Luận văn thạc sĩ quản lý nhà nước về hải quan đối với hoạt động nhập sản xuất xuất khẩu trên địa bàn tỉnh đồng nai trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế

Luận văn thạc sĩ phân tích quản lý nhà nước về hải quan trong hoạt động xuất nhập khẩu tại Đồng Nai trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế.

• Tác giả: Nguyễn Thị Nga
• Người hướng dẫn: PGS.TS Sử Đình Thành
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kinh Tế Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Quản Lý Nhà Nước Về Hải Quan Đối Với Hoạt Động Nhập Sản Xuất Xuất Khẩu
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ Kinh Tế
• Năm xuất bản: 2007
• Địa điểm: TP Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ, SƠ ĐỒ
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ HẢI QUAN ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG NHẬP SẢN XUẤT XUẤT KHẨU
• 1.1. Khái niệm nhập sản xuất xuất khẩu
• 1.2. Vai trò của hoạt động NSXXK đối với phát triển kinh tế
• 1.3. Tính tất yếu của việc quản lý nhà nước về hải quan đối với hoạt động NSXXK
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ HẢI QUAN ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG NHẬP SẢN XUẤT XUẤT KHẨU TẠI CỤC HẢI QUAN ĐỒNG NAI
• 2.1. Thực trạng hoạt động NSXXK trên địa bàn tỉnh Đồng Nai
• 2.2. Đặc điểm lợi thế của tỉnh Đồng Nai trong hoạt động NSXXK
• 2.3. Kết quả hoạt động NSXXK trên địa bàn tỉnh Đồng Nai
• 2.4. Thực trạng công tác quản lý Hải quan đối với hoạt động NSXXK tại Cục Hải quan Đồng Nai
• 2.5. Biện pháp quản lý nợ thuế đối với nguyên vật liệu nhập khẩu
• 2.6. Biện pháp đôn đốc thu thuế
• 2.7. Biện pháp đôn đốc thanh khoản thuế
• 2.8. Ứng dụng CNTT trong thanh khoản nguyên vật liệu nhập khẩu
• 2.9. Quản lý đối với hoạt động NSXXK của doanh nghiệp chế xuất
• 2.10. Những khó khăn, vướng mắc trong quản lý nhà nước về hải quan đối với hoạt động NSXXK
• 2.11. Đánh giá tình hình gian lận thuế, gian lận thương mại trong lĩnh vực NSXXK trên địa bàn tỉnh Đồng Nai
• 2.12. Các hình thức gian lận
• 2.13. Các hạn chế trong quản lý gian lận
• 2.14. Đánh giá những ưu điểm, hạn chế trong quản lý nhà nước về hải quan đối với hoạt động NSXXK
• 2.15. Thách thức
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ HẢI QUAN ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG NHẬP SẢN XUẤT XUẤT KHẨU TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH ĐỒNG NAI TRONG BỐI CẢNH HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ
• 3.1. Dự báo về hoạt động NSXXK trên địa bàn tỉnh Đồng Nai
• 3.2. Quan điểm đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về hải quan đối với hoạt động NSXXK
• 3.3. Các giải pháp góp phần hoàn thiện quản lý nhà nước về hải quan đối với hoạt động NSXXK tại Cục Hải quan Đồng Nai trong bối cảnh hội nhập
• 3.4. Kiến nghị Bộ Tài chính hoàn thiện các văn bản, quy trình nghiệp vụ liên quan
• 3.5. Kiến nghị đối với Tổng cục hải quan
• 3.6. Kiến nghị đối với Cục Hải quan Đồng Nai
• 3.7. Kiến nghị khác nhằm phát huy tính tự giác chấp hành pháp luật của doanh nghiệp
• KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về quản lý hải quan cho hoạt động nhập sản xuất xuất khẩu

Quản lý hải quan là một phần quan trọng trong hoạt động xuất nhập khẩu, đặc biệt là đối với hoạt động nhập sản xuất xuất khẩu (NSXXK). NSXXK không chỉ giúp doanh nghiệp tối ưu hóa chi phí mà còn tạo ra giá trị gia tăng cho nền kinh tế. Việc quản lý hải quan hiệu quả sẽ đảm bảo rằng các quy trình nhập khẩu nguyên liệu và xuất khẩu sản phẩm diễn ra suôn sẻ, đồng thời tuân thủ các quy định pháp luật hiện hành.

1.1. Khái niệm và vai trò của hoạt động nhập sản xuất xuất khẩu

Hoạt động NSXXK là hình thức nhập khẩu nguyên liệu để sản xuất hàng xuất khẩu. Điều này không chỉ giúp doanh nghiệp tiết kiệm chi phí mà còn tạo ra nhiều cơ hội việc làm cho người lao động. NSXXK đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển kinh tế, nâng cao năng lực cạnh tranh của sản phẩm Việt Nam trên thị trường quốc tế.

1.2. Chính sách hải quan liên quan đến hoạt động NSXXK

Chính sách hải quan hiện hành đã tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động NSXXK thông qua việc miễn thuế nhập khẩu đối với nguyên liệu sản xuất hàng xuất khẩu. Điều này khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào sản xuất và xuất khẩu, góp phần tăng trưởng kinh tế.

II. Thách thức trong quản lý hải quan đối với hoạt động nhập sản xuất xuất khẩu

Mặc dù có nhiều chính sách hỗ trợ, nhưng việc quản lý hải quan đối với hoạt động NSXXK vẫn gặp nhiều thách thức. Các vấn đề như gian lận thuế, thủ tục hành chính phức tạp và sự thiếu đồng bộ trong quy định pháp luật là những yếu tố cản trở sự phát triển của hoạt động này.

2.1. Gian lận thuế và thương mại trong hoạt động NSXXK

Gian lận thuế là một trong những vấn đề nghiêm trọng trong quản lý hải quan. Nhiều doanh nghiệp lợi dụng các kẽ hở trong quy định để trốn thuế, gây thiệt hại cho ngân sách nhà nước và tạo ra sự không công bằng trong cạnh tranh.

2.2. Thủ tục hành chính phức tạp và thiếu minh bạch

Thủ tục hải quan hiện tại vẫn còn nhiều bước phức tạp, gây khó khăn cho doanh nghiệp trong việc thực hiện các quy trình nhập khẩu và xuất khẩu. Sự thiếu minh bạch trong quy trình cũng làm tăng nguy cơ tham nhũng và gian lận.

III. Phương pháp cải thiện quản lý hải quan cho hoạt động nhập sản xuất xuất khẩu

Để nâng cao hiệu quả quản lý hải quan đối với hoạt động NSXXK, cần áp dụng các phương pháp cải thiện như đơn giản hóa thủ tục hành chính, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin và nâng cao năng lực cho cán bộ hải quan.

3.1. Đơn giản hóa thủ tục hải quan

Việc đơn giản hóa thủ tục hải quan sẽ giúp doanh nghiệp tiết kiệm thời gian và chi phí. Cần thiết phải rà soát và cắt giảm các bước không cần thiết trong quy trình hải quan.

3.2. Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin

Ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý hải quan sẽ giúp nâng cao tính minh bạch và hiệu quả. Hệ thống quản lý điện tử sẽ giúp doanh nghiệp dễ dàng theo dõi và quản lý các thủ tục hải quan.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về quản lý hải quan

Nghiên cứu thực tiễn cho thấy rằng việc cải thiện quản lý hải quan đã mang lại nhiều kết quả tích cực cho hoạt động NSXXK. Doanh nghiệp đã có thể tối ưu hóa quy trình sản xuất và xuất khẩu, từ đó nâng cao hiệu quả kinh doanh.

4.1. Kết quả từ việc cải cách thủ tục hải quan

Cải cách thủ tục hải quan đã giúp giảm thời gian thông quan, từ đó tăng cường khả năng cạnh tranh cho doanh nghiệp. Nhiều doanh nghiệp đã ghi nhận sự tăng trưởng đáng kể trong kim ngạch xuất khẩu.

4.2. Tác động của công nghệ thông tin đến quản lý hải quan

Việc áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý hải quan đã giúp nâng cao tính chính xác và minh bạch trong các quy trình. Doanh nghiệp có thể dễ dàng truy cập thông tin và thực hiện các thủ tục hải quan một cách nhanh chóng.

V. Kết luận và tương lai của quản lý hải quan trong hoạt động nhập sản xuất xuất khẩu

Quản lý hải quan đối với hoạt động NSXXK cần tiếp tục được cải thiện để đáp ứng yêu cầu hội nhập kinh tế quốc tế. Việc áp dụng các giải pháp hiệu quả sẽ giúp nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp và đóng góp vào sự phát triển bền vững của nền kinh tế.

5.1. Định hướng phát triển trong tương lai

Trong tương lai, cần tiếp tục hoàn thiện các chính sách hải quan để tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động NSXXK. Các giải pháp cần được triển khai đồng bộ và hiệu quả.

5.2. Vai trò của doanh nghiệp trong cải cách quản lý hải quan

Doanh nghiệp cần chủ động tham gia vào quá trình cải cách quản lý hải quan, đóng góp ý kiến và phản hồi để xây dựng một môi trường kinh doanh thuận lợi hơn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Hoạt động xuất nhập khẩu của tỉnh Đồng Nai ghi nhận bước nhảy vọt mạnh mẽ khi tổng kim ngạch tăng từ 374,78 triệu USD năm 1995 lên 3.019,44 triệu USD năm 2000 và đạt tới 7.901,8 triệu USD vào năm 2006. Trong cơ cấu này, loại hình nhập sản xuất xuất khẩu (NSXXK) luôn đóng vai trò chủ đạo, chiếm tỷ trọng bình quân từ 48,2% đến 74,67% tổng kim ngạch toàn tỉnh. Sự bùng nổ về quy mô và tính đa dạng của các mặt hàng công nghiệp đòi hỏi hệ thống quản lý nhà nước về hải quan phải chuyển đổi nhanh chóng nhằm thích ứng với môi trường thương mại quốc tế.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của đề tài tập trung vào việc nhận diện những bất cập trong quy trình giám sát hải quan, tình trạng nợ thuế tạm thu kéo dài và nguy cơ gian lận định mức tiêu hao nguyên vật liệu. Mục tiêu nghiên cứu cụ thể là đánh giá toàn diện thực trạng công tác quản lý hải quan đối với loại hình NSXXK tại Cục Hải quan Đồng Nai, từ đó đề xuất các giải pháp hoàn thiện quy trình nghiệp vụ, ứng dụng công nghệ thông tin và nâng cao hiệu quả thu hồi nợ thuế.

Phạm vi nghiên cứu được xác định trên địa bàn tỉnh Đồng Nai trong giai đoạn từ năm 2002 đến năm 2006, gắn liền với mốc thời gian thi hành Luật Hải quan năm 2001 và Luật sửa đổi, bổ sung năm 2005. Kết quả nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn to lớn trong việc hỗ trợ các nhà quản lý cắt giảm từ 30% đến 50% thời gian xử lý thủ tục hành chính, đảm bảo nguồn thu ngân sách hàng ngàn tỷ đồng và tạo hành lang thông thoáng cho hơn 700 dự án đầu tư nước ngoài tại địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu xây dựng trên nền tảng của hai khối lý thuyết chính: Lý thuyết quản lý nhà nước bằng pháp luật trong kinh tế đối ngoại và Lý thuyết quản lý rủi ro trong quản trị hải quan hiện đại theo chuẩn mực của Công ước Kyoto sửa đổi năm 1999. Mô hình nghiên cứu vận hành theo chu trình quản lý khép kín 4 giai đoạn đối với hàng hóa NSXXK: Đăng ký hợp đồng và danh mục nguyên vật liệu nhập khẩu; Giám sát quy trình nhập khẩu và đăng ký định mức tiêu hao; Kiểm tra thực tế lô hàng xuất khẩu đối chiếu với mẫu lưu; Thanh quyết toán và ra quyết định hoàn thuế hoặc không thu thuế.

Các khái niệm nòng cốt trong nghiên cứu bao gồm:

1. Hoạt động NSXXK: Phương thức kinh doanh mua đứt bán đoạn dựa trên hai hợp đồng ngoại thương độc lập gồm hợp đồng nhập khẩu nguyên liệu và hợp đồng xuất khẩu thành phẩm.
2. Thời hạn ân hạn thuế 275 ngày: Khoảng thời gian luật định cho phép doanh nghiệp bảo lưu nghĩa vụ nộp thuế nhập khẩu để hoàn tất chu kỳ sản xuất và xuất khẩu sản phẩm.
3. Thanh khoản hải quan: Nghiệp vụ đối chiếu, quyết toán lượng nguyên vật liệu nhập khẩu đã cấu thành trong sản phẩm thực xuất nhằm xác định số thuế được miễn, hoàn hoặc phải nộp.
4. Kiểm tra sau thông quan (KTSTQ): Biện pháp kiểm tra hồ sơ kế toán, chứng từ thanh toán và tồn kho thực tế của doanh nghiệp sau khi hàng hóa đã được giải phóng khỏi cửa khẩu.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu áp dụng phương pháp luận duy vật biện chứng kết hợp với hệ thống các phương pháp nghiên cứu định lượng và định tính cụ thể. Nguồn dữ liệu thứ cấp được thu thập toàn diện từ các báo cáo quyết toán thuế, sổ bộ theo dõi nợ tạm thu và số liệu thống kê kim ngạch xuất nhập khẩu của Cục Hải quan Đồng Nai từ năm 1996 đến năm 2006.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao trùm toàn bộ dữ liệu hoạt động của 42 doanh nghiệp chế xuất (gồm 25 doanh nghiệp trong Khu chế xuất Long Bình và 17 doanh nghiệp nằm ngoài khu chế xuất) cùng hàng trăm doanh nghiệp thực hiện loại hình NSXXK tại các khu công nghiệp trọng điểm. Phương pháp chọn mẫu chủ đích toàn diện được lựa chọn nhằm phản ánh bức tranh chân thực nhất về dòng luân chuyển hàng hóa và nghĩa vụ thuế. Nghiên cứu sử dụng phương pháp thống kê so sánh chuỗi thời gian 10 năm (1996 - 2006) kết hợp phân tích đối chiếu định mức thực tế để làm rõ các hành vi gian lận và đánh giá hiệu năng xử lý tờ khai của hệ thống phần mềm quản lý chuyên ngành.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, quy mô hoạt động NSXXK trên địa bàn tỉnh Đồng Nai ghi nhận mức tăng trưởng vượt bậc. Kim ngạch NSXXK đã tăng từ 387,77 triệu USD năm 1996 lên 1.577,79 triệu USD năm 2002 và đạt 4.672,14 triệu USD vào năm 2006, tăng gấp 12 lần sau một thập kỷ. Trong giai đoạn 2002 - 2006, tổng kim ngạch xuất khẩu NSXXK đạt 8.628,06 triệu USD, tăng 1,83 lần so với giai đoạn 1996 - 2001 (đạt 4.711,23 triệu USD), duy trì tốc độ tăng trưởng bình quân hàng năm 37,09%.

Thứ hai, khối doanh nghiệp chế xuất đóng vai trò trụ cột trong cơ cấu NSXXK. Nhóm doanh nghiệp này chiếm bình quân 59,25% kim ngạch nhập khẩu và 55,32% kim ngạch xuất khẩu loại hình NSXXK toàn tỉnh. Riêng năm 2006, kim ngạch xuất khẩu của khối doanh nghiệp chế xuất đạt 1.454,86 triệu USD, tăng gấp 3,65 lần so với mức 398,36 triệu USD của năm 1998.

Thứ ba, công tác kiểm soát nợ thuế tạm thu đạt hiệu quả ấn tượng. Nợ thuế tạm thu quá hạn tại Cục Hải quan Đồng Nai ngày 31/12 đã giảm mạnh từ 93,53 tỷ đồng năm 2002 xuống còn 40,08 tỷ đồng năm 2003, giảm xuống 4,78 tỷ đồng năm 2004 và chỉ còn 8,63 tỷ đồng vào năm 2006. Tỷ lệ nợ quá hạn năm 2006 chỉ chiếm chưa đầy 1% trên tổng số 907,77 tỷ đồng nợ thuế tạm thu trong hạn.

Thứ tư, việc ứng dụng công nghệ thông tin đã tạo ra bước đột phá trong khâu thanh khoản. Sau giai đoạn thử nghiệm từ tháng 11/2003 tại Chi cục Hải quan Biên Hòa, đến tháng 12/2004 hệ thống phần mềm quản lý NSXXK đã vận hành tại 100% các chi cục trực thuộc, giải quyết nhanh chóng các bộ hồ sơ phức tạp như trường hợp công ty Muto với 200 tờ khai nhập khẩu và 90 tờ khai xuất khẩu cho 220 mã sản phẩm.

Thảo luận kết quả

Các phát hiện nghiên cứu được minh họa rõ nét thông qua hệ thống biểu đồ cột thể hiện tốc độ tăng trưởng kim ngạch giai đoạn 1996 - 2006, biểu đồ xu hướng giảm nợ thuế quá hạn giai đoạn 2002 - 2006 và mô hình hệ thống kết nối dữ liệu thanh khoản điện tử. Kết quả cho thấy việc thiết lập quy trình đôn đốc thu hồi nợ 5 ngày trước mốc cưỡng chế 90 ngày đã phát huy tác dụng ngăn chặn nợ xấu vượt bậc so với giai đoạn trước năm 2002.

Tuy nhiên, nguyên nhân nợ quá hạn vẫn phát sinh chủ yếu do doanh nghiệp chậm nhận chứng từ thanh toán ngân hàng từ đối tác nước ngoài hoặc doanh nghiệp cố tình giải thể, tẩu tán tài sản. So với các nghiên cứu cùng thời kỳ tại các địa phương có cảng biển, mô hình quản lý đặc thù ba không (không biên giới, không sân bay quốc tế, không hải cảng quốc tế) của Hải quan Đồng Nai đã chứng minh tính hiệu quả vượt trội nhờ tập trung nguồn lực vào khâu kiểm soát định mức và thanh khoản dữ liệu tập trung.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật và quy trình nghiệp vụ: Kiến nghị Bộ Tài chính và Tổng cục Hải quan sửa đổi Thông tư 112/2005/TT-BTC, chuẩn hóa mẫu biểu thanh khoản, rút ngắn thời hạn thẩm định hồ sơ hoàn thuế từ 45 ngày xuống tối đa 20 ngày làm việc đối với doanh nghiệp chấp hành tốt pháp luật thuế trong giai đoạn 2007 - 2010.

2. Nâng cấp hạ tầng công nghệ thông tin và tích hợp dữ liệu mạng diện rộng: Tổng cục Hải quan cần hoàn thiện phần mềm quản lý NSXXK phiên bản nâng cao, thiết lập cổng kết nối điện tử trực tiếp giữa hải quan và doanh nghiệp. Mục tiêu đến năm 2008 đạt tỷ lệ trên 90% doanh nghiệp gửi dữ liệu định mức và hồ sơ thanh khoản qua mạng internet, giảm 60% thời gian tiếp xúc trực tiếp tại quầy thủ tục.

3. Tăng cường kiểm tra sau thông quan dựa trên đánh giá rủi ro: Cục Hải quan Đồng Nai cần chuyển dịch mạnh mẽ từ tiền kiểm sang hậu kiểm, phân loại doanh nghiệp theo mức độ tuân thủ pháp luật. Chi cục KTSTQ cần đặt chỉ tiêu kiểm tra chuyên sâu 100% các doanh nghiệp có lượng thuế hoàn trên 5 tỷ đồng/năm hoặc có dấu hiệu thay đổi định mức bất thường, duy trì tỷ lệ nợ thuế quá hạn hàng năm dưới mức 0,5% tổng số thuế phát sinh.

4. Nâng cao năng lực cán bộ và tính tự giác tuân thủ của cộng đồng doanh nghiệp: Định kỳ tổ chức 4 hội nghị đối thoại doanh nghiệp mỗi năm tại các khu công nghiệp Biên Hòa, Nhơn Trạch, Amata. Cục Hải quan Đồng Nai cần đào tạo chuyên sâu về kỹ thuật phân tích định mức sản phẩm may mặc, giày da và linh kiện điện tử cho 100% cán bộ làm công tác giá thuế và thanh khoản.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ quản lý và công chức ngành Hải quan: Cung cấp cẩm nang thực tiễn về quy trình thanh khoản, kỹ năng kiểm soát định mức tiêu hao và kinh nghiệm xử lý nợ thuế tạm thu quá hạn tại địa bàn tập trung hàng chục khu công nghiệp lớn.

2. Ban lãnh đạo và nhân viên xuất nhập khẩu tại các doanh nghiệp chế xuất, NSXXK: Giúp nắm vững các mốc thời gian pháp lý như ân hạn 275 ngày, hạn nộp hồ sơ thanh khoản 45 ngày, từ đó tối ưu hóa dòng tiền và phòng tránh rủi ro bị cưỡng chế hành chính.

3. Giảng viên, học viên cao học và sinh viên chuyên ngành Kinh tế đối ngoại, Tài chính công: Nguồn tư liệu nghiên cứu giá trị với bộ số liệu chuỗi thời gian 10 năm (1996 - 2006) và phương pháp luận phân tích thực chứng sâu sắc về quản lý thuế hải quan.

4. Cơ quan hoạch định chính sách thương mại và đầu tư: Cung cấp căn cứ thực tiễn để tham mưu sửa đổi các quy định quản lý chuyên ngành, tạo môi trường đầu tư thông thoáng khi Việt Nam gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) năm 2007.

Câu hỏi thường gặp

1. Thời hạn nộp thuế đối với nguyên vật liệu nhập khẩu loại hình NSXXK được quy định như thế nào? Theo luật định, nguyên vật liệu nhập khẩu để sản xuất hàng xuất khẩu được áp dụng thời hạn ân hạn nộp thuế là 275 ngày kể từ ngày đăng ký tờ khai. Trường hợp chu kỳ sản xuất sản phẩm kéo dài hơn 275 ngày theo hợp đồng ngoại thương, doanh nghiệp phải làm văn bản giải trình để cơ quan hải quan xem xét gia hạn phù hợp.

2. Doanh nghiệp bị xử lý thế nào nếu quá hạn 275 ngày mà chưa xuất khẩu sản phẩm? Nếu quá thời hạn 275 ngày mà sản phẩm chưa xuất khẩu, doanh nghiệp buộc phải nộp đủ tiền thuế vào tài khoản tạm thu của hải quan tại Kho bạc Nhà nước. Nếu nguyên vật liệu không đưa vào sản xuất, thời hạn nộp thuế sẽ bị tính lùi lại là 30 ngày kể từ ngày mở tờ khai và bị phạt chậm nộp từ ngày thứ 31.

3. Tại sao doanh nghiệp chế xuất chiếm tỷ trọng lớn trong hoạt động NSXXK tại Đồng Nai? Đồng Nai sở hữu hệ thống hạ tầng khu công nghiệp phát triển sớm với 42 doanh nghiệp chế xuất quy mô lớn thuộc các ngành giày da, may mặc, điện tử. Các đơn vị này chiếm tới 59,25% kim ngạch nhập khẩu và 55,32% kim ngạch xuất khẩu NSXXK toàn tỉnh nhờ tận dụng tốt chính sách miễn thuế và nguồn nhân lực dồi dào.

4. Hệ thống công nghệ thông tin mang lại lợi ích gì trong công tác thanh khoản hải quan? Phần mềm ứng dụng triển khai từ cuối năm 2003 cho phép tự động hóa việc đối chiếu số liệu giữa tờ khai nhập khẩu, xuất khẩu và bảng đăng ký định mức. Hệ thống giúp rút ngắn thời gian xử lý các bộ hồ sơ lớn chứa hàng trăm mã linh kiện từ nhiều tuần xuống chỉ còn vài giờ làm việc.

5. Điểm khác biệt căn bản giữa hoạt động NSXXK và gia công xuất khẩu là gì? Trong gia công xuất khẩu, bên nhận gia công phụ thuộc hoàn toàn vào mẫu mã, nguyên liệu và chỉ nhận thù lao gia công mà không chịu thuế xuất nhập khẩu. Ngược lại, NSXXK là hình thức mua đứt bán đoạn độc lập, doanh nghiệp tự chủ nguồn cung ứng và phải thực hiện nghĩa vụ tính thuế, thanh khoản hoàn thuế sau khi thực xuất.

Kết luận

• Luận văn đã khái quát hóa toàn diện hệ thống lý luận và cơ sở pháp lý điều chỉnh hoạt động quản lý nhà nước về hải quan đối với loại hình nhập sản xuất xuất khẩu.
• Phân tích chi tiết thực trạng tăng trưởng kim ngạch NSXXK của tỉnh Đồng Nai giai đoạn 1996 - 2006, đạt con số ấn tượng 4.672,14 triệu USD vào năm 2006.
• Đánh giá sâu sắc hiệu quả quản lý nợ thuế tạm thu, ghi nhận sự sụt giảm nợ quá hạn từ 93,53 tỷ đồng năm 2002 xuống còn 8,63 tỷ đồng năm 2006.
• Làm rõ bài học tiên phong ứng dụng thành công phần mềm thanh khoản điện tử tại Cục Hải quan Đồng Nai từ năm 2003, đặt nền móng cho thủ tục hải quan hiện đại.
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp mang tính chiến lược và khả thi cao nhằm hoàn thiện quy trình quản lý hải quan giai đoạn 2007 - 2010.

Đóng góp lớn nhất của luận văn là đã đúc kết mô hình quản lý thực tiễn từ một địa bàn công nghiệp trọng điểm không có cửa khẩu quốc tế, cung cấp luận cứ khoa học vững chắc cho tiến trình cải cách thủ tục hải quan. Độc giả quan tâm và các nhà nghiên cứu hãy tải toàn văn tài liệu để tham khảo chi tiết hệ thống bảng biểu định mức và số liệu thống kê chuyên sâu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG I : TỔNG QUAN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ HẢI QUAN ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG NHẬP SẢN XUẤT XUẤT KHẨU 1. Khái niệm nhập sản xuất xuất khẩu Xuất phát từ quan điểm và mục tiêu phát triển trong Chiến lược ổn định phát triển kinh tế - xã hội đến năm 2000 của Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VII là “Hướng mạnh về xuất khẩu”, cơ cấu ngành công nghiệp sản xuất hàng tiêu dùng và hàng xuất khẩu chuyển dịch theo hướng “Tích cực tạo nguồn nguyên liệu và tăng năng lực trang bị kỹ thuật trong nước, đồng thời đẩy mạnh nhập nguyên liệu và thiết bị mà sản xuất trong nước chưa đáp ứng được. Đổi mới thiết bị, công nghệ và bảo đảm chất lượng các loại nguyên liệu, vật liệu để tăng sức cạnh tranh của hàng hóa. Khuyến khích chế tạo mặt hàng mới.

Mở rộng các hình thức liên doanh, hợp tác với nước ngoài làm hàng xuất khẩu là một hướng ưu tiên để phát triển và hiện đại hóa các ngành công nghiệp hàng tiêu dùng”. Nhằm thực hiện quan điểm và mục tiêu trên, Chính phủ đã có nhiều giải pháp cụ thể, trong đó cho phép “Các doanh nghiệp được thành lập theo đúng luật pháp, có cơ sở sản xuất hàng xuất khẩu ổn định và có thị trường tiêu thụ ở nước ngoài, có đội ngũ cán bộ đủ trình độ kinh doanh, ký kết và thực hiện hợp đồng mua bán ngoại thương có quyền trực tiếp xuất khẩu hàng hóa do mình sản xuất và nhập khẩu vật tư nguyên liệu cần thiết cho sản xuất của chính doanh nghiệp” [16,18], từ đó phương thức nhập nguyên liệu để sản xuất hàng xuất khẩu hình thành, phổ biến và phát triển mạnh mẽ. NSXXK là một phương thức kinh doanh xuất nhập khẩu trong đó nhà nhập khẩu nhập khẩu nguyên vật liệu về để sản xuất chế biến ra sản phẩm xuất khẩu, một cách khái quát hơn NSXXK là nhập khẩu nguyên vật liệu để sản xuất hàng xuất khẩu. Đây là hình thức mua đứt bán đoạn, doanh nghiệp TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 12 nhập khẩu nguyên vật liệu và xuất khẩu sản phẩm được sản xuất từ nguyên vật liệu đó.

Cơ sở pháp lý của phương thức này là hai hợp đồng riêng biệt : Hợp đồng nhập khẩu nguyên vật liệu và hợp đồng xuất khẩu sản phẩm. Trong phương thức kinh doanh NSXXK, người mua với người bán hoàn toàn độc lập, nhà nhập khẩu có quyền nhập khẩu nguyên vật liệu của những doanh nghiệp ở những nước khác nhau và xuất khẩu bán sản phẩm của mình cho một hay nhiều doanh nghiệp khác nhau ở những nước khác nhau. Phương thức kinh doanh NSXXK là hệ quả của sự chênh lệch về trình độ công nghệ, kỹ thuật, về lợi thế các nguồn lực về tài nguyên, nhân công, giữa các cá nhân, giữa các khu vực và giữa các nước tạo ra. * Phân biệt nhập sản xuất xuất khẩu và gia công xuất khẩu Gia công thương mại là một phương thức kinh doanh mà trong đó bên đặt gia công cung cấp nguyên vật liệu hoặc bán thành phẩm có khi cả máy móc thiết bị và chuyên gia cho bên nhận gia công để sản xuất, chế biến ra một sản phẩm theo yêu cầu của bên đặt hàng.

Toàn bộ sản phẩm làm ra người nhận gia công sẽ giao cho người đặt gia công để nhận một khoản thù lao gọi là phí gia công. Gia công xuất khẩu là hình thức gia công thương mại mà bên nhận gia công nhập các yếu tố sản xuất (chủ yếu là nguyên vật liệu) từ nước ngoài vào để gia công chế biến sản phẩm sau đó xuất khẩu giao sản phẩm theo yêu cầu của bên đặt gia công. Giữa NSXXK và gia công xuất khẩu giống nhau trước hết ở bản chất và quy trình hoạt động : - Về bản chất cả hai đều là xuất khẩu lao động tại chỗ. - Về quy trình hoạt động đều trải qua các công đoạn : nhập khẩu nguyên vật liệu - sản xuất chế biến sản phẩm - xuất khẩu.

Nhưng giữa NSXXK và gia công xuất khẩu khác nhau ở những điểm cơ bản sau : TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 13 - Về tính độc lập tự chủ của chủ thể kinh doanh : trong phương thức gia công xuất khẩu bên nhận gia công phụ thuộc vào bên đặt gia công về mẫu mã hàng hóa, nguyên vật liệu, số lượng, thị trường xuất khẩu…Còn trong phương thức NSXXK giữa người mua với người bán hoàn toàn độc lập, nhà nhập khẩu có quyền nhập khẩu nguyên vật liệu của những doanh nghiệp ở những nước khác nhau và xuất khẩu bán sản phẩm của mình cho một hay nhiều doanh nghiệp khác nhau ở những nước khác nhau. - Về chính sách tài chính, chính sách thuế quan: Việt Nam và nhiều nước trên thế giới cho phép miễn thuế nhập khẩu đối với nguyên liệu nhập khẩu để gia công hàng xuất khẩu, còn đối với tất cả các hình thức mua bán nguyên vật liệu, sản phẩm hàng hóa có thanh toán quốc tế đều phải chịu thuế xuất nhập khẩu. Tại Việt Nam, NSXXK được hoàn thuế nguyên vật liệu nhập khẩu sau khi xuất khẩu sản phẩm và không phải thu thuế sản phẩm xuất khẩu. Vai trò của hoạt động NSXXK đối với phát triển kinh tế Hoạt động NSXXK tại Việt Nam hiện nay đang phát triển mạnh mẽ cả quy mô và tốc độ đã đem lại những lợi ích nhiều mặt về kinh tế, xã hội.

Trong điều kiện nền kinh tế nước ta hiện nay, vai trò của hoạt động NSXXK thể hiện ở các khía cạnh sau đây: - Khai thác được lợi thế về nguồn nhân lực, giải quyết công ăn việc làm, góp phần cải thiện, nâng cao đời sống xã hội. Nước ta là nước có lợi thế về nguồn nhân lực : lực lượng lao động dồi dào, trẻ về độ tuổi, trình độ học vấn phổ thông tương đối khá, có khả năng tiếp thu nhanh những ứng dụng công nghệ mới…Hoạt động NSXXK phát triển cần thiết phải tuyển dụng nhân công vào làm việc trong các công ty, nhà máy. do đó đã góp phần giải quyết nhiều công ăn việc làm, tạo cho người lao động có thu nhập ổn định, vì vậy đã dần từng bước góp phần nâng cao đời sống xã hội. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 14 - Giúp tích lũy được kinh nghiệm trong tổ chức quản lý , trong tiếp cận thị trường quốc tế.

Khác với gia công, trong hoạt động NSXXK doanh nghiệp phải chủ động tìm kiếm thị trường nguyên vật liệu, thị trường để xuất khẩu sản phẩm, do đó đòi hỏi doanh nghiệp phải tiếp cận và nắm bắt được nhu cầu của thị trường quốc tế về chất lượng, số lượng sản phẩm… đồng thời trình độ quản lý, điều hành sản xuất của doanh nghiệp phải phù hợp, từ đó giúp doanh nghiệp tích lũy được kinh nghiệm trong tổ chức quản lý và trong tiếp cận thị trường quốc tế. - Tranh thủ được vốn, khoa học công nghệ của nước ngoài, đẩy mạnh quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và chiến lược hướng về xuất khẩu. Chính sách ưu đãi thuế đã khuyến khích doanh nghiệp đẩy mạnh đầu tư sản xuất xuất khẩu. Hàng hóa xuất khẩu, hơn nữa là từ nguyên vật liệu nhập khẩu, đã mang tính chất công nghệ cao, phù hợp với thị trường thế giới, do đó yêu cầu doanh nghiệp phải đầu tư máy móc thiết bị với công nghệ thích hợp bằng nhiều hình thức vay vốn, liên doanh, sử dụng vốn trong nước, tiếp nhận đầu tư nước ngoài…và do vậy đã tranh thủ được vốn, khoa học công nghệ của nước ngoài, góp phần đẩy mạnh quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và chiến lược hướng về xuất khẩu.

- Thông qua NSXXK có thể kết hợp xuất khẩu được nguồn tài nguyên, vật tư nguyên liệu sẵn có trong nước, khai thác và phát triển thêm nguồn hàng cho xuất khẩu. Nguyên liệu nhập khẩu để sản xuất hàng xuất khẩu thường là nguyên liệu chính có tiêu chuẩn kỹ thuật cao, nhưng chưa phải là toàn bộ đầu vào cho sản xuất xuất khẩu, phần nguyên liệu còn lại thị trường trong nước có thể cung cấp, đây là cơ hội khai thác, phát huy nguồn tài nguyên, nguyên liệu có sẵn trong nước. Ngoài ra sau thời gian đầu nhập nguyên liệu, các TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 15 doanh nghiệp đầu tư sản xuất nguyên liệu thay thế nguyên liệu nhập khẩu hoặc sản xuất những nguyên liệu khác, hoặc sản xuất ra những sản phẩm khác làm cho nguồn hàng xuất khẩu mạnh hơn, đa dạng phong phú hơn. - Góp phần tăng thu ngoại tệ cho đất nước, giảm bớt sự mất cân đối cán cân thanh toán quốc tế, nâng cao hiệu quả hoạt động xuất nhập khẩu.

Hoạt động xuất khẩu tạo ra giá trị gia tăng cao, từ máy móc thiết bị với công nghệ hiện đại, nguyên liệu nhập khẩu có chất lượng cao, thị trường lớn ổn định, đồng thời kéo theo việc xuất khẩu gián tiếp tài nguyên, nguyên phụ liệu, sản phẩm phụ để tăng nguồn thu ngoại tệ, góp phần giảm bớt thâm hụt cán cân thanh toán quốc tế. Qua đó nâng cao hiệu quả hoạt động xuất nhập khẩu, hướng dẫn hoạt động nhập khẩu hiệu quả để xuất khẩu thu ngoại tệ cao đồng thời cũng góp phần định hướng các hoạt động nhập khẩu, xuất khẩu khác cũng đạt hiệu quả cao về số lượng, chất lượng, sản phẩm, thị trường, … - Nâng cao hiệu quả hội nhập kinh tế quốc tế. Thông qua hoạt động NSXXK, doanh nghiệp tham gia mạnh mẽ vào quá trình phân công lao động quốc tế theo từng cấp độ khác nhau, theo từng ngành, từng lĩnh vực khác nhau; khi hoạt động NSXXK đủ mạnh đồng nghĩa với việc khẳng định vị trí, thương hiệu hàng xuất khẩu trên thị trường thế giới. Như vậy hoạt động NSXXK góp phần thúc đẩy hiệu quả hoạt động xuất nhập khẩu, hiệu quả hội nhập kinh tế quốc tế.

Tính tất yếu của việc quản lý nhà nước về hải quan đối với hoạt động NSXXK Như chúng ta đã biết ở đâu có hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu ở đó có hoạt động của hải quan. Hải quan là cơ quan thực hiện chức năng quản lý nhà nước về hải quan đối với hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu. Quản lý nhà nước đó là dạng quản lý xã hội mang tính quyền lực nhà nước, được sử dụng quyền lực nhà nước để điều chỉnh các quan hệ xã hội và TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 16 hành vi hoạt động của con người. Quản lý nhà nước về hải quan là sự tác động của các chủ thể mang quyền lực nhà nước (ở đây là hải quan) chủ yếu bằng pháp luật đến các đối tượng quản lý (là hàng hóa, phương tiện xuất nhập khẩu, xuất nhập cảnh) nhằm thực hiện chức năng đối nội, đối ngoại của nhà nước.