Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN TIẾNG ANH Ở TRƯỜNG CAO ĐẲNG SƯ PHẠM NƯỚC CHDCND LÀO 1. Tổng quan vấn đề nghiên cứu 1. Những nghiên cứu ở nước ngoài Trên thế giới, mọi quốc gia đều quan tâm đến phát triển giáo dục. Từ thời cổ đại, Khổng Tử (551-479 TCN), triết gia nổi tiếng, nhà giáo dục lỗi lạc của Trung Quốc cho rằng: Để đất nước phồn vinh, yên bình thì người quản lý cần chú trọng đến 3 yếu tố: Thứ (dân công), Phú (dân giàu), Giáo (dân được giáo dục) và ông cho rằng giáo dục là cần thiết cho mọi người (hữu giáo vô loại).
Từ cuối thế kỷ XVI, vấn đề dạy học và quản lý dạy học được nhiều nhà giáo dục quan tâm, nổi bật nhất trong thời kỳ đó là Comenxki (1592 - 1670), người đã đưa ra quan điểm giáo dục phải thích ứng với tự nhiên. Dạy học là hoạt động trung tâm của quá trình giáo dục, có vai trò quyết định sự thành công của hoạt động giáo dục. Dạy học gồm hoạt động dạy của thày và hoạt động học của trò, đó là hai mặt luôn gắn bó mật thiết không thể tách rời của phương thức tồn tại và phát triển của xã hội và cá nhân. Đó là sự tiếp nhận và chuyển hóa những kinh nghiệm của cá nhân hay nói cách khác là sự chuyển giao những kinh nghiệm từ thế hệ trước cho thế hệ sau.
Quản lý hoạt động dạy học là quản lý một quá trình xã hội đặc thù, có vai trò quan trọng. Thực tiễn và lý luận về quản lý hoạt động dạy học được hình thành và phát triển cùng với sự hình thành và phát triển của xã hội loài người. Có rất nhiều nhà khoa học, nhà giáo dục đã tiến hành các công trình nghiên cứu về quản lý giáo dục, quản lý trường học, quản lý hoạt động dạy học. Ở Việt Nam, phát triển giáo dục được xác định là quốc sách hàng đầu, “đầu tư cho giáo dục là đầu tư cho phát triển”.
Có nhiều luận văn thạc sĩ, luận án tiến sĩ nghiên cứu về các giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động dạy học, từ 5 Luận văn thạc sĩ Khoa học giáo dục đó nâng cao chất lượng dạy học ở các cấp học, các vùng miền khác nhau. Các công trình chủ yếu nghiên cứu về quản lý hoạt động của tổ chuyên môn, quản lý hoạt động dạy học các môn Toán, Vật lý, Hóa học, Ngữ văn ở nhà trường phổ thông. Số luận văn nghiên cứu về quản lý hoạt động dạy học môn tiếng Anh là rất ít. Có thể kể tên một số công trình tiêu biểu sau: Luận văn thạc sĩ: “Những biện pháp quản lý hoạt động dạy - học môn tiếng Anh ở trường Đại học Điện lực” của tác giả Trần Thị Bích Hải đã đề cập đến thực trạng công tác quản lý hoạt động dạy - học môn tiếng Anh ở trường Đại học Điện lực, từ đó đề xuất các biện pháp quản lý nhằm nâng cao chất lượng dạy học[8].
Công trình “Giảng dạy tiếng Anh tại trường Đại học Kiến trúc Hà Nội” của tác giả Nguyễn Thị Ánh Tuyết đã khái quát những khó khăn và tồn tại trong giảng dạy tiếng Anh, nguyên nhân dẫn đến tồn tại đó như trình độ của giảng viên và cơ hội học tập, giao tiếp của giảng viên còn hạn chế[11]. Trong đề tài luận văn “Biện pháp quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh tại trường Trung học nghiệp vụ quản lý lương thực - thực phẩm Đồ Sơn - Thành phố Hải Phòng”, tác giả Phạm Thị Thanh Thủy đã chỉ ra thực trạng hoạt động dạy học tiếng Anh và thực trạng các biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn tiếng Anh của nhà trường[10]. Những nghiên cứu trong nước Việc dạy học ngoại ngữ, đặc biệt là dạy học môn tiếng Anh đóng một vai trò hết sức quan trọng trong bối cảnh hiện nay khi Lào đang hội nhập vào khu vực và thế giới. Trong quá trình hòa nhập này, thông thạo ngoại ngữ là điều kiện quyết định.
Tiếng Anh là ngoại ngữ thông dụng nhất, đây là môn học giúp học sinh mở rộng và cập nhật kiến thức khoa học, tiếp cận công nghệ thông tin nhanh nhất. Chính vì vậy mà trọng tâm trong đào tạo của các nhà trường Đại học, Cao đẳng và TCCN hiện nay là phải cải tiến hoạt động dạy và học môn tiếng Anh như thế nào để thực sự có hiệu quả. Để thực hiện được điều đó thì vai trò của quản lý là chủ đạo và quyết định. Mỗi môn học có những nét đặc 6 Luận văn thạc sĩ Khoa học giáo dục thù riêng đòi hỏi nhà quản lý cần có những hiểu biết về môn học mới có các biện pháp quản lý dạy học môn học đó một cách đó có hiệu quả.
Đã có nhiều tác giả quan tâm nghiên cứu việc giảng dạy ngoại ngữ ở trường Đại học, Cao đẳng và vấn đề quản lý giảng dạy ngoại ngữ cũng được đề cập. Tuy nhiên, ở Lào hiện nay, lĩnh vực quản lý giáo dục nói chung, quản lý hoạt động dạy học môn tiếng Anh nói riêng ít được quan tâm nghiên cứu. Viết nghiên cứu vấn đề dạy - học bằng cánh lâý người học là trung tâm và sử dụng trong giáo dục gọi là: dạy kiểu ngũ sao dưới sự ủng hộ của chương trình EQIPI nhằm làm cho việc dạy kiểu ngữ sao đạt được hiệu quả cao về căn bản nhưng việc sử dụng cách dạy này gây trừu tượng cho người quản lý và giáo viên. Đến năm 1991 tiếng anh đã là công cụ trong việc truyền thông để tiếp thu thông tin mới về công nghệ và khoa học từ các nước khác.
Vì vậy, tiếng anh đã được góp phần vào trong giáo trình dạy học ở các trường học, các cấp học và đã phổ biến trong các ngành học. Vì thế việc dạy học bằng tiếng anh mới được củng cố dưới sự ủng hộ của chương trình TTEST. Hiện nay chương trình dạy học bằng tiếng anh đã được dạy như trong các trường sư phạm gồm có: General English (Textboox 1,2,3,4,), Methodology (Book 1,2,3,4,5), Presentation và study skills (Book 1,2). Nhưng cuốn sách này là do các chuyên gia nước ngoài biên soạn.
Năm 1994 trường Sư phạm đã hợp tác với tổ chức quốc tế và các chương trình khác xây dựng lên trung tâm rèn luyện tiếng anh như : chương trình Ausaid (Lao - Australia), Lao - Singapore. Ngoài ra một số giáo viên còn được rèn luyện phương pháp dạy tiếng anh với trình độ TESOL course nhiều lần. Việc động dạy học môn tiếng Anh ở Trường CĐSP Pakse - Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào vẫn còn hạn chế. Kết quả học tập của sinh viên chưa cao.
Vì vậy, để nâng cao kết quả học tập môn tiếng Anh cần nghiên cứu tìm 7 Luận văn thạc sĩ Khoa học giáo dục kiếm những biện pháp quản lý tốt hoạt động giảng dạy và học tập môn tiếng Anh của nhà trường để nâng cao chất lượng dạy học đáp ứng nhu cầu xã hội trong giai đoạn mới. Khái niệm công cụ 1. Hoạt động dạy học Hoạt động dạy học theo nghĩa rộng gắn với hoạt động giáo dục - hoạt động xã hội hóa nhân cách con người, được thực hiện trong môi trường xã hội nói chung. Hoạt động dạy học theo nghĩa hẹp là một dạng hoạt động xã hội, hoạt động sư phạm được tổ chức có mục đích, có kế hoạch trong nhà trường, là một bộ phận hữu cơ của quá trình sư phạm tổng thể nhằm phát triển toàn diện nhân cách cho người học.
Trong đó, dưới vai trò chủ đạo của người dạy, người học tự giác, tích cực, chủ động thực hiện hiệu quả hoạt động nhận thức nhằm giải quyết các nhiệm vụ dạy học, hình thành và phát triển tri thức, kĩ năng, kĩ xảo, năng lực hoạt động trí tuệ và những phẩm chất cần thiết của con người [7]. Về cấu trúc, hoạt động dạy học là hoạt động mang tính hai mặt thống nhất, bao gồm hoạt động dạy (giảng dạy) của giảng viên và hoạt động học (nhận thức) của người học. Trong chương trình đào tạo ở trường cao đẳng sư phạm, cấu trúc của quá trình này được hiểu như sau: Hoạt động dạy: Trong quá trình dạy học (QTDH) GV là chủ thể của hoạt động dạy (HĐD), tổ chức, điều khiển lãnh đạo hoạt động học (HĐH) của SV; đảm bảo cho SV tiếp thu tri thức, nghiên cứu khoa học có chất lượng, đạt được những yêu cầu được qui định của chương trình đào tạo. Hoạt động học: SV là đối tượng của HĐD vừa là chủ thể của hoạt động nhận thức có tính chất nghiên cứu.
Nói cách khác, SV là khách thể của HĐD vừa là chủ thể của hoạt động tích cực độc lập sáng tạo để chiếm lĩnh tri thức, kỹ năng, kỹ xảo liên quan đến nghề nghiệp tương lai của bản thân. 8 Luận văn thạc sĩ Khoa học giáo dục Sơ đồ 1.1: Sự phối hợp giữa hoạt động dạy và hoạt động học 1. Hoạt động dạy học môn Tiếng Anh ở trường cao đẳng sư phạm Hoạt động dạy học môn Tiếng Anh ở trường cao đẳng sư phạm là hoạt động sư phạm được tổ chức có mục đích, có kế hoạch trong nhà trường, là một bộ phận hữu cơ của quá trình sư phạm tổng thể nhằm phát triển toàn diện nhân cách cho sinh viên. Trong đó, dưới vai trò chủ đạo của giảng viên, sinh viên tự giác, tích cực, chủ động thực hiện hiệu quả hoạt động nhận thức nhằm giải quyết các nhiệm vụ học tập của môn Tiếng Anh, hình thành và phát triển tri thức, kĩ năng, kĩ xảo, năng lực hoạt động trí tuệ và những phẩm chất cần thiết của người giáo viên nói chung.
Trong trường cao đẳng sư phạm, hoạt động dạy học môn Tiếng Anh là hoạt động trong đó giảng viên đóng vai trò tổ chức, lãnh đạo giúp sinh viên phát huy tính tích cực, chủ động để định hình và dần dần hoàn thiện, phát triển kỹ năng ngoại ngữ nhất định, tạo nên hoạt động chung của người dạy và người học. Trong hoạt động dạy học môn Tiếng Anh, tùy theo yêu cầu của từng nội dung bài học, kỹ năng rèn luyện mà GV có phương pháp dạy và SV có phương pháp học để đạt được mục tiêu dạy học hiệu quả.[10] 9 Luận văn thạc sĩ Khoa học giáo dục Hoạt động dạy học môn Tiếng Anh nhằm rèn luyện cho sinh viên 4 kỹ năng: Nghe - Nói - Đọc - Viết. Có thể mô tả cấu trúc của các kĩ năng theo sơ đồ sau: Sơ đồ 1.