướng phát triển năng lực chuyên môn
• 4.2.4. Tổ chức bồi dưỡng nâng cao năng lực hoạt động nghiên cứu KHSPƯD cho giáo viên ở trường THPT
• 4.2.5. Phát triển các nguồn lực về thông tin, tư liệu, cơ sở vật chất và tài chính đảm bảo cho hoạt động nghiên cứu khoa học sư phạm ứng dụng ở trường THPT
• 4.2.6. Tổ chức kiểm tra, đánh giá hoạt động nghiên cứu KHSPƯD của giáo viên ở trường THPT theo tiếp cận năng lực
• 4.2.7. Mối quan hệ của các biện pháp
• 4.3. Khảo nghiệm tính cấp thiết và tính khả thi của các biện pháp
• 4.3.1. Khái quát phương pháp tổ chức khảo nghiệm
• 4.3.2. Kết quả khảo nghiệm về tính cấp thiết của các biện pháp
• 4.3.3. Kết quả khảo nghiệm về tính khả thi của các biện pháp
• 4.3.4. So sánh tương quan giữa tính cấp thiết và tính khả thi của các biện pháp đã đề xuất
• 4.4. Thử nghiệm biện pháp
• 4.4.1. Khái quát chung về phương pháp tổ chức thử nghiệm
• 4.4.2. Quy trình thử nghiệm
• 4.4.3. Phương pháp xử lí, phân tích kết quả trước và sau thử nghiệm
• 4.4.4. Kết quả thử nghiệm
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CÔNG BỐ CỦA
• 1. NGHIÊN CỨU SINH LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ

Tóm tắt

I. Tổng quan về quản lý nghiên cứu khoa học sư phạm ứng dụng tại trường THPT Lào Cai

Quản lý nghiên cứu khoa học sư phạm ứng dụng là một trong những nhiệm vụ quan trọng của giáo viên tại các trường trung học phổ thông. Tại tỉnh Lào Cai, việc này không chỉ giúp nâng cao chất lượng giáo dục mà còn tạo ra môi trường học tập tích cực cho học sinh. Nghiên cứu khoa học sư phạm ứng dụng giúp giáo viên cải tiến phương pháp giảng dạy, từ đó nâng cao hiệu quả học tập của học sinh.

1.1. Khái niệm và vai trò của nghiên cứu khoa học sư phạm ứng dụng

Nghiên cứu khoa học sư phạm ứng dụng là quá trình tìm hiểu và áp dụng các phương pháp giảng dạy mới nhằm nâng cao chất lượng giáo dục. Vai trò của nó rất quan trọng trong việc phát triển năng lực của giáo viên và cải thiện kết quả học tập của học sinh.

1.2. Tình hình nghiên cứu khoa học sư phạm ứng dụng tại Lào Cai

Tình hình nghiên cứu khoa học sư phạm ứng dụng tại Lào Cai hiện nay còn nhiều hạn chế. Nhiều giáo viên chưa nhận thức đầy đủ về tầm quan trọng của hoạt động này, dẫn đến việc áp dụng chưa hiệu quả trong thực tiễn giảng dạy.

II. Những thách thức trong quản lý nghiên cứu khoa học sư phạm ứng dụng tại trường THPT Lào Cai

Quản lý hoạt động nghiên cứu khoa học sư phạm ứng dụng tại các trường THPT Lào Cai đang đối mặt với nhiều thách thức. Những thách thức này không chỉ đến từ giáo viên mà còn từ chính hệ thống quản lý giáo dục.

2.1. Thiếu sự hỗ trợ từ ban lãnh đạo nhà trường

Nhiều hiệu trưởng chưa nhận thức rõ vai trò của nghiên cứu khoa học sư phạm ứng dụng, dẫn đến việc thiếu sự hỗ trợ cần thiết cho giáo viên trong việc thực hiện các nghiên cứu.

2.2. Động lực nghiên cứu của giáo viên còn thấp

Động lực nghiên cứu của giáo viên tại Lào Cai còn thấp do thiếu các chính sách khuyến khích và hỗ trợ. Điều này ảnh hưởng đến chất lượng và số lượng các đề tài nghiên cứu được thực hiện.

III. Phương pháp quản lý nghiên cứu khoa học sư phạm ứng dụng hiệu quả

Để nâng cao hiệu quả quản lý nghiên cứu khoa học sư phạm ứng dụng, cần áp dụng các phương pháp quản lý hiện đại và phù hợp với thực tiễn giáo dục tại Lào Cai.

3.1. Xây dựng kế hoạch nghiên cứu khoa học rõ ràng

Kế hoạch nghiên cứu khoa học cần được xây dựng rõ ràng, cụ thể và có sự tham gia của tất cả giáo viên. Điều này giúp tạo ra sự đồng thuận và cam kết trong việc thực hiện nghiên cứu.

3.2. Tăng cường đào tạo và bồi dưỡng cho giáo viên

Đào tạo và bồi dưỡng cho giáo viên về kỹ năng nghiên cứu khoa học sư phạm ứng dụng là rất cần thiết. Các khóa học, hội thảo sẽ giúp giáo viên nâng cao năng lực và tự tin hơn trong việc thực hiện nghiên cứu.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu khoa học sư phạm ứng dụng

Việc ứng dụng kết quả nghiên cứu khoa học sư phạm ứng dụng vào thực tiễn giảng dạy tại các trường THPT Lào Cai đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Những ứng dụng này không chỉ cải thiện chất lượng dạy học mà còn nâng cao sự hứng thú của học sinh.

4.1. Cải tiến phương pháp giảng dạy

Nghiên cứu khoa học sư phạm ứng dụng đã giúp giáo viên cải tiến phương pháp giảng dạy, từ đó nâng cao hiệu quả học tập của học sinh. Các phương pháp mới được áp dụng đã tạo ra sự hứng thú và động lực cho học sinh.

4.2. Tăng cường sự hợp tác giữa giáo viên

Hoạt động nghiên cứu cũng đã thúc đẩy sự hợp tác giữa các giáo viên trong trường. Sự chia sẻ kinh nghiệm và kiến thức giữa các giáo viên giúp nâng cao chất lượng giáo dục chung.

V. Kết luận và hướng phát triển tương lai của nghiên cứu khoa học sư phạm ứng dụng

Kết luận từ nghiên cứu cho thấy rằng việc quản lý nghiên cứu khoa học sư phạm ứng dụng tại các trường THPT Lào Cai cần được cải thiện. Hướng phát triển tương lai cần tập trung vào việc nâng cao nhận thức và động lực cho giáo viên.

5.1. Đề xuất các chính sách hỗ trợ cho giáo viên

Cần có các chính sách hỗ trợ cụ thể cho giáo viên trong việc thực hiện nghiên cứu khoa học sư phạm ứng dụng. Điều này sẽ tạo động lực cho giáo viên tham gia nhiều hơn vào các hoạt động nghiên cứu.

5.2. Tăng cường hợp tác giữa các trường

Tăng cường hợp tác giữa các trường THPT trong tỉnh Lào Cai sẽ giúp chia sẻ kinh nghiệm và tài nguyên, từ đó nâng cao chất lượng nghiên cứu khoa học sư phạm ứng dụng.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Luận án tiến sĩ của Đỗ Thanh Tùng, bảo vệ tại Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam năm 2022, thuộc chuyên ngành Quản lí Giáo dục (mã số 9.14.01.14), nghiên cứu vấn đề quản lí hoạt động nghiên cứu khoa học sư phạm ứng dụng (KHSPƯD) của giáo viên trung học phổ thông (THPT) tỉnh Lào Cai theo tiếp cận năng lực. Đây là hướng nghiên cứu hỗn hợp, kết hợp phân tích lí luận, khảo sát định lượng bằng phiếu hỏi và xử lí số liệu thống kê, với thử nghiệm sư phạm tại bốn trường THPT.

Tính cấp thiết và khoảng trống nghiên cứu

Theo tác giả, Thông tư số 12/2011/TT-BGDĐT (điều chỉnh theo Thông tư số 32/2020/TT-BGDĐT) quy định giáo viên THPT có trách nhiệm "tham gia nghiên cứu khoa học sư phạm ứng dụng". Tuy nhiên, trên thực tế phần lớn sản phẩm nghiên cứu của giáo viên vẫn dừng lại ở sáng kiến kinh nghiệm: có tính ứng dụng không cao, mang nặng tính hình thức và được thực hiện chủ yếu để xét thi đua cuối năm học. Tại các trường THPT tỉnh Lào Cai, một số hiệu trưởng chưa nắm rõ tầm quan trọng của hoạt động KHSPƯD nên chỉ đạo chưa sát, quản lí chưa đúng quy trình; nhiều giáo viên chưa coi trọng hoạt động này và chưa áp dụng kết quả vào nâng cao chất lượng dạy học theo tiếp cận năng lực. Số đề tài chất lượng tốt còn ít; kết quả nghiên cứu chưa tương xứng với tiềm lực và quy mô giáo dục địa phương.

Nghị quyết số 29 Hội nghị Trung ương 8 khóa XI và Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII của Đảng đặt ra yêu cầu nâng cao chất lượng nghiên cứu khoa học giáo dục gắn với đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục. Bối cảnh đó, cùng với việc triển khai Chương trình Giáo dục phổ thông 2018, tạo ra nhu cầu cấp thiết phải có nghiên cứu hệ thống về quản lí hoạt động KHSPƯD của giáo viên THPT.

Mục đích nghiên cứu

Luận án đặt mục đích: (1) hệ thống hóa cơ sở lí luận về hoạt động nghiên cứu KHSPƯD và quản lí hoạt động nghiên cứu KHSPƯD của giáo viên THPT theo tiếp cận năng lực; (2) khảo sát, đánh giá thực trạng tại các trường THPT tỉnh Lào Cai; (3) đề xuất các biện pháp quản lí nhằm nâng cao năng lực nghiên cứu KHSPƯD và cải thiện chất lượng dạy học.

Giả thuyết khoa học

Nếu nghiên cứu kĩ lí luận và khảo sát, đánh giá đúng thực trạng công tác quản lí hoạt động nghiên cứu KHSPƯD theo tiếp cận năng lực cho đội ngũ cán bộ, giáo viên THPT tỉnh Lào Cai, thì sẽ đề xuất được các biện pháp quản lí phù hợp để nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động nghiên cứu KHSPƯD.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

• Khách thể nghiên cứu: Hoạt động nghiên cứu khoa học ứng dụng của giáo viên THPT.
• Đối tượng nghiên cứu: Biện pháp quản lí hoạt động nghiên cứu KHSPƯD của giáo viên ở các trường THPT tỉnh Lào Cai theo tiếp cận năng lực.
• Phạm vi không gian: Các trường THPT tỉnh Lào Cai, bao gồm trường chuyên, trường dân tộc nội trú (DTNT), trường vùng thuận lợi và trường vùng cao, khó khăn.
• Phạm vi thời gian: Giai đoạn từ năm 2015 đến 2020.
• Khách thể khảo sát: Nhóm 1 gồm chuyên gia, chuyên viên Sở GD&ĐT và cán bộ quản lí trường THPT; Nhóm 2 gồm giáo viên các trường THPT.

---

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Các hướng nghiên cứu về tiếp cận năng lực

Tác giả điểm lại hệ thống công trình từ thập niên 1970. McClelland (1973) xác định năng lực là "đặc tính cơ bản để thực hiện công việc". Dubois và cộng sự (2004) mở rộng khái niệm: năng lực là các đặc tính mà cá nhân có được và sử dụng trong những ngữ cảnh nhất quán để đạt kết quả mong muốn. Woodall và Winstanley (1998) nhấn mạnh sự kết hợp kiến thức, kĩ năng, niềm tin và thái độ phù hợp với từng tình huống. William E. Blank (1980) làm rõ nguyên tắc phát triển chương trình theo tiếp cận năng lực, đặt trọng tâm vào đầu ra của người học. Tài liệu Eurydice (2002) của khối EU đặt khái niệm "năng lực chính" (key competence) vào trung tâm chính sách giáo dục châu Âu. Mike Keating (2012) trong "Competency Based Training Introduction and Definitions" phân tích cơ chế hình thành năng lực cá nhân qua thực hành học tập.

Trong nước, Dự án SREM của Bộ GD&ĐT (2007) xây dựng bản đồ năng lực hiệu trưởng trường phổ thông gồm bốn nhóm: năng lực lãnh đạo trường, lãnh đạo và quản lí nhân lực, quản lí các nguồn lực. Nguyễn Thị Thu Hà (2014) chỉ ra sự khác biệt giữa tiếp cận truyền thống (tích lũy kiến thức) và tiếp cận năng lực (phát triển nghề nghiệp giáo viên và năng lực học sinh). Đặng Bá Lãm (2015) lập luận cơ sở giáo dục cần chuyển từ trang bị kiến thức sang phát triển toàn diện phẩm chất và năng lực người học. Nhóm tác giả Phạm Phương Tâm, Lê Thị Thơ đề xuất mô hình bồi dưỡng nâng cao năng lực nghiên cứu khoa học cho giảng viên cao đẳng nghề vùng Đồng bằng Sông Cửu Long theo tiếp cận CDIO.

Các hướng nghiên cứu về KHSPƯD và quản lí KHSPƯD

Về các công trình nước ngoài, tác giả tổng hợp các nghiên cứu từ Boone (1904), Buckingnham (1926), Lewin (1942, 1944, 1946), Coller (1963), Bain (1979), Ebbutt (1985), Hopkins (1985), Elliott (1991) về lịch sử hình thành nghiên cứu tác động. Rawlinson và Little (2004) đặt nghiên cứu KHSPƯD trong mối quan hệ với việc theo dõi sự tiến bộ học tập của học sinh. Guskey (2000) chỉ ra rằng nguyên nhân vấn đề giáo dục được nhận dạng rõ nhất tại chính lớp học và trường học. Keith Howard và John A. Sharp trong "The management of a student research" mô tả cách thức quản lí kế hoạch nghiên cứu từ khâu chọn đề tài đến xử lí kết quả. Athanassios Jimoyiannis nghiên cứu về khung kiến thức khoa học công nghệ sư phạm (TPASK) trong phát triển nghề nghiệp giáo viên. Nhóm Aygul A. Zhumadullaeva và cộng sự ghi nhận hơn 70% giáo viên lịch sử được khảo sát đánh giá học sinh có phát triển tốt nhận thức về các giá trị quốc gia khi áp dụng KHSPƯD. Imam Gunawan nghiên cứu quản lí giảng dạy tại Indonesia, chỉ ra quy trình từ lập kế hoạch đến đánh giá hoạt động học tập. Nhóm Belinda Aeschlimanna, Walter Herzog, Elena Makarova nghiên cứu động lực học sinh trong các lớp toán, vật lí, hóa học gắn với giáo dục STEM tại Thụy Sĩ.

Về các công trình trong nước, tác giả Phạm Huy Tư mô tả quy trình 9 bước nghiên cứu KHSPƯD cấp tiểu học và THCS tại Vĩnh Long. Nhóm Nguyễn Văn Đệ, Phan Trọng Nam xác định năm kĩ năng cơ bản trong nghiên cứu khoa học của giáo viên THPT và đề xuất ba nhóm biện pháp bồi dưỡng. Phạm Bích Thủy khảo sát và đánh giá thực trạng quản lí hoạt động NCKHSPƯD tại các trường THPT vùng Đồng bằng sông Cửu Long theo bốn chức năng quản lí. Nguyễn Thị Như Quyến nghiên cứu thực trạng KHSPƯD của giáo viên tiểu học thành phố Cao Lãnh, tỉnh Đồng Tháp, kết luận công tác quản lí chưa khoa học và chưa đồng bộ. Nhóm Nguyễn Văn Đệ, Nguyễn Văn Vũ đề xuất sáu biện pháp quản lí hoạt động nghiên cứu khoa học cho giáo viên THPT huyện An Biên, tỉnh Kiên Giang. Đặng Công Vĩnh nghiên cứu bồi dưỡng năng lực khai thác chương trình giáo dục môn Toán cho giáo viên THPT theo định hướng phát triển năng lực học sinh.

Khoảng trống luận án lựa chọn giải quyết

Qua tổng quan, tác giả xác định: chưa có luận văn hay luận án nào nghiên cứu một cách cơ bản, hệ thống về quản lí hoạt động nghiên cứu KHSPƯD của giáo viên THPT tỉnh Lào Cai theo tiếp cận năng lực với tính chất là một công trình khoa học độc lập. Các nghiên cứu hiện có về KHSPƯD tại Việt Nam chủ yếu dừng lại ở bài báo khoa học hoặc tập trung vào các địa bàn khác (Đồng bằng sông Cửu Long, Vĩnh Long, Đồng Tháp, Kiên Giang). Luận án này hướng vào bối cảnh miền núi phía Bắc với đặc thù đa dạng loại hình trường, đặt trong yêu cầu triển khai Chương trình GDPT 2018.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Lý thuyết và khung phân tích

Luận án dựa trên bốn định hướng tiếp cận:

• Lí thuyết phát triển năng lực trong giáo dục: làm cơ sở xác định mối quan hệ giữa năng lực nghiên cứu KHSPƯD và năng lực sư phạm của giáo viên.
• Tiếp cận hệ thống – cấu trúc: xem xét hoạt động nghiên cứu KHSPƯD trong mối quan hệ với hoạt động sư phạm tổng thể tại trường THPT.
• Tiếp cận lịch sử – logic: xem xét sự hình thành và phát triển của vấn đề qua các giai đoạn và bối cảnh lịch sử cụ thể.
• Tiếp cận thực tiễn – phát triển: đặt vấn đề trong bối cảnh thực tiễn nhà trường, địa phương và đất nước; các biện pháp phải hướng vào giải quyết bất cập thực tiễn giáo dục địa phương trong bối cảnh đổi mới.

Khung phân tích nội dung quản lí được xây dựng theo bốn chức năng quản lí: Kế hoạch – Tổ chức – Chỉ đạo – Kiểm tra. Chuẩn năng lực giáo viên được xác định theo Thông tư số 20/2018/TT-BGDĐT (8 tiêu chuẩn, 15 tiêu chí) và Thông tư số 32/2020/TT-BGDĐT.

Phương pháp nghiên cứu

Nhóm phương pháp nghiên cứu lí luận: Phân tích, tổng hợp, hệ thống hóa tài liệu về hoạt động nghiên cứu KHSPƯD và quản lí KHSPƯD của giáo viên THPT trong và ngoài nước; phân tích văn bản pháp quy của Đảng, Nhà nước và ngành giáo dục; nghiên cứu các văn bản quy hoạch, kế hoạch của UBND tỉnh Lào Cai và Sở GD&ĐT Lào Cai.

Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn:

• Phương pháp tọa đàm, phỏng vấn: phỏng vấn trực tiếp chuyên viên Sở GD&ĐT, hiệu trưởng, phó hiệu trưởng, tổ trưởng chuyên môn và giáo viên.
• Phương pháp điều tra bằng phiếu trưng cầu ý kiến: đối tượng gồm chuyên gia, cán bộ quản lí Sở GD&ĐT, cán bộ quản lí và giáo viên các trường THPT.
• Phương pháp quan sát khoa học: quan sát quá trình tổ chức hoạt động NCKHSPƯD tại một số đơn vị, tập trung vào phương pháp quản lí, lãnh đạo, xây dựng và thực hiện kế hoạch.
• Phương pháp tổng kết kinh nghiệm.
• Phương pháp chuyên gia.
• Phương pháp thống kê, xử lí số liệu: sử dụng phần mềm SPSS 20.0.
• Phương pháp khảo nghiệm: kiểm tra tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp đề xuất.
• Phương pháp thử nghiệm sư phạm: thử nghiệm một số biện pháp tại bốn trường THPT tỉnh Lào Cai, so sánh kết quả trước và sau thử nghiệm.

Nguồn tư liệu và dữ liệu

Văn bản pháp quy (nghị quyết, thông tư, điều lệ); tài liệu tập huấn KHSPƯD của dự án Việt-Bỉ (2009) và Bộ GD&ĐT (2011, 2013); tài liệu tập huấn của TS. Soh Kay Cheng và TS. Christopher Tan; số liệu thống kê GD&ĐT tỉnh Lào Cai; kết quả khảo sát từ phiếu hỏi; kết quả thử nghiệm tại bốn trường THPT.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1. Cơ sở lí luận quản lí hoạt động nghiên cứu khoa học sư phạm ứng dụng của giáo viên trung học phổ thông theo tiếp cận năng lực

Chương này hệ thống hóa các khái niệm cốt lõi: năng lực (theo các quan điểm của Nguyễn Quang Uẩn, Weinert, McLagan, Xavier-Roegiers, Trần Thị Tuyết Oanh và cộng sự); tiếp cận năng lực; giáo viên THPT và các nhóm năng lực cơ bản của giáo viên THPT (9 nhóm: tự hoàn thiện, giao tiếp ứng xử, thích nghi, tổ chức và quản lí, hoạt động chính trị – xã hội, hợp tác và cạnh tranh, lao động nghề nghiệp sư phạm, nghiên cứu khoa học, quản lí).

Luận án phân biệt các loại hình nghiên cứu khoa học (cơ bản, ứng dụng, triển khai) và xác định bản chất của nghiên cứu KHSPƯD là phát hiện chức năng mới của các sản phẩm khoa học trong lĩnh vực sư phạm. Chủ thể của nghiên cứu KHSPƯD trong nhà trường THPT là giáo viên THPT đang công tác tại trường, phân biệt với chủ thể nghiên cứu ở bậc đại học hoặc các nhà khoa học chuyên nghiệp.

Bảng 1.1 xây dựng hệ thống năng lực hoạt động nghiên cứu KHSPƯD của giáo viên THPT. Nội dung quản lí hoạt động KHSPƯD được cấu trúc theo bốn chức năng: (i) quản lí xây dựng kế hoạch; (ii) quản lí tổ chức (nội dung, phương pháp, quy trình, lực lượng); (iii) quản lí bồi dưỡng; (iv) quản lí kiểm tra, đánh giá.

Chương 1 cũng phân tích sáu yếu tố tác động đến quản lí hoạt động KHSPƯD: xu thế phát triển kinh tế-xã hội của đất nước và địa phương; chủ trương, chính sách phát triển giáo dục; quá trình đổi mới giáo dục và nhiệm vụ nhà trường THPT; quy chế, quy định về KHSPƯD; môi trường sư phạm và các điều kiện đảm bảo; thực trạng phẩm chất và năng lực của đội ngũ cán bộ quản lí và giáo viên THPT.

Chương 2. Thực trạng về quản lí hoạt động nghiên cứu khoa học sư phạm ứng dụng của giáo viên trung học phổ thông tỉnh Lào Cai theo tiếp cận năng lực

Chương này mở đầu bằng khái quát về giáo dục tỉnh Lào Cai (Bảng 2.1: Quy mô hệ thống giáo dục THPT tỉnh Lào Cai). Các kết quả khảo sát được trình bày qua hệ thống 14 bảng và 7 biểu đồ.

Nội dung khảo sát	Bảng số
Trình độ đào tạo của giáo viên THPT Lào Cai	2.2
Năng lực nghiên cứu KHSPƯD của giáo viên THPT	2.3
Nhận thức của GV, CBQL về hoạt động KHSPƯD	2.4
Động cơ nghiên cứu KHSPƯD của giáo viên	2.5
Kết quả hoạt động nghiên cứu KHSPƯD năm 2018	2.6
Thực trạng quản lí xây dựng kế hoạch KHSPƯD	2.7
Thực trạng quản lí nội dung, phương pháp, quy trình	2.8
Thực trạng quản lí lực lượng nghiên cứu KHSPƯD	2.9
Thực trạng quản lí bồi dưỡng CBQL, giáo viên	2.10
Thực trạng quản lí các điều kiện đảm bảo	2.11
Thực trạng kiểm tra, đánh giá hoạt động KHSPƯD	2.12
Mức độ ảnh hưởng của các yếu tố tác động	2.13
Tổng hợp kết quả đánh giá thực trạng quản lí	2.14

Về ưu điểm, tác giả ghi nhận hoạt động nghiên cứu KHSPƯD đã được đưa vào kế hoạch hàng năm của các trường; một bộ phận giáo viên và cán bộ quản lí đã có nhận thức đúng về tầm quan trọng của hoạt động này.

Về hạn chế, chương chỉ rõ: nhiều hiệu trưởng chỉ đạo chưa sát, quản lí chưa đúng quy trình; giáo viên coi nhẹ hoạt động KHSPƯD; kết quả nghiên cứu chưa tương xứng với quy mô giáo dục địa phương; một số giáo viên chưa tham gia nghiên cứu KHSPƯD; số đề tài chất lượng tốt còn hạn chế.

Chương 3. Yêu cầu và biện pháp quản lí hoạt động nghiên cứu khoa học sư phạm ứng dụng của giáo viên trung học phổ thông tỉnh Lào Cai theo tiếp cận năng lực

Chương này xác định ba yêu cầu: (1) gắn hoạt động KHSPƯD với quá trình đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục; (2) gắn với quá trình dạy học và phát triển năng lực giáo viên; (3) bám sát đặc điểm các nhà trường THPT trên địa bàn tỉnh Lào Cai.

Từ đó, chương đề xuất sáu biện pháp quản lí:

1. Xây dựng, hoàn thiện các quy chế, quy định về hoạt động nghiên cứu KHSPƯD của giáo viên ở các trường THPT đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục.
2. Xây dựng và tổ chức lực lượng thực hiện kế hoạch hoạt động nghiên cứu KHSPƯD ở trường THPT theo tiếp cận năng lực.
3. Tổ chức thực hiện quy trình nghiên cứu KHSPƯD của giáo viên theo hướng phát triển năng lực chuyên môn.
4. Tổ chức bồi dưỡng nâng cao năng lực hoạt động nghiên cứu KHSPƯD cho giáo viên ở trường THPT.
5. Phát triển các nguồn lực về thông tin, tư liệu, cơ sở vật chất và tài chính đảm bảo cho hoạt động nghiên cứu KHSPƯD.
6. Tổ chức kiểm tra, đánh giá hoạt động nghiên cứu KHSPƯD của giáo viên ở trường THPT theo tiếp cận năng lực.

Kết quả khảo nghiệm tính cấp thiết và khả thi của sáu biện pháp được tổng hợp lần lượt tại Bảng 3.1 và Bảng 3.2; tương quan giữa hai tiêu chí này được so sánh tại Bảng 3.3 và Biểu đồ 3.3. Kết quả thử nghiệm tại bốn trường THPT tỉnh Lào Cai (Bảng 3.4 về đội ngũ giáo viên tham gia) cho thấy sự cải thiện năng lực nghiên cứu KHSPƯD của giáo viên trước (Bảng 3.5) và sau thử nghiệm (Bảng 3.6). Tác giả đánh giá kết quả thử nghiệm biện pháp quản lí đạt hiệu quả cao.

---

Kết quả và những đóng góp mới

Về lí luận, luận án:

• Hệ thống hóa và làm rõ các khái niệm: năng lực, tiếp cận năng lực, nghiên cứu KHSPƯD, nghiên cứu KHSPƯD của giáo viên THPT, quản lí hoạt động nghiên cứu KHSPƯD theo tiếp cận năng lực.
• Xây dựng khung lí luận về nội dung quản lí hoạt động nghiên cứu KHSPƯD của giáo viên THPT dựa trên bốn chức năng quản lí (Kế hoạch – Tổ chức – Chỉ đạo – Kiểm tra).
• Xác định hệ thống năng lực hoạt động nghiên cứu KHSPƯD của giáo viên THPT (Bảng 1.1) và sáu yếu tố tác động đến quản lí hoạt động này.

Về thực tiễn, luận án:

• Khảo sát, phân tích và đánh giá thực trạng hoạt động nghiên cứu KHSPƯD và quản lí hoạt động nghiên cứu KHSPƯD ở các trường THPT tỉnh Lào Cai giai đoạn 2015–2020.
• Xác định các nguyên nhân ảnh hưởng đến chất lượng hoạt động này tại địa bàn tỉnh Lào Cai.
• Đề xuất sáu biện pháp quản lí hoạt động nghiên cứu KHSPƯD theo tiếp cận năng lực, được khảo nghiệm đạt tính cấp thiết và tính khả thi cao.
• Thử nghiệm biện pháp tại bốn trường THPT tỉnh Lào Cai, kết quả thử nghiệm ghi nhận hiệu quả cao.
• Đề xuất tài liệu bồi dưỡng "Phương pháp nghiên cứu KHSPƯD ở trường THPT tỉnh Lào Cai".

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Luận án không trình bày một mục riêng về hạn chế. Căn cứ vào phạm vi nghiên cứu, có thể xác định một số giới hạn nội tại:

• Địa bàn khảo sát giới hạn ở tỉnh Lào Cai, là khu vực miền núi phía Bắc với đặc thù riêng về giáo dục dân tộc thiểu số, do đó các biện pháp đề xuất cần được kiểm chứng thêm trước khi áp dụng cho các vùng có điều kiện khác biệt.
• Thử nghiệm được thực hiện tại bốn trường THPT; quy mô mẫu thử nghiệm nhỏ là giới hạn cần lưu ý khi đánh giá mức độ tổng quát của kết quả.
• Thời gian khảo sát thực trạng từ 2015 đến 2020 chưa bao trùm giai đoạn triển khai đại trà Chương trình GDPT 2018, nên cần có nghiên cứu tiếp theo trong bối cảnh chương trình mới đã đi vào thực hiện.

---

Giá trị tham khảo

Luận án có giá trị tham khảo chủ yếu cho các nhóm sau:

• Cán bộ quản lí trường THPT (hiệu trưởng, phó hiệu trưởng, tổ trưởng chuyên môn): phần trình bày về khung lí luận bốn chức năng quản lí và sáu biện pháp quản lí KHSPƯD (Chương 3) cung cấp hướng dẫn thực tiễn để xây dựng quy chế, lập kế hoạch, tổ chức lực lượng và kiểm tra đánh giá hoạt động KHSPƯD trong nhà trường.
• Giáo viên THPT, đặc biệt tại các địa phương miền núi, dân tộc thiểu số: hệ thống năng lực nghiên cứu KHSPƯD (Bảng 1.1) và tài liệu bồi dưỡng đề xuất có thể dùng làm cơ sở tự đánh giá và tự bồi dưỡng.
• Chuyên viên Sở GD&ĐT và người làm chính sách giáo dục cấp tỉnh trong lĩnh vực phát triển đội ngũ: phần phân tích thực trạng và đánh giá yếu tố tác động (Chương 2) cung cấp dữ liệu thực tiễn địa phương để xây dựng chính sách hỗ trợ KHSPƯD.
• Nghiên cứu sinh và học viên cao học chuyên ngành Quản lí Giáo dục: khung lí luận Chương 1 và cách thiết kế nghiên cứu hỗn hợp (khảo sát, khảo nghiệm, thử nghiệm) có thể tham khảo khi thiết kế luận văn, luận án cùng hướng tại các địa bàn khác.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Nghiên cứu KHSPƯD được đưa vào các trường THPT Việt Nam từ thời điểm nào?

Theo thông tin trong luận án, năm 2007 Bộ GD&ĐT thông qua dự án Việt-Bỉ tổ chức tiếp cận và phổ biến KHSPƯD tại các tỉnh miền núi phía Bắc. Năm 2009, Bộ GD&ĐT phối hợp với dự án Việt-Bỉ xuất bản tài liệu KHSPƯD dành cho giáo viên THPT. Năm 2010, Bộ GD&ĐT phổ biến lí thuyết này đến toàn bộ giáo viên các cấp trung học với tên gọi "Nghiên cứu khoa học sư phạm ứng dụng". Triển khai tại các trường THPT bắt đầu từ năm học 2012–2013.

2. Luận án xác định bao nhiêu nhóm năng lực hoạt động nghiên cứu KHSPƯD của giáo viên THPT và tài liệu nào thể hiện điều đó?

Luận án xây dựng hệ thống năng lực hoạt động nghiên cứu KHSPƯD của giáo viên ở các trường THPT, được tổng hợp tại Bảng 1.1 (trang 48). Ngoài ra, luận án xác định chín nhóm năng lực cơ bản của giáo viên THPT trong đó có năng lực nghiên cứu khoa học là nhóm thứ (8), được phân tích tường minh trong Chương 1.

3. Phương pháp xử lí số liệu được sử dụng trong nghiên cứu là gì?

Luận án sử dụng phần mềm SPSS 20.0 để thống kê, phân tích và xử lí số liệu thu được từ phiếu khảo sát. Kết quả được trình bày dưới dạng bảng tổng hợp và biểu đồ so sánh (21 bảng và 10 biểu đồ trong toàn bộ luận án).

4. Sáu biện pháp quản lí được đề xuất có được kiểm chứng không và theo hình thức nào?

Có. Luận án tổ chức hai bước kiểm chứng: (i) khảo nghiệm tính cấp thiết và tính khả thi của sáu biện pháp, kết quả tổng hợp tại Bảng 3.1 (tính cấp thiết), Bảng 3.2 (tính khả thi) và Bảng 3.3 (tương quan hai tiêu chí); (ii) thử nghiệm sư phạm tại bốn trường THPT tỉnh Lào Cai, so sánh kết quả trước (Bảng 3.5) và sau thử nghiệm (Bảng 3.6), tác giả kết luận kết quả đạt hiệu quả cao.

5. Tài liệu thực tiễn nào được đề xuất kèm theo các biện pháp quản lí?

Luận án đề xuất xây dựng tài liệu bồi dưỡng mang tên "Phương pháp nghiên cứu KHSPƯD ở trường THPT tỉnh Lào Cai" như một sản phẩm ứng dụng phục vụ trực tiếp cho giáo viên và cán bộ quản lí tại địa bàn nghiên cứu.

---

Kết luận

Luận án của Đỗ Thanh Tùng (2022) tiếp cận vấn đề quản lí hoạt động nghiên cứu KHSPƯD của giáo viên THPT tỉnh Lào Cai từ góc độ tiếp cận năng lực, kết hợp phân tích lí luận với khảo sát thực trạng và thử nghiệm sư phạm. Trên cơ sở tổng quan các nghiên cứu trong và ngoài nước, luận án xây dựng khung lí luận quản lí theo bốn chức năng và hệ thống hóa năng lực nghiên cứu KHSPƯD của giáo viên THPT. Khảo sát thực trạng tại Lào Cai giai đoạn 2015–2020 chỉ ra các hạn chế trong nhận thức, động cơ và công tác quản lí của cả cán bộ quản lí lẫn giáo viên. Luận án đề xuất và kiểm chứng sáu biện pháp quản lí gắn với yêu cầu đổi mới giáo dục, đặt trong bối cảnh đặc thù của các trường THPT miền núi đa dạng loại hình.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN QUẢN LÍ HOẠT ĐỘNG NGHIÊN CỨU KHOA HỌC SƯ PHẠM ỨNG DỤNG CỦA GIÁO VIÊN TRUNG HỌC PHỔ THÔNG THEO TIẾP CẬN NĂNG LỰC 1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề Nghiên cứu khoa học sư phạm ứng dụng hiện nay là xu thế chung của nghiên cứu khoa học giáo dục thế kỷ XXI, nó không chỉ là hoạt động dành cho những nhà nghiên cứu mà trở thành hoạt động thường xuyên của mỗi giáo viên và cán bộ quản lí giáo dục. Nghiên cứu khoa học sư phạm ứng dụng còn được coi là nghiên cứu tác động, nhằm tìm kiếm các biện pháp khắc phục hạn chế, yếu kém của hoạt động dạy học và giáo dục như môn học, lớp học, tiết học, trường học, hướng nghiệp, hoạt động ngoài giờ lên lớp. Trên thế giới, nghiên cứu KHSPƯD được thực hiện từ thế kỷ XIX và được phát triển mạnh mẽ đầu thế kỷ XX.

Tại Việt Nam, nghiên cứu KHSPƯD được đưa vào áp dụng từ những năm đầu của thế kỷ XXI, năm 2007, được sự chỉ đạo của Bộ Giáo dục và Đào tạo, dự án Việt Bỉ đã tổ chức tiếp cận và phổ biến cách thức thực hiện đề tài nghiên cứu KHSPƯD dành cho giáo viên phổ thông các tỉnh miền núi phía Bắc, triển khai tại các trường THPT từ năm học 2012-2013 cho đến nay. Công trình nghiên cứu về tiếp cận năng lực 1. Các công trình nghiên cứu ở nước ngoài Từ những năm 1970, đã có rất nhiều định nghĩa được đưa ra xuất phát từ nhiều hướng tiếp cận trong những bối cảnh khác nhau. Tác giả McClelland (1973) cho rằng “năng lực như là một đặc tính cơ bản để thực hiện công việc”.

13 Trong nghiên cứu của mình, tác giả Dubois và cộng sự (2004) định nghĩa “năng lực là các đặc tính mà cá nhân có được và sử dụng chúng trong những ngữ cảnh thích hợp và nhất quán để đạt được kết quả mong muốn”. Những đặc tính này bao gồm kiến thức, kỹ năng, động cơ, nét tiêu biểu, cách suy nghĩ, cảm nghĩ, hành động… [129]. Tác giả Woodall và Winstanley (1998) cho rằng “năng lực là tập hợp các kiến thức, sự hiểu biết, kỹ năng, phẩm chất, niềm tin và thái độ dẫn đến việc thực hiện công việc hiệu quả theo từng bối cảnh, từng tình huống hoặc vai trò nhất định” [136]. Tiếp cận năng lực trong giáo dục và đào tạo được thực hiện ở các nước phát triển trên thế giới từ những năm 70 của thế kỷ XX.

Năm 1977, tại Mỹ có 22 bang thực hiện giáo dục dựa trên tiếp cận năng lực, đến những năm 80 của thế kỷ XX toàn bộ nước Mỹ đã thực hiện tiếp cận năng lực trong giáo dục. Nhà nghiên cứu William E. Blank (1980) đã làm rõ các nguyên tắc khi áp dụng tiếp cận năng lực trong giáo dục, trọng tâm là phát triển chương trình theo hướng tiếp cận năng lực; mục tiêu lớn nhất là đội ngũ giáo viên trong các cơ sở giáo dục, theo tác giả để phát triển chương trình giáo dục theo hướng tiếp cận năng lực phải xác định rõ đầu ra của người học; cách thức tổ chức giáo dục, tập trung vào các hoạt động của học sinh chứ không phải cách dạy của giáo viên. (1991, 1992) trong công trình “Designing Competence Based Training” đã đưa ra phương pháp thiết kế giáo dục và đào tạo theo hướng tiếp cận năng lực; phân tích các thuật đánh giá, các nguyên tắc và thực hành đánh giá theo tiêu chuẩn mục tiêu và sử dụng đánh giá dựa trên năng lực.

Tác giả Mike Keating (2012) trong công trình nghiên cứu “Competency Based Training Introduction and Dejinitions” cho rằng trong giáo dục theo hướng tiếp cận năng lực để người học chứng tỏ khả năng khi học tập, từ đó hình thành năng lực cá nhân, việc thực hiện này đồng thời hình thành năng lực mới cho giáo viên và học sinh. Theo Key Competencies A developing concept in general compulsory education- Eurydice (2002, các nước trong khối EU đã bàn 14 luận rất sôi nổi về khái niệm Năng lực chính (key competence) và tuyên bố: “ để chuẩn bị cho thế hệ trẻ thành công khi đối mặt với những thách thức của xã hội thông tin và nhận được tối đa lợi ích từ những cơ hội mà xã hội đó tạo ra đã trở thành mục tiêu quan trọng của hệ thống GD châu Âu. Nó định hướng cho sự thay đổi chính sách GD, xem xét lại nội dung chương trình và phương pháp dạy- học. Điều đó chắc chắn càng làm gia tăng sự chú ý tới các năng lực cơ bản, cụ thể là những năng lực hướng vào cuộc sống với mục đích suốt đời tham gia xã hội một cách tích cực.

Các công trình nghiên cứu ở trong nước Tiếp cận năng lực người dạy xuất hiện ở nước ta từ những năm 90 của thế kỷ XX, có nhiều công trình nghiên cứu về vấn đề này. Dự án SREM của Bộ Giáo dục và Ðào tạo nãm 2007 nghiên cứu xây dựng bản đồ năng lực của Hiệu trưởng trường phổ thông có bốn nhóm nãng lực: Năng lực lãnh đạo trường, năng lực lãnh đạo và quản lí nguồn nhân lực và nãng lực quản lí các nguồn lực. Trong công trình nghiên cứu “Giảng dạy theo năng lực và đánh giá theo năng lực trong giáo dục” của Nguyễn Thị Thu Hà (2014) tác giả nêu một số khác biệt giữa tiếp cận truyền thống và tiếp cận năng lực, nếu coi tiếp cận truyền thống là là tiếp cận nội dung, kiến thức tập trung vào tích lũy kiến thức, nhấn mạnh tới năng lực nhận thức và tiếp cận truyền thống tập trung vào đo lường kiến thức qua các bài thi, tiếp cận theo năng lực tập trung vào phát triển nghề nghiệp giáo viên, từ đó hình thành các năng lực cần thiết cho học sinh. Theo Đặng Bá Lãm (2015) giáo dục hướng tới phát triển năng lực người học, đã làm rõ những yêu cầu cấp bách về chất lượng nguồn nhân lực phục vụ sự phát triển kinh tế – xã hội đòi hỏi mỗi cơ sở đào tạo cần nhanh chóng thoát khỏi mô hình giáo dục truyền thống, chuyển sang mô hình giáo dục theo định hướng tiếp cận năng lực người học, chuyển từ việc trang bị kiến thức sang phát triển toàn diện phẩm chất và năng lực người học.

Nghĩa là phải thay đổi quan điểm, mục tiêu dạy học: Từ chỗ chỉ quan tâm tới việc người học học được gì đến chỗ quan tâm tới việc người học làm được cái gì qua việc học. 15 Nhóm tác giả Phạm Phương Tâm, Lê Thị Thơ với nghiên cứu “Đề xuất mô hình bồi dưỡng nâng cao năng lực nghiên cứu khoa học theo hướng tiếp cận CDIO cho giảng viên trường cao đẳng nghề vùng Đồng bằng Sông Cửu Long” cũng đã phân tích cơ sở lí luận và thực trạng năng lực nghiên cứu khoa học của đội ngũ giảng viên trường cao đẳng nghề vùng Đồng bằng Sông Cửu Long theo tiếp cận CDIO. Từ đó, làm nền tảng đề xuất mô hình bồi dưỡng nâng cao năng lực nghiên cứu khoa học của đội ngũ giảng viên các trường cao đẳng nghề vùng Đồng bằng Sông Cửu Long, giúp giảng viên tăng khả năng thực hiện các đề tài nghiên cứu, đáp ứng yêu cầu phát triển giáo dục nghề nghiệp trong bối cảnh đổi mới căn bản toàn diện giáo dục và hội nhập quốc tế [91]. Nhận xét: nhìn chung có rất nhiều công trình ở nước ngoài cũng như trong nước nghiên cứu theo hướng hướng tiếp cận năng lực, điểm chung của các công trình nghiên cứu này là cách tiếp cận để hình thành năng lực cho người học, để làm được vấn đề này giáo viên phân biệt được năng lực chung, năng lực chuyên biệt trong công tác giảng dạy, nghiên cứu đây là xương sống của vấn đề.

Các công trình nghiên cứu về khoa học sư phạm ứng dụng, quản lí khoa học sư phạm ứng dụng 1. Các công trình nghiên cứu ở nước ngoài: Nghiên cứu khoa học sư phạm ứng dụng rất được coi trọng ở nhiều nước trên thế giới trong khoảng mười năm gần đây. Hiện tại, các nước và vùng lãnh thổ đang thực hiện như: Singapore, Hồng Kông, Trung Quốc… Cuốn tài liệu tập huấn về nghiên cứu KHSPƯD của hai tác giả: TS. Soh Kay Cheng và TS.

Christopher Tan có nêu: “Giáo viên trong thế kỷ XXI đang phải đối mặt với nhiều thách thức hơn bao giờ hết. Từ những năm 90 của thế kỷ XX trở lại đây, nhiều nước đã và đang thực hiện cải cách giáo dục để đối mặt với sự phát triển nhanh chóng của thế giới. Các quốc gia này đặt ra yêu cầu và mục tiêu giáo dục cao hơn nhằm đào tạo học sinh đáp ứng được nhu cầu của xã hội hiện đại đồng thời cũng yêu cầu giáo viên áp dụng phương 16 pháp dạy học mới, xây dựng tài liệu giảng dạy mới và thực thi các biện pháp quản lí mới. Nghiên cứu khoa học ứng dụng là một phần trong việc phát triển chuyên môn của giáo viên thế kỷ XXI.

Trong nghiên cứu khoa học ứng dụng, giáo viên cần đạt được các kỹ năng: thực hiện nghiên cứu; giải quyết vấn đề; nhìn lại cả quá trình nghiên cứu và tự đánh giá; giao tiếp và hợp tác. Nghiên cứu KHSPƯD trên thế giới phát triển rất mạnh mẽ với các nghiên cứu của Boone (1904), Buckingnham (1926), Lewin (1942, 1944, 1946), Coller (1963), Bain (1979), Ebbutt (1985), Hopkins (1985), Elliott (1991). Trong quá trình nghiên cứu khoa học ứng dụng, giáo viên nghiên cứu kết quả học tập của học sinh liên quan tới việc giảng dạy của họ. Quy trình này giúp giáo viên hiểu thực tế giảng dạy của chính họ và tiếp tục theo dõi sự tiến bộ trong học tập của học sinh” (Rawlinson & Little, 2004).

“Ý tưởng về nghiên cứu KHSPƯD xuất phát từ việc: có thể nhận dạng và tìm hiểu rõ nhất nguyên nhân của các vấn đề và hệ quả trong giáo dục ở chính những nơi có sự tác động, đó là lớp học và trường học. Thông qua việc tích hợp nghiên cứu vào các môi trường này và thu hút sự tham gia của những người có liên quan vào hoạt động nghiên cứu, chúng ta có thể áp dụng tức thời kết quả nghiên cứu và giải quyết vấn đề nhanh chóng hơn” (Guskey, 2000). Nhóm tác giả Keith Howard và John A. Sharp với nghiên cứu “The management of a student research” đã mô tả, phân tích cách thức quản lí kế hoạch nghiên cứu sau khi chọn đề tài, từ đó tiến hành thu thập tài liệu lí luận, tiến hành khảo sát thực tiễn, xử lí và phân tích kết quả nghiên cứu.

Đây là nghiên cứu trên học sinh, sinh viên nhưng là gợi ý tốt cho những ý tưởng nghiên cứu của luận án.