Chương 1: Cơ sở lí luận về quản lý hoạt động dạy học theo tiếp cận văn hóa tổ chức tại trường trung học cơ sở. Chương 2: Thực trạng quản lý hoạt động dạy học tại trường THCS Cự Thắng, huyện Thanh Sơn, tỉnh Phú Thọ theo tiếp cận văn hóa tổ chức. Chương 3: Các biện pháp quản lý hoạt động dạy học tại trường THCS Cự Thắng, huyện Thanh Sơn, tỉnh Phú Thọ theo tiếp cận văn hóa tổ chức. 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC THEO TIẾP CẬN VĂN HÓA TỔ CHỨC TẠI TRƢỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ 1.
Tổng quan vấn đề nghiên cứu Ngày nay, xây dựng văn hóa nhà trường là việc làm quan trọng hơn bao giờ hết bởi các quốc gia đều chú trọng. Cuộc cải cách giáo dục dựa trên chuẩn đang cố gắng tổ chức lại nội dung, công tác giảng dạy và đánh giá. Song nếu không có một nền văn hóa nhà trường để hỗ trợ cho những thay đổi cơ bản đó thì cuộc cải cách sẽ khó có thể thành công. Trên thế giới, trong nước đã có một số công trình nghiên cứu về quản lý nhà trường dưới tiếp cận văn hóa tổ chức (văn hóa nhà trường) nhưng được thể hiện ở những khía cạnh khác nhau và làm cho các quan niệm về văn hóa nhà trường phổ thông được hiểu hết sức phong phú.
Những nghiên cứu về quản lý hoạt động dạy học Xã hội phát triển nhất là trong giai đoạn hiện nay với sự phát triển của nền kinh tế tri thức và quá trình toàn cầu hóa diễn ra mạnh mẽ thì giáo dục luôn được quan tâm phát triển để đáp ứng nhu cầu nâng cao dân trí, đào tạo nguồn nhân lực, bồi dưỡng nhân tài. Trong nhà trường hoạt động dạy học giữ vị trí trung tâm, quan trọng nhất của một nhà trường bởi nó chiếm hầu hết thời gian, khối lượng công việc của thầy và trò trong một năm học; nó làm nền tảng quan trọng để thực hiện thành công mục tiêu giáo dục toàn diện của nhà trường; đồng thời, nó quyết định kết quả giáo dục của nhà trường. Ở lĩnh vực giáo dục trong những năm qua các nhà nghiên cứu như Trần Kiểm, Vũ Như Thành, Lê Minh Đức, Bùi Minh Hiền, Vũ Ngọc Hải, Đặng Quốc Bảo, Thái Duy Tuyên, Trần Văn Kim, …đã làm sáng tỏ được một số khái niệm liên quan đến giáo dục; trong đó có khái niệm về quản lý hoạt động dạy học và các khái niệm có liên quan. Các nhà nghiên cứu như: Nguyễn Ngọc Hợi, Phạm Minh Hùng, Thái Văn Thành đã nêu lên những cơ sở lý luận và đưa ra các giải pháp về nâng cao chất lượng của đội ngũ GV để nâng cao hiệu quả của quản lý hoạt động dạy học như: tổ chức bồi dưỡng năng lực chuyên môn; xây dựng quy chế thi đua, khen thưởng hợp 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com lý, xây dựng hoàn thiện quy chế đánh giá, xếp loại chuyên môn để kích thích phong trào thi đua dạy tốt, học tốt.
Có thể thấy vấn đề nâng cao chất lượng hoạt động giảng dạy của GV đã thật sự thu hút được sự quan tâm của nhiều nhà nghiên cứu trong nước. Tác giả Trần Kiểm trong quyển “Những vấn đề cơ bản của khoa học quản lý giáo dục” đã chỉ ra hoạt động quản lý nhà trường bao gồm: hoạt động dạy học, hoạt động giáo dục, hoạt động xã hội, hoạt động văn thể, hoạt động lao động, hoạt động ngoại khóa, hoạt động giáo dục hướng nghiệp…; quản lý nhiều đối tượng khác nhau: quản lý giáo viên, học sinh, tài chính, thiết bị dạy học, cơ sở vật chất…; quản lý nhiều khách thể khác nhau: quản lý thực hiện xã hội hóa giáo dục, điều tiết và điều chỉnh ảnh hưởng từ bên ngoài nhà trường, phối hợp với Ban Đại diện cha mẹ học sinh.[10 Tác giả Lê Huỳnh trong cuốn “Cẩm nang nghiệp vụ quản lý trường học” lại chỉ ra vai trò vô cùng quan trọng của Đảng, Đoàn, Đội trong nâng cao chất lượng học tập cho HS, cũng như trách nhiệm của Công đoàn cơ sở, các Hội đồng khác trong nhà trường đối với nâng cao chất lượng chuyên môn, nghiệp vụ của GV ảnh hưởng đến chất lượng dạy và học trong nhà trường.[9] Trong luận văn thạc sĩ chuyên ngành quản lý giáo dục của Tác giả Tăng Thị Kim Dung với đề tài “Một số giải pháp quản lý nhằm nâng cao chất lượng hoạt động dạy học ở các trường THCS trên địa bàn ven đô thành phố Cao Lãnh, tỉnh Đồng Tháp”. Tác giả đã tiến hành nghiên cứu cơ sở lý luận của vấn đề quản lý hoạt động dạy học ở trường THCS, thực trạng quản lý hoạt động dạy học ở một số trường THCS trên địa bàn và đề xuất một số giải pháp quản lý nhằm nâng cao chất lượng hoạt động dạy học ở các trường này. Các giải pháp được đề xuất tác giả tập trung vào giải pháp về quản lý CSVC, các điều kiện hỗ trợ hoạt động dạy học, tăng cường đầu tư, phát triển mạng lưới trường lớp, cung cấp TBDH, xây nhà công vụ cho GV, hỗ trợ kinh phí đi lại cho GV.mà chưa đề cập nhiều đến các giải pháp xây dựng môi trường dạy học tự giác, dân chủ, hợp tác và an toàn.
Luận văn thạc sĩ của tác giả Lê Minh Trí “Quản lý hoạt động dạy học ở trường trung học cơ sở thuộc thành phố Cà Mau, tỉnh Cà Mau hiện nay”. Trong 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com luận văn đã nêu lên quan điểm để nâng cao chất lượng giảng dạy và học tập tại các trường THCS trên địa bàn các xã thuộc thành phố Cà Mau thì phải nâng cao hiệu quả quản lý. Nếu 8 trường THCS trên địa bàn các xã thuộc thành phố Cà Mau thực hiện tốt các giải pháp quản lý hoạt động giảng dạy (gồm: nâng cao chất lượng đội ngũ GV; cải tiến việc xây dựng kế hoạch dạy học; quản lý đổi mới phương pháp dạy học và kiểm tra đánh giá), quản lý hoạt động học tập của HS (gồm: tổ chức xây dựng và thực hiện nội quy học tập; tăng cường bồi dưỡng HS giỏi, giúp đỡ HS yếu kém và giảm tỉ lệ HS bỏ học; nâng cao ý thức trách nhiệm và tăng cường phối hợp các lực lượng trong và ngoài nhà trường quản lý HS) và quản lý cơ sở vật chất và thiết bị dạy học (gồm: tăng cường xây dựng cơ sở vật chất và cung cấp thiết bị dạy học; nâng cao nhận thức của GV và HS đối với việc sử dụng thiết bị dạy học; kế hoạch hóa trong sử dụng thiết bị dạy học; tăng cường đầu tư cơ sở hạ tầng CNTT cho các trường) thì có thể nâng cao chất lượng dạy và học. [23] Luận án tiến sĩ của tác giả Dương Trần Bình với tên đề tài “Quản lý hoạt động dạy học ở trường tiểu học tại thành phố Hồ Chí Minh trong bối cảnh đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục”.
Tác giả đã xây dựng được khung lý thuyết về quản lý hoạt động dạy học ở trường tiểu học theo tiếp cận sư phạm tương tác trong bối cảnh đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục. Trong đó bao gồm: Xác định tiếp cận sư phạm tương tác trong quản lý hoạt động dạy học ở trường tiểu học; Xác định nội dung quản lý hoạt động dạy học ở trường tiểu học theo tiếp cận sư phạm tương tác (Quản lý hoạt động dạy; Quản lý hoạt động học; Quản lý môi trường dạy học; Mối quan hệ tương tác giữa ba thành tố cơ bản trên). Hệ thống hóa và hoàn thiện các khái niệm liên quan như: khái niệm quản lý, hoạt động dạy học, quản lý hoạt động dạy học. Nghiên cứu phân tích và đánh giá thực trạng quản lý hoạt động dạy học ở trường tiểu học tại TPHCM trong bối cảnh đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục.
Đề xuất hệ thống biện pháp quản lý hoạt động dạy học ở trường tiểu học tại TPHCM trong bối cảnh đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục gồm: Biện pháp chung và 3 nhóm biện pháp quản lý (nhóm biện pháp quản lý hoạt động dạy; nhóm biện pháp quản lý hoạt động học; nhóm biện pháp quản lý môi trường dạy học) Luận án đã cho thấy ý nghĩa, tầm quan trọng và sự cần thiết của quản lý hoạt động 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com dạy học ở các trường tiểu học tại TPHCM trong bối cảnh đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục. [1 Luận án tiến sĩ của tác giả Trần Trung Dũng với tên đề tài “Quản lý hoạt động dạy học ở trường THPT theo định hướng phát triển năng lực HS” trong luận án này tác giả đã làm sáng tỏ thêm những vấn đề lý luận về hoạt động dạy học và quản lý hoạt động dạy học ở trường THPT., đưa ra được bức tranh đầy đủ, khách quan về thực trạng hoạt động dạy học và quản lý hoạt động dạy học theo định hướng phát triển năng lực HS ở một số trường THPT khu vực Bắc Trung Bộ.[5] Và thời gian qua nhiều hội thảo khoa học, hội nghị chuyên đề được tổ chức để bàn về các giải pháp nâng cao hiệu quả, chất lượng hoạt động dạy học. Qua đó các tác giả đều đã làm rõ vai trò của người hiệu trưởng trong quản lý hoạt động dạy học để nâng cao chất lượng dạy học. Trong đó đặc biệt quan tâm nhấn mạnh đến khả năng tổ chức các hoạt động về chuyên môn như: bồi dưỡng GV, bồi dưỡng HS giỏi, chuẩn hóa đội ngũ, tổ chức các hội thảo về quản lý dạy học hiệu quả.
Những nghiên cứu về văn hóa tổ chức, văn hóa nhà trường Văn hóa nhà trường nói cách khác là văn hóa của một tổ chức. Với tư cách là một tổ chức, thì mỗi nhà trường đều tồn tại một nền văn hóa nhất định bên trong nó. Xét về góc độ bản chất, mỗi nhà trường là một tổ chức hành chính - sư phạm. Thực chất nó giống như một xã hội thu nhỏ với quy tắc hoạt động, những giá trị, cơ cấu, chuẩn mực, điểm mạnh, điểm yếu riêng do những con người tạo lập nên.
Vào năm 1960 thuật ngữ “văn hóa tổ chức” (organisational culture, culture organisation) xuất hiện lần đầu tiên ở Mỹ. Năm 1970 thuật ngữ tương đương “văn hóa công ty” (corporate culture) xuất hiện muộn hơn, và trở nên phổ biến sau khi tác phẩm văn hóa công ty của Terrence Deal và Atlan Kennedy được xuất bản tại Mỹ năm 1982.