phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị, danh mục các tài liệu tham khảo và phần phụ lục, luận văn có 3 chương như sau: h ơng. Cơ sở lý luận về quản lý HĐDH ở các trường THCS. Thực trạng quản lý HĐDH ở các trường THCS huyện Thanh Ba, tỉnh Phú Thọ. Biện pháp quản lý HĐDH ở các trường THCS huyện Thanh Ba, tỉnh Phú Thọ.
8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC Ở CÁC TRƢỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ 1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề 1. Ngo i nư c HĐDH là một quá trình tương tác giữa hai hoạt động: hoạt động giảng dạy và hoạt động học tập. Hai hoạt động này là những hoạt động trung tâm làm nên đặc thù của trường học bởi vì nó là hoạt động với quỹ thời gian lớn nhất, chiếm nhiều lao động của GV nhất, chi phối các hoạt động khác, được các hoạt động khác hỗ trợ, trực tiếp tạo nên chất lượng tri thức cho HS.
Trong lịch sử GD thế giới việc nghiên cứu, tìm tòi các PPDH hiệu quả đã được rất nhiều nhà sư phạm, nhà GD quan tâm. Khổng Tử 551 – 479 trước công nguyên với cách học dạy học là không làm thay cho trò, coi trọng mặt t ch cực suy nghĩ, tìm tòi, sáng tạo của người học. Ông nói: Không giận vì muốn biết thì gợi mở cho, không bực vì không rõ được thì bày v cho. Vật có 4 góc, bảo cho biết một góc mà không suy ra ba góc kia thì không dạy nữa.
Như vậy, cách dạy của Khổng Tử là chỉ gợi mở để học trò tự tìm ra chân lý, thầy giáo chỉ giúp học trò tìm ra vấn đề mấu chốt nhất, còn mọi vấn đề khác học trò phải từ đó mà tự tìm ra. Phương pháp GD của ông phát huy t nh sáng tạo, phát triển động cơ hứng thú từ người học. Cômenxki (1592 – 1670 là “Ông tổ của nền GD hiện đại, là một thiên tài rực rỡ, một nhà phát minh lỗi lạc, một Galilê của giáo dục”, năm 1992 UNESCO đã ghi nhận ông là một danh nhân văn hóa thế giới. Trong quá trình hoạt động GD Cômenxki đã viết hàng trăm tác phẩm.
Tiêu biểu nhất là tác phẩm “Phép giảng dạy lớn” Cômenxki, 1632 , ông đã đưa ra quan điểm GD phải th ch ứng với tự nhiên, quá trình dạy học để truyền thụ và tiếp nhận tri thức là phải dựa vào sự vật, hiện tượng do HS tự quan sát, tự suy nghĩ mà 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com hiểu biết, không nên dùng uy quyền bắt buộc, gò ép người ta chấp nhận bất cứ một điều gì. Ông đưa ra một hệ thống các nguyên tắc dạy học trong đó nguyên tắc trực quan được coi là nguyên tắc quan trọng nhất. Sau chiến tranh thế giới lần thứ hai, Nhật Bản tái thiết đất nước bằng tinh thần phát huy cao độ nội lực của toàn dân tộc thông qua ch nh sách phát triển GD rất sớm và phù hợp với từng thời kỳ phát triển của đất nước. Nhờ vậy, mặc dù bại trận trong chiến tranh thế giới lần thứ hai, Nhật đã đứng lên và trở thành cường quốc về kinh tế thế giới.
Trong tác phẩm: “GD vì cuộc sống sáng tạo” (Makiguchi, 2009) đưa ra những tư tưởng về các phương pháp nâng cao chất lượng GD, đào tạo cho HS và sinh viên, giúp các em khám phá cuộc sống xung quanh để học tập một cách sáng tạo. Nước Mỹ trở thành một cường quốc về kinh tế quân sự trên thế giới là nhờ có nền GD hiện đại. Nền GD Mỹ đã góp phần đáng kể cung cấp cho xã hội Mỹ một đội ng đông đảo những tr thức, những nhà khoa học c ng như hàng triệu công nhân kỹ thuật lành nghề, góp phần phát triển kinh tế Mỹ. Trong thông điệp gửi quốc dân ngày 04/02/1997, tổng thống Mỹ Bill Clinton kêu gọi hành động để cho nước Mỹ bước vào thế k XXI, hành động để duy trì nền kinh tế, hành động để tăng cường nền giáo dục, công nghệ khoa học.
Các công trình của các nhà khoa học đã đi vào nghiên cứu về các đặc trưng của dạy học, đặc biệt các phương pháp dạy học, các biện pháp nâng cao chất lượng giáo dục. Bên cạnh các công trình nghiên cứu về dạy học thì các nghiên cứu về quản lý hoạt động dạy học c ng rất phong phú đa dạng phù hợp với sự phát triển của các lý thuyết về dạy học. Hallinger, Murphy 1985 đề cao vai trò của quản lý hoạt động dạy học, coi đó là trọng tâm của hoạt động quản lý của HT và HT là người có ảnh hưởng quyết định đối với chất lượng dạy học. Bộ Giáo dục Nam Phi (Department of Education, 2008) đã soạn thảo tài liệu hướng dẫn HT và các nhà quản lý trường học các kĩ năng và cách thức quản lý các hoạt động dạy 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.
Các tác giả Blase Jo và Joseph 2004 , Glickman (1971) trong nghiên cứu của mình chỉ ra sự khác biệt giữa quản lý hoạt động dạy học theo sự áp đặt từ trên xuống và quản lý dạy học phân quyền mà ở đó HT là người hỗ trợ GV, xây dựng các điều kiện để việc dạy học trong trường học diễn ra có hiệu quả và chất lượng cao. Jones, Ryan 2014 đề cập vấn đề HT xây dựng cộng đồng học tập để GV học hỏi, chia s kiến thức kinh nghiệm dạy học, phát triển chuyên môn thông qua nghiên cứu bài học. Trong thế kỉ 21, HT phải hiểu rõ yêu cầu năng lực của GV để có các hình thức quản lý và phát triển chuyên môn của GV một cách phù hợp, thường xuyên phát triển kĩ năng dạy học cho họ. HT cần tạo điều kiện và bồi dưỡng cho GV các kĩ năng ứng dụng ICT trong dạy học.
Các tác giả này đặc biệt nhất mạnh vai trò của kiểm tra đánh giá và có thông tin phản hồi kịp thời cho GV. Ngoài ra các tác giả c ng chỉ ra người HT cần có các khuyến kh ch tinh thần và vật chất để GV có động lực dạy học tốt hơn. HT là người lãnh đạo trường học, có kế hoạch phát triển nhà trường trong đó đặt trọng tâm vào các hoạt động dạy học. Trong nư c Đảng và nhà nước ta rất quan tâm đến GD.
Trong Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, Luật Giáo dục, Báo cáo ch nh trị tại Đại hội IX của Đảng và Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội 2001 - 2010 đã nêu rõ những quan điểm chỉ đạo phát triển GD là quốc sách hàng đầu. Phát triển GD là nền tảng, nguồn nhân lực chất lượng cao là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy sự nghiệp công nghiệp hóa – hiện đại hóa, là yếu tố cơ bản để phát triển xã hội, tăng trưởng kinh tế nhanh và bền vững. Xây dựng nền GD có t nh nhân dân, dân tộc, khoa học, hiện đại, theo định hướng xã hội chủ nghĩa, lấy chủ nghĩa Mác - Lê nin và tư tưởng Hồ Ch Minh làm nền tảng. Thực hiện công bằng xã hội trong GD, tạo cơ hội bình đẳng để ai c ng được học hành.
Nhà nước và xã hội có cơ chế, ch nh sách giúp đỡ người nghèo học tập, khuyến kh ch những người học giỏi phát triển tài năng. Việc nghiên cứu về quản lý nhà trường, quản lý HĐDH c ng được 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com nhiều tác giả quan tâm. Các tác giả nghiên cứu và đi sâu ở những bình diện khác nhau nhưng đều nhằm giải quyết mối quan hệ giữa người GV và người quản lý; những nội dung quản lý HĐDH của HT. Tác giả Hà Sử Hồ và Lê Tuấn 1987 trong “ Những bài giảng về quản lý trường học” đã cho chúng ta cách nhìn toàn bộ công việc quản lý của người HT.
Người HT phải luôn luôn biết kết hợp một cách hữu cơ việc quản lý dạy và học theo nghĩa rộng với sự quản lý các quá trình bộ phận, hoạt động dạy và học các môn và hoạt động khác bổ trợ cho các hoạt động dạy và học nhằm làm cho tác động GD được hoàn chỉnh trọn vẹn. Tác giả Nguyễn Văn Lê 1985 , trong cuốn “Khoa học quản lý nhà trường” đã đề cập đến phương pháp tổ chức và quản lý nhà trường trên mọi lĩnh vực: giảng dạy, học tập, hướng nghiệp, công tác quản lý nội bộ, đi sâu vào các công việc và quan tâm thiết thực của người HT. Như vậy, quản lý HĐDH thực sự là vấn đã được quan tâm nghiên cứu trong nhiều công trình nghiên cứu của các tác giả trong và ngoài nước. Các khái niệm cơ bản 1.
Dạy học v hoạt động dạy học Dạy học Đối với xã hội loài người, dạy học là một phạm trù mang t nh xã hội cao. Dạy học xuất hiện ngay từ buổi đầu sơ khai khi con người muốn truyền thụ kĩ năng, kĩ xảo và những kinh nghiệm trong cuộc sống cho nhau. Qua thời gian, những kĩ năng, kĩ xảo và kinh nghiệm ấy được tập hợp thành hệ thống tri thức và được tổ chức như một hoạt động GD chuyên biệt, có mục tiêu và t nh chuyên môn hóa cao, diễn ra trong trường, lớp; có người dạy, người học và được đặt dưới tác động của quản lý GD. Như vậy, hoạt động học tập của con người là sự chuyển hóa kinh nghiệm xã hội hay nói cụ thể hơn là chuyển hóa học vấn xã hội thành học vấn của mỗi cá thể người, nếu xét về quan hệ giao tiếp thì đó là sự chuyển hóa thông qua sự tổ chức, chỉ đạo của nhà GD.
Qua đó chúng ta thấy rằng việc 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com dạy và học là một hoạt động xã hội nhằm truyền thụ và lĩnh hội kinh nghiệm xã hội thông qua việc trau dồi học vấn, trên cơ sở đó để hình thành nhân cách. Dạy học là một hoạt động thống nhất hữu cơ của dạy và học. Nói tổng quát thì dạy không phải là dạy riêng l của mỗi cá nhân GV và học c ng không phải là hoạt động riêng l của từng cá nhân HS mà là quá trình tương tác. Người thầy giáo là chủ thể dạy, thực hiện chức năng phát triển nhân cách học sinh, còn học là hoạt động của mỗi HS, phản ánh sự lĩnh hội kinh nghiệm xã hội của thế hệ tr để phát triển nhân cách của bản thân.
Sự thống nhất của hai hoạt động dạy và học mang t nh xã hội này tổ chức nên những hệ thống, những quan hệ dạy học và đảm bảo t nh toàn vẹn của việc dạy học.