Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý công tác bồi dưỡng HSG ở trường THPT. Chương 2: Thực trạng quản lý công tác bồi dưỡng HSG ở các trường THPT thành phố Rạch Giá, tỉnh Kiên Giang. Chương 3: Biện pháp quản lý của hiệu trưởng đối với công tác bồi dưỡng HSG ở các trường THPT thành phố Rạch Giá, tỉnh Kiên Giang. NỘI DUNG Chương L (CO SO LY LUAN VE QUAN LY CONG TAC BỘI DƯỠNG HỌC SINH GIỎI Ở TRƯỜNG TRUNG HOC PHO THONG 1.
KHÁI QUÁT LỊCH SỬ NGHIÊN CỨU VẤN ĐÈ 1. Trên thế giới “Trên thể giới, việc phát hiện và bồi dưỡng HSG đã có từ rất lâu và có lịch sử. lâu đời ở nhiều quốc gia. Các nhà quản lý cắp vĩ mô hoặc vi mô đều nhận thức được ring: Con người và tr tuệ là yếu tố quyết định sự phát triển toàn diện của xã hội.
Nhận thức được tầm quan trọng của những nhân tài trong sự phát triển của đất nước, ngay từ năm 1922, các nước tiên tiến ở châu Âu đã tiến hành nghiên cứu “Di truyền nhân tài” và tìm ra chỉ số thông minh IQ. Một số nước có trường chuyên tổ. chức các kỷ thi HSG, HSNK đẻ bồi dưỡng thành nhân tài phục vụ cho nền khoa học. Trên thế giới có các kỳ thi quốc tế (Olympic) về Sinh học, Vật lý, Toán.
thu hút hàng trăm HSG các nước tham dự. "Nhiễu nước trên thể giới đã tập trung chăm lo để giáo dục phát triển trước một bước nhằm đón đầu yêu cầu phát triển KT-XH. Tiêu biểu là Nhật Bản từ cuối thế kỷ `XX đã nhận thấy rằng bỗi dưỡng một thể hệ thanh niên có đạo đức, có tài năng, có sức sáng tạo để gánh vác trọng trách của thế kỹ XXI chính là vận mệnh của Nhật Bản trong, tương lai. Nền giáo dục của Nhật Bản không có hệ thống trường lớp năng khiết để đào tao, bỗi dưỡng tài năng, nhưng nước Nhật lại phát triển rất nhanh, tạo nên một hiện tượng thần kỳ vẻ kinh tế trên thé giới.
Hướng chiến lược giáo dục vào cuộc cách mạng. khoa học - kỹ thuật và sự phát triển kinh tế đã tạo nên “su thin kỳ Nhật Bản”. Tùy ở Nhật không có hệ thống trường lớp dành riêng cho năng khiếu, nhưng việc cạnh tranh tất gay gắt qua các kỳ kiểm tra, thì tuyển vào các trường đại học, buộc HS và gia đình phải đầu tư, phải vươn lên, phải phát triển năng khiếu, tài năng. 'Từ đời nhà Đường ở Trung Qué „ những trẻ em có tài đặc biệt được mời đến sân Rồng để học tập và được giáo dục bằng những hình thức đặc biệt.
Từ năm 1985, “Trang Quốc thừa nhận phải có một chương trình giáo dục đặc biệt dành cho hai loại đối tượng HS yếu kém và HSG, trong đó cho phép các HSG có thể học vượt lớp. “Trong tác phẩm của minh, Plato cũng đã nêu lên các hình thức giáo dục đặc biệt cho HSG. Ở châu Âu, trong suốt thời Phục hưng, những người có tài năng về: nghệ thuật, kiến trúc, văn học. đều được nhà nước và các tổ chức, cá nhân bảo trợ, giúp đỡ.
Đến thể ky XIX ớ nước Mỹ mới chú ý tới vấn đề giáo dục HSG và tài năng. Đầu tiên là hình thức giáo dục linh hoạt tại trường St. Public Schools Louis 1868 cho phép những HSG học chương trình 6 năm trong vòng4 năm; sau đó lẳn lượt là các trường Wobum; Elizabeth; Cambridge. “Trong suốt thể kỷ XX, HSG đã trở thành một vấn để của nước Mỹ với hàng loạt các tổ chức và các trung tâm nghiên cứu, bồi dưỡng HSG ra đời.
38 bang của Hoa Kỳ có đạo luật về giáo duc HSG Gifted & Talented Student Education Act). Trong đó, 28 bang có thể đáp ứng đầy đủ cho việc giáo dục HSG. Nhà nước có chính sách phát hiện, tuyển chọn các loại H$G, HSNK hàng năm với nhiễu hình thức: Biểu diễn thỉ đấu, thỉ viết. thì diễn thuyết ở từng tiểu bang và trong phạm vi cả nước.
Hình thức đào tạo, bỗi dưỡng rất phong phú, đa dạng. Tắt cả đều theo nguyên tắc giáo dục chuyên biệt, vừa chú trọng đảm bảo kiến thức phổ thông. chung, vừa quan tâm tới năng khiếu, sở trường của từng HS. Các nước phát triển như Anh, Pháp, Đức, Liên Xô (trước đây).đã hoàn thành phổ cập giáo dục và từ thế kỷ XIX cũng đã chú ý nhiều đến công tác bồi dưỡng HSG.
Thi HSG là một trong các hình thức phát hiện để tuyển chọn bồi dưỡng năng khiếu. Tại Liên Xô, từ những năm 70 đã có bài viết nêu lén ring: “Theo thông kê, hon 90% các nhà Toán học Xô Viết đều xuất thân từ thì HSG”. Nước Đức cũng có hệ thống thi HSG toán được tổ chức chặt chẽ từ cấp cơ sở (rường phổ thông) tới cấp quốc gia. Nước Anh thành lập cả một Viện Hàn lâm quốc gia dành.
cho HSG và tài năng trẻ, Hiệp hội quốc gia đành cho HSG, bên cạnh Websi hướng din GV day cho HSG va HS tai nang (http:/svww.net) ‘Tir năm 2001 chính quyền New Zealand đã phê chuẩn kế hoạch phát triển chiến lược HSG. CHLB Đức có Hiệp hội dành cho HSG và tài năng Đức. Giáo dục phổ thông Hàn Quốc có một chương trình đặc biệt dành cho HSG nhằm giúp chính quyền phát hiện HS tài năng từ rất sớm. 51/114 cơ sở giáo dục ở Hàn Quốc tổ chức chương trình đặc biệt dành cho HSG.
Một trong 15 mục tiêu ưu tiên của Viện quốc. nghiên cứu giáo dục và đào tạo Ấn Độ là phát hiện và bồi dưỡng HS tài năng. Nhìn chung các nước đều dùng hai thuật ngữ chính là giữ (giỏi. có năng khiếu) và talent (tai ning).
Có thể nói, hầu như tất cả các nước đều coi trọng vin đề đào tạo và bai dưỡng HSG trong chiến lược phát triển chương trình giáo dục phổ thông. Nhiều nước ghi riêng thành một mục dành cho HSG, một số nước coi đó là một dạng của giáo dục đặc biệt hoặc chương trình đặc biệt. 'Việt Nam có truyền thống trọng người tài “Hiển tài là nguyên khí của quốc. gia, nguyên khí mạnh thì nước thịnh, nguyên khí yêu thì nước suy, bởi thể các bậc thánh để, minh vương xưa nay không ai là người không lo chăm sóc, vun xói.
Ngay sau khi dời đô từ Hoa Lư - Ninh Bình về Thăng Long - Hà Nội, vua Lý Công Uẩn đã cho xây Quốc Tử Giám - trường đại học đẳu tiên của Việt Nam. Từ 1075 đến đầu thế kỷ XIX, đã có 188 khoa thi, tuyển chọn được 2898 vị khoa bảng. Năm 1429, Lê Thái Tổ ban chiếu cầuhiền tài có ghỉ: " ất nước thịnh vượng tắt ở việc cử hiền. Người làm vua thiên hạ phải lo công việc đó trước tiên” [21, t.
Thời vua Lê Lợi, Nguyễn Trãi viết “Chiếu cẩu hiển rà" hạ lệnh cho các quan từ tam phẩm trở lên đều phải tiến cử một người, ai tiến cử đúng hiển tài được. thưởng, người nào có tài mà bị khuất, không ai tién cử thì được tự tiến cử. Hiền tài được tiến cử và tự tiến cử đều được vua trọng dụng. Nhờ có chính sách.
ống nhất từ trên xuống dưới thực sự cầu người tài, trọng dụng người tài không phân biệt xuất thân sang, hèn nên các triểu đại Việt Nam tuyển dụng được nhiễu người đích thực tài ig, tao dung được thể chế của các vương quyền, tổn tại mấy trăm năm như Lý, Trần, Lê. và nhiều người tài đã trở. thành lương đống quốc gia như: Lê Văn Thịnh, Lương Thế Vinh, Lê Văn Hưu, Phùng Khắc Khoan. “Từ năm 1484, Hoàng để Lê Thánh Tông khởi xướng và cho lập Bia tiền sỹ lần đầu tiên ở Văn Miều - Quốc Tử Giám.
Cùng với việc xây dựng thể chế mới, Lê “Thánh Tông đẩy mạnh phát triển giáo dục, đào tạo nhân tài. Ngoài Hàn lâm viện, “Quốc sử viện, nhà Thái học, Quốc Tử Giám là những cơ quan văn hóa, giáo dục lớn, Lê Thánh Tông còn cho xây kho bí thư chứa sách, đặc a sing lập Hội Tạo. Đàn chủ soái. Dưới thời ông, việc học tập thì cử điễn ra thường xuyên, rất nhiều sĩ và trạng nguyên đỗ đạt và thành danh.
‘Trin Nhân Tông, một danh sĩ nỗi tiếng thời nhà Lê, người quê Việt Yên, Bắc Giang. Ong dâng vua sở “Chiêu nạp hiễn tai” va cho rằng “Hiền tài là nguyên khí quốc gia”. Sự kiện này được khắc trên bia đá dựng thời Lê Thánh Tông. Điễu này nói lên ring, Ong là người rắt trọng dụng nhân tài.
Thực tế, đưới thời trị vì của Lê “Thánh Tông. những người tài thường được trọng dụng và đã cùng vua đoàn kết xây dụng một Đại Việt trong yên vui, ngoài yên ổn. Dân chúng rất mễn mộ vị Hoàng để của mình. Vua Lê Thánh Tông cho phép tôn vinh việc học bằng các lễ xướng danh.
Việc làm ấy đã khuyến khích nhân dân đua nhau học hành để tên tuổi được ghi vào bing vàng, gia môn được vinh dự, làng quê được vinh hiển. ‘Van bia khoa thỉ năm 1613, có đoạn vi "Đắt nước có nên thịnh trị tắt sinh ra bậc toàn tài, bậc toàn tài có thể giữ nên thịnh trị" [21, tr. 15] 'Văn bia khoa thì năm 1715 cũng có đoạn: *'Vận hội mước nhà được thịnh vượng, cơ đỗ được vững vàng và có hiền tài đông đúc như cây trong rừng” [21, ư. Vua Quang Trung (1753 - 1792) người anh hùng áo vải đất Tây Sơn sau khi đánh bại cuộc xâm lược của quân Thanh, lên ngôi Hoàng để đã ra tuyên ngôn « Xây dựng đất nước phải lấy việc khuyến học làm đầu.
Tìm lẽ trị bình lẫy tuyển nhân tài làm góc » [I, tr31]. Năm 1872, trong cuốn Đại Nam Thực Lục vua Minh Mạng ban chiều có ghỉ *Đạo trị nước phải lấy việc gây dựng nhân tài làm việc ưu tiên mà phương pháp “gây đựng trước hết là phải nuôi dưỡng nhan tai” (21, tr.116} 'Trên cơ sở phát huy truyền thống trọng nhân tài của dân tộc, Chủ tịch Hồ Chí Minh đặc biệt nhắn mạnh tầm quan trọng trong việc phát triển giáo dục, đào tạo nhân tài đối với tiến trình xây dựng và phát triển đất nước. Người én thiết viết: cân có nhân tài. Nhân tài nước ta dù chưa có nhiều lắm nhưng nếu chúng ra khéo lựa chọn, khéo phân phối, khéo dùng thì nhân tài càng ngày càng phát triển, càng.
thêm nhiéu” (18, tr. Người đặc biệt coi trong chính sách sử dụng nhân tài. bài “Tìm người tài đức” ngày 20-11-1946, Bác viết: "Trong số 20 triệu đồng bào. chắc không thiểu người có tài có đức.
E vì Chính phú nghe không đến, thấy không khắp, đến nỗi những bậc tài đức không thể xuất thân” [19, tr. ‘Theo quan điểm của Chủ tịch Hồ Chí Minh, mục tiêu của nền giáo dục mới là đào tạo "những công dân tốt và cán bộ tốt, những người chủ tương lai tốt của nước nhà”.