Luận án giải pháp quản lý giáo dục hướng nghiệp cho học sinh THPT thành phố Hà Nội

Luận án nghiên cứu thực trạng và đề xuất giải pháp quản lý giáo dục hướng nghiệp cho học sinh trung học phổ thông thành phố Hà Nội trong bối cảnh hội nhập.

• Tác giả: Vũ Đình Long
• Người hướng dẫn: Nguyễn Khắc Bình
• Trường học: Học viện Khoa học Xã hội
• Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
• Đề tài: Giải pháp quản lý giáo dục hướng nghiệp cho học sinh trung học phổ thông thành phố Hà Nội trong bối cảnh hội nhập quốc tế
• Loại tài liệu: Luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2026
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng quan quản lý giáo dục hướng nghiệp cho học sinh THPT Hà Nội

Giáo dục hướng nghiệp cấp trung học phổ thông giữ vai trò then chốt trong hệ thống giáo dục quốc dân. Công tác này giúp học sinh nhận thức năng lực cá nhân. Người học khám phá sở trường và xu hướng nghề nghiệp tương lai. Tại Thủ đô Hà Nội, nhiệm vụ này càng mang tính cấp bách. Thành phố đang chứng kiến tốc độ đô thị hóa nhanh chóng. Cơ cấu kinh tế chuyển dịch mạnh mẽ sang công nghệ và dịch vụ chất lượng cao. Thị trường lao động đòi hỏi nguồn nhân lực thích ứng nhanh. Quản lý giáo dục hướng nghiệp tại Hà Nội bao gồm nhiều hoạt động liên kết chặt chẽ. Cơ quan quản lý lập kế hoạch, tổ chức thực hiện và kiểm tra giám sát. Nhà trường xây dựng môi trường trải nghiệm thực tế cho học sinh. Các cán bộ quản lý điều phối nguồn lực giảng dạy hiệu quả. Đội ngũ giáo viên cung cấp kiến thức ngành nghề thiết thực. Mục tiêu chính là phân luồng học sinh sau tốt nghiệp THPT một cách khoa học. Sự phối hợp giữa gia đình và nhà trường tạo nền tảng vững chắc. Nhờ đó, chất lượng nguồn nhân lực trẻ tại địa bàn Thủ đô từng bước nâng cao.

1.1. Bản chất và vai trò của giáo dục hướng nghiệp

Giáo dục hướng nghiệp là quá trình sư phạm có mục đích và kế hoạch cụ thể. Hoạt động này cung cấp thông tin thị trường lao động cho học sinh. Người học tự đánh giá năng khiếu, sở thích và điều kiện kinh tế gia đình. Quá trình này giúp học sinh đưa ra quyết định chọn nghề phù hợp. Đối với xã hội, hướng nghiệp hỗ trợ cân đối cơ cấu ngành nghề. Việc đào tạo nhân lực gắn liền với nhu cầu thực tiễn của nền kinh tế. Học sinh tốt nghiệp có định hướng rõ ràng sẽ giảm thiểu nguy cơ thất nghiệp. Đây là bước đệm cần thiết trước ngưỡng cửa đại học hoặc học nghề. Công tác định hướng sớm tạo động lực học tập tích cực cho mỗi cá nhân.

1.2. Bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế tại Hà Nội

Hà Nội là trung tâm kinh tế, chính trị và giáo dục hàng đầu cả nước. Thủ đô thu hút nhiều tập đoàn đa quốc gia và doanh nghiệp vốn đầu tư nước ngoài. Bối cảnh hội nhập quốc tế tạo ra nhiều cơ hội việc làm mới. Các ngành dịch vụ số, logistics và tài chính phát triển vượt bậc. Đồng thời, sự phát triển này đặt ra tiêu chuẩn cao về kỹ năng làm việc. Học sinh THPT cần chuẩn bị ngoại ngữ, tư duy phản biện và khả năng công nghệ. Công tác quản lý giáo dục hướng nghiệp tại Hà Nội phải thích ứng linh hoạt. Nhà trường cần cập nhật xu hướng nghề nghiệp quốc tế để hỗ trợ học sinh bắt nhịp thời đại. Đổi mới quản lý sẽ mang lại hiệu quả định hướng lâu dài.

II. Thực trạng quản lý giáo dục hướng nghiệp học sinh THPT Hà Nội

Thực trạng quản lý giáo dục hướng nghiệp tại các trường THPT Hà Nội ghi nhận nhiều kết quả bước đầu. Các cơ sở giáo dục đã phổ biến kế hoạch định hướng nghề nghiệp đến học sinh. Một số trường tổ chức các buổi tư vấn trực tiếp và mời chuyên gia chia sẻ. Tuy nhiên, hoạt động này vẫn bộc lộ nhiều điểm nghẽn nghiêm trọng. Công tác quản lý phần lớn mang tính hình thức và thiếu chiều sâu. Các nhà trường chủ yếu tập trung vào mục tiêu thi tốt nghiệp và xét tuyển đại học. Thời lượng dành cho giáo dục nghề nghiệp còn bị xem nhẹ. Nội dung hướng nghiệp hiện nay còn nghèo nàn và chậm cập nhật. Phương pháp tiếp cận vẫn dựa vào các buổi sinh hoạt chung truyền thống. Học sinh ít có cơ hội trải nghiệm môi trường làm việc thực tế tại doanh nghiệp. Sự chênh lệch điều kiện cơ sở vật chất giữa khu vực nội thành và ngoại thành khá lớn. Các trường ngoại thành gặp khó khăn về nguồn kinh phí và đối tác liên kết. Bên cạnh đó, đội ngũ cán bộ kiêm nhiệm thiếu chứng chỉ chuyên môn tư vấn nghề nghiệp. Những hạn chế này làm giảm hiệu quả phân luồng học sinh sau tốt nghiệp.

2.1. Hạn chế trong công tác quản lý và đội ngũ giáo viên

Công tác chỉ đạo hướng nghiệp tại nhiều trường THPT chưa thực sự đồng bộ. Ban giám hiệu các trường thường giao khoán nhiệm vụ cho giáo viên chủ nhiệm hoặc Đoàn thanh niên. Đội ngũ này phải đảm nhận khối lượng công việc chuyên môn rất lớn. Phần lớn giáo viên chưa qua đào tạo bài bản về tâm lý học nghề nghiệp. Kỹ năng tư vấn và phương pháp chẩn đoán năng lực của thầy cô còn hạn chế. Nhà trường thiếu công cụ đo lường và đánh giá tố chất chuyên nghiệp. Việc bố trí nguồn kinh phí riêng cho hoạt động hướng nghiệp vẫn còn eo hẹp. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng định hướng tương lai cho học sinh. Hệ thống cơ sở dữ liệu nghề nghiệp nội bộ chưa được đầu tư đúng mức.

2.2. Khoảng cách giữa đào tạo phổ thông và thị trường

Sự kết nối giữa trường THPT và doanh nghiệp tại Hà Nội còn rời rạc. Các doanh nghiệp chưa chủ động tham gia vào quá trình xây dựng chương trình trải nghiệm. Học sinh chủ yếu tiếp cận thông tin nghề qua sách vở và internet. Thiếu hụt trải nghiệm thực tế khiến học sinh hình dung sai lệch về môi trường làm việc. Nhiều em chọn ngành theo trào lưu đám đông hoặc kỳ vọng áp đặt từ gia đình. Hiện tượng thừa thầy thiếu thợ vẫn tiếp diễn trên thị trường lao động. Nhu cầu nhân lực kỹ thuật cao chưa được đáp ứng đầy đủ. Đây là lỗ hổng lớn cần khắc phục trong quản lý giáo dục hướng nghiệp hiện đại. Cơ chế gắn kết doanh nghiệp với nhà trường cần sự hỗ trợ chính sách rõ ràng.

III. Giải pháp quản lý giáo dục hướng nghiệp cho học sinh THPT Hà Nội

Đổi mới quản lý giáo dục hướng nghiệp đòi hỏi giải pháp mang tính chiến lược và đồng bộ. Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội cần hoàn thiện cơ chế phân cấp quản lý. Các trường THPT phải xây dựng kế hoạch hướng nghiệp linh hoạt theo từng năm học. Nhà trường cần chuyển trọng tâm từ cung cấp lý thuyết sang phát triển năng lực quản lý sự nghiệp cho học sinh. Quá trình này bao gồm việc nâng cao khả năng tự nhận thức và kỹ năng ra quyết định. Việc ứng dụng công nghệ thông tin vào công tác tư vấn là ưu tiên hàng đầu. Các trường nên thiết lập cổng thông tin hướng nghiệp trực tuyến dành riêng cho học sinh Thủ đô. Hệ thống này cung cấp dữ liệu về xu hướng việc làm và nhu cầu thị trường. Ngoài ra, việc tổ chức bồi dưỡng định kỳ cho đội ngũ giáo viên phụ trách là điều tất yếu. Cán bộ tư vấn cần nắm vững kiến thức tâm lý và phương pháp trắc nghiệm tính cách. Đồng thời, nhà trường phải ký kết thỏa thuận hợp tác lâu dài với các doanh nghiệp địa phương. Doanh nghiệp tham gia hỗ trợ cơ sở thực tập và học bổng khuyến khích tài năng trẻ.

3.1. Đổi mới phương pháp và dạy học tích hợp dự án

Nhà trường cần thay thế các buổi thuyết trình đơn điệu bằng phương pháp dạy học theo dự án nghề nghiệp. Học sinh tham gia giải quyết các vấn đề thực tiễn gắn với từng lĩnh vực chuyên môn. Hình thức học tập này thúc đẩy kỹ năng làm việc nhóm và tư duy sáng tạo. Giáo viên lồng ghép nội dung hướng nghiệp vào các môn khoa học tự nhiên và xã hội. Học sinh có cơ hội tìm hiểu tiêu chuẩn nghề nghiệp qua từng bài học. Bên cạnh đó, việc áp dụng các bài trắc nghiệm tính cách chuẩn quốc tế giúp học sinh định vị bản thân chuẩn xác. Mô hình này giúp chuyển đổi phương thức giáo dục truyền thống sang giáo dục định hướng năng lực. Học sinh chủ động hơn trong việc tự lập kế hoạch phát triển tương lai.

3.2. Tăng cường hợp tác giữa nhà trường và doanh nghiệp

Mô hình hợp tác ba bên gồm nhà trường, doanh nghiệp và gia đình mang lại lợi ích thiết thực. Ban giám hiệu các trường cần chủ động mời chuyên gia doanh nghiệp tham gia nói chuyện chuyên đề. Các buổi tham quan nhà máy, văn phòng công nghệ giúp học sinh tiếp cận thực tế sinh động. Doanh nghiệp cung cấp thông tin cập nhật về nhu cầu tuyển dụng và kỹ năng làm việc. Sự phối hợp này thu hẹp khoảng cách giữa sách vở và thị trường lao động. Gia đình học sinh được cập nhật thông tin để đồng hành cùng con em trong việc chọn nghề. Mối liên kết bền chặt này tạo ra hệ sinh thái hỗ trợ học sinh phát triển toàn diện. Hoạt động liên kết mở rộng cơ hội học tập suốt đời cho thế hệ trẻ.

IV. Kết luận và ứng dụng quản lý giáo dục hướng nghiệp THPT Hà Nội

Quản lý giáo dục hướng nghiệp cho học sinh THPT là nhiệm vụ trọng tâm nhằm nâng cao chất lượng nguồn nhân lực Thủ đô. Việc triển khai các giải pháp đồng bộ giúp nâng cao hiệu quả công tác phân luồng sau THPT. Hệ thống quản lý hiện đại bảo đảm tính khoa học, liên thông và thích ứng linh hoạt. Học sinh được trang bị năng lực tự định hướng và kỹ năng nghề nghiệp vững vàng. Nhờ đó, người học giảm thiểu rủi ro chọn sai ngành nghề khi bước vào ngưỡng cửa đại học. Ứng dụng mô hình quản lý mới vào thực tiễn đòi hỏi quyết tâm cao từ các cấp lãnh đạo giáo dục. Thành phố Hà Nội cần tiếp tục đầu tư nguồn lực tài chính và hạ tầng chuyển đổi số. Sự kết nối chặt chẽ giữa nhà trường, doanh nghiệp và xã hội là chìa khóa thành công. Khi công tác hướng nghiệp được tổ chức bài bản, học sinh Thủ đô sẽ tự tin nắm bắt cơ hội việc làm toàn cầu. Đây là nền tảng vững chắc để xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao, phục vụ đắc lực cho công cuộc phát triển kinh tế và hội nhập quốc tế bền vững.

4.1. Khả thi trong việc ứng dụng mô hình quản lý mới

Các giải pháp quản lý đề xuất hoàn toàn có tính khả thi cao tại các trường THPT Hà Nội. Đội ngũ cán bộ quản lý và giáo viên Thủ đô có trình độ chuyên môn chuẩn mực. Cơ sở hạ tầng công nghệ thông tin tại các trường học ngày càng hoàn thiện. Việc lồng ghép các chuyên đề hướng nghiệp vào chương trình giáo dục phổ thông mới rất thuận lợi. Các trường có thể tận dụng mạng lưới doanh nghiệp rộng khắp trên địa bàn để hợp tác. Kết quả khảo nghiệm thực tế cho thấy sự đồng thuận cao từ phía giáo viên và phụ huynh. Việc áp dụng mô hình này mang lại sự chuyển biến rõ rệt trong nhận thức của học sinh. Sự linh hoạt trong phương pháp quản lý giúp các trường dễ dàng triển khai.

4.2. Khuyến nghị chính sách phát triển nguồn nhân lực Thủ đô

Để công tác quản lý đạt hiệu quả lâu dài, các cơ quan ban ngành cần ban hành chính sách hỗ trợ kịp thời. Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội nên cấp ngân sách chuyên dụng cho hoạt động hướng nghiệp THPT. Sở Giáo dục và Đào tạo cần chuẩn hóa khung năng lực dành cho cán bộ tư vấn nghề. Cần thành lập trung tâm hướng nghiệp và dự báo nhân lực cấp thành phố. Trung tâm này có nhiệm vụ kết nối dữ liệu giữa các trường học và thị trường việc làm. Đồng thời, các doanh nghiệp tham gia hỗ trợ giáo dục hướng nghiệp nên được hưởng ưu đãi thuế hợp lý. Chính sách đồng bộ sẽ tạo đòn bẩy phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao cho tương lai Thủ đô.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VỀ QUẢN LÝ GIÁO DỤC HƯỚNG NGHIỆP CHO HỌC SINH THPT TRONG BỐI CẢNH HỘI NHẬP QUỐC TẾ 1. Nghiên cứu về GDHN cho học sinh THPT trong bối cảnh hội nhập quốc tế GDHN cho học sinh phổ thông, đặc biệt là cấp THPT, đã được nghiên cứu rộng rãi trên thế giới từ nhiều góc độ khác nhau, gắn với sự phát triển của tâm lý học nghề nghiệp, giáo dục học và khoa học quản lý nguồn nhân lực. Trong bối cảnh hội nhập quốc tế, toàn cầu hóa và sự phát triển nhanh chóng của khoa học – công nghệ, các nghiên cứu về GDHN ngày càng chuyển từ cách tiếp cận truyền thống sang cách tiếp cận hiện đại, nhấn mạnh đến năng lực thích ứng nghề nghiệp và khả năng ra quyết định của cá nhân trong môi trường lao động biến động. Một trong những nền tảng lý thuyết quan trọng của GDHN là lý thuyết phát triển nghề nghiệp của Donald Super (1980) [111].

Super cho rằng sự nghiệp là một quá trình liên tục diễn ra suốt cuộc đời, gắn liền với sự phát triển nhận thức và hoàn thiện khái niệm bản thân của mỗi người và lựa chọn nghề nghiệp cũng là một quá trình phát triển suốt đời, trong đó giai đoạn THPT có ý nghĩa đặc biệt quan trọng vì học sinh bắt đầu hình thành bản sắc nghề nghiệp. Nghiên cứu của ông nhấn mạnh vai trò của giáo dục trong việc giúp học sinh nhận thức bản thân, khám phá thế giới nghề nghiệp và ra quyết định phù hợp. Tuy nhiên, trong bối cảnh hội nhập quốc tế hiện nay, nhiều học giả cho rằng mô hình của Super cần được mở rộng để thích ứng với môi trường nghề nghiệp linh hoạt, nơi mà con người có thể thay đổi nghề nghiệp nhiều lần trong cuộc đời. Tiếp nối hướng tiếp cận này, John L.

Holland (1997) đã xây dựng lý thuyết phân loại nhân cách nghề nghiệp thành sáu nhóm cơ bản. Theo Holland, sự phù hợp giữa đặc điểm cá nhân và môi trường nghề nghiệp là yếu tố quyết định sự thành công và hài lòng nghề nghiệp. Các nghiên cứu ứng dụng lý thuyết này trong GDHN cho thấy cần giúp học sinh nhận diện được đặc điểm cá nhân, sở thích, năng lực và giá trị nghề nghiệp của mình để có lựa chọn phù hợp. Tuy nhiên, trong bối cảnh hội nhập quốc tế, khi ranh giới giữa các nghề ngày càng mờ nhạt, thị trường lao động đang trải qua những bước chuyển mình mạnh mẽ, nhiều nghề mới xuất hiện, nên cách tiếp cận này cũng cần được bổ sung bằng các yếu tố linh hoạt và thích ứng [81].

Một hướng nghiên cứu quan trọng khác là lý thuyết thích ứng nghề nghiệp của Mark Savickas (2005, 2013). Savickas cho rằng trong bối cảnh hiện đại, thay vì chỉ lựa chọn nghề 11 nghiệp, con người cần phát triển năng lực thích ứng nghề nghiệp, bao gồm các thành tố như quan tâm, kiểm soát, tò mò và tự tin. Lý thuyết này có ý nghĩa đặc biệt đối với GDHN ở cấp THPT, bởi nó chuyển trọng tâm từ việc “chọn nghề đúng” sang “chuẩn bị năng lực để thích ứng với nhiều nghề khác nhau”. Đây là hướng tiếp cận phù hợp với bối cảnh hội nhập quốc tế, nơi thị trường lao động biến động nhanh và không ổn định [107] [108].

Bên cạnh các lý thuyết cá nhân, nhiều tổ chức quốc tế cũng đã có những nghiên cứu và khuyến nghị quan trọng về GDHN. Organisation for Economic Co-operation and Development (2004, 2010) đã nhấn mạnh rằng GDHN cần gắn chặt với thị trường lao động, cung cấp thông tin nghề nghiệp chính xác, hỗ trợ học sinh ra quyết định và tạo cơ hội trải nghiệm nghề nghiệp thực tế. OECD cũng chỉ ra rằng các hệ thống giáo dục hiệu quả là những hệ thống có sự liên kết chặt chẽ giữa nhà trường và doanh nghiệp [102] [99]. Tương tự, UNESCO (2021) khẳng định rằng GDHN là một thành tố quan trọng của giáo dục toàn diện, góp phần phát triển năng lực cá nhân và thúc đẩy công bằng xã hội.

UNESCO đặc biệt nhấn mạnh vai trò của GDHN trong việc chuẩn bị cho người học tham gia thị trường lao động toàn cầu, nơi mà các kỹ năng như ngoại ngữ, công nghệ số và giao tiếp liên văn hóa ngày càng trở nên quan trọng [114]. Trong bối cảnh kinh tế số, nhiều nghiên cứu gần đây tập trung vào tác động của công nghệ và trí tuệ nhân tạo đối với GDHN. Klaus Schwab (2016) cho rằng cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang làm thay đổi căn bản cấu trúc nghề nghiệp, đặt ra những thách thức và xu hướng dịch chuyển sâu sắc trên thị trường lao động toàn cầu, đòi hỏi người lao động phải có khả năng học tập suốt đời và thích ứng liên tục. Điều này đặt ra yêu cầu mới đối với GDHN ở trường phổ thông, không chỉ giúp học sinh hiểu về nghề nghiệp hiện tại mà còn chuẩn bị cho những nghề trong tương lai [110].

Ở Việt Nam, GDHN cho học sinh THPT đã được nghiên cứu trong nhiều năm qua, đặc biệt trong bối cảnh thực hiện phân luồng học sinh sau trung học. Các công trình của các tác giả như Nguyễn Văn Hộ và Nguyễn Thị Thanh Huyền (2006) [50], Đặng Danh Ánh (2018) [1], Phạm Tất Dong (2004) [28] đã làm rõ vai trò của GDHN trong việc giúp học sinh lựa chọn nghề nghiệp phù hợp và góp phần nâng cao hiệu quả phân luồng. Tuy nhiên, các nghiên cứu này chủ yếu tiếp cận GDHN từ góc độ hoạt động giáo dục, chưa gắn chặt với bối cảnh hội nhập quốc tế và yêu cầu của thị trường lao động hiện đại. Một số nghiên cứu gần đây đã bắt đầu đề cập đến GDHN trong bối cảnh mới.

Chẳng hạn, Trần Khánh Đức (2017) nhấn mạnh vai trò của GDHN trong phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao [34], trong khi Nguyễn Thị Mỹ Lộc (2021) đề cập đến việc đổi mới GDHN theo hướng phát triển năng lực. Tuy nhiên, các nghiên cứu này vẫn chưa đi sâu vào việc tích 12 hợp GDHN với các yếu tố của hội nhập quốc tế như kinh tế số, trí tuệ nhân tạo hay thị trường lao động toàn cầu [55]. Nhìn chung, các nghiên cứu trong và ngoài nước đã đạt được nhiều kết quả quan trọng trong việc làm rõ bản chất, vai trò và nội dung của GDHN cho học sinh THPT. Tuy nhiên, trong bối cảnh hội nhập quốc tế, vẫn còn một số vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu sâu hơn, đặc biệt là việc chuyển từ tiếp cận “hướng nghiệp để chọn nghề” sang “hướng nghiệp để phát triển năng lực thích ứng nghề nghiệp”, cũng như việc gắn GDHN với yêu cầu của thị trường lao động hiện đại và toàn cầu hóa.

Nghiên cứu về quản lý GDHN trong nhà trường THPT Bên cạnh các nghiên cứu về GDHN nói chung, một hướng nghiên cứu quan trọng đã và đang được quan tâm là quản lý GDHN trong nhà trường phổ thông, đặc biệt ở cấp THPT. Các công trình nghiên cứu trong lĩnh vực này thường tiếp cận từ nhiều góc độ khác nhau, trong đó nổi bật là tiếp cận theo chức năng quản lý, theo mô hình quản lý, theo cơ chế phối hợp giữa các lực lượng giáo dục và theo hướng quản lý chất lượng. Tuy nhiên, các cách tiếp cận này vẫn còn tồn tại những hạn chế nhất định, đặc biệt khi đặt trong bối cảnh hội nhập quốc tế và sự biến đổi nhanh chóng của thị trường lao động hiện đại. Nghiên cứu theo chức năng quản lý Tiếp cận theo chức năng quản lý là hướng nghiên cứu phổ biến nhất trong các công trình về quản lý giáo dục nói chung và quản lý GDHN nói riêng.

Nền tảng của cách tiếp cận này xuất phát từ lý thuyết quản lý cổ điển của Henri Fayol (1916), trong đó quản lý được thực hiện thông qua các chức năng cơ bản như lập kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo và kiểm tra [75]. Vận dụng vào lĩnh vực giáo dục, Harold Koontz và cộng sự (1990) cho rằng hiệu quả của quản lý phụ thuộc vào thực hiện đồng bộ và linh hoạt các chức năng quản lý trong từng bối cảnh cụ thể. Trong quản lý GDHN, cách tiếp cận này được nhiều học giả sử dụng để phân tích các nội dung quản lý như xây dựng kế hoạch hướng nghiệp, tổ chức các hoạt động hướng nghiệp, điều hành và kiểm tra thực hiện [93]. Ở Việt Nam, các nghiên cứu của Nguyễn Ngọc Quang (1989) đã vận dụng lý thuyết chức năng quản lý vào lĩnh vực giáo dục, trong đó nhấn mạnh rằng quản lý nhà trường phải được thực hiện một cách hệ thống, có kế hoạch, có tổ chức và có kiểm tra đánh giá.

Khi áp dụng vào GDHN, các nghiên cứu này cho thấy việc lập kế hoạch hướng nghiệp cần gắn với mục tiêu giáo dục toàn diện, tổ chức thực hiện cần có sự tham gia của nhiều lực lượng, chỉ đạo phải linh hoạt và kiểm tra đánh giá cần có tiêu chí rõ ràng [57]. Tuy nhiên, nhiều công trình cũng chỉ ra rằng trong thực tiễn, thực hiện các chức năng quản lý GDHN ở trường THPT còn mang tính hình thức. Kế hoạch hướng nghiệp chưa thực 13 sự tích hợp vào kế hoạch giáo dục nhà trường; tổ chức thực hiện còn rời rạc; công tác chỉ đạo thiếu tính điều phối; và đặc biệt, kiểm tra đánh giá chưa gắn với kết quả đầu ra là năng lực định hướng nghề nghiệp của học sinh. Điều này cho thấy cách tiếp cận theo chức năng quản lý, mặc dù có giá trị về mặt lý luận, nhưng nếu không được vận dụng một cách linh hoạt và gắn với bối cảnh cụ thể thì khó có thể nâng cao hiệu quả quản lý GDHN.

Nghiên cứu theo mô hình quản lý Bên cạnh tiếp cận theo chức năng, nhiều nghiên cứu đã tiếp cận quản lý GDHN theo các mô hình quản lý khác nhau nhằm nâng cao tính hệ thống và hiệu quả của hoạt động này. Một số nghiên cứu dựa trên tiếp cận hệ thống, tiêu biểu như Ludwig von Bertalanffy (1968), cho rằng nhà trường là một hệ thống mở, trong đó GDHN là một tiểu hệ thống có mối liên hệ chặt chẽ với các thành tố khác như chương trình giáo dục, đội ngũ giáo viên, học sinh và môi trường xã hội. Theo cách tiếp cận này, quản lý GDHN cần được xem xét trong mối quan hệ tổng thể, đảm bảo sự phối hợp đồng bộ giữa các yếu tố trong và ngoài nhà trường [72]. Một hướng tiếp cận khác là quản lý dựa trên kết quả, được đề cập trong các nghiên cứu của Peter Drucker (1954), nhấn mạnh rằng quản lý cần hướng tới mục tiêu đầu ra cụ thể.

Trong GDHN, điều này có nghĩa là quản lý không chỉ dừng ở tổ chức hoạt động mà phải hướng tới kết quả là năng lực định hướng nghề nghiệp của học sinh [74].