Luận án về quản lý nhà nước trong giáo dục trung học phổ thông tư thục tại thành phố Hồ Chí Minh

Luận án phân tích quản lý nhà nước về giáo dục trung học phổ thông tư thục tại thành phố Hồ Chí Minh, đề xuất giải pháp cải thiện hiệu quả.

• Tác giả: Lê Văn Khoa
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Trọng Điều
• Trường học: Học viện Hành chính Quốc gia
• Chuyên ngành: Quản lý công
• Đề tài: Quản lý Nhà Nước Về Giáo Dục Trung Học Phổ Thông Tư Thục Trên Địa Bàn Thành Phố Hồ Chí Minh
• Loại tài liệu: luận án
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN
• 1.1.1. Những công trình nghiên cứu liên quan đến giáo dục phổ thông tư thục
• 1.1.2. Những công trình của các tác giả ngoài nước
• 1.1.3. Những công trình của các tác giả trong nước
• 1.1.4. Những công trình nghiên cứu liên quan đến quản lý nhà nước về giáo dục PT và giáo dục phổ thông tư thục trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh
• 1.1.5. Những công trình nghiên cứu liên quan đến quản lý nhà nước về giáo dục phổ thông trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh
• 1.1.6. Những công trình nghiên cứu liên quan đến quản lý nhà nước về giáo dục phổ thông tư thục trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh
• 1.1.7. Khái quát kết quả nghiên cứu đi trước và những vấn đề đặt ra cho đề tài luận án cần tiếp tục nghiên cứu
• 1.1.7.1. Khái quát kết quả những nghiên cứu đi trước
• 1.1.7.2. Những vấn đề các công trình chưa giải quyết được
• 1.1.7.3. Những vấn đề đặt ra cho đề tài luận án cần tiếp tục nghiên cứu
• 1.1.8. Kết luận chương 1
• 1.2. Những khái niệm liên quan đến đề tài luận án
• 1.2.1. Quản lý và quản lý nhà nước
• 1.2.2. Giáo dục, đào tạo
• 1.2.3. Hệ thống giáo dục quốc dân
• 1.2.4. Giáo dục phổ thông
• 1.2.5. Quản lý nhà nước về giáo dục phổ thông và giáo dục trung học phổ thông tư thục
• 1.2.6. Sự cần thiết và những nhân tố tác động đến quản lý nhà nước về giáo dục phổ thông
• 1.2.6.1. Sự cần thiết quản lý nhà nước về giáo dục phổ thông và giáo dục trung học phổ thông tư thục
• 1.2.6.2. Những nhân tố tác động đến quản lý nhà nước về giáo dục phổ thông tư thục
• 1.2.7. Mục tiêu, chủ thể, nội dung, phương thức quản lý nhà nước về giáo dục phổ thông và giáo dục trung học phổ thông tư thục
• 1.2.7.1. Mục tiêu của giáo dục phổ thông và giáo dục trung học phổ thông tư thục
• 1.2.7.2. Chủ thể và đối tượng quản lý nhà nước về giáo dục phổ thông tư thục
• 1.2.7.3. Nội dung quản lý nhà nước về giáo dục và giáo dục trung học phổ thông tư thục
• 1.2.7.4. Phương thức quản lý nhà nước về giáo dục phổ thông tư thục
• 1.2.8. Kinh nghiệm quản lý nhà nước về giáo dục phổ thông tư thục
• 1.2.8.1. Kinh nghiệm của một số quốc gia
• 1.2.8.2. Kinh nghiệm của thành phố Hà Nội
• 1.2.8.3. Bài học kinh nghiệm cho Thành phố Hồ Chí Minh
• 1.2.9. Kết luận chương 2
• 1.3. CHƯƠNG 3 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ GIÁO DỤC TRUNG HỌC PHỔ THÔNG TƯ THỤC TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
• 1.3.1. Khái quát kinh tế - xã hội ảnh hưởng đến quản lý nhà nước về giáo dục trung học phổ thông tư thục trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh
• 1.3.1.1. Vị trí địa lý và điều kiện tự nhiên
• 1.3.1.2. Về kinh tế - xã hội
• 1.3.2. Thực trạng giáo dục trung học phổ thông tư thục trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh
• 1.3.2.1. Khái quát giáo dục trung học phổ thông trên địa bàn TP. Hồ Chí Minh
• 1.3.2.2. Thực trạng giáo dục trung học phổ thông tư thục trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh
• 1.3.2.3. Quy mô trường, lớp, học sinh
• 1.3.2.4. Biên chế đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên
• 1.3.2.5. Về cơ sở vật chất
• 1.3.2.6. Tổ chức triển khai các hoạt động dạy học và giáo dục
• 1.3.2.7. Kết quả các mặt giáo dục
• 1.3.2.8. Nhận xét về thực trạng giáo dục trung học phổ thông tư thục trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh
• 1.3.3. Phân tích thực trạng quản lý nhà nước về giáo dục trung học phổ thông tư thục trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh
• 1.3.3.1. Xây dựng và tổ chức thực hiện chiến lược, kế hoạch, quy hoạch về giáo dục trung học phổ thông và giáo dục trung học phổ thông tư thục
• 1.3.3.2. Xây dựng thể chế quản lý nhà nước về giáo dục trung học phổ thông tư thục
• 1.3.3.3. Xây dựng chính sách về giáo dục trung học phổ thông tư thục trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh
• 1.3.3.4. Tổ chức bộ máy và nguồn nhân lực quản lý nhà nước về giáo dục phổ thông trung học tư thục tại Thành phố Hồ Chí Minh
• 1.3.3.5. Đầu tư các nguồn lực cho quản lý nhà nước về giáo dục trung học phổ thông tư thục
• 1.3.3.6. Kiểm định chất lượng giáo dục trung học phổ thông tư thục
• 1.3.3.7. Thanh tra, kiểm tra, giám sát trong quản lý Nhà nước về giáo dục phổ thông tư thục trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh
• 1.3.3.8. Đánh giá thực trạng quản lý nhà nước về giáo dục trung học phổ thông tư thục trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh
• 1.3.3.8.1. Kết quả đạt được
• 1.3.3.8.2. Những hạn chế và nguyên nhân hạn chế
• 1.3.4. Kết luận chương 3
• 1.4. Quan điểm, mục tiêu phát triển giáo dục trung học phổ thông tư thục trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh
• 1.4.1. Quan điểm của Đảng về phát triển giáo dục đào tạo
• 1.4.2. Định hướng phát triển giáo dục - đào tạo của Thành phố Hồ Chí Minh
• 1.4.3. Xu hướng phát triển giáo dục trung học phổ thông tư thục trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh
• 1.4.4. Mục tiêu giáo dục trung học phổ thông tư thục của Thành phố
• 1.4.5. Giải pháp hoàn thiện quản lý nhà nước về phát triển giáo dục trung học phổ thông tư thục trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh
• 1.4.5.1. Nhóm giải pháp về xây dựng chiến lược, quy hoạch, kế hoạch hỗ trợ phát triển hệ thống trường phổ thông trung học tư thục trên địa bàn Thành phố
• 1.4.5.2. Nhóm giải pháp về xây dựng và hoàn thiện thể chế, chính sách, tổ chức bộ máy quản lý nhà nước đối với các trường phổ thông tư thục
• 1.4.5.3. Nhóm giải pháp đổi mới cơ chế và phương thức quản lý nhà nước của Thành phố Hồ Chí Minh đối với hệ thống trường phổ thông tư thục
• 1.4.5.4. Nhóm giải pháp đảm bảo hiệu lực, hiệu quả trong lĩnh vực kiểm tra, kiểm soát, kiểm định chất lượng đối với hệ thống trường phổ thông trung học tư thục tại Thành phố Hồ Chí Minh
• 2. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• 2.1. Đối với Chính phủ và các Bộ, ngành chức năng
• 2.2. Đối với UBND Thành phố, các ngành chức năng quản lý nhà nước tại Thành phố Hồ Chí Minh
• Phụ lục số 1
• 1. BỘ NỘI VỤ
• 2. HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA
• 3. BỘ NỘI VỤ
• 4. HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

Tóm tắt

I. Giới thiệu về quản lý giáo dục trung học tư thục tại TP

Quản lý giáo dục trung học tư thục tại TP.HCM đóng vai trò quan trọng trong hệ thống giáo dục quốc dân. Giáo dục trung học không chỉ là nền tảng cho giáo dục đại học mà còn là yếu tố quyết định đến chất lượng nguồn nhân lực. Trường tư thục đã trở thành một phần không thể thiếu trong bức tranh giáo dục của thành phố. Sự phát triển của các trường tư thục đã tạo ra nhiều cơ hội học tập cho học sinh, đồng thời cũng đặt ra thách thức trong việc quản lý và đảm bảo chất lượng giáo dục. Theo thống kê, số lượng trường tư thục tại TP.HCM đã tăng đáng kể trong những năm qua, điều này cho thấy nhu cầu về giáo dục tư thục ngày càng cao. Tuy nhiên, việc quản lý giáo dục trong các trường này cần được chú trọng để đảm bảo chất lượng và hiệu quả.

1.1. Tầm quan trọng của giáo dục trung học tư thục

Giáo dục trung học tư thục tại TP.HCM không chỉ đáp ứng nhu cầu học tập của học sinh mà còn góp phần vào sự phát triển kinh tế - xã hội của thành phố. Chất lượng giáo dục tại các trường tư thục thường được đánh giá cao, nhờ vào sự đầu tư về cơ sở vật chất và đội ngũ giáo viên tư thục. Tuy nhiên, để duy trì và nâng cao chất lượng này, cần có sự quản lý chặt chẽ từ các cơ quan chức năng. Chính sách giáo dục cần được điều chỉnh để phù hợp với thực tiễn, nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của các trường tư thục.

II. Thực trạng quản lý giáo dục trung học tư thục tại TP

Thực trạng quản lý giáo dục trung học tư thục tại TP.HCM hiện nay cho thấy nhiều vấn đề cần được giải quyết. Hệ thống giáo dục tư thục đang phát triển mạnh mẽ, tuy nhiên, vẫn còn tồn tại nhiều hạn chế trong công tác quản lý. Việc quản lý giáo dục chưa thực sự đồng bộ và hiệu quả, dẫn đến tình trạng một số trường không đảm bảo chất lượng giảng dạy. Đào tạo giáo viên cũng là một vấn đề cần được chú trọng, khi mà nhiều giáo viên chưa được đào tạo bài bản về phương pháp giảng dạy hiện đại. Cần có các biện pháp kiểm tra, giám sát thường xuyên để đảm bảo chất lượng giáo dục tại các trường tư thục.

2.1. Những hạn chế trong quản lý giáo dục tư thục

Một trong những hạn chế lớn nhất trong quản lý giáo dục tư thục là thiếu sự đồng bộ trong các chính sách. Chính sách giáo dục hiện hành chưa hoàn toàn phù hợp với thực tế tại các trường tư thục. Điều này dẫn đến việc một số trường không tuân thủ các quy định về chất lượng giáo dục. Ngoài ra, việc kiểm định chất lượng giáo dục cũng chưa được thực hiện thường xuyên, khiến cho nhiều trường không có động lực để cải thiện chất lượng giảng dạy. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan quản lý và các trường tư thục để khắc phục những hạn chế này.

III. Giải pháp hoàn thiện quản lý giáo dục trung học tư thục

Để hoàn thiện quản lý giáo dục trung học tư thục tại TP.HCM, cần có những giải pháp cụ thể và khả thi. Trước hết, cần xây dựng một chương trình học đồng bộ và phù hợp với nhu cầu thực tế của học sinh. Đào tạo giáo viên cũng cần được chú trọng, với các khóa học nâng cao kỹ năng giảng dạy và cập nhật kiến thức mới. Bên cạnh đó, việc kiểm định chất lượng giáo dục cần được thực hiện định kỳ để đảm bảo các trường tư thục luôn duy trì được tiêu chuẩn chất lượng. Cuối cùng, cần có sự tham gia của cộng đồng trong việc giám sát và đánh giá chất lượng giáo dục tại các trường tư thục.

3.1. Đề xuất chính sách hỗ trợ cho trường tư thục

Chính phủ cần có những chính sách hỗ trợ cụ thể cho các trường tư thục, từ việc đầu tư cơ sở vật chất đến việc hỗ trợ đào tạo giáo viên. Chính sách giáo dục cần được điều chỉnh để tạo điều kiện thuận lợi cho các trường tư thục phát triển. Ngoài ra, cần có các chương trình hợp tác giữa các trường tư thục và các cơ sở giáo dục công lập để chia sẻ kinh nghiệm và nâng cao chất lượng giáo dục. Việc này không chỉ giúp các trường tư thục phát triển mà còn góp phần nâng cao chất lượng giáo dục chung của thành phố.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Tính cấp thiết và khoảng trống nghiên cứu

Giáo dục và đào tạo giữ vị trí then chốt trong sự phát triển nhân cách con người và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế - xã hội của mỗi quốc gia. Trong hệ thống giáo dục quốc dân, giáo dục phổ thông—đặc biệt là cấp trung học phổ thông—đóng vai trò nền tảng, chuẩn bị lực lượng lao động có trình độ và tạo tiền đề cho giáo dục đại học, nghề nghiệp. Trước yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế, nhu cầu học tập của xã hội ngày càng gia tăng trong khi nguồn lực ngân sách nhà nước có hạn. Do đó, chủ trương xã hội hóa giáo dục đã được Đảng và Nhà nước xác định thông qua các văn bản pháp lý như Nghị quyết số 90/CP ngày 21/8/1997, Nghị định số 73/1999/NĐ-CP ngày 19/8/1999, Nghị quyết số 05/2005/NQ-CP và Nghị định số 115/2010/NĐ-CP.

Thành phố Hồ Chí Minh là trung tâm kinh tế lớn, có quy mô giáo dục phát triển mạnh mẽ. Sau năm 1975, thành phố có 595 trường với 992 lớp và 742.763 học sinh; sau 40 năm, quy mô tăng lên 938 trường, 27.901 lớp học, đáp ứng chỗ học cho hơn 1.447.000 học sinh phổ thông (số phòng học tăng 1,86 lần, số học sinh tăng 1,51 lần). Thành phố đã hoàn thành phổ cập giáo dục trung học cơ sở vào năm 2002 và hoàn thành phổ cập trung học phổ thông vào năm 2009. Tuy nhiên, công tác quản lý nhà nước đối với hệ thống các trường trung học phổ thông tư thục tại địa bàn còn bộc lộ nhiều hạn chế về quy hoạch mạng lưới, quỹ đất đô thị, cơ chế quản lý tài chính, kiểm định chất lượng và thanh tra, giám sát. Các công trình trước đây chưa nghiên cứu một cách toàn diện lý luận và thực tiễn quản lý nhà nước về giáo dục trung học phổ thông tư thục gắn với đặc thù kinh tế - xã hội của một đô thị lớn như Thành phố Hồ Chí Minh. Do đó, nghiên cứu sinh Lê Văn Khoa đã thực hiện luận án tiến sĩ chuyên ngành Quản lý công với đề tài: "Quản lý nhà nước về giáo dục trung học phổ thông tư thục trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh" tại Học viện Hành chính Quốc gia (năm 2019), dưới sự hướng dẫn của PGS. Nguyễn Trọng Điều và PGS. Nguyễn Xuân Tế.

Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu

• Mục đích nghiên cứu: Nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn quản lý nhà nước về giáo dục phổ thông; vận dụng vào việc nghiên cứu quản lý nhà nước về giáo dục trung học phổ thông tư thục trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh. Đánh giá thực trạng và đề xuất các giải pháp nhằm tiếp tục hoàn thiện quản lý nhà nước đối với loại hình giáo dục này tại Thành phố Hồ Chí Minh.
• Nhiệm vụ nghiên cứu (gồm 5 nhiệm vụ):
  1. Tổng quan tình hình nghiên cứu có liên quan đến đề tài luận án; nhận xét và chỉ ra khoảng trống trong quản lý nhà nước về giáo dục trung học phổ thông tư thục trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh.
  2. Nghiên cứu cơ sở khoa học quản lý nhà nước về giáo dục phổ thông.
  3. Nghiên cứu thực trạng giáo dục trung học phổ thông tư thục trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh.
  4. Đánh giá thực trạng quản lý nhà nước về giáo dục trung học phổ thông tư thục trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh thời gian qua.
  5. Phân tích phương hướng và đề xuất các giải pháp hoàn thiện quản lý nhà nước về giáo dục trung học phổ thông tư thục trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh.

Câu hỏi nghiên cứu và giả thuyết nghiên cứu

• Câu hỏi nghiên cứu (gồm 3 câu hỏi):
  1. Trong xu thế mở của hội nhập, chủ trương xã hội hóa giáo dục, nhằm thu hút mọi nguồn lực xã hội tham gia vào phát triển giáo dục phổ thông có phải là xu thế tất yếu của cơ chế thị trường ở Việt Nam nói chung và Thành phố Hồ Chí Minh nói riêng?
  2. Quản lý nhà nước về giáo dục phổ thông và giáo dục trung học phổ thông tư thục trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh đã đạt được những kết quả và còn những tồn tại bất cập gì?
  3. Cần có những giải pháp nào để hoàn thiện quản lý nhà nước về giáo dục trung học phổ thông tư thục trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh nhằm đạt được mục tiêu giáo dục phổ thông thời kỳ đổi mới, mở cửa hội nhập của Thành phố?
• Giả thuyết nghiên cứu: Xã hội hóa giáo dục là chủ trương lớn của Đảng, Nhà nước Việt Nam thời kỳ mở cửa hội nhập quốc tế. Quản lý nhà nước về giáo dục phổ thông tư thục ở Thành phố Hồ Chí Minh thời gian qua đã đạt được nhiều kết quả góp phần thực hiện mục tiêu đào tạo nhân lực cho công nghiệp hóa, hiện đại hóa, nhưng bên cạnh đó vẫn còn tồn tại một số bất cập cần làm rõ. Để hình thành các giải pháp quản lý nhà nước phù hợp, cần nghiên cứu thực trạng và các nhân tố tác động; trên cơ sở đó đề xuất các giải pháp hoàn thiện quản lý nhà nước về giáo dục trung học phổ thông tư thục trên địa bàn, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

• Đối tượng nghiên cứu: Hoạt động quản lý nhà nước về giáo dục trung học phổ thông tư thục trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh.
• Phạm vi nghiên cứu:
  • Về nội dung: Nghiên cứu cơ sở khoa học quản lý nhà nước về giáo dục phổ thông; tập trung nghiên cứu thực trạng quản lý nhà nước về giáo dục trung học phổ thông tư thục trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh theo quy định của pháp luật.
  • Về không gian: Địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh.
  • Về thời gian: Từ năm 2005 đến năm 2016 (tính từ khi Chính phủ ban hành Nghị quyết số 05/2005/NQ-CP về đẩy mạnh xã hội hóa các lĩnh vực giáo dục, y tế, văn hóa, thể dục thể thao).

---

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Các hướng nghiên cứu trước đây

Tác giả đã hệ thống hóa các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước theo từng nhóm nội dung:

+----------------------------------------------------------------------------------------------------+
| 1. Nhóm nghiên cứu quốc tế về giáo dục tư thục và chính sách công                                  |
+----------------------------------------------------------------------------------------------------+
| - Estelle James & Gail R. Benjamin (1988), "Public policy and private education in Japan":         |
|   Phân tích mối quan hệ tương tác giữa trường công và tư tại Nhật Bản, vai trò chính sách công.    |
| - Le Grand, J. (1993), "Quasi-markets and Social Policy": Lý thuyết về thị trường chuẩn trong giáo |
|   dục, khẳng định vai trò chủ đạo của nhà nước trong quản lý chất lượng và công bằng xã hội.       |
| - Marlaine Lockheed & Emmanuel Jimenez (1994), nghiên cứu tại 5 nước đang phát triển (Colombia,    |
|   Cộng hòa Dominican, Philippines, Tanzania, Thái Lan): So sánh hiệu quả công - tư.                |
| - James Tooley (1999), "The Global Education Industry": Bài học phát triển giáo dục tư thục.       |
| - Laurence Wolff, Juan Carlos Navarro, Pablo González (2005), nghiên cứu tại 6 nước Mỹ Latinh     |
|   (Argentina, Chile, Colombia, Guatemala, Peru, Venezuela): Tác động của chính sách công.          |
| - Paul Glewwe & Harry Anthony Patrinos (1988/1993): Phân tích dữ liệu Khảo sát Mức sống Việt Nam  |
|   (VLSS 1992-1993) về sự lựa chọn trường học và chi phí giáo dục ngoài công lập.                   |
+----------------------------------------------------------------------------------------------------+
| 2. Nhóm nghiên cứu trong nước về chính sách giáo dục và quản lý ngoài công lập                     |
+----------------------------------------------------------------------------------------------------+
| - Nguyễn Văn Đản: Đề tài cấp Bộ về quy chế trường phổ thông ngoài công lập.                        |
| - Trần Quốc Toản: Đề tài cấp Nhà nước về phát triển giáo dục trong kinh tế thị trường.             |
| - Vũ Đình Cự; Nguyễn Như Ất; Phạm Minh Hạc, Trần Kiều, Đặng Bá Lãm, Nghiêm Đình Vỳ; Nguyễn Quang  |
|   Kính: Các công trình nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế (Nga, Trung Quốc...) và xu thế thế kỷ XXI.   |
| - Trương Thị Thảo Anh (2006): Thực trạng và giải pháp phát triển trường ngoài công lập tại Hà Nội. |
| - Phạm Đỗ Nhật Tiến: Áp dụng mô hình Quản lý công mới (NPM) vào quản lý giáo dục.                  |
| - Nguyễn Thị Bình (2008): Đề tài luận cứ khoa học về chính sách phát triển giáo dục thời kỳ CNH.   |
| - Lưu Xuân Mới: Đề tài cấp Bộ về công tác thanh tra giáo dục đối với trường phổ thông ngoài công lập|
| - Lê Chi Mai; Nguyễn Công Giáp; Nguyễn Bá Thái; Phạm Quang Sáng (2005): Đánh giá thực trạng, dự   |
|   báo nhu cầu và quản lý nhà nước đối với giáo dục ngoài công lập.                                 |
+----------------------------------------------------------------------------------------------------+
| 3. Nhóm nghiên cứu về quản lý giáo dục phổ thông và tư thục tại TP. Hồ Chí Minh                    |
+----------------------------------------------------------------------------------------------------+
| - Đặng Thị Thùy Linh: Quản lý kiểm định chất lượng giáo dục trường THPT tại TP. Hồ Chí Minh.       |
| - Nguyễn Hồng Liêu: Quản lý trường phổ thông theo định hướng phát triển năng lực học sinh tại TP.HCM|
| - Dương Kiều Linh (Viện Nghiên cứu Xã hội TP.HCM): Thực trạng và xu hướng trường phổ thông NCL.   |
| - Chu Xuân Thành: Thực trạng và cơ chế tổ chức quản lý trường phổ thông dân lập, tư thục TP.HCM.   |
| - Nguyễn Văn Đản: Các vấn đề cấp bách về cơ chế đất đai, tài chính, kiểm tra đối với trường tư.    |
+----------------------------------------------------------------------------------------------------+

Khoảng trống nghiên cứu luận án lựa chọn giải quyết

Qua tổng quan tài liệu, tác giả chỉ ra các hạn chế của những công trình đi trước:

1. Các nghiên cứu trước đây chủ yếu tiếp cận ở phạm vi hẹp thuộc một chức năng đơn lẻ (như thanh tra, kiểm định) hoặc tiếp cận ở góc độ quản lý vi mô của đơn vị sự nghiệp (quản trị nội bộ nhà trường), chưa xây dựng bộ công cụ phân tích lý luận quản lý nhà nước hoàn chỉnh đối với hệ thống trường phổ thông tư thục.
2. Chưa phân tích sâu mối quan hệ giữa các quy luật thị trường dịch vụ giáo dục, sự tham gia giám sát của xã hội công dân và cơ chế quản lý nhà nước.
3. Phần lớn các nghiên cứu mang tính chiến lược vĩ mô toàn quốc hoặc tập trung vào giáo dục đại học tư thục, thiếu các phân tích chuyên sâu về quản lý nhà nước đối với bậc trung học phổ thông tư thục đặt trong bối cảnh đặc thù kinh tế - xã hội và quá trình đô thị hóa nhanh của Thành phố Hồ Chí Minh.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết và khái niệm sử dụng

Luận án xây dựng cơ sở lý luận dựa trên các khái niệm và chuẩn mực pháp lý:

• Quản lý và Quản lý nhà nước: Tiếp cận quan niệm của Henri Fayol (kế hoạch, tổ chức, chỉ huy, phối hợp, kiểm tra), Taylor F.W., lý thuyết điều khiển học, định nghĩa trong giáo trình Thuật ngữ Hành chính và quan điểm của PGS.TS Nguyễn Cửu Việt về bản chất quyền lực nhà nước. Phân tích 4 đặc điểm của quản lý nhà nước: tính tổ chức và điều chỉnh; tính quyền lực nhà nước; tính khoa học và kế hoạch; tính liên tục, thường xuyên.
• Giáo dục và Đào tạo: Căn cứ Từ điển Bách khoa toàn thư, Luật Giáo dục 2005 và Nghị định số 18/2010/NĐ-CP.
• Hệ thống giáo dục quốc dân và Giáo dục phổ thông: Dựa trên Quyết định số 1981/QĐ-TTg ngày 18/10/2016 của Thủ tướng Chính phủ quy định cơ cấu hệ thống giáo dục quốc dân; xác định vị trí, mục tiêu của giáo dục tiểu học, trung học cơ sở và trung học phổ thông.
• Trường tư thục: Quy định tại Điều 65 Luật Giáo dục 2005 về nhiệm vụ, quyền hạn, tính tự chủ và giá trị pháp lý văn bằng.
• Xã hội hóa giáo dục: Tiếp cận theo Văn kiện Hội nghị Trung ương 4 khóa VII và Nghị quyết số 90/CP ngày 21/8/1997 của Chính phủ.
• 4 yêu cầu quản lý nhà nước về giáo dục: Đảm bảo sự lãnh đạo của Đảng; coi giáo dục là quốc sách hàng đầu; gắn kết với nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội, khoa học công nghệ; thực hiện công bằng xã hội trong giáo dục.

Phương pháp nghiên cứu

Luận án kết hợp phương pháp luận duy vật biện chứng, duy vật lịch sử với các phương pháp nghiên cứu liên ngành định tính và định lượng:

STT	Phương pháp nghiên cứu	Mục đích và nội dung thực hiện cụ thể trong luận án
1	Thu thập thông tin, tài liệu	Hệ thống hóa chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước và tư liệu từ các cơ quan quản lý.
2	Phân tích tài liệu	Xử lý tài liệu sơ cấp (văn bản pháp luật, số liệu thống kê chính thức) và tài liệu thứ cấp (bài báo, công trình khoa học).
3	Tổng hợp	Khái quát hóa nội dung từ tài liệu, kết quả khảo sát và tham vấn để hình thành các luận điểm.
4	So sánh	So sánh mô hình quốc tế (Nhật Bản, Mỹ Latinh, các nước đang phát triển), đối chiếu giữa Hà Nội và TP.HCM; so sánh quy định pháp lý với thực tiễn.
5	Chuyên gia	Tham khảo ý kiến chuyên gia, nhà quản lý về hành chính công, chính quyền địa phương và quản lý giáo dục.
6	Quan sát	Quan sát thực tế sinh hoạt học đường, giờ dạy học, hội nghị để đánh giá mức độ thích ứng của chính sách.
7	Điều tra bảng hỏi	Thiết kế 2 mẫu phiếu điều tra (Phiếu 1: Cán bộ quản lý/công chức; Phiếu 2: Giáo viên THPT tư thục). Địa bàn: Quận 2, Quận 11, Quận Phú Nhuận, Quận Tân Bình. Phát ra 200 phiếu, thu về 151 phiếu hợp lệ (tỷ lệ 75,86%).
8	Xử lý số liệu	Thống kê mô tả, lập bảng biểu, đồ thị và sử dụng phần mềm SPSS phân tích định lượng kết quả khảo sát.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án

Chương 1 tổng thuật chi tiết các công trình nghiên cứu trong nước và quốc tế liên quan đến giáo dục phổ thông tư thục và quản lý nhà nước về giáo dục tư thục. Tác giả phân chia thành 3 mảng tài liệu chính: các nghiên cứu quốc tế về chính sách công và giáo dục tư nhân; các công trình nghiên cứu tại Việt Nam về xã hội hóa giáo dục; các đề tài nghiên cứu thực tiễn tại Thành phố Hồ Chí Minh. Từ việc phân tích các kết quả đã đạt được, tác giả chỉ ra những hạn chế của các nghiên cứu đi trước và xác định rõ 4 nội dung trọng tâm mà đề tài luận án tiếp tục giải quyết nhằm cung cấp luận cứ khoa học hoàn chỉnh cho công tác quản lý nhà nước đối với THPT tư thục tại TP.HCM.

Chương 2: Cơ sở khoa học quản lý nhà nước về giáo dục trung học phổ thông tư thục

Chương 2 làm rõ các khái niệm công cụ: quản lý, quản lý nhà nước, giáo dục, đào tạo, hệ thống giáo dục quốc dân, giáo dục phổ thông, trường tư thục và xã hội hóa giáo dục. Luận án phân tích sự cần thiết khách quan của quản lý nhà nước đối với giáo dục trung học phổ thông tư thục; xác định các nhân tố tác động; làm rõ mục tiêu, chủ thể, đối tượng, nội dung và phương thức quản lý. Chương này cũng phân tích kinh nghiệm quản lý giáo dục tư thục của một số quốc gia và thành phố Hà Nội, từ đó rút ra các bài học kinh nghiệm có giá trị tham khảo cho Thành phố Hồ Chí Minh.

Chương 3: Thực trạng quản lý nhà nước về giáo dục trung học phổ thông tư thục trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh

Chương 3 phân tích điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội ảnh hưởng đến giáo dục của thành phố; khái quát thực trạng mạng lưới trường THPT tư thục về quy mô trường, lớp, học sinh, đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên, cơ sở vật chất và chất lượng dạy học. Đi sâu phân tích thực trạng quản lý nhà nước trên các nội dung:

• Công tác xây dựng và tổ chức thực hiện chiến lược, quy hoạch, kế hoạch mạng lưới trường tư thục.
• Xây dựng thể chế và thực thi chính sách hỗ trợ phát triển giáo dục tư thục.
• Tổ chức bộ máy và bố trí nhân lực quản lý nhà nước chuyên trách.
• Huy động và đầu tư các nguồn lực cho quản lý giáo dục tư thục.
• Công tác kiểm định chất lượng giáo dục và hoạt động thanh tra, kiểm tra, giám sát.

Dữ liệu khảo sát thực tế tại 4 quận (Quận 2, Quận 11, Quận Phú Nhuận, Quận Tân Bình) với 151 phiếu thu thập từ công chức và cán bộ quản lý, giáo viên được tổng hợp thành các bảng số liệu:

+---------------+------------------------------------------------------------------------------------+
| Ký hiệu bảng  | Tên bảng số liệu trong luận án                                                     |
+---------------+------------------------------------------------------------------------------------+
| Bảng 3.1      | Biên chế trường/lớp/học sinh trung học tư thục ở TP. Hồ Chí Minh                   |
| Bảng 3.2      | Tổng hợp ý kiến về công tác quy hoạch, lập kế hoạch phát triển trường phổ thông     |
|               | tư thục ở TP. Hồ Chí Minh                                                          |
| Bảng 3.3      | Tổng hợp ý kiến đánh giá, nhận xét việc thực thi chính sách của các cơ quan QLNN   |
|               | Thành phố Hồ Chí Minh về phát triển trường phổ thông trung học tư thục trên địa bàn|
| Bảng 3.4      | Kế hoạch dạy học                                                                   |
| Bảng 3.5      | Tổng hợp ý kiến nhận xét – đánh giá về tổ chức, nhân sự của các cơ quan QLNN       |
| Bảng 3.6      | Tổng hợp ý kiến đánh giá về cơ chế và phương thức quản lý của cơ quan QLNN về giáo |
|               | dục phổ thông tư thục tại Thành phố Hồ Chí Minh                                    |
+---------------+------------------------------------------------------------------------------------+

Chương 3 khẳng định những kết quả đạt được trong việc mở rộng mạng lưới trường lớp, giải quyết áp lực chỗ học, đồng thời chỉ ra các hạn chế: quỹ đất nội thành cạn kiệt, tỷ lệ giáo viên cơ hữu chưa cao, năng lực của Hội đồng quản trị một số trường còn bất cập, và công tác thanh tra giám sát chưa bao quát toàn diện.

Chương 4: Định hướng và giải pháp quản lý nhà nước về giáo dục trung học phổ thông tư thục trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh

Chương 4 trình bày quan điểm của Đảng về đổi mới giáo dục, định hướng phát triển giáo dục của TP.HCM, xu hướng phát triển và mục tiêu cụ thể đối với khối THPT tư thục. Trên cơ sở đó, luận án đề xuất 4 nhóm giải pháp hoàn thiện quản lý nhà nước:

1. Nhóm giải pháp về chiến lược, quy hoạch, kế hoạch: Rà soát quy hoạch quỹ đất đô thị tại các quận vùng ven và khu đô thị mới để hỗ trợ mở rộng cơ sở vật chất trường tư thục.
2. Nhóm giải pháp về thể chế, chính sách, tổ chức bộ máy: Hoàn thiện cơ chế chính sách tài chính, thuế, đất đai; kiện toàn cơ cấu tổ chức và bồi dưỡng nâng cao năng lực cho đội ngũ công chức quản lý giáo dục ngoài công lập.
3. Nhóm giải pháp về cơ chế và phương thức quản lý: Đổi mới phương thức quản lý theo hướng tăng cường phân cấp, trao quyền tự chủ gắn liền với trách nhiệm giải trình của các trường THPT tư thục.
4. Nhóm giải pháp về kiểm tra, kiểm soát và kiểm định chất lượng: Nâng cao hiệu lực công tác thanh tra chuyên ngành, đẩy mạnh kiểm định chất lượng định kỳ và phát huy vai trò giám sát của cộng đồng xã hội.

---

Kết quả và những đóng góp mới

Đóng góp về mặt lý luận

• Hệ thống hóa và bổ sung cơ sở khoa học về quản lý nhà nước đối với giáo dục phổ thông tư thục trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.
• Xác định rõ các yếu tố tác động, đặc trưng thể chế, nội dung và phương thức quản lý nhà nước đối với loại hình trường trung học phổ thông tư thục cấp địa phương.

Đóng góp về mặt thực tiễn

• Đánh giá thực trạng hoạt động của hệ thống trường THPT tư thục và công tác quản lý nhà nước của chính quyền TP.HCM trong giai đoạn 2005 - 2016 thông qua dữ liệu thứ cấp và điều tra xã hội học định lượng (xử lý SPSS).
• Chỉ ra các mâu thuẫn thực tiễn giữa áp lực gia tăng dân số, nhu cầu học tập với sự thiếu hụt quỹ đất đô thị và rào cản về cơ chế chính sách.
• Xây dựng hệ thống 4 nhóm giải pháp quản lý nhà nước đồng bộ, có tính khả thi dành riêng cho địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh.

Kiến nghị, giải pháp đề xuất

• Đối với Chính phủ và các Bộ, ngành chức năng: Tiếp tục hoàn thiện hành lang pháp lý về xã hội hóa giáo dục; rà soát, điều chỉnh quy chế trường tư thục cho phù hợp với cơ chế thị trường; ban hành chính sách ưu đãi rõ ràng về thuế và tín dụng đầu tư giáo dục.
• Đối với Ủy ban nhân dân và các sở, ngành Thành phố Hồ Chí Minh: Bố trí quỹ đất sạch trong quy hoạch đô thị cho trường tư thục; đổi mới cơ chế phân cấp quản lý giáo dục; nâng cao năng lực đội ngũ thanh tra và đẩy mạnh công tác kiểm định chất lượng độc lập.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Luận án thực hiện thu thập dữ liệu và khảo sát thực nghiệm trong phạm vi thời gian từ năm 2005 đến năm 2016; địa bàn khảo sát chọn mẫu tập trung tại 4 quận (Quận 2, Quận 11, Quận Phú Nhuận, Quận Tân Bình) nên chưa bao quát toàn bộ 24 quận/huyện của TP.HCM ở thời điểm nghiên cứu; tác giả tự nhận định còn giới hạn về thời gian nghiên cứu.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng phạm vi khảo sát sang các huyện ngoại thành; nghiên cứu sâu hơn về tác động của các chính sách tự chủ tài chính mới và cơ chế hợp tác công - tư (PPP) trong lĩnh vực giáo dục phổ thông.

---

Giá trị tham khảo

• Đối với nghiên cứu sinh, học viên cao học, giảng viên: Cung cấp tài liệu tham khảo về khung lý thuyết Quản lý công áp dụng trong lĩnh vực giáo dục, phương pháp thiết kế bảng hỏi và xử lý số liệu điều tra xã hội học ngành giáo dục.
• Đối với cơ quan quản lý nhà nước (Bộ GD&ĐT, UBND TP.HCM, Sở GD&ĐT TP.HCM): Cung cấp cơ sở thực tiễn và các luận cứ cụ thể phục vụ công tác xây dựng quy hoạch trường lớp, phân bổ quỹ đất đô thị, ban hành chính sách quản lý và đổi mới hoạt động thanh tra, kiểm định chất lượng đối với hệ thống trường tư thục.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Luận án sử dụng cỡ mẫu điều tra xã hội học là bao nhiêu và được thực hiện tại những địa bàn nào?
Luận án tiến hành phát ra 200 phiếu khảo sát và thu về 151 phiếu hợp lệ (đạt tỷ lệ 75,86%). Khảo sát được thực hiện trên địa bàn 4 quận của Thành phố Hồ Chí Minh gồm: Quận 2, Quận 11, Quận Phú Nhuận và Quận Tân Bình, áp dụng cho hai nhóm đối tượng: cán bộ/công chức quản lý giáo dục và giáo viên trường THPT tư thục.

2. Giai đoạn thời gian nghiên cứu của luận án là từ năm nào đến năm nào và vì sao lựa chọn mốc thời gian đó?
Phạm vi thời gian nghiên cứu từ năm 2005 đến năm 2016. Mốc năm 2005 được lựa chọn vì đây là thời điểm Chính phủ ban hành Nghị quyết số 05/2005/NQ-CP về đẩy mạnh xã hội hóa các hoạt động giáo dục, y tế, văn hóa, thể dục thể thao, tạo hành lang pháp lý mới cho phát triển trường tư thục.

3. Sau 40 năm (từ 1975), quy mô trường lớp và học sinh phổ thông tại TP.HCM đã có sự thay đổi như thế nào theo số liệu luận án trích dẫn?
Năm 1975, thành phố có 595 trường với 992 lớp học và 742.763 học sinh phổ thông. Sau 40 năm, thành phố đã có 938 trường với 27.901 lớp học, đảm bảo chỗ học cho hơn 1.447.000 học sinh phổ thông; số phòng học tăng 1,86 lần để đáp ứng lượng học sinh tăng 1,51 lần.

4. Luận án đã khảo cứu kinh nghiệm quốc tế và địa phương nào để rút ra bài học cho TP.HCM?
Về quốc tế, luận án khảo cứu kinh nghiệm quản lý giáo dục tư thục của Nhật Bản, 5 quốc gia đang phát triển (Colombia, CH Dominican, Philippines, Tanzania, Thái Lan), 6 nước Mỹ Latinh, Liên bang Nga và Trung Quốc. Về trong nước, luận án khảo cứu trực tiếp kinh nghiệm quản lý trường ngoài công lập của thành phố Hà Nội.

---

Kết luận

Luận án tiến sĩ của nghiên cứu sinh Lê Văn Khoa là công trình nghiên cứu chuyên ngành Quản lý công về quản lý nhà nước đối với giáo dục trung học phổ thông tư thục tại Thành phố Hồ Chí Minh trong giai đoạn 2005 - 2016. Tác giả đã hệ thống hóa cơ sở lý luận, tổng quan các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước, đồng thời kết hợp phương pháp phân tích tài liệu với điều tra xã hội học tại 4 quận lớn. Kết quả nghiên cứu đã đánh giá thực trạng công tác quản lý của chính quyền đô thị và đề xuất 4 nhóm giải pháp hoàn thiện quản lý nhà nước về quy hoạch, thể chế, cơ chế quản lý và kiểm định chất lượng đối với khối trường tư thục.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 1. Những công trình nghiên cứu liên quan đến giáo dục phổ thông tư thục 1. Những công trình của các tác giả ngoài nước Giáo dục phổ thông tư thục trên thế giới đã phát triển từ rất sớm và kèm theo đó là nhiều công trình nghiên cứu về loại hình trường này của nhiều tác giả. Trong cuốn: Public policy and private education in Japan (1988), các tác giả Estelle James, Gail R.

Benjamin quan tâm tới hệ thống trường học công lập và tư thục tại Nhật Bản và cách mà các bên tương tác với nhau tạo nên nền giáo dục phổ biến, rộng rãi của Nhật Bản. Do các mục tiêu chính trị nhằm hạn chế quy mô của lĩnh vực công lập và thị trường lao động làm cho giáo dục trở nên thu hút về mặt kinh tế đối với các nhà đầu tư mà khu vực giáo dục tư nhân tại Nhật Bản rất rộng, đặc biệt là cấp Trung học trở lên. Cuốn sách là một nghiên cứu nghiêm túc về những lựa chọn chính sách giáo dục của Nhật Bản. Chính phủ Nhật Bản đã thành công trong việc tạo dựng sự phù hợp giữa khu vực công lập và tư thục trong giáo dục [135].

Với công trình Chuẩn thị trường và chính sách xã hội (Quasi - markets and Social Policy, (1993), Macmillan, London, các tác giả Le Grand, J. cho rằng thị trường giáo dục là một thực tế đã được chấp nhận trong giáo dục. Đó là một thị trường đặc biệt, khác với thị trường hàng hóa hoặc thị trường trong các lĩnh vực dịch vụ khác. Trong thị trường giáo dục, bên cạnh cơ chế cạnh tranh và các nhà cung ứng giáo dục tư nhân, nhà nước vẫn giữ vai trò chủ đạo trong cung ứng giáo dục, quản lý chất lượng, bảo vệ quyền lợi người học nhằm đảm bảo công bằng xã hội trong giáo dục [142].

Các tác giả Marlaine Lockheed và Emmanuel Jimenez (1994) trong công trình nghiên cứu Public and private secondary schools in developing countries: What are the differences and Why do they persist? (1994) đã tìm hiểu thực trạng về sự cân bằng giữa nhà nước và tư nhân trong giáo dục và những tranh luận chính sách xung quanh vấn đề này. Nghiên cứu trình bày các kết quả so sánh hiệu quả của trường 10 công lập và trường tư thục tại 5 quốc gia đang phát triển, có nền giáo dục đa dạng đó là Colombia, Cộng hòa Dominican, Philippines, Tanzania và Thái Lan; tập trung phân tích khác biệt về đầu vào, quy trình và quản lý trường học theo hai cách: sử dụng các dữ liệu sẵn có và trực tiếp thu thập thông tin chi tiết từ một vài mẫu nhỏ là trường công lập và tư thục tại 5 quốc gia này. Nghiên cứu có sức ảnh hưởng quan trọng tới chính sách giáo dục công lập khi khẳng định các trường công lập có thể đạt được hiệu quả bằng cách áp dụng cách thức quản lý của trường tư thục [138]. Tooley, James (1999): Công nghiệp giáo dục toàn cầu, những bài học từ giáo dục tư thục ở các nước đang phát triển (The Global Education Industry, Lessons from Private Education in Developing Countries), Institute of Economic Affairs, London.

Cuốn sách đã chỉ ra trong quá trình xây dựng một nền giáo dục tạo động lực cho phát triển kinh tế-xã hội; tùy thuộc vào điều kiện kinh tế, văn hóa, phong tục tập quán, mỗi quốc gia có những phương thức và con đường đi khác nhau [143]. Trong công trình nghiên cứu về các chính sách giáo dục tư và công tại các nước Mỹ La tinh: Private Education and Public Policy in Latin America (2005), các tác giả Laurence Wolff, Juan Carlos Navarro và Pablo González đã đánh giá các chính sách công trong khu vực ảnh hưởng tới hoạt động của các trường tư thục. Cuốn sách mô tả thực trạng những chính sách và các mối quan hệ giữa 2 khu vực công và tư trong giáo dục tại 6 nước: Argentina, Chile, Colombia, Guatemala, Peru và Venezula. Nghiên cứu khẳng định tầm quan trọng của giáo dục tư thục và khái niệm về “tư nhân hóa” trong giáo dục đã là một khái niệm lỗi thời.

Hay nói đúng hơn, sự khác biệt giữa trường công và trường tư không quan trọng bằng những lợi ích cộng đồng đã được thừa nhận của mỗi bên. Với các chính sách đúng đắn, giáo dục công lập chất lượng cao có thể cùng tồn tại với sự phát triển của giáo dục tư thục. Các tác giả cũng chỉ ra rằng, trái với các giả định chung, giáo dục tư thục không chỉ phục vụ cho tầng lớp khá giả mà còn phục vụ cho cả tầng lớp nghèo và thiếu thốn trong xã hội [144]. Đặc biệt hai tác giả nước ngoài nghiên cứu về giáo dục ngoài công lập của Việt Nam đó là tác giả Paul Glewwe và Harry Anthony Patrinos với công trình nghiên cứu The Role of the Private Sector in Education in Vietnam: Evidence from 11 the Vietnam Living Standards Survey (1988).

Nghiên cứu đã phân tích thực trạng của Giáo dục ngoài công lập tại Việt Nam và sử dụng dữ liệu từ cuộc Khảo sát năm 1992-1993 về Mức sống ở Việt Nam để thu thập nguyên nhân các hộ gia đình lựa chọn trường học công lập hay tư thục cho con em họ và chi phí cũng như lợi ích của các trường tư thục. Nghiên cứu có phân tích tác động của các yếu tố kinh tế, xã hội và địa lý. Các hộ gia đình khá giả của Việt Nam thường ít có xu hướng lựa chọn các trường tư thục, nhưng lại có xu hướng lựa chọn các trường tư thục cho con theo học khi thu nhập của các hộ gia đình tăng có thể dẫn tới mức độ sẵn sàng chi tiền cho giáo dục cũng sẽ tăng. Tôn giáo và tộc người có ảnh hưởng không đáng kể tới việc lựa chọn trường công hay tư.

Ngoài ra, về chính sách tiền lương, các cá nhân làm việc cho trường tư sẽ nhận được mức lương cao hơn so với các cá nhân làm việc cho trường công [136]. Những công trình của các tác giả trong nước Việt Nam có những nét đặc thù riêng về thể chế, là nước đang phát triển – tiếp cận nền kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa (XHCN) và đang trong quá trình hội nhập quốc tế. Từ chủ trương đổi mới, qua quá trình XHHGD và phát triển hệ thống trường tư thục cũng đã có một số công trình nghiên cứu về thị trường dịch vụ giáo dục; mô hình, hoạt động của trường phổ thông tư thục; chính sách và một số lĩnh vực thuộc phạm vi QLNN có liên quan: Tác giả Nguyễn Văn Đản chủ nhiệm đề tài nghiên cứu cấp Bộ Những cơ sở lý luận và thực tiễn để xây dựng qui chế trường phổ thông ngoài công lập [55]. Đề tài đã chỉ ra những cơ sở lý luận và thực tiễn của việc xây dựng quy chế trường phổ thông tư thục như: xuất phát từ quan điểm, đường lối của Đảng về giáo dục và xã hội hóa giáo dục, vai trò của sự tham gia xã hội vào công tác giáo dục, thực trạng tổ chức và hoạt động của các trường phổ thông tư thục trước năm 2000 để làm căn cứ xây dựng quy chế trường phổ thông tư thục.

Đề tài Phát triển giáo dục Việt Nam trong nền kinh tế thị trường và trước nhu cầu hội nhập quốc tế do PGS. Trần Quốc Toản làm chủ nhiệm [122]. Đây là công trình nghiên cứu khoa học cấp Nhà nước đã nghiên cứu tương đối toàn diện 12 những vấn đề cơ bản về mối quan hệ giữa giáo dục và thị trường trên cả hai phương diện lý luận và thực tiễn. Một số nhà khoa học, học giả Việt Nam nghiên cứu, tổng kết kinh nghiệm của một số nước như Trung Quốc, Liên bang Nga về nhận thức, quan điểm, phát triển và quản lý hệ thống trường tư thục.

Trên cơ sở đó, các tác giả khuyến nghị những giải pháp về phát triển và quản lý hệ thống trường tư thục của Việt Nam. Có thể kể đến một số công trình của các tác giả : - Giáo dục hướng tới thế kỷ XXI do Vũ Đình Cự chủ biên [48]; - Từ tình hình phát triển các trường ngoài công lập Liên bang Nga, Trung Quốc và Việt Nam: thử tìm giải pháp có tính đột phá về lĩnh vực này của Nguyễn Như Ất [4]; - Giáo dục thế giới đi vào thế kỷ XXI của các tác giả Phạm Minh Hạc, Trần Kiều, Đặng Bá Lãm, Nghiêm Đình Vỳ [75]; - Cải cách giáo dục cho thế kỷ XXI – Bảo đảm để dẫn đầu trong kỷ nguyên thông tin và toàn cầu hóa do Nguyễn Quang Kính biên dịch [89]. Liên quan đến giáo dục ngoài công lập, cần nhắc đến đề tài khoa học cấp thành phố năm 2006 của Trương Thị Thảo Anh : Thực trạng và giải pháp củng cố, phát triển các trường ngoài công lập ngành học mầm non, phổ thông, giáo dục chuyên nghiệp trên địa bàn Hà Nội [1]. Nội dung đề tài đã phân tích, đánh giá thực trạng các trường ngoài công lập ngành học mầm non, phổ thông, giáo dục chuyên nghiệp trên địa bàn Hà Nội từ khi đổi mới đến 2004 và đề xuất các giải pháp củng cố, phát triển chúng.

Về thực trạng, đề tài đã nêu ra những kết quả đạt được của các trường ngoài công lập ngành học mầm non, phổ thông, giáo dục chuyên nghiệp trên địa bàn Hà Nội như: Sự phát triển về số lượng các trường, số học sinh; sự phát triển về cơ sở vật chất, đổi mới nội dung, phương pháp giáo dục; bên cạnh đó, đề tài chỉ ra những yếu kém như: năng lực quản lý của Hội đồng quản trị, hiệu trưởng, sự thiếu hụt của đội ngũ giảng viên cơ hữu; chất lượng giáo dục; bất cập trong quản lý nhà nước đối với các trường ngoài công lập ngành học mầm non, phổ thông, giáo dục chuyên nghiệp trên địa bàn Hà Nội. Trên cơ sở đó, đề tài đã đề xuất một loạt các giải pháp để củng cố, phát triển chúng: Thành phố có chính sách cụ thể để tạo 13 điều kiện thuận lợi trong việc các trường thuê đất; đảm bảo sự bình đẳng giữa trường công lập và trường tư thục; nâng cao chất lượng bộ máy làm công tác quản lý trong các trường; đổi mới nội dung quản lý nhà nước đối với các trường ngoài công lập ngành học mầm non, phổ thông, giáo dục chuyên nghiệp trên địa bàn Hà Nội. Tác giả Phạm Đỗ Nhật Tiến đã có một số bài viết về đổi mới quản lý giáo dục theo hướng chỉ một nhân tố mới là thị trường giáo dục.