BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TÀI LIỆU GIÁO VIÊN GIÁO DỤC HƯỚNG NGHIỆP GẮN KẾT VỚI THỊ TRƯỜNG LAO ĐỘNG VÀ CƠ HỘI VIỆC LÀM TẠI ĐỊA PHƯƠNG (Tài liệu dự án “Chúng tôi Có thể”) Hà Nội, tháng 10/2020 MỤC LỤC TỪ VIẾT TẮT. 8 CẤU TRÚC TÀI LIỆU. 10 PHÂN BỐ CHƯƠNG TRÌNH THAM KHẢO. 16 Bài 1: LÝ THUYẾT CƠ BẢN VỀ GIÁO DỤC HƯỚNG NGHIỆP.
MỘT SỐ KHÁI NIỆM. Hướng nghiệp, Giáo dục hướng nghiệp. Tư vấn, Tư vấn hướng nghiệp, Tư vấn nghề nghiệp. Nghề, nghề nghiệp.
CÁC LÝ THUYẾT HƯỚNG NGHIỆP. Mô hình lý thuyết Cây nghề nghiệp. Thuyết đa trí tuệ của Howard Gardner. Mô hình lập kế hoạch nghề nghiệp.
Mô hình lý thuyết hệ thống. Lý thuyết ngẫu nhiên có kế hoạch và lý thuyết vị trí điều khiển. QUY TRÌNH HƯỚNG NGHIỆP. 35 CÂU HỎI THẢO LUẬN BÀI 1.
36 Bài 2: THỰC HÀNH: THẢO LUẬN MỘT SỐ VẤN ĐỀ THỰC TIỄN TRONG GIÁO DỤC HƯỚNG NGHIỆP. YÊU CẦU THẢO LUẬN. MỘT SỐ GỢI Ý VỀ THỰC TRẠNG GIÁO DỤC HƯỚNG NGHIỆP VÀ PHÂN LUỒNG Ở VIỆT NAM…………. Nhận thức của học sinh và cộng đồng về giáo dục hướng nghiệp và phân luồng.
Mục đích, ý nghĩa, hình thức giáo dục hướng nghiệp trong trường phổ thông. Các con đường hướng nghiệp. Đội ngũ cán bộ, giáo viên làm công tác giáo dục hướng nghiệp. Sự phối hợp giữa doanh nghiệp, các cơ sở sản xuất kinh doanh và trường phổ thông, trường đào tạo nghề trong giáo dục hướng nghiệp và phân luồng.
Các thách thức đối với giáo dục hướng nghiệp trong nhà trường hiện nay. 46 * ĐỀ ÁN GIÁO DỤC HƯỚNG NGHIỆP VÀ ĐỊNH HƯỚNG PHÂN LUỒNG HỌC SINH TRONG GIÁO DỤC PHỔ THÔNG GIAI ĐOẠN 2018-2025. 46 Bài 3: TƯ VẤN HƯỚNG NGHIỆP. NỘI DUNG KỸ NĂNG THIẾT YẾU VÀ KHẢ NĂNG TUYỂN DỤNG.
Kỹ năng thiết yếu. Khả năng tuyển dụng. TƯ VẤN HƯỚNG NGHIỆP CÁ NHÂN, TƯ VẤN HƯỚNG NGHIỆP NHÓM. Tư vấn hướng nghiệp cá nhân.
Tư vấn hướng nghiệp theo nhóm. TƯ VẤN HƯỚNG NGHIỆP VỚI ĐỐI TƯỢNG TƯ VẤN ĐẶC BIỆT. Đối tượng tư vấn là HS khuyết tật. Đối tượng tư vấn là HS nữ.
Đối tượng tư vấn là HS nông thôn, HS DTTS. 87 CÂU HỎI THẢO LUẬN BÀI 3. 89 Bài 4: MỘT SỐ CÔNG CỤ TƯ VẤN HƯỚNG NGHIỆP NGHIỆP. VẬN DỤNG CÁC LÝ THUYẾT HƯỚNG NGHIỆP TRONG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC HƯỚNG NGHIỆP CỦA HỌC SINH.
Tìm hiểu bản thân. Nhận thức nghề nghiệp. Xây dựng kế hoạch nghề nghiệp. CÔNG CỤ TÌM HIỂU BẢN THÂN HỌC SINH.
Nội dung công cụ. Công cụ tìm hiểu sở thích nghề nghiệp. Công cụ tìm hiểu khả năng nghề nghiệp. Cách sử dụng công cụ.
CÔNG CỤ LẤY Ý KIẾN BỐ MẸ. Nội dung công cụ. Cách sử dụng công cụ. HỐ SƠ NĂNG LỰC.
Nội dung công cụ. Cách sử dụng công cụ (cách chuẩn bị hồ sơ năng lực hướng nghiệp cho học sinh) 117 V. CÔNG CỤ XÂY DỰNG KẾ HOẠCH NGHỀ NGHIỆP. Nội dung công cụ.
Cách sử dụng công cụ. NGÀY HỘI HƯỚNG NGHIỆP. Nội dung công cụ. Cách sử dụng công cụ.
MỘT SỐ CÔNG CỤ HỖ TRỢ KHÁC. 128 CÂU HỎI THẢO LUẬN BÀI 4 ………………………………………………………….129 Bài 5: THỰC HÀNH: THẢO LUẬN VỀ THỊ TRƯỜNG LAO ĐỘNG VÀ CƠ HỘI VIỆC LÀM. YÊU CẦU THẢO LUẬN………………………………………………………. GỢI Ý: MỘT SỐ THÔNG TIN VỀ THỊ TRƯỜNG LAO ĐỘNG.
Thị trường lao động. Các yếu tố của thị trường lao động. Nắm bắt cơ hội việc làm ……………………………………………………………. Tư vấn tự tạo việc làm cho người lao động ………………………………………….
HƯỚNG DẪN HOẠT ĐỘNG THAM KHẢO… ……………………………….142 Bài 1: TẦM QUAN TRỌNG CỦA VIỆC CHỌN NGHỀ THEO KHOA HỌC. MỤC TIÊU BÀI HỌC. CHUẨN BỊ HỌC LIỆU. CHUỖI CÁC HOẠT ĐỘNG.
Hoạt động khởi động. Hoạt động hình thành kiến thức. 145 Bài 2: TÌM HIỂU BẢN THÂN. MỤC TIÊU BÀI HỌC.
CHUẨN BỊ HỌC LIỆU. CHUỖI CÁC HOẠT ĐỘNG. Hoạt động khởi động. Hoạt động hình thành kiến thức.
149 Bài 3: THỰC HÀNH: KHẢO SÁT SỞ THÍCH NGHỀ NGHIỆP VÀ KHẢ NĂNG NGHỀ NGHIỆP CỦA BẢN THÂN. MỤC TIÊU BÀI HỌC. CHUẨN BỊ HỌC LIỆU. CHUỖI CÁC HOẠT ĐỘNG.
Hoạt động khởi động. Hoạt động hình thành kiến thức. 152 Bài 4: TÌM HIỂU THẾ GIỚI NGHỀ NGHIỆP VÀ CƠ HỘI VIỆC LÀM TẠI ĐỊA PHƯƠNG …………. MỤC TIÊU BÀI HỌC.
CHUẨN BỊ HỌC LIỆU. CHUỖI CÁC HOẠT ĐỘNG. Hoạt động khởi động. Hoạt động hình thành kiến thức.
158 Bài 5: NGÀY HỘI HƯỚNG NGHIỆP - TRẢI NGHIỆM NGHỀ. MỤC TIÊU BÀI HỌC. CHUẨN BỊ HỌC LIỆU. CHUỖI CÁC HOẠT ĐỘNG ……………………………………………….
Hoạt động khởi động. Hoạt động hình thành kiến thức. 161 Bài 6: CHA MẸ GIÚP CON HƯỚNG NGHIỆP VÀ HỒ SƠ NĂNG LỰC HƯỚNG NGHIỆP CỦA CON. MỤC TIÊU BÀI HỌC.
CHUẨN BỊ HỌC LIỆU. CHUỖI CÁC HOẠT ĐỘNG. Hoạt động khởi động. Hoạt động hình thành kiến thức .169 Bài 7: LẬP KẾ HOẠCH NGHỀ NGHIỆP…….
MỤC TIÊU BÀI HỌC………………………………………………………………. CHUẨN BỊ HỌC LIỆU ………………………………………………. CHUỖI CÁC HOẠT ĐỘNG…………………………………………. Hoạt động khởi động……………………………………………………………….
Hoạt động hình thành kiến thức…………………………………………………….1744 TÀI LIỆU THAM KHẢO…………………………………………………………………1755 6 TỪ VIẾT TẮT CĐ Cao đẳng DN Doanh nghiệp ĐH Đại học GDN Giáo dục nghề nghiệp GDTX Giáo dục thường xuyên GV Giáo viên GD Giáo dục HS Học sinh HV Học viên TC Trung cấp THP Trung học phổ thông THC Trung học cơ sở TH Trung học TVV Tư vấn viên 7 LỜI NÓI ĐẦU Giáo dục hướng nghiệp (GDHN) là một hoạt động luôn được Đảng và Nhà nước quan tâm: Ngày 19 tháng 3 năm 1981, Hội đồng Chính phủ đã ban hành quyết định số 126/CP, khẳng định mục tiêu của GDHN là giúp học sinh định hướng, chọn nghề phù hợp với hứng thú, nguyện vọng, năng lực và hoàn cảnh của bản thân và đáp ứng được sự phát triển của các ngành nghề trong xã hội. Bên cạnh đó, hoạt động tư vấn, giáo dục hướng nghiệp cho học sinh trong trường phổ thông được đề cập trong các văn bản quan trọng như: - Nghị quyết 29-NQ/TW ngày 04 tháng 11 năm 2013 Nghị quyết Hội nghị Trung ương 8 Khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo khi nói về đổi mới chương trình ghi rõ: “Đổi mới chương trình nhằm phát triển năng lực và phẩm chất người học, hài hòa đức, trí, thể, mỹ; dạy người, dạy chữ và dạy nghề. Đổi mới nội dung giáo dục theo hướng tinh giản, hiện đại, thiết thực, phù hợp với lứa tuổi, trình độ và ngành nghề; tăng thực hành, vận dụng kiến thức vào thực tiễn… Tăng cường giáo dục thể chất, kiến thức quốc phòng, an ninh và hướng nghiệp.” - Đề án “Giáo dục hướng nghiệp và định hướng phân luồng học sinh (HS) trong Giáo dục phổ thông giai đoạn 2018-2025” ban hành theo Quyết định 522/QĐ-TTg ngày 14 tháng 5 năm 2018 của Thủ tướng Chính phủ đề ra mục tiêu: “Tạo bước đột phá về chất lượng giáo dục hướng nghiệp trong giáo dục phổ thông, góp phần chuyển biến mạnh mẽ công tác phân luồng học sinh sau trung học cơ sở và trung học phổ thông vào học các trình độ giáo dục nghề nghiệp phù hợp với yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của đất nước và địa phương, đáp ứng nhu cầu nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực quốc gia, hội nhập khu vực và quốc tế”. Đồng thời, đề án hướng tới các trường học cần có giáo viên kiêm nhiệm công tác tư vấn, giáo dục hướng nghiệp cho học sinh.
- Chương trình bồi dưỡng theo tiêu chuẩn chức danh nghề nghiệp cho giáo viên trung học cơ sở (THCS) và trung học phổ thông (THPT) cũng có chuyên đề “Giáo viên với công tác tư vấn học sinh trong trường THCS/THPT” đã nêu các nội dung cần bồi dưỡng như sau: ✓ Đối với cấp THCS, tại nội dung thứ 4 về Tư vấn định hướng phân luồng và hướng nghiệp ở trường THCS a) Phân luồng và hướng nghiệp đối với học sinh THCS; b) Các kỹ năng tư vấn hướng nghiệp học sinh THCS. ✓ Đối với cấp THPT, nội dung liên quan đến hướng nghiệp bao gồm: a) Các con đường hướng nghiệp của học sinh trung học; b) Các kỹ năng tư vấn hướng nghiệp của giáo viên THPT trong công tác tư vấn hướng nghiệp đối với học sinh THPT. - Chương trình giáo dục phổ thông mới ban hành kèm theo Thông tư số 32/2018/TT- BGDĐT ngày 26 tháng 12 năm 2018 của Bộ Giáo dục và Đào tạo xác định giáo dục định hướng nghề nghiệp nhằm phát triển năng lực theo sở trường, nguyện vọng của từng HS, bảo đảm HS tiếp cận nghề nghiệp, chuẩn bị cho giai đoạn học sau có chất lượng hoặc tham gia 8 cuộc sống lao động. Chương trình giáo dục phổ thông mới chia giáo dục phổ thông thành 2 giai đoạn là giai đoạn giáo dục cơ bản (gồm cấp Tiểu học và Trung học cơ sở) và giai đoạn giáo dục định hướng nghề nghiệp (cấp THPT).
Ở giai đoạn giáo dục định hướng nghề nghiệp (cấp THPT), ngoài các môn học bắt buộc, HS được tự chọn các môn học khác phù hợp với năng lực, sở thích, hứng thú và định hướng nghề nghiệp của bản thân. Trong chương trình giáo dục phổ thông mới, giáo dục hướng nghiệp bao gồm toàn bộ các hoạt động của nhà trường phối hợp với gia đình và xã hội nhằm trang bị kiến thức, hình thành năng lực định hướng nghề nghiệp cho học sinh, từ đó giúp học sinh lựa chọn nghề nghiệp phù hợp với năng lực, tính cách, sở thích, quan niệm về giá trị của bản thân, phù hợp với điều kiện, hoàn cảnh của gia đình và phù hợp với nhu cầu của xã hội. Giáo dục hướng nghiệp có ý nghĩa quan trọng góp phần thực hiện mục tiêu giáo dục toàn diện và phân luồng học sinh sau THCS, THPT. Vai trò của GDHN rất quan trọng và được khẳng định trong nhiều văn kiện của Đảng, nhà nước và các cấp,.